KINH LIỄU
NGHĨA VÀ KHINH KHÔNG LIỄU NGHĨA LÀ GÌ
Date:
Mon, 04 Oct 2004 10:41:22 -0700
From:
"Minh Lien" <minhlienng@sfsu.edu>
To:
banbientap@thuvienhoasen.org
Subject:
Lieu Nghia Kinh va Bat Lieu Nghia Kinh
Thưa
Ban Biên Tập:
Tôi
được xem nhiều kinh lưu trữ trong Thư Viện Hoa Sen, trong đó
có những kinh được quý thầy cho biết là kinh liễu nghĩa
và kinh bất liễu nghĩa. Ví dụ như kinh Bát Nhã là kinh
liễu nghĩa và kinh Địa Tạng hay kinh Nhân Quả Ba Đời là
những kinh không liễu nghĩa. Vậy xin vui lòng cho tôi biết
thế nào là kinh liễu nghĩa và kinh không liễu nghĩa.
Xin cảm ơn quý ban biên tập.
Minh
Liên
Thưa
đạo hữu Minh Liên,
Liễu
Nghĩa là thực nghĩa hiển liễu phân minh thuyết thị cứu
cánh. Là nghĩa đã trọn, đã hết. Đối nghịch
với liễu nghĩa là bất liễu nghĩa tức là nghĩa chưa trọn
vẹn, chưa hết nghĩa. Liễu nghĩa và bất liễu nghĩa
là tên gọi khác của Cứu Cánh (liễu nghĩa) và Phương Tiện
(bất liễu nghĩa). Trong kinh điển Phật giáo có Liễu
Nghĩa Kinh và Bất Liễu Nghĩa Kinh. Cho nên Phật dạy; phải
y vào kinh Liễu Nghĩa (Kinh Đại Bát Niết Bàn - Phẩm Tứ Y).
Nói
một cách giản lược, kinh liễu nghĩa là kinh
điển trình bày về chân lý tuyệt đối, chân lý chân thật,
đúng mức và rốt ráo. Kinh
không liễu nghĩa là những kinh
phương tiện, chỉ nói về chân lý tương đối, chưa đúng
mức, chưa hết nghĩa. Ví dụ
như nói: Như Lai nhờ sự ăn mà sống còn, đó là lời (kinh)
không liễu nghĩa. Nếu nói Như Lai thường trụ không
biến đổi, đây gọi là lời (kinh) liễu nghĩa. Nếu
nói Như Lai nhập Niết Bàn như củi hết lửa tắt, đó là
lời (kinh) không liễu nghĩa. Nếu nói Như Lai nhập Pháp
tánh, đấy là lời (kinh) liễu nghĩa.
Ý
niệm về kinh liễu nghĩa và kinh không liễu nghĩa song hành
với ý niệm về hai sự thật: Sự Thật Tương Đối
và Sự Thật Tuyệt Đối. Sự Thật Tuyệt Đối tương
đương với liễu nghĩa, thuật ngữ Phật học gọi là
Chân Đế, Đệ Nhất Nghĩa Đế; còn Sự Thật Tương
Đối là Tục Đế, cũng còn gọi là Sự Thật
Công Ước. Trong sự thật công ước, tất cả mọi
hiện tượng đều diễn bày thật một cách công ước, có
nghĩa là, chúng cũng thật như thể một giấc mộng. Chúng
xuất hiện và vận hành qua tiến trình duyên khởi tạo nên
bởi tâm vọng tưởng. Ngược lại, trong sự thật
tuyệt đối, tất cả mọi hiện tượng đều không có
tự tính và vượt trên mọi khái niệm, vượt trên mọi phân
biệt nhị nguyên đối đãi. Một vị Thiền sư cho
một ví dụ rất hay khi đề cập đến hai sự thật này là
ở trong một căn nhà, người ta muốn thờ Phật ở tầng trên
và ngủ ở tầng dưới, tại vì nếu thờ Phật ở tầng dưới,
đi đứng, nằm ngồi ngủ nghỉ ở tầng trên thì có cảm
giác mang tội. Đó là một sự thật tục đế được
mọi người công ước. Mình tin rằng thờ Phật ở tầng
trên và mình ở tầng dưới, nhưng khi quả địa cầu quay
ngược lại, thì mình ở trên và nơi thờ Phật lại ở dưới.
Thành ra ý niệm về trên và dưới là một ý niệm tương
đối. Đối với sự thật tuyệt đối thì không có trên
dưới.
Tuy
nhiên, chúng ta cần biết, chúng ta đang sống trong thế giới
công ước, sống trong những thật tại tương đối, mặc dầu
không hoàn toàn, không tuyệt đối, nhưng nó rất là quan trọng
vì nhiều khi chúng ta phải nương vào nó để hiểu, để tới
thế giới tuyệt đối. Đối với kinh, khi thấy một
lời kinh (hay) một quyển kinh không liễu nghĩa, đừng cho rằng
kinh này là sai, không phải là kinh của Phật, không phù hợp
với tinh thần giáo lý của Phật. Không nên nói và nghĩ
như vậy, vì có thể nhưng kinh đó đã được nói ra đễ
dẫn dắt những người mới bước chân vào đạo hay những
người chưa đủ căn cơ để tiếp nhận giáo pháp cao hơn.
Mặc dầu kinh đó chưa diễn bày hết nghĩa lý thâm sâu của
Phật, nhưng nó có tác dụng đưa người ấy ra khỏi cảnh
khổ, ra khỏi vũng bùn lầy lội hiện tại.
Một
Phật tử được khuyên bảo là “vì lòng từ bi với
muôn loài chúng sinh nên đừng sát sinh và ăn chay là tránh
sát sinh. Mục đích đích thực của việc ăn chay trong
đạo Phật là tôn trọng và bảo vệ sự sống. Tôn trọng
sự sống không những bằng cách giúp nhau để sống còn, mà
còn có khi phải hy sinh sự sống để bảo vệ sự sống, nghĩa
là có khi tiêu cực như ăn chay để cứu muôn loài, có khi
tích cực như "thay khổ cho chúng sanh" để cứu vạn loại”.
Mặc dầu nghe lọt lỗ tai nhưng thấy chuyện đó xa vời quá
nên vị Phật tử này không quan tâm đến việc ăn chay.
Cho đến khi có một người bạn thân lấy một đoạn kinh
Bắc Truyền nói rằng “ăn miếng thịt trả miếng thịt,
giết mạng sống đền mạng sống”, thế là vị Phật
tử này nghe liền và ăn trường chay luôn. Vậy thử hỏi
ai khuyên đúng? Ai khuyên sai? Không có ai nói sai nói đúng hết.
Chỉ có vấn đề có phù hợp với căn cơ người nghe không
mà thôi.
Đức
Phật là một vị đại lương y, trước khi Ngài diễn nói,
Ngài quán sát thính chúng, biết căn cơ của người nghe pháp
để đưa ra những giáo pháp thích hợp nhằm chữa cho họ
hết tâm bệnh. Cố nhiên khi Phật nói với người này thì
người khác cũng nghe và có thể họ không nghe lọt lỗ tai
vì họ không cùng hoàn cảnh, Vì vậy từ xưa và đến
ngày nay vẫn có những người hiểu lầm Ngài và có khi tỏ
vẻ chống báng chỉ trích. Cho nên, Chúng ta nên biết
rằng mỗi lời Phật nói nhắm vào một mục đích tương đối
nào đó, dành cho một đối tượng thính chúng nào đó và
ở một quốc độ hay thời gian nào đó, để tháo gỡ cái
kẹt cho họ. Nếu chúng ta thấy được hoàn cảnh của
họ mới mong hiểu được lời tuyên bố của Phật. Vì
Phật muốn độ chúng sinh mà phương tiện nói pháp
Ngày
xưa Tổ Triệu Châu nói với đệ tử về Phật tánh: Con chó
có Phật tánh hay không? Trong các kinh Phật đều nói rằng
“trên từ chư Phật dưới tới con sâu con kiến đều có
Phật tánh” Theo đó thì con chó thế nào cũng có Phật
tánh, nên một hôm đệ tử biết chắc như vậy bèn hỏi để
thầy ấn chứng cho sở học của mình: “Thưa thầy, con chó
có Phật tánh hay không? Tổ trả lời: Không.
Cũng chính Tổ hôm trước nói con chó có Phật tánh mà,
sao hôm nay lại nói không! Vì Tổ biết vị đệ
tử này tin chắc chắn con chó có Phật tánh nên Tổ mới nói
không nhằm phá chấp có của đệ tử, tháo gỡ
cái vướng mắc “có không” của thế giới nhị biên,
đối đãi. Nếu chúng ta căn cứ vào lời nói mà bảo
rằng Tổ này nói đúng, Tổ kia nói sai, là trật lất cả.
Đúng là đúng với ai? Sai là sai với ai? Có khi nó đúng với
người này mà nó sai với người khác. Các Ngài nói với
từng người một, mỗi người có căn cơ riêng, có hoàn cảnh
riêng. Một vị Bác sĩ trước khi cho thuốc phải khám
nghiệm, chẩn mạch, phải biết được tình trạng cơ thể
bệnh nhân.
Ban
Biên Tập
