Mục
Lục
Lời
nói đầu
Phần
1: Thi Kệ Thực Tập Chánh Niệm
Phần
2: Mười Giới Sa Di
Phần
3: Ba mươi chín thiên Uy nghi
Phần
4: Lời cảnh giác và khích lệ của Thiền Sư Quy Sơn
Phần
5: Nói với người xuất gia trẻ.
Nguồn
gốc và nội dung sách Bước Tới Thảnh Thơi
Phụ
Lục: Nghi thức tụng mười giới
Năm
cái lạy
Ba
cái lạy
Lời
nói đầu
Sa
di nam, tiếng Phạn là Sramanera, và Sa di ni là Sramanerika. Sa
di thường được dịch là tức từ. Tức là chấm dứt, quyết
tâm chấm dứt nếp sống hệ lụy và khổ đau. Từ là thương
yêu, học hỏi thương yêu mọi người và mọi loài bằng trái
tim của một vị bồ tát, không vướng mắc, không phân biệt.
Sa di cũng có nghĩa là cần sách, nghĩa là chuyên cần và luôn
luôn được nhắc nhở. Sa di cũng có nghĩa là cầu tịch, nghĩa
là mong cầu đạt đến quả vị niết bàn, chấm dứt mọi
vọng tưởng, vọng động, phiền não và khổ đau.
Bản
chất của đời sống một vị Sa di là sự thực tập mười
giới và các uy nghi. Mười giới và các uy nghi đều là những
biểu hiện cụ thể của sự thực tập chánh niệm, bởi vì
chánh niệm là bản chất của tất cả các giới và các uy
nghi, và vì vậy giới và uy nghi cũng là chánh niệm. Nhờ có
giới mà ta có Định và có Tuệ. Sự thực tập Giới, Định
và Tuệ đưa ta vào con đường Thánh, giúp ta thực hiện an
lạc, vững chãi và thảnh thơi. Thực tập mười giới và
các uy nghi đưa người Sa di tới sự tiếp nhận giới Lớn
và giới Bồ Tát.
Giới
luật và uy nghi không phải là những yếu tố hạn chế và
bó buộc, trái lại đó là những phương tiện bảo vệ tự
do cá nhân và tạo nên sự hòa hợp và an lạc cho đoàn thể
tu học mình. Bụt dạy trong năm năm đầu của đời sống
xuất gia, ai cũng phải chú tâm đặc biệt tới sự học hỏi
và hành trì giới luật và uy nghi. Năm năm ấy là nền tảng
cho sự thành công của cả đời sống một người xuất gia.
Thực tập mười giới và các uy nghi, người xuất gia trẻ
sẽ nuôi dưỡng hàng ngày được tâm Bồ đề và sẽ không
bao giờ cô phụ chí hướng xuất gia cao cả của mình.
Sách
Sa Di Luật Nghi Yếu Lược của thầy Châu Hoằng (trú trì chùa
Vến Thê, 1535-1615) viết vào cuối thế kỷ thứ mười sáu,
đến nay đã tròn bốn trăm năm. Sách này không còn đáp ứng
được một cách đầy đủ những nhu yếu hiện thời của
các vị Sa di, cho nên các vị Giáo thọ của đạo tràng Mai
Thôn đã quyết định biên soạn cuốn Bước Tới Thảnh Thơi
này. Ta biết rằng trong lãnh vực sách giáo khoa, khoa học cũng
như văn chương, mỗi năm đều có nhiều tác phẩm mới ra
đời để cung ứng cho nhu cầu học hỏi và thực tập. Bốn
trăm năm là một thời gian quá lâu. Các vị Sa di không thể
chờ đợi lâu hơn nữa.
Trong
cuốn này, tất cả những châu báu của các sách Tỳ Ni Nhật
Dụng Thiết Yếu (của thiền sư Độc Thể), Sa Di Luật Nghi
Yếu Lược (của thiền sư Châu Hoằng) và Quy Sơn Đại Viên
Thiền Sư Cảnh Sách (của thiền sư Quy Sơn), vẫn còn được
trân quý và bảo tồn. Tuy nhiên, thêm vào đó, rất nhiều
châu báu mới, hoa trái của kinh nghiệm hành trì trong năm mươi
năm qua đã được đưa vào sách. Chúng tôi tin tưởng sách
này sẽ được các vị Sa di nam và nữ sử dụng, học hỏi
và hành trì với rất nhiều hân hoan, vì sách đã được hình
thành ngay trong hoàn cảnh của sự thực tập, mà không phải
là đã được nghiên cứu và biên chép từ các tài liệu khác.
Mong rằng sách Bước Tới Thảnh Thơi sẽ đóng góp được
một phần tích cực vào công trình đào tạo ra một thế hệ
người xuất gia trẻ có khả năng làm mới đạo Bụt và đáp
ứng được những nhu yếu học hỏi tu tập của xã hội ngày
nay.
Thi
kệ thực tập chánh niệm
Những
bài thi kệ này cần được học thuộc lòng để thực tập
hàng ngày. Mỗi câu của bài thi kệ đi theo một hơi thở,
câu đầu đi với hơi thở vào, câu hai đi với hơi thở ra,
vân vân. Mục đích của sự thực tập là duy trì chánh niệm
để an trú trong giờ phút hiện tại. Ví dụ khi đánh răng,
ta nên thực tập bài thi kệ ‘‘Đánh răng và súc miệng,
cho sạch nghiệp nói năng, miệng thơm lời chánh ngữ, hoa nở
tự vườn tâm’’ trong suốt thời gian đánh răng. Ta đứng
yên một chỗ để thực tập mà không đi qua đi lại, nói
chuyện, hoặc suy nghĩ tới việc gì khác. Đó là thực tập
uy nghi và chánh niệm.
Thức
dậy
Thức
dậy mỉm miệng cười
Hăm
bốn giờ tinh khôi
Xin
nguyện sống trọn vẹn
Mắt
thương nhìn cuộc đời
Quơ
dép
Đặt
chân trên mặt đất
Là
thể hiện thần thông
Từng
bước chân tỉnh thức
Làm
hiển lộ pháp thân
Xuống
giường
Sáng,
trưa, chiều và tối
Mọi
loài hãy giữ gìn
Nếu
dưới chân lỡ đạp
Xin
nguyện chóng siêu sinh
Nam
mô bồ tát Siêu Lạc Địa
Mở
cửa sổ
Mở
cửa nhìn pháp thân
Đời
mầu nhiệm không cùng
Lòng
dặn lòng tỉnh thức
Giòng
nước tâm trong ngần
Vặn
nước
Nước
từ nguồn suối cao
Nước
từ lòng đất sâu
Nước
mầu nhiệm tuôn chảy
Ơn
nước luôn tràn đầy
Rửa
tay
Múc
nước để rửa tay
Xin
nguyện cho mọi người
Có
đôi bàn tay khéo
Gìn
giữ trái đất này
Đánh
răng
Đánh
răng và súc miệng
Cho
sạch nghiệp nói năng
Miệng
thơm lời chánh ngữ
Hoa
nở tự vườn tâm
Súc
miệng
Súc
miệng lòng cũng sạch
Vũ
trụ ngát hoa hương
Ba
nghiệp thường thanh tịnh
Cùng
Bụt chơi Tây Phương
Vào
nhà cầu
Không
nhơ cũng không sạch
Không
bớt cũng không thêm
Trí
tuệ Ba La Mđat
Không
có pháp nào trên
Tắm
Không
sinh cũng không diệt
Không
trước cũng không sau
Trao
truyền và tiếp thọ
Pháp
giới tính nhiệm mầu
Soi
gương
Chánh
niệm là đài gương
Gương
soi hình tứ đại
Đẹp
nhất là tình thương
Và
cái nhìn rộng rãi
Rửa
chân
Sự
an lạc
Của
ngón chân
Niềm
an lạc
Của
thân tâm
Mặc
áo nhật bình
Mang
áo của người tu
Tâm
tư thường khỏe nhẹ
Nguyện
sống đời thảnh thơi
Đem
vui cho trần thế
Khoác
áo ca sa
(nâng
ngang trán)
Đẹp
thay áo giải thoát
Áo
ruộng phước nhiệm mầu
Con
cúi đầu tiếp nhận
Đời
đời nguyện mang theo
Vào
thiền đường
Vào
thiền đường
Thấy
chân tâm
Một
ngồi xuống
Dứt
trầm luân
Ngồi
xuống
Ngồi
đây ngồi cội Bồ Đề
Vững
thân chánh niệm không hề lãng xao
Điều
thân
Trong
tư thế kiết già
Đóa
hoa nhân phẩm nở
Ưu
Đàm Hoa muôn thuở
Vẫn
tỏa ngát hương thơm
Điều
chỉnh hơi thơ
Thở
vào tâm tĩnh lặng
Thở
ra miệng mỉm cười
An
trú trong hiện tại
Giờ
phút đẹp tuyệt vời
Tê
chân đổi cách ngồi
Khổ
thọ và lạc thọ
Như
mây trời theo gió
Hơi
thở là giây neo
Thuyền
về nơi bến cũ
Chắp
tay chào
Sen
búp xin tặng người
Một
vị Bụt tương lai
Nâng
bình bát
Bình
bát của Như Lai
Nay
được nâng trên tay
Nguyện
hết lòng thực tập
Pháp
tam luân không tịch
Chú
nguyện
Pháp
Bụt thật phi thường
Bảy
hạt đầy mười phương
Cúng
dường khắp pháp giới
Từ
bi không biên cương
Án
độ lợi ích tóa ha (3 lần)
Xuất
sanh
Đại
bàng Garuda
Quỷ
thần nơi khoáng dã
Mẹ
con quỷ La Sát
Cam
lồ đều no đủ
Án
mục đế tóa ha (3 lần)
Quán
niệm trước khi ăn
Bụt
dạy ta khi ăn
Nên
duy trì chánh niệm
Đại
chúng khi nghe chuông
Xin
thực hành năm quán:
1.
Thức ăn này là tặng phẩm của đất trời và công phu lao
tác
2.
Xin nguyện sống xứng đáng để thọ nhận thức ăn này
3.
Xin nhớ ngăn ngừa những tật xấu, nhất là tật tham lam
4.
Chỉ xin ăn những thức có tác dụng nuôi dưỡng và ngăn ngừa
tật bệnh
5.
Vì muốn thành tựu đạo nghiệp nên thọ nhận thức ăn này
Nâng
bát không
Tay
nâng chiếc bát không
Tôi
biết rằng trưa nay
Tôi
có đủ may mắn
Để
có bát cơm đầy
Nâng
bát đầy
Tay
nâng bát cơm đầy
Tôi
thấy rõ vạn vật
Đang
dang tay góp mặt
Để
cùng nuôi dưỡng tôi
Trước
khi ăn
Vạn
vật tranh sống
Trên
quả đất này
Nguyện
cho tất cả
Có
bát cơm đầy
Bốn
đũa đầu
Đũa
thứ nhất, học hiến tặng niềm vui
Đũa
thứ hai, học làm vơi nỗi khổ
Đũa
thứ ba, học giữ lòng hoan hỷ
Đũa
thứ tư, học thực tập thả buông
Nhìn
bát cơm đã sạch thức ăn
Bát
cơm đã vơi
Bụng
đã no rồi
Bốn
ơn xin nhớ
Nguyện
sẽ đền bồi
Tắm
Bụt
Hôm
nay được tắm cho Như Lai
Trí
tuệ quang minh công đức lớn
Chúng
sanh ba cõi đang chìm ắđm
Được
thấy trần gian hiện pháp thân
Kệ
chuông (1)
Ba
nghiệp lắng thanh tịnh
Gửi
lòng theo tiếng chuông
Nguyện
người nghe tỉnh thức
Vượt
thoát nẻo đau buồn
Kệ
chuông (2)
Nguyện
tiếng chuông này vang pháp giới
Xa
xôi tăm tối cũng đều nghe
Những
ai lạc bước mau dừng lại
Tỉnh
giấc hôn mê thấy nẻo về
Nam
mô đức bổn sư Bụt Thích Ca Mâu Ni
Kệ
chuông (3)
Nguyện
tiếng chuông này vang pháp giới
Khắp
nơi u tối mọi loài nghe
Siêu
nhiên vượt thoát vòng sinh tử
Giác
ngộ tâm tư một hướng về
Nam
mô đức bổn sư Bụt Thích Ca Mâu Ni
Nghe
chuông (1)
Lắng
lòng nghe, lắng lòng nghe
Tiếng
chuông huyền diệu đưa về nhất tâm
Nghe
chuông (2)
Nghe
chuông phiền não tan mây khói
Ý
lặng, thân an, miệng mỉm cười
Hơi
thở nương chuông về chánh niệm
Vườn
tâm hoa tuệ nở muôn nơi
Nam
mô đức bổn sư Bụt Thích Ca Mâu Ni
Nghe
chuông (3)
Nghe
tiếng chuông
Lòng
nhẹ buông
Tâm
tĩnh lặng
Hết
sầu thương
Tập
buông thả
Thôi
vấn vương
Lắng
nghe thấu
Tận
nguồn cơn
Học
nhìn lại
Hiểu
và thương
Ngồi
thiền sáng
Pháp
thân tỏa sáng buổi ban mai
Tĩnh
tọa lòng an miệng mỉm cười
Ngày
mới nguyện đi trong tỉnh thức
Mặt
trời trí tuệ rạng muôn nơi.
Ngưỡng
mong đại chúng tinh tiến nhiếp tâm thiền tập
Nam
mô Bụt Thích Ca Mâu Ni (3 lần)
Ngồi
thiền tối
Vững
thân ngồi dưới cội bồ đề
Ba
nghiệp lắng rồi hết thị phi
Thu
nhiếp thân tâm vào chánh niệm
Rõ
soi diện mục thoát bờ mê.
Ngưỡng
mong đại chúng tinh tiến nhiếp tâm thiền tập
Nam
mô Bụt Thích Ca Mâu Ni (3 lần)
Kệ
vô thường
Ngày
nay đã qua
Đời
sống ngắn lại
Hãy
nhìn cho kỹ
Ta
đã làm gì?
Đại
chúng hãy cùng tinh tấn
Thiền
tập hết lòng
Sống
cho sâu sắc và thảnh thơi
Đừng
để tháng ngày trôi đi oan uổng.
Xưng
tán Bụt
Phật
bảo sáng vô cùng
Đã
từng vô lượng kiếp thành công
Đoan
nghiêm thiền tọa giữa non sông
Sáng
rực đỉnh Linh Phong
Trên
trán phóng hào quang rực rỡ
Chiếu
soi sáu nẻo hôn mông
Long
Hoa hội lớn nguyện tương phùng
Tiếp
nối Pháp chánh tông
Xin
quy y thường trú Phật đà gia !
Xưng
tán Pháp
Pháp
bảo đẹp vô cùng
Lời
vàng do chính Bụt tuyên dương
Chư
thiên trỗi nhạc tán hoa hương
Pháp
mầu nhiệm tỏ tường
Ghi
chép rõ ràng thành ba Tạng
Lưu
truyền hậu thế mười phương
Chúng
con nay thấy được con đường
Nguyện
hết sức tuyên dương
Xin
quy y thường trú Đạt ma gia !
Xưng
tán Tăng
Tăng
bảo quý vô cùng
Phước
điền hạt tốt đã đơm bông
Ba
y một bát bước thong dong
Giới
định tuệ dung thông
An
trú đêm ngày trong chánh niệm
Thiền
cơ chứng đạt nên công
Chúng
con tất cả nguyện một lòng
Trở
lại với tăng thân
Xin
quy y thường trú Tăng già gia !
Thở
(1)
Quay
về nương tâ
Hải
đảo tự thân
Chánh
niệm là Bụt
Soi
sáng xa gần
Hơi
thở là Pháp
Bảo
hộ thân tâm
Năm
uẩn là Tăng
Phối
hợp tinh cần
Thở
vào thở ra
Là
hoa tươi mát
Là
núi vững vàng
Nước
tĩnh lặng chiếu
Không
gian thênh thang
Thở
(2)
Thở
vào biết thở vào
Thở
ra biết thở ra
Hơi
thở vào đã sâu
Hơi
thở ra đã chậm
Thở
vào tôi thấy khỏe
Thở
ra tôi thấy nhẹ
Thở
vào tâm tĩnh lặng
Thở
ra miệng mỉm cười
An
trú trong hiện tại
Giây
phút đẹp tuyệt vời
Thở
(3)
Đã
về
Đã
tới
Bây
giờ
Ở
đây
Vững
chãi
Thảnh
thơi
Quay
về
Nương
tựa
Nay
tôi đã về
Nay
tôi đã tới
An
trú bây giờ
An
trú ở đây
Vững
chãi như núi xanh
Thảnh
thơi dường mây trắng
Cửa
vô sinh mở rồi
Trạm
nhiên và bất động
Giận
Cái
giận làm tôi xấu
Biết
vậy tôi mỉm cười
Quay
về thủ hộ ý
Từ
quán không buông lơi
Mở
máy điện toán
Thắp
lên máy điện toán
Ý
tiếp xúc với Tàng
Tập
khí nguyện chuyển hóa
Nuôi
lớn Hiểu và Thưong
Trước
khi rồ máy xe
Trước
khi cho máy nổ
Tôi
biết tôi đi đâu
Xe
với tôi là một
Xe
mau tôi cũng mau
Gắn
giây lưng an toàn
Hai
phần ba tai nạn
Xảy
ra tại gần nhà
Biết
vậy tôi cẩn trọng
Dù
không đi đâu xa
Quán
tưởng trước khi lễ Bụt
Trong
thể tính chân như
không
chủ thể đối tượng
Đệ
tử kính lạy Bụt
Trong
tương cảm nhiệm mầu
Biểu
hiện khắp mười phương
Như
Đế châu ảnh chiếu
Nơi
nào cũng có Bụt
Và
có con kính lạy
Nâng
chén trà lên
Chén
trà trong hai tay
Chánh
niệm nâng tròn đầy
Thân
và tâm an trú
Nơi
này và ở đây
Ngồi
xuống
Ngồi
đây ngồi cội Bồ Đề
Vững
thân chánh niệm không hề lãng xao
Tưới
cây trong chậu
Đừng
thấy mình riêng lẻ cây ơi
Nước
này tuôn chảy từ mạch đất trời
Nước
này là đại địa
Ta
có nhau tự muôn đời
Nhìn
bàn tay
Bàn
tay là của ai
Chưa
từng một lần chết
Ai
ngày qua đã sinh
Ai
ngày mai sẽ diệt
Nhấc
điện thoại
Tiếng
đi ngoài ngàn dặm
Xây
dựng niềm tin yêu
Mỗi
lời là châu ngọc
Mỗi
lời là gấm thêu
Tưới
cây
Nước
mát và mặt trời
Cùng
làm nên màu xanh
Cam
lộ của Bồ Tát
Rưới
xuống nơi sa mạc
Thành
biển xanh
Mông
mênh
Thiền
hành
Ý
về muôn vạn nẻo
Thiền
lộ tâm an nhiên
Từng
bước gió mát dậy
Từng
bước nở hoa sen
Bật
đèn
Thất
niệm là bóng đêm
Chánh
niệm là ánh sáng
Đưa
tỉnh thức trở về
Cho
thế gian tỏa rạng
Lặt
rau
Mặt
trời xanh rờn một rổ rau tươi
Vạn
pháp nương nhau làm nên cuộc đời
Làm
vườn
Đất
đưa ta ra đời
Rồi
đất ôm ấp ta
Sinh
diệt trong hơi thở
Sinh
diệt như hằng sa
Trồng
cây
Tôi
gửi tôi cho đất
Đất
gửi đất cho tôi
Tôi
gửi tôi nơi Bụt
Bụt
gửi Bụt nơi tôi
Chùi
cầu tiêu
Đẹp
thay sự quét dọn
Tịnh
nghiệp ngày thêm lớn
Quét
tước
Siêng
năng quét đất Bụt
Cây
tuệ nẩy mầm xanh
Dọn
thiền đường
Nơi
thiền đường im mát
Quét
dọn không thấy mệt
đổ
rác
Một
thùng rác bẩn
Một
bông hồng thơm
Muôn
vật chuyển hóa
Thường
trong vô thường
Cắt
hoa
Xin
cắt một cành hoa
Tặng
phẩm của đất trời
Hoa
là vị Bồ Tát
Làm
đẹp cho cuộc đời
Cắm
hoa
Trang
nghiêm Tịnh Độ
Nơi
cõi ta bà
Đất
tâm thanh tịnh
Hiển
lộ ngàn hoa
Thay
nước bình hoa
Nước
giữ hoa tươi
Hoa
nở cho người
Hoa
thở tôi thở
Hoa
cười tôi cười
đốt
nến
Thắp
lên một ngọn đèn
Cúng
dường vô lượng Bụt
Một
tâm niệm an lành
Làm
rạng ngời mặt đất
Làng
Mai , http://www.langmai.org
