Tọa
lạc trên phần đất thuộc số 54 Lê Hồng Phong, thành phố
Phan Rang Tháp Chàm, Ni tự Diệu Nghiêm có thể được xem là
ngôi chùa đẹp và khang trang. Năm 1950 vì vùng đất hoang hóa
chưa được khai phá và tận dụng nên bà Hà thị Như, pháp
danh Nguyên Thị sau xuất gia có tự là Diệu Thành hiệu Minh
Thiệt cùng với quý Phật tử Võ thị Thân pháp danh Như Hậu,
Nguyễn thị Dĩa pháp danh Như Tô, Hà thị Chu pháp danh Thanh
Yến, Lưu thị Thiệp, Trương thị Diệu và bà Hàng thị Lanh
đứng ra vận động xin phần đất của Hội Phật Học tỉnh
Ninh Thuận xây dựng ngôi chùa cảnh trí trang nghiêm để quý
Phật tử thường xuyên lui đến học đạo và sinh hoạt.
Căn
cứ vào những hiện vật có liên quan đến ngôi chùa Diệu
Nghiêm xưa, chúng ta có thể hình dung ra rằng trước đó ngôi
chùa được xây dựng theo kiểu hình chữ “khẩu” bao gồm
phần chánh điện, Đông lang, Tây lang và hậu Tổ.
Với
kiến trúc này, hình thể mái cong phần nóc cạnh với hệ
thống bộ sườn kết cấu tương đối đơn giản.Thông qua
các vi kèo nối nhau tạo thành bộ khung phần trên nóc đỉnh
hình tứ tượng. Đây là mô thức xây dựng truyền thống
của các ngôi chùa xưa thường thấy tại khu vực Ninh Thuận,
phản ánh đầy đủ quan niệm về nhân sinh quan, vũ trụ quan
của người Việt Nam trong tư duy kiến trúc. Vì điều kiện
và thời gian chi phối, chất liệu xây dựng không bền chắc
nên sau này toàn bộ không gian kiến trúc ngôi chánh điện
được phá vỡ thay vào đó là việc trùng tu mới hoàn toàn.
Với mô hình tôn tạo phần chánh điện trên quy tắc mô hình
tòa ngang, chia mái chùa thành hai phần rõ rệt : Phần 4 góc
chóp đỉnh cao vút với các góc đầu đao nhọn. Trên mỗi
góc đầu đao được trang trí hình rồng uốn lượn và mô
hình lá xoắn, phần đỉnh chánh điện được tôn trí hình
tượng “Lưỡng long tranh châu”, phần trên của hình quả
châu cách điệu là bánh xe pháp luân. Phần trước chánh điện
với không gian “Tam môn” truyền thống trong các ngôi chùa
được tôn trí 4 góc trụ đúc tròn với 4 góc hàng câu đối.
Phần lầu chuông trống được bố trí theo mô típ hình vuông
với phần ô cửa giả tôn trí bánh xe chuyển pháp luân đảm
bảo được cấu trúc xưa đồng thời bảo đảm tính thẩm
mỹ tạo nên sự hài hòa kết hợp một cách nhuần nhuyễn
giữa hai giai đoạn kiến trúc xưa – nay một cách độc đáo.
Phong cách kiến trúc chùa Diệu Nghiêm hầu như tuân thủ theo
phong cách kiến trúc “Cửu long tọa sen” thường xuất hiện
trong nghệ thuật kiến trúc các ngôi chùa miền Trung và miền
Nam.
Với
không gian Phật điện, phần chính được tôn thờ Đức Bổn
Sư độc tôn, hai bên tả hữu tôn trí Bồ Tát Quán Thế Âm,
Địa Tạng. Phần sau của bức tường ngăn giữa phần chánh
điện là hậu Tổ tôn trí bức tượng tổ Đạt Ma và Chư
vị Tổ Việt Nam có công lớn trong việc khai mở hoằng dương
đạo pháp, hai bên được dùng làm nơi thờ các hương linh
ký tự tại chùa. Nối tiếp phần chánh điện với Đông và
Tây lang kéo dài đến hậu Tổ. Toàn bộ phần hậu Tổ được
dùng tôn trí bàn thờ cố Ni Trưởng Thích Nữ Đàm Tuệ, vị
trụ trì thứ hai của chùa Diệu Nghiêm, ngoài ra còn tận dụng
làm phòng trai đường và phòng phát hành kinh sách. Nối ngang
với phần hậu Tổ là khu vực nhà trù, phòng lưu trú của
Ni. Nhà khách được xây dựng riêng nằm về phía tây phải
(tính từ cổng vào), nơi đây còn là văn phòng sinh hoạt của
gia đình Phật tử Liên Trì vào các ngày chủ nhật hàng tuần.
Liên
hệ đến lịch sử truyền thừa, chùa nguyên trước kia được
quý Phật tử đứng ra tạo lập đã cung thỉnh cố Ni Trưởng
Thích Nữ Đàm Hương đảm nhiệm trụ trì từ năm 1950 đến
năm 1958. đảm trách công việc trù trì, cố Ni Trưởng đã
bước đầu kiến thiết phần chánh điện, nhà thờ Tổ, nhà
khách đơn sơ. Vào năm 1958 cố ni trưởng đã chính thức mời
Ni Trưởng Thích Nữ Đàm Tuệ lúc bấy giờ là Ni sinh miền
Bắc đang theo học tại Ni Viện Dược Dư – Sài Gòn về đảm
nhiệm trụ trì. Từ năm 1958 đến năm 1980 với cương vị
trụ trì. Ni Trưởng đã mở rộng phạm vi nội tự, xây dựng
cổng tam quan đồng thời xây dựng hai dãy nhà rộng lớn dùng
làm trường tiểu học và mẫu giáo kết hợp với nuôi dưỡng
trẻ em nghèo cơ nhỡ lang thang. Địa điểm này hiện nay là
trường mầm non Vàng Khuyên thuộc phòng giáo dục và đào
tạo thị xã Phan Rang - Tháp Chàm. Từ Năm 1980 đến nay
Thượng Túc đệ tử sư Trưởng Đàm Tuệ là Ni sư Thích Nữ
Mỹ Đức đảm trách công việc trụ trì. Ni sư đã xây dựng
và tái thiết chánh điện, đại trùng tu nhà Tổ, nhà thiền
đồng thời xây dựng tượng Quán Thế Âm lộ thiên, cùng
lúc kiến tạo cảnh quan thêm phần khang trang trở thành một
trong những ngôi chùa tiêu biểu của thành phố Phan Rang –
Tháp Chàm.
Bài
: Thông Thanh Khánh
Vi
tính và ảnh : Cư sĩ Toàn Trung – Bùi Hữu Huy
12-09-2007
11:23:19
