TRỐN
RA NGOÀI BIÊN CƯƠNG
Ngài
Huyền Trang rời Tràng An với một nhà sư là Hiếu Ðạt. Vị
sư này quê ở Tần Châu, trở về làng sau một thời gian lưu
học tại Tràng An. Huyền Trang đến Tần châu (nay là huyện
Thiên Thủ thuộc Cam Túc) trọ lại một đêm, rồi theo một
người bạn khác đến Lan Châu (nay là huyện Cao Lan thuộc
Cam Túc). Ðến đây, Ngài cũng chỉ trọ lại một đêm. Sáng
sớm, nhân có người giữ ngựa của quan cai trị Lương Châu
(này là huyện Vũ Uy, tỉnh Cam Túc) dắt ngựa trở về huyện,
Ngài theo người này đến Lương Châu. Lương Châu là đô thị
lớn đất Hà Tây, yếu địa quốc phòng miền Tây của triều
Ðường. Quan đô đốc Lý Ðại Lượng trấn thủ vùng ấy
vâng sắc lệnh nghiêm cấm nhân dân đi về phía Tây. Huyền
Trang ở lại Lương Châu đến một tháng, chưa biết làm thế
nào để trốn ra khỏi cửa thành. Một buổi sáng, thừa cơ
lính giữ cửa thành lơ đễnh. Ngài lẩn ra khỏi thành đi
về phía Tây. Không rõ vì ai báo tin, sự trốn thoát của Huyền
Trang bị Lý Ðại lượng biết được; viên quan có cái tên
Ðại Lượng, mà lại không đại lượng chút nào này, lập
tức ra lệnh cho vệ binh đuổi theo để bắt lại. May thay,
một pháp sư tên là Tuyệt Uy, nghe thấy Huyền Trang có chí
lớn đi Tây du cầu pháp, rất lấy làm khâm phục, mật sai
hai đệ tử là Tuệ Lâm và Ðạo Chỉnh dẫn đường cho Ngài
đi. Bấy giờ, ba nguời, ban ngày phải lẩn lút, ẩn núp, ban
đêm mới dám đi. Họ ngủ trong cỏ rác, nằm dưới sương
lạnh, chịu đựng bao nhiêu khó nhọc mới lần hồi đi đến
được Trường Dịch, ra khỏi cửa Gia Cốc, đến Qua Châu
(huyện Tây An tỉnh Cam Túc bây giờ). Khi nghe tin Ngài đến,
quan Thứ sử Qua Châu là Ðộc Cô Ðạt, một tín đồ Phật
giáo, không làm khó khăn gì đối với Ngài. Ông ta cho Ngài
biết con đường đi về phía Tây khó khăn như thế nào: Từ
Qua Châu đi về phía Bắc 50 dặm, có con sông Qua Lô, phía dưới
rộng, lòng sông sâu, nước chảy xiết không thể qua được;
phía trên hẹp, nhưng lại có đồn trấn thủ đóng, gọi là
đồn Ngọc Môn Quan. Muốn đi về phía Tây, tất phải qua đó.
Ra khỏi Ngọc Môn Quan, lại phải đi qua năm tòa phong hỏa
đài, mỗi đài cách nhau vào khoảng 100 dặm, có quân đội
canh giữ. Những đài này xây bằng đá, chỉ phụ cận đồn
mới có nước và một ít cây cỏ, ngoài ra là những bãi cát
mênh mông. Qua Phong hỏa đài thứ năm là đến địa phận
nước Y Ngô (hay là huyện Cáp Mật, xứ Tân Cương).
Ngài
Huyền Trang không may con ngựa của mình vừa bị chết, trong
hai đồ đệ đi theo thì Ðạo Chỉnh đã trở về Ðôn Hoàng,
còn Tuệ Lâm thì cũng tự nhận thấy không thể đi xa hơn
được nữa. Nay lại nghe quan Thứ sử Qua Châu cho biết con
đường đi khó khăn, trở ngại như thế, Ngài đau xót vô
cùng. Thêm vào nỗi đau xót ấy, tờ truy nã của Ðô đốc
Lý Ðại Lượng ở Lương Châu lại đến nơi! Tờ trát viết:
"Nghe có thầy tăng là Huyền Trang muốn sang Tây phương. Vậy
sức cho châu, huyện các nơi phải nghiêm nhặt xét hỏi mà
bắt giữ lại".
Người
lại thuộc ở Qua Châu là Lý Xương lén đem tờ truy nã ấy
đến hỏi Ngài:
–Thầy
có phải là Huyền Trang không?
Ngài
lo ngại bất trắc, chưa trả lời, thì Lý Xương lại nói
tiếp:
–Thầy
phải nói thực, nếu mà đúng là thầy, đệ tử sẽ liệu
cho.
Ngài
đành phải nhận mình là Huyền Trang. Lý Xương lấy làm thán
phục khen ngợi Ngài rối rít và nói:
–Pháp
sư đã có chí nguyện lớn lao, đi được như thế này thì
tôi xin vì Pháp sư bỏ tờ điệp này đi.
Nói
xong, Lý Xương xé ngay tờ điệp trước mặt Ngài và giục:
–Pháp
sư liệu mà đi cho sớm.
Nhưng
Huyền Trang chưa đi ngay được! Con ngựa Ngài đã chết, chưa
mua lại được, và cũng chưa tìm ra được người dẫn đường.
Một
hôm, Ngài đang đi qua đi lại trước cửa chùa, lòng bồn chồn
lo nghĩ về việc ra đi, thì có một tín đồ người giống
Hồ ( dân bản xứ) đến chùa lễ Phật. Người này họ Thạch
tên Bàn Ðà. Trong lúc trò chuyện Thạch Bàn Ðà tình nguyện
thụ giới làm đệ tử Ngài. Huyền Trang ưng cho. Bàn Ðà mừng
rỡ ra về, chốc lát trở lại đem quà bánh dâng cúng Ngài.
Thấy người đệ tử mới thân hình tráng kiện, cử chỉ
cung kính, Huyền Trang ngỏ ý sắp đi cho người ấy biết,
Bàn-đà sốt sắng tình nguyện xin hộ tống Ngài đi. Huyền
Trang quá đỗi mừng rở, sắm áo quần hành trang cho Bàn Ðà
và mua hai con ngựa cùng hẹn ngày lên đường.
Ngày
hôm sau, chú tiểu Hồ ấy lại cùng một ông già người Hồ
cưỡi một con ngựa hồng, già và gầy đến. Bàn Ðà nói:
–Ông
già này rất thuộc đường đi Tây phương, kể ra đã đi lại
nước Y Ngô trên ba chục lần. Vậy nên đệ tử mời lão
đến đây để hầu chuyện với thầy.
Ông
lão lấy tình thật, khuyên Huyền Trang đừng đi. Ông nói:
–Ðường
sá đi về phía tây rất hiểm ác, trong bãi sa mạc dài tám
trăm dặm ở nước Y Ngô, trên không có chim bay, dưới không
có thú chạy; rủi gặp bảo cát thì không thể còn tánh mạng.
Người ta kết đoàn, kết lũ, còn lo lạc nhau, huống chi nhà
Sư đi có một mình, thì làm sao đi được? Xin tự liệu trước
chớ để hoài mất tánh mạng.
Huyền
Trang trả lời:
–Cám
ơn ông đã chỉ bảo. Nhưng chí tôi đã quyết sang Tây phương
để cầu Phật Pháp, nếu không đến được Aán Ðộ, thì
nhất định không trở về đây nữa. Túng sử chết ở giữa
đường tôi cũng không ân hận.
Ông
già thấy sự kiên quyết của Huyền Trang, biết không thể
lay chuyển được lòng Ngài, nên đề nghị đổi con ngựa
già của mình đang cưỡi cho Ngài:
–Nhà
sư đã nhất quyết ra đi, thì tôi không cản nữa, nhưng hãy
lấy con ngựa già này của tôi mà cưỡi. Tuy nó già, nhưng
nó khỏe, giai sức và lanh lẹ. Nó đi qua lại nước Ý Ngô
này hơn mười lần rồi nên nó thuộc đường lắm. Còn ngựa
của nhà sư không kinh nghiệm, sợ không đi được.
Huyền
Trang nghe theo, đổi ngựa của mình cho ông lão. Ông già mừng
rỡ kính chào từ biệt.
Chiều
ấy hai thầy trò sửa soạn hành lý, đến tối thì ra đi.
Ðến canh ba Huyền Trang và Bàn Ðà đi đến bờ sông Qua Lô.
Trông xa đã thấy Ngọc Môn Quan. Ở thượng lưu, cách phía
trên cửa quan độ mười dặm, hai bờ sông hẹp lại chỉ
còn độ một trượng, trên bờ có mấy cây ngô đồng thẳng
vút. Hai thầy trò đến đấy, chặt cây làm cầu, trải cỏ
rác lên trên để dắt ngựa qua. Người ngựa qua sông được
bình yên. Huyền Trang khoan khoái mở yên ngựa và trải đệm
ra nằm nghĩ. Tiểu Hồ nằm cách Ngài độ năm chục bước.
Hừng sáng, nó rút dao đi nhè nhẹ đến phía Huyền Trang. Còn
cách độ mười bước nó dừng lại, rồi quay trở lui, nằm
xuống ngủ lại.
Huyền
Trang nhận thấy, nhưng làm ra vẻ thản nhiên không hay biết
gì cả. Ðến sáng, Ngài thức nó dậy, bảo đi lấy nước
súc miệng, rửa mặt để sửa soạn lên đường. Nó làm một
cách miễn cưỡng. Lúc gần ra đi, nó nói:
–Ðệ
tử thấy đường đi còn xa mà hiểm nghèo lắm; lại không
có nước cỏ gì cả. Nếu muốn có nước và cỏ thì phải
đến gần các vọng canh lấy trộm. Nhưng nếu lính gác vọng
canh mà biết được thì tánh mạng thầy trò chúng ta cũng
không còn. Chi bằng trở về là yên ổn hơn cả.
Huyền
Trang nhất định không nghe. Bàn Ðà nói:
–Nếu
thế thì đệ tử không đi theo được vì việc nhà còn bận
nhiều, mà phép vua đệ tử cũng không dám xúc phạm.
Huyền
Trang thuận cho nó trở về Qua Châu một mình, nhưng nó trù
trừ không chịu trở lui. Hồi lâu nó nói:
–Sư
phụ đi, nếu bị người ta bắt được mà cung xưng thật
họ tên tôi ra, thì vợ con và cả nhà tôi ra thế nào?
Huyền
Trang chỉ lên trời mà thề rằng:
–Nếu
chẳng may ta bị bắt, người ta băm vằm ta ra làm muôn mảnh,
ta cũng nhất thiết không nói rõ họ tên người ra, người
hãy yên tâm.
Ðược
lời cam kết ấy, Bàn-đà mới yên tâm vỗ ngựa quay về.
