DỰNG
LẠI CĂN NHÀ
Maxine
Hong Kingston
Để
viết lại Năm Giới, chúng ta phải trăn trở với chúng và
gìn giữ chúng; ta xây dựng trong ta tính người, và giữ gìn
cho nhân tính ấy sống trong ta. Sau khi Bụt cống hiến cho cuộc
đời Năm Giới, đã có rất nhiều bản sao, dịch, cố tìm
ngôn ngữ có thể soi sáng lòng người trong các bối cảnh
không gian và thời gian thay đổi. Thầy Thích Nhất Hạnh có
viết một bản Giới rất đặc sắc, sẽ mang lại cho chúng
ta và cho thế giới cuối thế kỷ 20 đầy cam go này những
luồng sinh khí mới. Tư duy của Thầy Nhất Hạnh đã được
thử lửa -- chiến tranh trong và ngoài Việt Nam, sự tàn phá
và tái thiết của các thôn làng, các hoàn cảnh sống ở phương
Đông và phương Tây. Và đây là Năm Giới của đạo Bụt,
đã vươn lên qua bao nhiêu thử thách cực kỳ khắt khe.
Chúng
ta, những người từng học hỏi trực tiếp hay gián tiếp
qua sách vở với Thầy Nhất Hạnh, nên tự xem mình cũng là
tác giả của tập sách này. Thầy của chúng ta đã học khi
chúng ta trăn trở tìm cách sống theo Năm Giới. Một số trong
chúng ta đã cân nhắc cách dùng từ trong Giới Bản hệt như
những luật sư (nhất là việc bàn cãi về Giới thứ Ba, từng
được viết là ‘Không quan hệ tình dục nếu không cưới
nhau.’); một số khác lại chống đối ngay chính ý niệm
phải theo luật lệ. Qua sự hiểu biết đầy chánh niệm về
những lối sống hiện đại, phức tạp của người Mỹ, qua
sự giao tiếp – ‘tương tức’ -- với chúng ta, Thầy đã
viết đi viết lại Năm Giới cho đến khi chúng có được
hình thức chặt chẽ như hiện tại. (Trong phần bàn thảo
về Giới thứ Ba, Thầy đã giúp chúng ta phân biệt giữa ‘hôn
nhân’ và ‘cam kết’, điều sau có tính bền vững hơn.)
Mỗi Giới có hai phần: ‘Con nguyện (làm) ...’ và ‘Con nguyện
không (làm) ...’ Đi xa hơn những điều mình sẽ không làm,
chúng ta khẳng định những hành động tích cực. Các hành
giả và tác giả của Giới Bản này -- cựu binh chiến tranh
và cựu binh hoà bình, nam và nữ, công dân của nhiều quốc
gia, người có khuynh hướng luyến ái dị tính hay đồng tính
– qua ngôn ngữ và hành động của mình, đều đang góp phần
tạo dựng một cộng đồng thế giới đầy nhân ái.
Thầy
gọi Năm Giới là Năm Giới Mầu Nhiệm. Mầu nhiệm vì Năm
Giới này đã sống suốt hơn 2500 qua, qua những cuộc hủy
diệt và tàn phá. Mầu nhiệm vì Năm Giới này là một bản
đồ hữu ích, khả thi và một phương án có giá trị cho cuộc
sống chúng ta trong thế giới thực. Năm Giới dạy ta tác động
lên thế giới ấy với những thể cách hợp tình, hợp lý
và đúng đắn -- hoàn toàn không phải là một phép lạ không
tưởng. Mầu nhiệm vì Năm Giới có khả năng bảo vệ chúng
ta, chỉ cho chúng ta cách sống một đời sống an lạc, một
đời sống thú vị, đầy tính khám phá, khoáng đạt và sâu
sắc, cũng như chỉ cho chúng ta cách chung sống với mọi người,
với cỏ cây, cầm thú, toàn thể Địa Cầu và vũ trụ. Mầu
nhiệm vì một khi hành trì Giới chúng ta chắc chắn trở nên
nhân hậu hơn, biểu hiện được nhiều từ bi hơn.
Trong
trận bão lửa dọc suốt các ngọn đồi từ Oakland đến Berkeley
năm 1991, tôi đứng giữa lòng đường mình ở, những ngôi
nhà hai bên đường đều bốc cháy. Tôi đã bị tước đi
cửa nhà, chòm xóm, quyển sách viết dở dang, và cha tôi, đã
ra đi trước đó ba tuần. Bỗng nhiên, tôi thấy tất cả những
gì mình sống và nghĩ xưa nay chẳng qua chỉ là một sự rỗng
không, chất chứa bằng những tư tưởng, tinh thần, và lịch
sử. Đứng giữa đám tàn tích còn đang cháy dở, tôi mừng
rằng mình có biết đến Giới. Mặc dù tôi giữ các nguyên
tắc ấy chưa được hoàn hảo, nhưng với nội ước muốn
giữ Giới thôi, tôi cũng đã tạo được những điều phúc
thiện vô hình không thể nào hủy hoại. Có một thực tại
bao trùm, thẩm thấu qua ngôn ngữ và sự vật, tồn tại cả
ngay khi vắng bóng những thứ này. Năm Giới mầu nhiệm đề
ra những phương hướng rõ ràng, giản dị để tìm về đời
sống đó. Trong đổ nát điêu tàn, tôi có những sơ đồ để
làm lại căn nhà.
