Thật là phước đức biết bao khi chúng ta hiểu được Phật Pháp và thực hành Phật Pháp trong kiếp sống hiện tại. Ðó là một điều hiếm quý vì hiện nay nhiều người còn đang say sưa xuôi ngược trong dòng đời sinh tử, trong vòng ràng buộc quẩn quanh bởi lòng tham dục, si mê và luyến ái.

Qua sự giác ngộ, Ðức Phật đã chỉ cho chúng ta một con đường để chúng ta tự mình thắp đuốc lên mà đi, để có thể tự kinh nghiệm được chân lý bên trong mỗi chúng ta, tức là thấy được chân tâm Phật tánh.

Muốn được như vậy, chúng ta phải nỗ lực thực hành Phật Pháp trong đời sống hàng ngày, sau khi chúng ta đã hiểu được Phật pháp (bản đồ), biết được con đường mình sẽ đi và nơi sẽ đến. Lúc này chính là lúc chúng ta phải buông bỏ bản đồ xuống và cất bước lên đường. Lên đường là hành động thực hành Phật Pháp, thực hành cho đến khi nào ta không còn bám víu vào đâu nữa, không còn trụ chấp vào bất cứ một sự việc gì hay một nơi nào nữa là chúng ta xem như đã giải thoát.

Lẽ dĩ nhiên, muốn được nhẹ nhàng thanh thản trên đường đi, chúng ta phải học hạnh buông xả, buông xả những hành trang cồng kềnh và nặng nề. Có hai loại hành trang, một thứ không hình tướng và một thứ có hình tướng, tức là một loại hành trang vật chất và một loại hành trang tinh thần.

Hành trang vật chất là gì? chính là nhà cửa, xe cộ, ruộng vườn, tiền của trong nhà băng, trong thị trường chứng khoán, cùng là những tiện nghi vật chất cung ứng cho nhu cầu ăn ngon, mặc đẹp và ở sang. Những thứ này chúng ta thấy được, sờ được và cảm nhận dễ dàng và nếu bỏ được cũng không khó khăn hơn thứ kia. Thứ kia chính là loại hành trang tinh thần, không thấy bằng mắt, không nghe bằng tai hay không ngửi bằng mũi được, nhưng nó tiềm tàng đầy rẫy trong mỗi chúng ta. Ðó là những sự luyến ái, những ý tưởng, những khái niệm, những quan niệm thành kiến, những kiến thức học hỏi, và những tham muốn mong cầu không bờ bến. Hành trang của chúng ta nặng nề khó buông xả chính là những thứ này, thí dụ như lòng tham dục, tình nhiễm, tâm phân biệt so đo tính toán, đến những khái niệm viển vông, tưởng như tầm thường, như khái niệm về một quê hương tổ tiên hay quê hương tâm linh nào đó cách xa nhưng không thể chia lìa...

Nếu chúng ta đã cất bước lên đường mà mang quá nhiều hành lý như thế, chắc không bao giờ tới nơi. Vì thế việc buông xả là một việc làm vô cùng cần thiết và là một thái độ vô cùng can đảm. Thật vậy, phải có can đảm lắm, chúng ta mới có thể buông xả những gì mà chúng ta hằng gom góp, ấp ủ và nắm giữ.

Quan trọng nhất là chúng ta cần phải buông lòng tham dục, tức những ham muốn vào sắc đẹp, âm thanh quyến rũ, mùi vị ưa thích, một cảm giác êm dịu ấm áp và những ý tưởng hay. Dính mắc vào những thứ này sẽ thúc đẩy chúng ta làm hết chuyện này đến chuyện khác để thỏa mãn lòng tham muốn không bờ bến của mình. 

Làm sao chúng ta buông bỏ được lòng tham? Chúng ta tự hỏi tại sao chúng ta thích cái hay cái đẹp, thích tiếng nói ngọt ngào, mùi hương thơm nồng hay cái danh thơm. Có phải vì quan niệm chấp thân của ta là thật không? Ðúng, vì quan niệm chấp thân này là thật nên mới dẫn đến lòng tham muốn thu góp mọi nhu cầu mà thân yêu thích. Trong các loại tham thì tham sống lâu và sống sung sướng là mãnh liệt nhất. Vì tham sống lâu và sống sung sướng, nên con người muốn có nhiều tiền của và quyền tước địa vị, và vì muốn có nhiều thứ như vậy nên phải đấu tranh giành giật. Cho nên muốn bỏ lòng tham, chúng ta phải tin rằng kiếp sống thế gian là vô thường, mạng người ngắn ngủi như hơi thở vào ra, xem thân này là huyễn hóa, không có thực thể, niệm niệm sinh diệt không ngừng, từng sát na biến hoại chẳng nghỉ. Tất cả chỉ đưa tới khổ não, và trói buộc.

Ở miền Nam Việt Nam, người ta dùng một trái dừa khoét rỗng bên trong, đục một lỗ nhỏ vừa đủ lọt bàn tay con khỉ khi nó không nắm lại. Họ cho vào đó một loại thức ăn có mùi vị mà loài khỉ ưa thích. Con khỉ đánh được mùi hương vị sẽ tìm đến, đưa tay vào lấy thức ăn và nắm giữ chắc lại. Thế là nó bị mắc kẹt. Con khỉ chỉ có một lối thoát là buông xả bàn tay ra. Chúng ta cũng như thế, chỉ cần buông xả lòng tham dục là có được tự do giải thoát. Buông bỏ mọi dính mắc, mọi bám víu và mọi quyến luyến là con đường đi đến giải thoát. 

Thật ra, việc buông bỏ lòng tham dục không phải là một điều dễ dàng. Nó đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực thực hành nhiều phương tiện tu tập khác nhau, như quán chiếu sự việc hay thiền định. Tuy nhiên có một phương pháp trợ giúp những phương tiện ấy, tương đối dễ thực hành, là chúng ta đơn giản hóa cuộc sống hàng ngày của chúng ta.

Ðơn giản hóa cuộc sống hàng ngày của chúng ta tức là giảm thiểu dần các nhu cầu, trước là nhu cầu xa xỉ, thứ đến là nhu cầu không cần thiết. Bớt những nhân duyên thế gian, như tiệc tùng, họp mặt. Bớt đi đây đi đó, bớt nghe và bớt nói. Quyết không mua những món đồ mới, dù là hàng sale nếu không cần thiết và nên bố thí những gì mình có cho những người nghèo khổ.

Từ việc giảm nhu cầu sẽ dẫn đến giảm làm việc phụ trội, chỉ làm vừa đủ để sống một đời sống giản dị. Ðơn giản trong cuộc sống có một giá trị rất lớn, nó đem lại cho chúng ta cảm giác tự do giải thoát và an lạc, vì chúng ta bớt dính mắc, bớt ràng buộc, bớt chiếm hữu của cải. Kinh nghiệm cho thấy người nào càng xả bỏ được nhiều chừng nào càng có được tự do an lạc nhiều chừng nấy.

Việc ăn uống ngủ nghỉ cũng thế, nên đơn giản, ăn vừa đủ để sống mà tu tập giải thoát chứ không phải ăn để cho ngon miệng. Không nên cầu kỳ và quá chăm sóc lo lắng cho thân thể này. Thân này chỉ là chiếc bè, tạm dùng để qua sông sinh tử.

Tình cảm quyến luyến vợ chồng, con cái, cha mẹ, anh em và bạn bè cũng vậy, cũng nên giữ mức độ vừa phải và quân bình trong đời sống thường ngày. Sách Phật dạy, họ là những chủ nợ, những người có ân sâu, nghĩa nặng và oán thù dày lâu với mình từ nhiều kiếp. Vì thế nên giảm thiểu tối đa việc giao du, việc tổ chức thù tạc ăn uống cho gia đình con cái và bè bạn. Không những tránh tạo nghiệp sát sinh, lại còn có thể rủ bỏ dần tình cảm luyến ái, một thứ xiềng xích trói buộc triền miên trong vòng sinh tử luân hồi. 

Mọi việc không phải một sớm một chiều mà làm xong, nhưng chúng ta phải biết rằng, hôm nay tích cực hơn hôm qua, còn nếu không thì chừng nào chúng ta mới buông xả bớt được. Ngày mai và kiếp sau, chúng ta không biết cái nào sẽ đến trước. Một hơi thở ra mà không thở vào thì uổng phí một đời, nếu chúng ta còn chần chừ chưa thực hành hạnh buông xả.

Nguyễn Bích Phượng
 

x