| |
..
ĐẠO PHẬT
VÀ DÒNG SỬ VIỆT
Hoà
Thượng Thích Đức Nhuận
MỤC
LỤC TỔNG QUÁT
Lời
Mở Đầu
01.
Ðạo Phật Việt thế kỷ thứ nhất và thời kỳ Bắc thuộc
(111 TTL – 542 TL)
02.
Công nghiệp dựng nước thời đại tiền và hậu Lý Nam Ðế
thế kỷ VI (TL 542 – 602)
03.
Cuộc chống quân xâm lăng nhà Nam Hán của Ngô Quyền (939 –
967)
04.
Ðạo Phật thời kỳ tự chủ nhà Ðinh (968 – 980) và Tiền
Lê (981 – 1009)
05.
Khóa Hư Lục, Một kiệt tác phẩm của nền văn học dân tộc
Việt, thế kỷ XIII
06.
Ðạo Phật từ thế kỷ XVII đến hậu bán thế kỷ XX
07.
Cuộc vận động của Phật giáo Việt Nam chống chính thễ
độc tài gia đình trị Ngô Ðình Diệm
08.
Hiến Chương Giáo Hội Phật Giáo VNTN
09.
Hình Thái Tổ Chức Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
10.
Phụ Bản: Phản Ứng Quốc Tế Phân Tách Theo Từng Nước
11.
Phần Chú Thích
MỤC
LỤC CHI TIẾT
Lời
mở đầu
1.
Ðạo Phật Việt thế kỷ thứ nhất và thời kỳ Bắc thuộc
(111 TTL – 542 TL)
Thời
đại Hùng Vương qua truyện tích Tiên Dung Mỵ Nương và Chử
Ðồng Tử
Ðạo
lý Nhân quả - Luân hồi - Nghiệp báo trong nếp sống người
Việt:
Về
thực chất cuộc sống
Về
phương diện sáng tác
Sang
đầu thế kỷ II (168 –189) do 4 vị Phạm Tăng:
Ma
Ha Kỳ Vực
Khang
Tăng Hội
Chi
Cương Lương
Mâu
Bác (cũng gọi là Mâu Tử)từ Ấn Ðộ - Trung Hoa tới Giao
Châu hoằng hoá Ðạo Phật
2.
Công nghiệp dựng nước thời đại tiền và hậu Lý Nam Ðế
thế kỷ VI (TL 542 – 602)
Lần
thứ nhất, tỗ Tỳ Ly Ða Lưu Chi, người nam Ấn Ðộ, đem
thiền học vào nước Vạn Xuân
Năm
820, dòng thiền thứ II, do ngài Vô Ngôn Thông từ Trung Hoa đến
Việt Nam mở đạo tràng truyền bá chính pháp
3.
Cuộc chống quân xâm lăng nhà Nam Hán của Ngô Quyền (939 –
967)
4.
Ðạo Phật thời kỳ tự chủ nhà Ðinh (968 – 980) và Tiền
Lê (981 – 1009)
Những
đóng góp to lớn của Ðạo Phật cho dân tộc, dưới triều
Lý (1010 –1225)
Về
chính trị
Về
cơ cấu tổ chức hành chính
Năm
1054, vua Thánh Tông đổi nước là Ðại Việt
Về
ngoại giao
Về
quân sự:
Cuộc
đánh cảnh cáo nhà Tống dưới thời vua Lý Nhân Tông năm
1075
Cuộc
khởi binh của Tống đánh nước Ðại Việt
Mùa
xuân, năm 1077, Lý Thường Kiệt chiến thắng quân Tống trên
sông Như Nguyệt
Thế
kỷ XI, Ðạo Phật Việt có thêm dòng thiền thứ III, Dòng
Thiền Thảo Ðường
Về
luật pháp:
Năm
1042, nhà Lý ban hành bộ Hình Luật đầu tiên ở nước ta
Năm
1171, triều đình nhà Lý cho vẽ bản Ðịa Dư Toàn Quốc
Về
kinh tế và an sinh xã hội
Về
nông nghiệp
Về
thủ công nghệ
Về
thương nghiệp
Về
giáo dục và thi cử
Về
văn học
Nền
văn hóa đời Lý:
a/
Thơ sấm truyền
b/
Tản văn: chiếu, biễu, bia, ký
c/
Truyện tích: văn ngữ lục, di ngôn của các thiền sư
Ðạo
Phật đời nhà Trần (1225 – 1400)
Ba
thời kỳ đánh quân Mông Nguyên:
Lần
thứ nhất, ngày 29 – 1 – 1258, vua Trần Thái Tông và đại
quân từ Thiên Mạc
kéo
về giải phóng Thăng Long, đánh đuỗi quân Mông Cỗ ra khỏi
bờ cõi nước ta
Lần
thứ hai thời đại Trần Nhân Tông
Ðầu
năm 1283, Vua cho mở Hội Nghị Bình Than
Thánh
9 năm 1284, vua chủ toạ cuộc duyệt binh tại Ðông Bộ Ðầu
Hưng
Ðạo Ðại Vương truyền hịch cho các tướng sĩ
Năm
1285, Vua triệu tập Hội Nghị Diên Hồng
Ngày
24 – 6 – 1285, Hưng Ðạo Ðại Vương đánh tan quân Nguyên,
chém Toa Ðô,
Ô
Mã Nhi sợ hãi chạy thoái về Tàu.
Trên
mặt trận Vạn Kiếp, Thoát Hoan phải chui vào ống đồng mới
thoát chết. Bắt sống hơn ba vạn quân, tịch thu rất nhiều
chiến thuyền và khí giới của địch.
Lần
thứ ba, ngày 4 – 2 1288, chiến trận diễn ra trên sông Bạch
Ðằng, các tướng: Ô Mã
Phàn
Tiếp, Tích Lệ Cơ… đều bị bắt sống
Ngày
28 – 4 – 1288, xa giá Thượng Hoàng và Vua cùng triều đình
về lại Thăng Long
Vua
Trần Nhân Tông, đệ nhất tỗ thiền phái trúc Lâm Yên Tử
(1258 – 1308)
Ðệ
nhị tỗ tôn giả pháp loa (1284 – 1330)
Ðệ
tam tỗ tôn giả Huyền Quang (1254 – 1334)
5.
Khóa Hư Lục, một kiệt tác phẩm của nền văn học dân tộc
Việt, thế kỷ XIII
Lời
tựa
Bài
kệ 4 núi
Tầng
núi thứ nhất
Tầng
núi thứ hai
Tầng
núi thứ ba
Tầng
núi thứ tư
Ðịnh
nghĩa hai chữ Khoa Hư
Phổ
khuyến sắc thân (Tức nói về thân phận con người trước
cuộc đời)
Phổ
khuyến phát Bồ Ðề Tâm (khuyên mọi người mở lòng Bồ
Ðề)
Lục
thời sám hối khoa nghi (Trong 6 thời khóa lễ, mỗi khoa có
những nghi thức khác nhau. Ngoại trừ các bài kệ dâng hương,dâng
hoa, khuyến thỉnh, tùy hỷ, hồi hướng là có tính cách đồng
nhất, vì là kệ. Còn những bài văn khác, như: khải bạch,
sám hối, phát nguyện tuy có chung một tiêu đề nhưng về
nội dung, mỗi bàivăn mang những tâm tư ý nghĩa khác nhau)
Cuối
Khóa Hư Lục là một bài kệ khuyên mọi người tiến tu của
Hoàng Ðế Thái Tông
6.
Ðạo Phật từ thế kỷ XVII đến hậu bán thế kỷ XX
Ðạo
Phật suy từ cuối thế kỷ XIV: Nhà Hồ diệt nhà Trần, tiếp
giặc Minh xâm lược nước ta ròng rã 20 năm. Năm 1428, Lê Lợi
dẹp yên giặc Minh, nhà Lê lấy Nho giáo làm kỷ cương trị
nước.
Nguyên
nhân suy thoái của Phật giáo có nhiều lý do:
1/
Theo luật vô thường chuyển biến
2/
Thời gian Nho giáo chiếm địa vị độc tôn
3/
Ðất nước không may gặp cảnh nội loạn ngoại xâm từ thế
kỷ XV đến cuối thế kỷ XX
4/
Thực dân Pháp cai trị nước ta trong 83 năm (1862 – 1945)
Thực
dân Pháp cai trị nước ta trong 83 năm (1862 – 1945)
Phật
giáo thời hậu bán thế kỷ XX,
*
Năm 1930, giới tăng sĩ và cư sĩ tri thức trong nước phát
khởi công cuộc Chấn Hưng Phật Giáo:
*
Năm 1931, ở Nam Kỳ thành lập Hội Nghiên Cứu Phật Học và
Hội Lưỡng Xuyên Phật Học.
*
Năm 1932, tại Trung Kỳ thành lập HộI Việt Nam Phật Học
*
Năm 1934, Bắc Kỳ thành lập HộI Việt Nam Phật Giáo
(
Các hội đều có mở các trường tiểu học, trung học, đại
học và xuất bản báo chí để truyền bá chính pháp)
*
Năm 1952, ba Giáo Hội Tăng Già nam trung bắc họp hội nghị
tại chùa Quán Sứ Hà Nội
thành
lập Giáo Hội Tăng Già Toàn Quốc. Ðến năm 1959 đỗi là
GIÁO HỘI TĂNG GÌÀ VIỆT NAM
7.
Cuộc vận động của Phật giáo Việt Nam chống chính thễ
độc tài gia đình trị Ngô Ðình Diệm, 1963
Những
diễn biến của cuộc vận động:
*
Ngày 6 – 5 – 1963, Nhà Ngô ra thông điện cấm treo cờ Phật
giáo trong ngày đại lễ Phật đản PL năm 2507
*
Ngày 8 – 5 – 1963, hàng vạn tăng, ni, Phật tử tỗ chức
cuộc rước Phật lớn từ chùa Diệu Ðế
về
chùa Từ Ðàm, và tối hôm đó có cuộc biểu tình tại đài
phát thành Huế: yêu cầu đài này cho truyền thanh buổi lễ
nhưng không được đài chấp thuận; khoảng 10 giờ hơn thì
xảy ra cuộc đàn áp do chính quyền sở tại chủ động làm
chết 8 người và nhiều người bị thương…
*
Ngày 9 – 5 – 1963, tổng trị sư Giáo Hội Tăng Già Việt
Nam họp khẩn gửi kháng thư cho tỗng thống Diệm phản đối
việc cấm treo cờ Phật Giáo và việc đàn áp đẫm máu đêm
8 tháng 5
tại
Huế.
*
Ngày 10 – 5 – 1963, 5 tập đoàn Phật Giáo Trung Phần (Huế)
ra Tuyên Ngôn chống lệnh treo cờ Phật giáo của chính phủ
và yêu cầu 5 điễm:
Chính
phủ VNCH thu hồi vĩnh viễn công điện triệt giáo kỳ của
Phật giáo.
Phật
Giáo phải được hưởng một chế độ đặc biệt như các
hội truyền giáo thiên chúa đã được ghi trong đạo dụ số
10.
Chính
phủ chấm dứt tình trạng bắt bớ, khủng bố tín đồ Phật
giáo.
Cho
tăng, tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo và hành
đạo.
Chính
phủ đền bồi một cách xứng đáng cho những kẻ bị chết
oan vô tội và kẻ chủ mưu giết
hại
phải đền tội đúng mức.
Ngày
25 – 5 – 1963, Tỗng Hội Phật Giáo Việt Nam triệu tập 10
giáo phái hội đoàn thành lập Ũy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật
Giáo và ra tuyên ngôn:
Ủng
hộ toàn diện nguyên vẹn 5 nguyện vọng tối thiễu và thiêng
liêng nhất của PGVN đã ghi trong bản tuyên ngôn của 5 tập
đoàn PGVN Trung Phần và Thừa Thiên.
Thề
nguyện đoàn kết đến cùng trong cuộc tranh thủ bất bạo
động và hợp pháp đễ thực hiện những nguyện vọng ấy.
Hòa
thượng hội chủ THPGVN hiệu triệu gửi toàn thể tăng, ni,
Phật tử VN
Diễn
từ của hòa thượng hội chủ THPGVN mở đầu cuộc tuyệt
thực 24 giờ ngày 30 – 5 trên khắp trụ sở Phật giáo thuộc
miền đất Việt Nam Cộng Hòa.
Ánh
đuốc Quảng Ðức.
Cuộc
họp giữa Ũy Ban Liên Bộ và Ũy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật
Giáo trong các ngày 14, 15, 16 tháng 6 năm 1963 tại hội trường
Diên Hồng và ký bản Thông Cáo Chung.
Lời
hiệu triệu của vị hội trưởng hội Phật Giáo thế giới.
Lời
kêu gọi của đoàn Thanh Niên Bảo Vệ Phật Giáo
Cuộc
khủng hoảng tôn giáo được coi như là một làn sóng Cách
Mạng.
(Theo
báo The Washington Post, 23-6-1936)
Ũy
Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật Giáo kiến nghị phản đối nghị
định số 358BNV/KS 9 – 7 – 1963, và yêu cầu chính phủ thực
thi bản Thông Cáo Chung.
Ngày
7 – 7 – 1963, chính quyền đem những nhân sĩ tham dự cuộc
đảo chính hụt ngày 11 – 11 – 1960 ra xét xử tại tòa án
tối cao SG
*
Nhà văn nhất lịnh NGUYỄN TƯỜNG TAM vì không muốn đễ cho
một chế độ không xứng đáng xử mình nên đã uống thuốc
độc tự vẫn để cảnh cáo những người chà đạp mọi
thứ tự do.
Ngày
14 – 7 – 1963, hòa thượng hội chủ THPGVN ra thông bạch kêu
gọi tăng, ni và toàn thễ Phật tử tái phát động phong trào
đòi hỏi sự thực thi nghiêm chỉnh ban thông cáo chung
Sự
hòa giải giữa chính phủ và Phật Giáo đều không chấm dứt
được tình thế khẩn trương
Cuộc
biễu tình, tuyệt thực của chư vị Tăng, Ni tại chùa Xá
LợI
Biểu
tình ngày 17 – 7 – 1963 "Ðến thăm thầy chúng tôi"
Lá
tâm thư của một Phật tử kính dâng hòa thượng Thích Quảng
Ðức
Lời
hiệu triệu của đoàn Sinh viên Liên giáo, gửi toàn thể sinh
viên, học sinh Việt Nam, kêu gọi
ủng
hộ cuộc tranh đấu chính nghĩa của Phật giáo Việt Nam.
Một
biến chuyễn bất ngờ ông Diệm nói với Phật giáo đồ:
chúng ta hãy hòa giải (bản tin UPI)
Hết
tin tưởng – Phật giáo từ chối lời hòa giải của ông
Diệm
(Theo
báo the New york times, ngày 17– 7–1963)
Ngày
22– 7–1963, UBLPBVPG họp báo tố cáo chính quyền không chịu
thi hành bản thông cáo chung
Ánh
đuốc Nguyên Hương
Ánh
đuốc Thanh Tuệ
Ánh
đuốc Diệu Quang
Ánh
đuốc Tiêu Diêu (Dao)
Tối
Ngày 20–8–1963, chính phủ Ngô Ðình Diệm mở cuộc tỗng
càn quét các chùa chiền bắt tất cả tăng, ni đưa đến nhốt
tại trại Rạch Giá ngoại ô Sài Gòn
Ngày
21–8–1963, trên 300 sinh viên, học sinh biểu tình phản đối
và yêu cầu chính phủ:
1/
Thực sự tôn trọng và bảo vệ tự do tín ngưỡng
2/
Trả tự do cho tăng, ni và tín đồ Phật giáo, sinh viên, học
sinh và giáo sư hiện bị giam giữ
3/
Chấm dứt tình trạng khủng bố bắt bớ hành hạ tín đồ
Phật giáo
4/
Giải tỏa chùa chiền, ban bố tự do ngôn luận
Ánh
đuốc Quảng Hương
Ánh
đuốc Thiện Mỹ
Ngày
1–11–1963, Hội Ðồng Quân Nhân Cách Mạng làm cuộc đảo
chính lật đổ chế độ độc tài gia đình trị Ngô Ðình
Diệm
Ngày
31–12–1963, Tỗng Hội Phật Giáo Việt Nam và 10 giáo phái,
hội đoàn gồm các tăng sĩ và cư sĩ Bắc tông – Nam tông
đã mở hội nghị tại chùa Xá Lợi trong 5 ngày để thảo
luận một bản Hiến Chuơng đã được đại biễu biễu quyết
và thành lập GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆTNAM THỐNG NHẤT
8.
Hiến Chương Giáo Hội Phật Giáo VNTN
9.
Hình thái tỗ chức Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam
Tiến
trình lịch sử và nhu cầu hiện đại đòi hỏi sự thống
nhất Ðạo Phật Việt
Ðề
nghị: Một biện pháp xây dựng GHPGVN
Hiến
Chế GHPGVN
Lời
kết
10.
Phụ bản Phản Ứng Quốc Tế Phân Tách Theo Từng Nước
Phụ
lục
-
Tượng Phật Thích Ca Mâu Ni
-
Bài thơ NAM QUỐC SƠN HÀ
-
Bản đồ Việt Nam đời Lý Trần
-
Bản đồ nước Ðại Việt khi nhà Trần chống với Mông Cỗ
-
Bản đồ kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược
đế quốc Mông Cỗ
-
Bản đồ kháng chiến lần thứ II chống quân xâm lược Nguyên
-
Bản đồ kháng chiến lần thứ III - 1288
-
Bản đồ chiến thắng Bạch Ðằng
(Những
bản đồ trên trích dẫn trong Lịch Sử Việt Nam tập I và
Lược Sử Việt Nam tập II)
|