CHÙA PHẬT
QUANG
Ngôi chùa &
bản kinh bằng gỗ trên 300 năm
Đó
là chùa Phật Quang, chùa nằm trong con hẻm đường Võ Thị
Sáu, phường Hưng Long,TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Theo
thống kê của Giáo Hội Phật giáo Việt Nam: toàn VN có 22.089
ngôi chùa do giáo hội quản lý, riêng Bình thuận có 288 chùa,
và tại Phan Thiết có 40 chùa trong đó có chùa Phật Quang.
Cổng
chính
Chùa
Phât Quang theo lịch sử được ghi nhận như sau: cách đây
trên 300 năm tại thôn An Hoà, tổng Vạn Phước huyện An Phước,
phủ Bình Thuận, đạo Ninh Thuận, có một ngôi chùa tên là
chùa Bồ Đề sau đó (không rõ năm nào) đã đổi tên là Phật
Quang như hiện nay. Năm 1987 chùa vẫn còn lụp xụp, dưới
tượng Phật có một cái hầm dài khoảng 2m ngang hơn 1m, trong
hầm có cất giấu một bộ kinh và được phát hiện tại
đây khi các sư dọn dẹp trong chùa. Bộ kinh khắc gỗ này
đã có hơn 300 năm căn cứ vào đoạn văn ghi trong kinh: “Long
đức tam niên tuệ thứ giáp dần, tứ nguyệt thơ nhất nhật
khánh tạo”.
Một
trong những vườn tượng
Như
vậy, tại ngôi chùa này, bộ kinh này bắt đầu khởi
công vào năm 1704 và hoàn thành năm 1732 vào thời nhà Lê trung
hưng. Bản kinh được khắc trên gỗ thị gồm 118 bản, trong
đó có 8 bản là tranh khắc gỗ, nói về cuộc đời của Đức
Phật. Căn cứ vào ghi chú trong bộ kinh âm bản, bộ kinh này
do 3 vị thiền sư là ngài Minh Dung hiệu Pháp Không, ngài Khánh
Tài tự là Thiện Huệ, ngài Thiện Pháp hiệu là Bảo Hương
và 12 đệ tử khác thực hiện trong 28 năm (1704 – 1732) có
kích thước 80cm dài, rộng 40cm dầy 4cm khắc hai mặt. 
Cái
quý nhất ở đây là bộ kinh gần như nguyên vẹn và ghi đầy
đủ. Bộ kinh Pháp Hoa chia thành: 7 quyển, 28 phẩm có 60.000
từ bằng chữ Nho, từ âm bản này có thề nhân bản (in ra)
được nhiều bộ kinh khác và được xem như là nguyên bản,
qua nghiên cứu bộ kinh có ghi được làm tại phủ Ninh Thuận
là 1 đạo của tỉnh Bình Thuận. Phù hợp với lịch sử là
vào thời Chúa Nguyễn, gỗ thị được chuyển từ vùng Bình
Thuận ra Kinh Thành để khắc các bộ kinh tương tự. Kinh Pháp
Hoa theo lịch sử Phật giáo được ghi lại: Trước khi Phật
Thích Ca nhập Niết Bàn có thuyết pháp về hai bộ kinh là
Pháp Hoa và Niết Bàn - thuyết pháp xen kẽ trong 8 năm, sau khi
Phật nhập Niết Bàn bộ kinh này qua Đông Đô (Trung Hoa) vào
thời nhà Tùy. Trước đời Đường và sau thời Tam Quốc sau
đó du nhập vào Việt Nam.
Tết
1987 bộ kinh được công bố và triển lãm tại ngay ngôi chùa,
báo Thuận Hải và báo xuân của Phan Thiết lần đầu tiên
công bố phát hiện này, Sau đó Hoà thượng Trí Quang sợ thất
lạc nên đem cất giấu kỹ sau chùa, cách đây 4 năm ông Nguyễn
Văn Mỹ, giám đốc công ty du lịch lữ hành Đất Việt đến
chùa và được thầy Huệ Tánh cho xem và chụp ảnh, và chính
ông Mỹ đã thuyết phục được nhà chùa cho mượn 3 thanh
trong bộ kinh về TP triển lãm.
Chính
điện
Năm
1968 chùa bị bom hư hại khá nặng, và sau đó chùa được
tu sửa nhiều lần. Năm 1997 Chùa bị sập hết một chái và
được chính quyền cho mở rộng và xây dựng mới, năm 2002
bắt đầu khởi công và hoàn thành năm 2004. Việc xây dựng
chùa do ngân sách riêng của chùa và sự đóng góp của Phật
tử khắp nơi cúng dường, theo sư trụ trì: Hoà thượng Thích
Huệ Tánh 78 tuổi kể lại: "Việc xây dựng chùa cũng có nhiều
giai thoại có thể tóm lại như sau: khi đào móng thứ nhất
sâu độ 2m4 thì đụng mạch nước ngầm, không thể đổ móng,
phải dùng 6 máy hút bùn hút nước liên tục mới có thể
tiếp tục thi công được, đào đến móng thứ chín thì phát
hiện 3 tượng Phật cổ có niên đại trên 300 năm. Móng cuối
cùng trong 18 móng thì phát hiện một quả bom chưa nổ có chiều
dài 1,8m năng hơn 500kg chỉ cách phòng chủ trì 7m và phòng
tỳ kheo khoảng 7m, phải mất 13 ngày đội công binh lập phương
án mới vô hiệu và mang quả bom đến nơi an toàn.”
Thoạt
nhìn chùa Phật Quang có một kiến trúc mới nhưng bề dày
lịch sử của ngôi chùa thật đáng kinh ngạc: với trên 300
năm tồn tại, có nhiều pho tượng cổ giá trị cao, các dụng
cụ trong chùa đều đặc biệt như chiếc trống cổ, chuông,
mỏ được xem là lớn nhất (được ghi lại trong sách kỷ
lục) kiến trúc đẹp nhiều hoa văn trang trí với khu vườn
tượng dựa vào lịch sử Phật Giáo, Và nhất là được “mục
sở thị” bộ kinh làm bằng gỗ thị xưa nhất và độc nhất
Việt Nam vẫn còn nguyên vẹn.
Bài
& ảnh ĐỨC HUY
