Một
lần đến với Chùa Keo
Từ
tỉnh lî Thái Bình, rẽ qua những cánh đồng đang vào vụ
cấy của huyện Vũ Thư là đến chùa Keo nằm trên địa phận
xã Duy Nhất. Từ trên đê nhìn mái chùa cong soi bóng xuống
mặt hồ, thấy không khí oi nồng của buổi chiều hè dường
như dịu lại. Đi qua hồ lác đác những bông súng cuối mùa
là đến Tam quan, sẽ hiểu được sự tích ngôi chùa độc
đáo của vùng đồng bằng Bắc bộ từ thế kỷ 17.
Chùa
Keo tên chữ là Thần Quang Tự. Theo sách Đại sứ Không Lộ,
vị tổ thứ 9 phái Thiền Việt Nam, Quang Tự từng đi chu du
khắp nước Đại Nam. Khi đến làng Keo, thấy kiểu đất Long
xà hợp hình, ông đã xin Vua được dựng Chùa ở đấy. Vua
cho ngàn mẫu ruộng, cử thợ khéo về xây chùa từ năm 1630
đến năm 1632. Thế rồi, nơi đây từ khu rừng hoang dã, chùa
Keo được xây dựng với 128 gian, trên diện tích 58.000m2. Thời
gian xây chùa, dân làng Keo
đã
giã thủng 36 chiếc cối đá để lấy gạo nuôi thợ làm chùa.
Kiến
trúc sư Nguyễn Văn Trụ đã không hề dùng đến một chiếc
đinh khi dựng chùa Keo. Đến bây giờ, nhiều kiến trúc sư
vẫn kính nể tài nghệ của ông khi làm khoảng sân chùa và
khu thờ Thánh bên trong để có một cái nhìn từ thấp đến
cao trên địa thế đất bằng phẳng của miền đồng bằng
Bắc bộ. Ngay từ khi bước vào tam quan, du khách đã gặp một
điều đặc biệt. Ông Bùi Anh Diêm, cán bộ Sở Văn hoá Thông
tin Thái Bình nói: "Tam quan chùa có đủ cả 3 gian gồm không
quán, giả quán và trung quán. Đây là công trình kiến trúc
đơn lẻ đậm vẻ kiến trúc của thế kỷ 17. Điều đặc
biệt là đôi cánh cửa, chiều cao 2m, chiều rộng 1,3m khi khép
lại tạo ra một mạng chạm hoàn thiện, giữa là mặt nguyệt,
hai bên là 2 con rồng chầu, thân rồng uốn nhiều lần, đầu
tóc rất dữ dội. Đao rồng dựng lên như biển lửa, chúc
xuống như rừng giáo mác. Phía sau là 2 rồng con núp sau rồng
mẹ, dáng vẻ rất thảnh thơi. Về mặt kiến trúc, trên một
mặt chạm gỗ đục sâu không quá 3cm, nghệ nhân rất thành
công khi áp dụng luật tối, sáng, xa gần dù không dùng tới
một chút màu nào cả nhưng khi ta nhìn thấy có tối, có sáng,
có xa, có gần với những đường chạm rất sắc sảo, nét
khắc rất tinh vi. Nếu đôi cánh cửa ở Chùa Phổ Minh tiêu
biểu cho kiến trúc đời Trần thì đôi cánh cửa chùa Keo
tiêu biểu cho kiến trúc đời Lê".
Đi
tiếp vào chùa, gặp ở hai bên 24 gian hành lang là nơi quý
khách sắm lễ vào Chùa lễ Phật và lễ Thánh. Điều quý
nhất ở khu tam bảo là pho tượng Quan Âm Nam Hải có niên
đại 450 năm. Toàn bộ khu thờ Phật của Chùa Keo có gần
100 pho tượng. Bùi Anh Diêm giới thiệu: "Pho tượng Tuyết
Sơn hay còn gọi là Thích Ca Mâu Ni này có tính chất nhân trắc
học tức pho tượng đã đáp ứng được sự tích. Từ xương
sườn, xương quai xanh, bánh chè, đầu gối, mỏ ác đều thể
hiện tài đức của ông. Môi mỏng thể hiện tài thuyết pháp,
mắt thể hiện sự nhìn xa trông rộng và đầu thể hiện
tư duy lớn. Pho tượng này có niên đại khoảng 400 năm".
Sau
khu thờ Phật là khu thờ thánh. Hội chùa Keo diễn ra vào ngày
4 Tết âm lịch và từ 13 đến 15-9 âm lịch. Tại hội chùa
Keo, sau khi đã có những nghi lễ như mọi hội chùa khác, thì
diễn ra trò chơi kéo nứa lấy lửa, nấu xôi, nấu chè và
nấu cơm chay để mang cúng Thánh. Phía ngoài có một giếng
nước. Thành giếng xếp bằng 36 cối đá thủng đã dùng giã
gạo nuôi thợ xây chùa.
Phía
trong cùng là gác chuông chùa Keo. Đối với những người Thái
Bình xa quê hương thì đây là biểu tượng của quê hương
Thái Bình. Chiều cao gác chuông là 12,7m, chịu lực trên 4 cột
chính, mỗi cột cao 5m, đường kính 70cm và 3 tầng kiến trúc
chồng lên nhau song không có sự che khuất. Phía trên cùng là
quả chuông nặng 3 tạ, tầng thứ hai có quả chuông 8 tạ
và tầng cuối cùng, quả chuông nặng 1,3 tấn.
Trải
qua gần 400 năm tu bổ, tôn tạo, chùa Keo vẫn giữ nguyên bản
sắc kiến trúc độc đáo của mình. Gác chuông với bộ mái
kết cấu gần 100 đàn đầu voi là viên ngọc quý trong gia
tài kiến trúc Việt Nam. Bộ cánh cửa chạm rồng là bộ cửa
độc đáo của cả nước. Chùa còn bảo lưu được hàng trăm
tượng Pháp và đò tế thời Lê. Có thể nói Chùa Keo là một
bảo tàng nghệ thuật đầu thế kỷ XVII, với nhiều kiệt
tác đặc sắc như Thượng sư Không Lộ bằng gỗ trầm,
tượng
Quan Âm từ thời Mạc, tượng Cửu Long, tượng La Hán thời
Lê.
Thu
Hoa
Bài
Đọc Thêm:
2.
Tìm Hiểu Kiến Trúc Chùa Keo
3.
Một Lần Đến Với Chùa Keo
4.
Đến Thăm Chùa Keo
5.
Rủ Nhau Đi Hội Chùa Keo
