Chương
Trình Hội Thảo
Danh
Sách Các Bài Tham Luận
Lễ
Khai Mạc (Ngày 15-07-2006)
Hội
Thảo (Ngày 15 và ngày 16-07-2006)
Đoàn
Hội thảo trồng cây bồ đề tại khu đất mới Nam Saigon
HVPGVN (ngày 17-7-2006)
Thông
báo của Viện NCPH VN về Kết quả hội thảo
Tin
Tức Hội Thảo Qua Các Báo:
1.
Cần lưu giữ văn hóa cổ xưa cùng phát triển kinh tế, (VietNamNet)
2.
TT. Thích Giác Toàn trả lời phỏng vấn của Cable TV
3.
TP Hồ Chí Minh: Khai mạc hội thảo Phật giáo quốc tế
Nguyên
Thủ tướng Võ Văn Kiệt gửi thư chúc mừng (Tuổi trẻ)
4.
Phật Giáo Việt Nam Trong Thời Đại Mới (Lao Động)
5.
Dịch Đại Tạng Kinh Bằng Máy Vi Tính (Tuổi Trẻ)
Nhận
Định Sau Hội Thảo:
Luật
sư Nguyễn Hữu Liêm, Tuần báo V-Times (San Jose)
Tạp
ghi về Hội thảo “Phật giáo trong thời đại mới: Cơ hội
và Thách thức”
CHƯƠNG
TRÌNH HỘI THẢO
Từ
ngày 15 đến 17/7/2006, Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam
thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Hội thảo "Phật
giáo trong thời đại mới - Cơ hội và Thách thức". Mời quý
vị theo dõi lịch trình của Hội thảo này.
Thứ
bảy, ngày 15/07/2006
07:30
am: Lễ khai mạc
08:00
am: Phát biểu chào mừng Hội
thảo của các cấp lãnh đạo
08:30
am: Bài thuyết trình chính của
GSTS. Noritoshi Aramaki, Đại Học Otani, Nhật Bản
09:00
am: Thuyết trình về chủ đề
1: “Phật giáo và những vấn đề toàn cầu”
10:00
am: Giải lao
10:15
am: Thảo luận
11:45
am: Chụp hình lưu niệm
12:00
am: Ăn trưa
12:30
am: Tham dự Mạn-ðà-la,
cầu nguyện quốc thái dân an
13:15
pm: Thuyết trình chính của GSTS.
R. Clark, Đại Học Stanford, Hoa Kỳ
13:45
pm: Thuyết trình về chủ đề
2: “Tìm kiếm những giải pháp”
14:45
pm: Giải lao
15:00
pm: Thảo luận
17:30
pm: Ăn chiều
Chủ
Nhật, 16/07/2006
07:30
am: Bài thuyết trình của TS.
Trương Như Vương, Viện Chiến Lược và Khoa Học
08:00
am: Thuyết trình về chủ đề
3: “Phật giáo và dân tộc”
09:20
am: Giải lao
09:45
am: Thảo luận
12:00
am: Ăn trưa
13:15
pm: Bài thuyết trình của Thượng
tọa Tuệ Sỹ
13:45
pm: Thuyết trình về chủ đề
4: “Phật giáo và vấn đề kinh tế - chính trị”
14:45
pm: Giải lao
15:00
pm: Thảo luận
17:00
pm: Bế mạc hội thảo
17:30
pm: Ăn chiều
18:00
pm: Chương trình văn nghệ
Thứ
hai, ngày 17/07/2006
08:00
am: Lễ trồng cây tại khu đất
mới của Học Viện Phật giáo Việt Nam
10:30
am: Tham quan Thiền Viện Thường
Chiếu
11:00
am: Ăn trưa tại Thiền Viện
Thường Chiếu
12:30
am: Tham quan Đại Tòng Lâm
15:00
pm: Tham quan Chùa Ấn Quang
16:00
pm: Tham quan Chùa Xá Lợi
17:00
pm: Ăn chiều tại chùa Vĩnh Nghiêm
LỄ
KHAI MẠC
Phóng
Viên Xuân Lan (Phật
tử Việt Nam) thực hiện
(Click
vào ảnh xem ảnh lớn hơn)
Sáng
ngày thứ bảy 15/7/2006, tại Hội trường Học viện Phật
giáo Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, Hội thảo “Phật giáo
trong thời đại mới – Cơ hội và Thách thức” do Viện
Nghiên cứu Phật học Việt Nam thuộc Giáo hội Phật giáo
Việt Nam tổ chức đã chính thức khai mạc. Dưới đây là
một số hình ảnh sinh hoạt trong ba ngày hội thảo do Phóng
viên Xuân Loan gửi về từ Thành phố Hồ Chí Minh. (một số
do Nguyên Định gửi - có ghi chú)
Học
Viện Phật Giáo Việt Nam tại TP. HCM
(Ảnh:
Nguyên Định - (Click vào ảnh xem
ảnh lớn hơn))
Quang
cảnh Hội thảo
|
Chủ
tọa Hội thảo: từ trái sang:
GS.
Lê Mạnh Thát, HT. Thích Đức Nghiệp,
HT.
Thích Hiển Pháp, HT. Thích Trí Quảng
|
HT.
Thích Trí Quảng, Trưởng ban
Hoằng
pháp Trung ương phát biểu
|
Chư
tôn đức trong Hội đồng Trị sự
GHPGVN
tại Hội thảo
|
|
|
|
Ban
Thư ký Hội thảo
|
Phóng
viên Xuân Loan của Phật tử Việt Nam
đang
tác nghiệp tại Hội thảo
|
Các
đại biểu chụp hình lưu niệm
|
HỘI
THẢO NGÀY THỨ NHẤT & NGÀY THỨ HAI
(Click
vào ảnh xem ảnh lớn hơn)
GSTS.
Lê Mạnh Thát
chủ
toạ hội thảo
(ảnh
Nguyên Định)
|
TT.
Nguyên Giác đọc tham luận của TT. Thích Tuệ Sỹ
(ảnh
Nguyên Định)
|
GS.
Trần Văn Khê Thuyết Trình
(ảnh
Nguyên Định)
|
Đại
diện Tăng đoàn Làng Mai
phát
biểu
|
TT.
Tiến sĩ Thích Trí Hoằng
(Hoa
Kỳ) Moderator
|
TT.
TS. Thích Giác Toàn, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật
học Việt Nam
Moderator
|
GS.TS.
Ohashi Hisatoshi, Đại học thương mại Takasaki, Nhật Bản -
"Sự truyền bá và tái du nhập của
Phật Giáo Nguyên Thủy Việt Nam vào Cam - pu-chia"
|
TS.
H.R. Kantor, Đại học Hoa Phạm, Đài Loan - "Thách
đố của khủng hoảng: sự biện giải về tính chủ đạo
hiện sinh trong các bộ phái Phật giáo"
|
Ni
sư GSTS. Karma Lekshe Tsomo, Đại học San Diego, Hoa Kỳ - "Tư
duy lại truyền thống: Lý giải của phương Tây về hành trì
Phật giáo
|
PGS.TS.
Wong Chun-Wai, Đại học Hoa Phạm, Đài Loan - "Tầm
quan trọng của việc tái cấu trúc ngành Ấn Độ học đối
với việc khảo cứu Phật giáo Ấn Độ"
|
TT.
Thích Giác Toàn đọc
tham
luận
|
TT.
Thích Gia Quang, Phân viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Hà
Nội, Việt Nam - "Đạo Phật: Con
đường giải quyết vấn nạn toàn cầu"
|
|
TT.
Thích Kiến Đạt (Shi Jian Da), Viện trưởng Học Viện Phật
Học Nam Chúng,Đài Loan - "Ba đường
hướng khả thi cho tương lai phát triển Phật giáo thế giới"
|
BS.TS.
Lương Cần Liêm, Đại học Y khoa Paris, Pháp - "Sự
toàn cầu của Tâm lý học và cái lo-gíc Tây phương so với
một số quan điểm Phật học về con người"
|
GS.TS.
Noritoshi Aramaki, Đại Học Otani, Nhật Bản với tham luận "Cải
đạo là sự cải đổi lịch sử và ngược lại"
|
GSTS.
Asanga Tilakaratne, Đại học Kelaniya, Tích Lan - "Đối
thoại nội bộ: Động lực của sự tương tác giữa các bộ
phái Phật giáo"
|
GSTS.
Steven Heine, Đại học Quốc tế Florida, Hoa Kỳ - "Các
thách đố của Phật giáo Nhật Bản: Hai bộ mặt của Thiền"
|
GSTS.
Đỗ Quang Hưng, Viện trưởng Viện Nghiên Cứu Tôn Giáo, Hà
Nội, Việt Nam - "Phật giáo Việt
Nam trong thời đại toàn cầu hoá"
|
GSTS.
E. DeVido, Đại học Quốc lập Sư phạm Đài Loan, Đài Loan
- "Ảnh hưởng của đại sư Thái
Hư trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam"
|
|
Quang
cảnh phiên thảo luận cuối
|
Quang
cảnh phiên thảo luận cuối
|
GS.TS.
Lê Mạnh Thát - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học
Việt Nam chụp ảnh lưu niệm với Đoàn đại biểu Phật giáo
Thái Lan tham dự Hội thảo
|
ĐOÀN
HỘI THẢO TRỒNG CÂY BỒ ĐỀ TẠI KHU ĐẤT NAM SAIGON
DỰ
TRÙ XÂY DỰNG HỌC VIỆN PHẬT GIÁO TP. HỒ CHÍ MINH
Ngày
17-7-2006
(Click
vào ảnh xem ảnh lớn hơn)
Sau
hai ngày tham gia Hội thảo, trong ngày 17/7/2006, các đại biểu
đã đến dự Lễ trồng cây bồ đề tại khu đất mới (toạ
lạc tại Nam Saigon) của Học viện Phật giáo Việt Nam tại
TP. Hồ Chí Minh. Tới dự buổi lễ có nguyên Thủ tướng Võ
Văn Kiệt.
|
|
Hai
vị Phó Viện Trưởng Học Viện và cựu Thủ Tướng Võ Văn
Kiệt
|
|
|
Mô
hình Học Viện Phật Giáo Việt Nam tại TP HCM Đô Thị Nam
Saigon (Ảnh: Nguyên Định)
|
| |
|
|
|
Mô
hình Học Viện Phật Giáo Việt Nam tại TP HCM Đô Thị Nam
Saigon (Ảnh: Nguyên Định)
|
|
PHẬT
GIÁO VIỆT NAM
GÓP
PHẦN PHỤNG SỰ ĐẤT NƯỚC, DÂN TỘC và NHÂN LOẠI
Hương
Giang (Cable TV) phỏng vấn TT. Thích Giác Toàn
 |
|
“Phật
giáo trong thời đại mới: Cơ hội và thách thức” là tên
cuộc hội thảo quốc tế diễn ra trong hai ngày 15 và 16/7 tại
thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hội thảo khoa học về Phật
giáo có tầm cỡ quốc tế lớn nhất từ trước đến nay
được tổ chức tại Việt Nam. Ban Tổ chức cho biết, có
khoảng 60 giáo sư, tiến sĩ, các nhà nghiên cứu Phật học
của Việt Nam và quốc tế sẽ tham dự hội thảo này. Phóng
viên Báo điện tử phỏng vấn Thượng toạ Thích Giác Toàn
- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, Phó
Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại thành phố
HCM.
P.v:
Thưa Thượng toạ, cuộc hội thảo được tổ chức nhằm
mục đích gì?
Thượng
toạ Thích Giác Toàn: Trong nhiệm kỳ V của Giáo hội Phật
giáo Việt Nam, tất cả các ngành, các lĩnh vực đều ổn
định, được củng cố và phát triển. Ngành Nghiên cứu Phật
học cũng vậy. Nhiệm kỳ V sẽ kết thúc vào năm 2007, chúng
tôi muốn tạo một nét mới trước khi tổng kết nhiệm kỳ.
Năm nay, lễ Phật đản 2550 được tổ chức rất long trọng
ở Thái Lan - một nước có phật giáo phát triển mạnh ở
Đông Nam Á và châu Á với 45 nước tham dự. Việt Nam cũng
là thành viên của Ban Tổ chức. Điều đó cho thấy vị thế
của Phật giáo Việt Nam đối với các nước. Từ những lý
do trên, Viện Nghiên cứu Phật giáo và Học viện Phật giáo
Việt Nam đã quyết định tổ chức hội thảo này. Đây là
cơ hội tốt để giới trí thức, giới nghiên cứu Phật học
trong và ngoài nước có dịp đóng góp những nghiên cứu mới
nhằm thúc đẩy toàn diện các mặt của Giáo hội Phật giáo
Việt Nam, đặc biệt là ngành Nghiên cứu Phật học cũng như
ngành Giáo dục đào tạo của Giáo hội.
P.v:
Việc tổ chức hội thảo có nhận được sự hưởng ứng
của các nhà nghiên cứu Phật giáo trên thế giới?
Thượng
toạ Thích Giác Toàn: Hiện nay, Ban Tổ chức đã nhận được
trên 80 tham luận của các nhà nghiên cứu phật học ở trong
và ngoài nước. Hơn 10 nước trên thế giới đã nhận lời
tham gia, trong đó có các nước lớn như Nhật Bản, Hoa Kỳ,
Anh, Pháp, Đức, Australia.. . Điều đó cho thấy sự quan tâm
của các nhà trí thức, các nhà nghiên cứu Phật học trên
thế giới đối với công cuộc xây dựng và phát triển của
Giáo hội Phật giáo tại Việt Nam trong thời đại ngày nay.
P.v:
Tại sao hội thảo lại chọn chủ đề “ Phật giáo trong
thời đại mới- cơ hội và thách thức” ?
Thượng
toạ Thích Giác Toàn: Chủ đề này nhằm khẳng định sự
hiện diện của Phật giáo trong lòng dân tộc cũng như Phật
giáo Việt Nam trong lòng thế giới. Phật giáo ở Việt Nam
cũng như Phật giáo trên thế giới đang có những cơ hội
và thách thức. Về cơ hội, Phật giáo đã có mặt ở Việt
Nam trên dưới 2000 năm. Đất nước ổn định, hoà bình và
phát triển. Vị trí của Phật giáo ngày càng được khẳng
định trong đời sống tinh thần của nhân loại. Vừa qua,
tổ chức LHQ đã công nhận ngày Đại lễ đức Phật đản
sinh là ngày Lễ hội tôn giáo thế giới. Trong xu thế đó,
Phật giáo Việt Nam muốn góp phần phụng sự cho đất nước,
cho dân tộc và cho nhân loại. Tuy nhiên, Phật giáo Việt Nam
cũng đứng trước những thách thức. Hiện nay trên thế giới
xuất hiện khuynh hướng lấy tham, sân, si làm chủ trương
để gây rối cuộc sống hoà bình của nhân loại. Bên cạnh
xu thế phát triển văn minh khoa học để phụng sự loài người
thì cũng có những thế lực lợi dụng khoa học để chế
tạo vũ khí, chi phối cuộc sống, đưa đến đau khổ. Đó
là những thách thức đối với quan điểm tốt đẹp của
đạo Phật. /.
P.v:
Xin cảm ơn Thượng toạ.
Hương
Giang (CTV)
CẦN
LƯU GIỮ VĂN HOÁ CỔ XƯA
CÙNG
PHÁT TRIỂN KINH TẾ
Tin
và ảnh: Phạm Cường (VietNamNet)
|
|
(VietNamNet)
- Hội thảo quốc tế “Phật giáo trong thời đại mới -
cơ hội và thách thức” đã khai mạc vào sáng 15/7 tại Học
viện Phật giáo VN - TP.HCM dưới sự chủ trì của Viện Nghiên
cứu Phật học VN. Hội thảo sẽ diễn ra đến ngày 16/7 với
sự tham dự của khoảng 60 giáo sư, tiến sĩ, các nhà nghiên
cứu Phật học đến từ 30 nước trên thế giới.
Hội
thảo được đánh giá là có tầm cỡ quốc tế lớn nhất
từ trước đến nay được tổ chức tại VN. Có gần 100 tham
luận của các giáo sư, tiến sỹ, các nhà nghiên cứu Phật
học từ châu Âu, Mỹ, Nhật, Sri Lanka, Thái Lan, VN… được
gửi đến hội thảo.
Phật
giáo VN được xem là phát triển mạnh trong những năm gần
đây. (Ảnh: Phạm Cường)
Hội
thảo tập trung vào 4 chủ đề chính: Phật giáo và các vấn
đề toàn cầu; Tìm kiếm giải pháp; Phật giáo và dân tộc;
Phật giáo và kinh tế - chính trị.
Về
cơ hội cho Phật giáo trong thời đại mới, Thượng tọa Thích
Minh Tâm, một diễn giả được mời dự từ Mỹ, cho rằng,
sự phát triển công nghệ thông tin là một thuận lợi rất
đáng kể cho sự phát triển của Phật giáo. Nhờ đó, việc
hoằng pháp sẽ dễ dàng hơn, việc lưu dữ liệu sẽ tốt
hơn và các trường đại học Phật giáo sẽ được thành
lập nhiều hơn.
Tuy
nhiên, theo Ban tổ chức Hội thảo, đi cùng sự phát triển
của khoa học, kinh tế trong thời đại mới, tinh thần vật
chất và tính thực dụng khiến cho lãnh đạo các quốc gia
và tôn giáo trên thế giới lo ngại. Khuynh hướng này thật
sự đe dọa đến bản sắc văn hóa và truyền thống tâm linh
tốt đẹp của các quốc gia đang phát triển, đặc biệt là
các nước có nền văn minh cổ xưa như VN.
Lời
cảnh báo đối với VN là cần đặc biệt chú trọng lưu giữ
bản sắc văn hóa cổ xưa, trong đó có văn hóa tâm linh, tạo
nét khác biệt so với các nước song hành với phát triển
kinh tế.
Tính
hướng thiện một lẫn nữa được đề cao tại hội thảo.
Hòa thượng Viện trưởng Thích Minh Châu khẳng định: "Đức
Phật khuyến khích các học trò, đệ tử mình sống tốt,
sống thiện, tránh tranh chấp, tranh cãi, sống nhiệt tâm, để
chiến thắng tham sân si, thực nghiệm an lạc Niết bàn cho
tự thân và làm lợi ích cho cuộc đời".
Cùng
với hội thảo, Ban Tổ chức còn tổ chức lập Mạn-đà-la
Quán Thế Âm để cầu quốc thái dân an và nhiều hoạt động
văn hoá khác, trong đó có chương trình văn nghệ mang chủ
đề "Phật giáo và dân tộc".
Tin
và ảnh: Phạm Cường (VietNamNet)
TP.
HỒ CHÍ MINH KHAI MẠC HỘI THẢO PHẬT GIÁO QUỐC TẾ
Nguyên
Thủ tướng Võ Văn Kiệt gửi thư chúc mừng
Tin
và ảnh: Nguyễn Thuỷ (Tuổi trẻ))
|
|
Hôm
qua 15/7, hội thảo "Phật giáo trong thời đại mới - Cơ hội
và thách thức" đã khai mạc tại Thiền viện Vạn Hạnh, kéo
dài đến ngày 17/7. Hội thảo quy tụ khoảng 40 đại biểu
quốc tế và 150 đại biểu trong nước là các giáo sư, tiến
sĩ, nhà nghiên cứu Phật học. Đến dự còn có đại diện
Ban Tôn giáo TP.HCM, T.Ư Giáo hội Phật giáo VN, Hội Phật giáo
các tỉnh thành, đại diện ngoại giao, các nhân sĩ, trí thức...
Đây được coi là hội thảo Phật giáo quốc tế có quy mô
lớn nhất từ trước tới nay tại VN.
Khai
mạc hội thảo, Hòa thượng Thích Minh Châu - Viện trưởng
Viện Nghiên cứu Phật học VN đã khái quát nguyên lý sống
và lời khuyên hành động của Đức Phật Thích Ca: "Không
làm điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch".
Trong phần đề dẫn, Giáo sư tiến sĩ Lê Mạnh Thát - Phó
viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật học VN cho rằng thời
đại công nghệ thông tin phát triển vượt bậc đã thu hẹp
khoảng cách giữa các lãnh thổ, mọi người có cơ hội học
hỏi, hiểu biết lẫn nhau nhiều hơn. Mặt khác, tính thực
dụng vật chất có nguy cơ đe dọa đến bản sắc văn hóa
và truyền thống tâm linh tốt đẹp của các quốc gia, nhất
là đối với các quốc gia đang phát triển. Hội thảo này
nhằm nỗ lực tìm kiếm, hoạch định vị thế của Phật
giáo trong bối cảnh như vậy để tìm ra phương sách hoạt
động phù hợp.
Tại
hội thảo, các đại biểu rất xúc động được nghe thư
của nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt gửi chúc mừng. (Xem toàn
văn trong trang này)
Tin,
ảnh: Nguyên Thủy
.
TP.HCM,
ngày 14 tháng 7 năm 2006
Kính
gửi: Chư vị Tăng ni phật tử cùng thiện hữu trí thức trong
và ngoài nước
Thưa
quý vị và các bạn,
Nhận
được giấy mời của Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam
đến dự cuộc hội thảo “Phật giáo trong thời đại mới
- Cơ hội và thách thức”, tôi rất xúc động. Tôi nhận
thức rõ, sự kiện có ý nghĩa đặc biệt này vượt ra khỏi
khuôn khổ một cuộc hội thảo khoa học. Rất tiếc, tôi không
thu xếp được thời gian tới dự cùng quý vị được. Xin
cho phép tôi chuyển đến quý vị và các bạn lời chào trân
trọng, chúc cuộc hội thảo khoa học quốc tế đầu tiên
của Phật giáo Việt Nam (PGVN) thành công tốt đẹp.
Nhân
dịp này, tôi xin chân tình chia sẻ, trao đổi cùng quý vị
và các bạn đôi điều suy ngẫm. Những suy ngẫm của một
người không có nhiều điều kiện nghiên cứu sâu về Phật
giáo như quý vị, nhưng có may mắn được chứng kiến những
đóng góp của PGVN và quý tăng ni phật tử trong lịch sử
dân tộc và trải nghiệm những ý nghĩa của Phật giáo bằng
chính cuộc đời mình.
Ở
Việt Nam, Phật giáo chảy trong huyết quản của nhiều người
dân qua hàng ngàn năm. Biết bao danh nhân văn hóa, anh hùng dân
tộc đều là những tăng ni phật tử. Nhưng tôi nghĩ, thế
đứng của đạo Phật trước hết nằm trong lĩnh vực văn
hóa, và đạo Phật càng chứng minh được thế đứng đó
trong đà phát triển của các trường phái tôn giáo, ý hệ
xã hội trên hành tinh này.
Phật
giáo Việt Nam trước hết là Phật giáo dân tộc. Hòa hợp
đại chúng trên tinh thần từ bi hỷ xả là bản chất và
truyền thống của Phật giáo, đồng thời cũng là một nhân
tố căn bản, sâu xa, góp phần tạo nên tinh thần đoàn kết
nhân ái và hòa hiếu của dân tộc. Chính nhờ triết lý ấy
mà ngay trong thời điểm cực thịnh của mình, khi có sự trỗi
dậy của những tôn giáo mới, PGVN vẫn chủ trương "tam giáo
đồng nguyên" thay vì cạnh tranh. Tư tưởng "đồng nguyên"
của Phật giáo đã góp phần kiến tạo nên một xã hội mà
xung đột đã không trở thành "khổ nạn" của người dân
và đất nước. Trong lịch sử trước đây ở ta, lúc Phật
giáo cường thịnh nhất thì cũng là thời kỳ hùng mạnh và
hưng vượng của đất nước. Còn những lúc PGVN bị áp chế
thì, như những ai từng sống dưới xã hội miền Nam đầu
những năm 1960 chứng kiến, sự kết thúc là không mấy tốt
đẹp cho một chế độ đàn áp tôn giáo.
Khi
Trần Nhân Tông bỏ ngôi báu để xuất gia, Vua đã được
khuyên: "Phật ở trong tâm, nếu tâm lắng lại và trí tuệ
xuất hiện thì đó là Phật. Đã làm vua thì phải lấy ý
muốn của muôn dân làm ý muốn của mình". Chủ trương của
Phật giáo là "nhập thế, cứu sinh", việc hành trì Phật pháp
vì thế đã không tách rời với phụng sự chúng sinh và tổ
quốc. Từ ngàn năm nay, triết lý đó của nhà Phật đã bám
rễ vào những nhu cầu thường xuyên, cấp bách của dân tộc,
thúc đẩy sự thăng tiến của xã hội và con người Việt
Nam. Hồ Chủ tịch đã từng chỉ ra chỗ gặp nhau về mục
đích giữa các tôn giáo và cách mạng là đem lại hạnh phúc
cho con người. Tôi có may mắn được chia sẻ cùng nhiều chức
sắc, đồng bào theo đạo, được chứng kiến quá trình hoạt
động và phát triển của nhiều tôn giáo trên nhiều địa
bàn và trong cả nước nên rất thấm thía tư tưởng ấy.
Trong
công cuộc đổi mới xây dựng đất nước hiện nay, nguyện
vọng hòa hợp, chấn hưng và phát triển Phật giáo ở Việt
Nam cũng đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ.
Không chỉ nền kinh tế được giải thoát khỏi cơ chế "tập
trung quan liêu, bao cấp", không gian hoạt động tôn giáo nói
chung cũng đã được rộng mở. Phật giáo trên đà ấy mà
mở rộng khắp nơi. Nhà chùa đang dần trở lại với vai trò
như là một thiết chế văn hóa đóng góp to lớn vào việc
củng cố, giữ vững những giá trị tinh thần cơ bản của
người Việt, bảo tồn, sáng tạo và phát triển bản sắc
văn hóa Việt Nam. Phật giáo cũng như những tôn giáo khác
đều chủ yếu hướng con người tới những điều thiện
và cái đẹp. Những chính sách chung và cách hành xử riêng
của mỗi cấp chính quyền nhằm tạo cơ hội cho các tôn giáo
phát triển nơi thờ phụng, trở lại với việc tham gia giáo
dục thanh thiếu niên, theo tôi sẽ giúp cho giềng mối đoàn
kết được củng cố, nền tảng đạo đức được khôi phục,
làm cơ sở cho xã hội Việt Nam đủ "bản lĩnh" để tiếp
thu những giá trị văn minh khác của loài người.
Sự
cường thịnh của Phật giáo, từng là nền tảng cho sự thịnh
vượng của nhiều triều đại phong kiến trước đây, liệu
có còn là động lực phát triển cho đất nước trong giai
đoạn hội nhập? Tôi hiểu, đây là một băn khoăn của nhiều
người. Nhưng theo tôi, một thế giới mong muốn toàn cầu
hóa chính là một thế giới mong muốn sự đa dạng. Những
giá trị truyền thống mà Phật giáo giúp thiết lập và củng
cố, chính là "bản sắc", là phần giá trị mà chúng ta có
thể tham gia để góp phần tạo ra các giá trị toàn cầu.
Mặt khác, tư tưởng "đồng nguyên" do Phật giáo chủ xướng,
cũng không những không mâu thuẫn với dân chủ mà còn góp
phần tìm kiếm sự "đồng thuận" của xã hội, trở thành
"nội lực" của một quốc gia trên bước đường hội nhập.
Không phải ngẫu nhiên mà ngày nay, đạo lý và những giá
trị Phật giáo đang được tiếp nhận ngày càng sâu rộng
ở nhiều nơi trên thế giới. Những xung đột tôn giáo và
sắc tộc đang khiến thế giới có nhu cầu xích lại gần
hơn với tinh thần từ bi, hỷ xả, tăng cường "đoàn kết
hòa hợp".
Kính
thưa quý vị và các bạn,
Người
Việt Nam vốn tôn trọng đức tin tôn giáo. Nhưng đức tin
ấy, trước hết là một đức tin thế tục, tin vào đạo
đức con người. Bằng những lý lẽ như vậy, chúng ta hy vọng
đồng bào các tôn giáo, trong đó có Phật giáo càng được
thắp sáng đức tin của mình cho những giá trị lâu bền vững
của con người Việt Nam. Tôi hy vọng cuộc hội thảo này
sẽ là bước khởi đầu tốt đẹp trong quá trình gặp gỡ,
thảo luận và đóng góp thực sự cho những giá trị đó.
Cuối
thư, một lần nữa, xin chân thành chúc cuộc hội thảo thành
công. Nhân đây, cho phép tôi đặc biệt hoan nghênh và nói
lên lòng biết ơn quý vị cùng các bạn quốc tế trước nay
đã bền lòng thiện chí ủng hộ giúp đỡ dân tộc và Phật
giáo Việt Nam.
Xin
cảm ơn và trân trọng kính chào.
Võ
Văn Kiệt
(Nguyên
Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa
Việt Nam)
|
PHẬT
GIÁO VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI MỚI
Tin
và ảnh: Thuỳ ân (Lao Động)
|
|
Trong
hai ngày 15-16.7, Học viện Phật giáo VN tại TPHCM tổ chức
hội thảo khoa học quốc tế: "Phật giáo trong thời đại
mới: Cơ hội và thách thức". Đây có thể nói là cơ hội
để các giới, các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước có
thêm một cái nhìn về Phật giáo VN.
Các
học giả Hoa Kỳ trao đổi với
các
vị tăng lữ VN tại hội thảo.
85
bài tham luận của các đại biểu chủ yếu xoay quanh 4 chủ
đề lớn: Phật giáo và những vấn đề toàn cầu, Tìm kiếm
những giải pháp, Phật giáo và dân tộc, Phật giáo và kinh
tế chính trị. Theo hoà thượng Thích Hiển Pháp - Phó Chủ
tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự - Giáo hội Phật
giáo VN: Sự hiện diện tại hội thảo của hơn 60 giáo sư,
tiến sĩ, nhà nghiên cứu Phật học từ 20 quốc gia, vùng lãnh
thổ các vị học giả-tăng lữ Việt kiều và trong nước
bỏ qua những dị biệt về ý thức hệ và truyền thống đã
cho thấy sự quan tâm đối với các vấn đề Phật giáo nói
chung và hội nhập Phật giáo VN trong xu hướng toàn cầu hoá
nói riêng.
Một
câu hỏi lớn được đặt ra: Phật giáo VN có thể sẽ đóng
góp gì cho VN trong thế kỷ 21? GS-TS Đỗ Quang Hưng - Viện trưởng
Viện Nghiên cứu tôn giáo - Viện KHXH VN cho biết khái quát:
"Khi
bước vào thế giới toàn cầu hoá, Phật giáo VN có lợi thế
riêng: Dù trải qua những thế kỷ vàng son hay có lúc suy thoái,
Phật giáo luôn gắn bó với dân tộc, tạo ra những yếu tính
cơ bản cho văn hoá VN; và về phương diện tôn giáo, Phật
giáo vẫn là thành tố quan trọng bậc nhất trong tâm thức
tôn giáo của người Việt...
Về
cơ bản, xu hướng nhập thế của Phật giáo VN đặc biệt
từ giữa thế kỷ 20 cho tới ngày nay là hướng tới một
đạo Phật dấn thân vì xã hội. Trong quá trình hiện đại
hoá Phật giáo, chỉ riêng vấn đề hoạt động kinh tế nhưng
phải giữ tính cách phi doanh lợi, giữ được cái thiêng hay
tâm linh hoá các hoạt động nhập thế là điều không đơn
giản...".
Còn
theo ông Nguyễn Quốc Tuấn - một chuyên viên của Viện Nghiên
cứu tôn giáo: "Cần có một giải pháp toàn diện cho sự
phát triển Phật giáo VN. Cần có một khuynh hướng đổi mới
cho Phật giáo VN thế kỷ 21 với mục đích bắt kịp những
yêu cầu phát triển của xã hội VN, tuy nhiên, sự đổi mới
vẫn phải dựa trên nền tảng của trên 2.000 năm lịch sử
Phật giáo của đất nước".
Trong
lá thư gửi tới hội thảo, nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt
cũng cho rằng: "Hoà hợp đại chúng trên tinh thần từ bi
hỷ xả, lục hoà, tôn trọng và khởi thiện tâm đối với
nhau là bản chất, truyền thống của Phật giáo, đồng thời
cũng là một nhân tố căn bản tạo nên tinh thần đoàn kết
nhân ái, hoà hiếu của dân tộc. Nhất định chúng ta phải
cùng nhau bằng mọi cách phấn đấu để đạt đựơc sự
đoàn kết hoà hợp trong nội bộ Phật giáo trong nước, giữa
tăng ni Phật tử VN trong và ngoài nước, giữa Phật giáo VN
với Phật giáo các châu lục...".
Có
thể nói, điểm nổi bật nhất của hội thảo này là tinh
thần cởi mở trong các cuộc đối thoại giữa các vị tăng
lữ, Phật tử với các nhà nghiên cứu Phật học trong và
ngoài nước xung quanh các vấn đề Phật giáo, đặc biệt
là một số vấn đề cấp bách của Phật giáo VN hôm nay.
Có thể coi hội thảo như một bước khởi đầu cho quá trình
tiếp tục gặp gỡ, thảo luận thân ái, hoà hợp, có trách
nhiệm về Phật giáo nói chung và Phật giáo VN nói riêng.
Thùy
Ân ( Lao động)
DỊCH
ĐẠI TẠNG KINH BẰNG MÁY VI TÍNH
Tin
và ảnh: Tuổi Trẻ Thứ Năm, 20/07/2006, 15:28
|
|
Ngày
18-7, tại TPHCM, Viện Nghiên cứu Phật giáo, Trung tâm Nghiên
cứu quốc học (Hội Nhà văn VN) đã tổ chức họp báo giới
thiệu công trình Việt dịch Đại Tạng kinh bằng máy vi tính
của nhóm Tuệ Quang (TQ) - gồm 40 Việt kiều Mỹ, Đức... vừa
thực hiện.
Sẽ
thành lập một Đại Tạng điện tử
Đại
diện cho nhóm TQ, kỹ sư Trần Tiễn Khanh - Việt kiều Mỹ
cho biết: Phật giáo được truyền bá tại VN hơn 2.000 năm
qua; kinh sách thường được trích từ Hán Tạng nhưng cho đến
nay, VN chưa có một Đại Tạng VN (Việt Tạng) hoàn toàn đầy
đủ. Vì chữ Hán hiện rất ít người biết mà số lượng
kinh điển chưa được dịch còn quá nhiều, nên nhóm TQ cố
gắng nghiên cứu trong vài năm qua cách phiên âm, dịch các
kinh điển Hán Tạng ra tiếng Việt bằng máy vi tính bởi lợi
thế của máy vi tính là phiên âm có thể sai, nhưng không bao
giờ sót, vì máy vi tính phiên âm từng chữ một.
Nhóm
TQ đã liên lạc với Hội CBETA (Chinese Buddhist Electronic Text
Association) ở Đài Loan và nhận được CD Đại Tạng kinh từ
năm 2002; nhóm hoàn thành một lập trình để phiên âm các
bộ kinh. Lập trình này dùng Từ điển Hán-Việt của Thiều
Chửu - cuốn từ điển thường được dùng trong việc học,
nghiên cứu Hán học tại VN nhiều năm qua.
Với
lập trình trên, nhóm TQ đã hoàn thành việc phiên âm và lược
dịch (dịch thô) các bộ kinh trong Hán Tạng (hơn 70 triệu
chữ trong 9.035 phiên bản). Tất cả 2.372 bộ kinh trong Hán
Tạng được phiên âm và lược dịch bằng máy vi tính trong
vòng 28 giờ. Các phiên bản có thể dùng với Microsoft Word
và chiếm hết 1.4 gigabyte.
Nhóm
đã liên lạc với các vị tăng lữ giỏi chữ Hán, các dịch
giả trong và ngoài nước để tổ chức hiệu đính và duyệt
xét các phiên bản. Nhóm hy vọng sẽ hoàn thành một Đại
Tạng VN trong vài năm tới.
Việt
Tạng sẽ còn có thêm các tác phẩm thuộc văn hoá Phật giáo
của các vị hoà thượng Thanh Từ, Nhất Hạnh... các từ điển
thường dùng tiếng Sankrit, Pali, tiếng Hoa, tiếng Anh. Việt
Tạng sẽ gồm 300 tập, mỗi tập dày chừng 1.000 trang.
Nhóm
TQ sẽ thành lập một Đại Tạng điện tử để truyền bá
miễn phí và rộng rãi qua các phương tiện truyền thông.
Theo
GS-TS Lê Mạnh Thát - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phật
giáo, lâu nay, một hai vị tăng lữ đã dịch tay Đại Tạng
kinh từ tiếng Pali, Hoa ra tiếng Việt, được hơn 39 tập.
Nay, với việc sử dụng máy vi tính, thời gian dịch sẽ rút
ngắn thời gian, lại tiết kiệm nhân lực.
Triển
vọng cho vấn đề phiên âm và dịch văn bản văn hóa cổ
Với
công trình phiên âm, lược dịch Hán Tạng thành công, một
triển vọng về vấn đề phiên âm và dịch văn bản văn hóa
cổ của Việt Nam đang hé lộ. Đây cũng là vấn đề được
các nhà nghiên cứu văn hóa, văn học khá quan tâm trong buổi
gặp gỡ, trò chuyện.
Về
phía Trung tâm Nghiên cứu quốc học, đáp lại sự san sẻ
của các nhà trí thức trong, ngoài nước như tiến sĩ Đỗ
Hữu Tài, luật sư Võ Văn Quới… đã nêu lên trong buổi họp,
GS-TS Mai Quốc Liên, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quốc học,
cũng bày tỏ hy vọng về sự kết hợp giữa công nghệ vi
tính phiên âm, lược dịch và chuyên môn học thuật sâu, sẽ
tạo bước phát triển nhanh chóng hơn trong hoạt động nghiên
cứu văn hóa, văn học cổ Hán, Nôm Việt Nam.
Hơn
một vạn quyển sách Hán, Nôm còn trong kho sẽ sớm được
“giải mã”. Lâu nay, hoạt động của trung tâm nghiên cứu
nhiều lĩnh vực của quốc học. Lĩnh vực văn hóa dân tộc
hàm nghĩa rất rộng, trong đó có cả việc nghiên cứu Phật
giáo, cảm quan Phật giáo trong văn học, nghệ thuật; hoặc
vấn đề Phật giáo, Nho giáo trong văn học thời Lý Trần
v.v…
Thế
nhưng, về việc dịch văn bản cổ vẫn còn khó khăn, do công
việc phiên dịch chiếm khá nhiều thời gian nhất là ở khâu
dịch nghĩa đen (chưa kể đến việc dịch nghệ thuật). Trong
khi, lớp chuyên gia cao niên am hiểu sâu về văn chương, văn
hóa cổ của Việt Nam càng ngày càng hiếm!
Vì
thế, trong xu thế hội nhập, hiện nay, sự đóng góp về chương
trình dịch bằng máy vi tính kinh Hán Tạng ra tiếng Việt và
chuẩn bị liên kết dịch sách Hán, Nôm cổ giữa các nhà
nghiên cứu trong, ngoài nước dành cho sự nghiệp chung văn
hóa dân tộc là những tín hiệu thật đáng mừng và đáng
trân trọng.
(Theo
Lao Động và Sài Gòn Giải Phóng)
THÔNG
BÁO
của
VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM và HỌC VIỆN PHẬT GIÁO
VIỆT NAM tại TPHM-VIỆT NAM về KẾT QUẢ HỘI THẢO QUỐC TẾ
“PHẬT
GIÁO THỜI ĐẠI MỚI-CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC”
|
|
Nam
mô thường tinh tấn Bồ-tát ma-ha-tát!
I.
Từ nửa cuối thế kỷ 20 trở đi, Phật giáo Việt Nam ngày
càng có thêm thuận duyên để phát triển sự nghiệp hoằng
pháp lợi sinh trong nước và hội nhập, hợp tác, đóng góp
cùng đạo hữu và nhân dân các châu lục; đồng thời phải
khắc phục và vượt qua không ít thử thách, khó khăn trên
đường đi tới. Trong vận hội ấy, nhiều vị tôn túc Tăng
Ni và cư sĩ thiện trí thức trong, ngoài nước ước mong có
những cuộc họp mặt để chia sẻ, trao đổi đi đến nhất
trí tinh thần, nhận thức những vấn đề cơ bản, thiết
yếu và cùng quan tâm về Đạo pháp gắn bó Dân tộc và hòa
hợp thế giới thời hiện đại. Đó là lý do chủ yếu đã
gợi ý và khuyến khích Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam
cùng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Tp Hồ Chí Minh đề
xướng và tổ chức hội thảo quốc tế “Phật giáo thời
đại mới-cơ hội và thách thức”.
1.
Cuộc Hội thảo nhằm mục đích:
a/
Thực hiện một cuộc họp mặt đoàn kết hòa hợp Tăng Ni
cư sĩ giữa các môn phái và khuynh hướng ít nhiều khác nhau
trong nước, giữa trong nước và ngoài nước, giữa người
Việt Nam và người nước ngoài... trong tinh thần cùng hướng
về mục tiêu chung: Đạo pháp, Dân tộc và Hiện đại.
b/
Góp phần động viên Tăng Ni Phật tử Việt Nam tinh tấn vươn
lên trong tu học và phục vụ, cố gắng thích ứng với các
mặt tiến bộ của thời đại về khoa học - công nghệ, nhất
là điện tử - tin học, sinh học, vật liệu mới...; về dân
chủ và giải phóng, hoàn thiện con người; về tiến bộ và
công bằng xã hội; về phát triển Đất nước đi đôi toàn
cầu hóa; về bảo vệ hòa bình và môi trường sống...
c/
Góp phần nâng cao một bước hiểu biết và kinh nghiệm hoạt
động đối ngoại và quốc tế Phật giáo trong điều kiện
Đất nước đang ra sức phát huy nội lực và độc lập tự
chủ đồng thời mạnh mẽ hội nhập khu vực và toàn cầu.
2.
Cuộc Hội thảo “Phật giáo thời đại mới-cơ hội và thách
thức” khai mạc lúc 8 giờ ngày 15/7/2007 tại Học viện Phật
giáo Việt Nam tại Tp. Hồ Chí Minh-Thiền viện Vạn Hạnh,
số 750 đường Nguyễn Kiệm, quận Phú Nhuận, và đã làm
việc trong hai ngày 15-16/7/2006, với 294 đại biểu chính thức
và khách mời.
II.1.
Quí vị khách mời quang lâm tham dự phiên khai mạc Hội thảo
gồm có: Đại diện Hội đồng Trị sự, Văn phòng I, Văn
phòng II và các Ban ngành Viện Trung ương, các Ban Trị sự
Tp Hồ Chí Minh cùng một số Tỉnh, Thành GHPGVN; đại diện
Ban Dân vận Trung ương (phía Nam), Ủy ban nhân dân và Ban Tôn
giáo Tp Hồ Chí Minh; đại diện các Tổng lãnh sự và Lãnh
sự Thái Lan, Ấn độ, Mỹ, Pháp, Úc... tại Tp Hồ Chí Minh.
+ Quí
đại biểu tham dự Hội thảo có 21 vị học giả, giáo sư
tiến sĩ, tiến sĩ, nhà nghiên cứu người nước ngoài (Ấn
độ, Nhật, Thái Lan, Pháp, Mỹ, Úc, Sri Lanka, Đài loan...);
28 vị tăng sĩ và cư sĩ trí thức Phật giáo người Việt
Nam ở nước ngoài là Thượng tọa, Đại đức, giáo sư tiến
sĩ, tiến sĩ, nhà nghiên cứu... (trong đó có những vị đứng
đầu một số tổ chức Phật giáo có ảnh hưởng tương đối
rộng trong đồng bào Việt kiều hoặc là thành viên ban quản
trị của tổ chức Liên hữu Phật giáo thế giới WFB); 25
vị giáo sư tiến sĩ, tiến sĩ thuộc các Viện, Trường trong
nước (trong đó có các vị đứng đầu hoặc chủ lực của
Viện Tín ngưỡng và Tôn giáo Học viện chính trị quốc gia
Hồ Chí Minh, Viện Chiến lược và Khoa học, Viện nghiên cứu
khoa học về Tôn giáo và Viện Văn học của Trung tâm KHXH-NV
quốc gia, khoa Lịch sử của các Trường ĐHKHXH-NV Tp Hồ Chí
Minh và Huế) cùng một số nhà nghiên cứu tự do ở Hà Nội,
Tp. Hồ Chí Minh, Huế, Quảng Ninh. Còn lại là quí vị giáo
sư, tiến sĩ, giảng sư thuộc Viên nghiên cứu Phật học Việt
Nam, Học viên Phật giáo Việt Nam tại Tp. Hồ Chí Minh cùng
một số vị cư sĩ trí thức chủ yếu đến từ Tp Hồ Chí
Minh. Tp. Đà Nẳng và các tỉnh Thừa Thiên Huế, Đồng Nai,
Kontum... Ngoài ra, một số đại biểu nhà báo quốc tế, trung
ương, Tp. Hồ Chí Minh cùng dự để theo dõi và đưa tin.
2.
Ban Tổ chức Hội thảo nhiệt liệt hoan nghênh và cám ơn 103
tác giả gửi bài tham luận. Trong đó, 32 bài tiêu biểu đã
được trình bày tại hội trường, phân bổ theo 4 chủ đề:
a / Phật giáo và toàn cầu hóa, b / Các vấn nạn và giải
pháp, c / Phật giáo và Dân tộc, d / Phật giáo với kinh tế
- chính trị. Do điều kiện thời lượng không cho phép, rất
tiếc còn những bài tham luận công phu, có thiện chí và giá
trị chưa được phát biểu tại hội trường; vì vậy Ban
tổ chức nghiêm túc cho phát hành nội bộ các bài viết đến
tác giả và các đại biểu tham dự chính thức để trao đổi
ý kiến theo thông lệ hội thảo khoa học. Tất cả các bài
tham luận nói trên sẽ được trân trọng biên tập và sắp
xếp thỏa đáng, đưa vào Kỷ yếu để xuất bản bằng tiếng
Việt và tiếng Anh khi có điều kiện.
III.1.
Về nội dung, Hội thảo đã đề cập các vấn đề cốt lõi:
Nêu vị trí, yêu cầu cũng là khả năng của Phật giáo thích
nghi với thời hiện đại trên các mặt tiến bộ khoa học
- công nghệ, kinh tế tri thức và thị trường, toàn cầu hóa...;
đồng thời đáp ứng công cuộc Đổi mới, công nghiệp hóa
- hiện đại hóa - dân chủ hóa Đất nước, đoàn kết xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam vì mục tiêu “Dân giàu
Nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh”; Vai trò
của Phật giáo trong quan hệ hữu nghị, bảo vệ hòa bình
thế giới và môi trường sống; Nhìn nhận đạo Phật hòa
nhập với tín ngưỡng thờ Tổ tiên là đời sống văn hóa
tinh thần và tâm linh cơ bản, truyền thống của Dân tộc;
Đề xuất chiến lược liên kết Phật giáo với chính trị,
kinh tế và khoa học trong đường lối trị quốc; Xác định
nhiệm vụ cấp thiết và cơ bản trước mắt của Phật giáo
Việt Nam là hòa hợp đoàn kết (giữa nội bộ Phật giáo
trong nước, giữa Phật giáo trong nước và Phật giáo ở nước
ngoài...) và tinh tấn phát triển (khế cơ khế lý với Đất
nước và thời đại); coi trọng đào tạo nhân lực (trang
nghiêm Tăng già, tinh cần Tứ chúng) là yêu cầu hàng đầu
hiện nay; chú ý nỗ lực đóng góp trên các lĩnh vực văn
hóa, giáo dục và cứu tế, an sinh xã hội - nhất là ở vùng
sâu vùng xa.
Do
lượng thời gian hạn chế nên một số chủ đề thiết thân
và quan trọng đã phải hoãn lại hay chỉ mới đề cập một
cách sơ lược, như: Thấm nhuần và trưởng dưỡng đạo đức
học Phật giáo trong xã hội và nhân sinh hiện đại; Xây dựng
Giáo hội hòa hợp, tinh tấn và trang nghiêm phù hợp với tình
hình và yêu cầu mới; Phát triển hàng Phật tử tại gia -
nhất là cư sĩ thiện tri thức và thanh thiếu đồng niên;
Phát huy vai trò và bổn phận của Ni chúng; Tăng cường sứ
mạng hoằng pháp lợi sinh ở vùng sâu vùng xa, nhất là các
địa bàn dân tộc - miền núi; Mở rộng hoạt động đối
ngoại và quốc tế Phật giáo trong tình hình mới...
Trong
các tác giả đã trình bày tại diễn đàn, có nhiều bài được
cử tọa hoan nghênh, đánh giá cao như của GSTS. Noritoshi Aramaki
(Nhật), GSTS. R. Clark (Mỹ), GSTS. Cao Huy Thuần (Pháp); TS. Trương
Như Vưong (Việt Nam); GSTS. S.R. Bhatt (Ấn độ), TT. BS. Mettanando
(Thái lan) v.v..
2.
Đặc biệt, thay mặt GHPGVN, Hòa thượng Thích Hiển Pháp –
Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký, phát biểu “tán thán Viện
Nghiên cứu Phật học đã có sáng kiến tổ chức Hội thảo
Phật giáo thời đại mới - cơ hội và thách thức” và kêu
gọi toàn thể đại biểu “hòa hợp đóng góp ý kiến nhằm
chấn hưng và phát triển Phật giáo gắn bó với Dân tộc
và thích ứng với bối cảnh, điều kiện toàn cầu hóa”
Hòa
thượng Tiến sĩ Thích Mãn Giác, Hội chủ Tổng hội Phật
giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ, nồng nhiệt chào mừng cuộc Hội
thảo, đề nghị “tăng bổ nội dung thời đại của Phật
giáo Việt Nam” và nêu rõ “nội dung đó phải bao gồm ít
ra ba điểm sau đây:
“Một,
Nêu cao tinh thần hòa hợp, hòa giải trên bình diện quốc
gia cũng như trong nội bộ Phật giáo.
“Hai,
Nâng cao ý thức của quần chúng Phật tử về trách nhiệm
và sự đóng góp của Phật giáo đối với công cuộc tái
thiết Đất nước, bảo vệ Tổ quốc và xây dựng dân chủ.
“Ba,
Thu hút sức ủng hộ của dư luận quốc tế, nhất là Phật
giáo quốc tế đối với chính nghĩa Việt Nam, và hạnh nguyện
phục vụ Đạo pháp và phục vụ Dân tộc của Phật giáo
Việt Nam”.
Cụ
Võ Văn Kiệt, nguyên Thủ tướng Chính phủ, gửi thư chúc
mừng và trao đổi ý kiến với các đại biểu Hội thảo.
Cụ nguyên Thủ tướng tỏ rõ tinh thần, tình cảm và thiện
chí đối với Phật giáo dân tộc; động viên tăng cường
đoàn kết hòa hợp, hợp tác cùng phát triển và mong rằng
những cuộc gặp gỡ, thảo luận trong tinh thần tích cực
hòa hợp và xây dựng sẽ được tiếp tục trong thời gian
tới.
IV.1.
Kết hợp với phần nội dung chính là Hội thảo khoa học
trên đây, trong hai ngày làm việc, còn có một số hoạt động
chào mừng và phục vụ, được các đại biểu và công chúng
hoan nghênh: Một buổi tối văn nghệ “Phật giáo và Dân tộc”
với sự tham gia của các nghệ sĩ Phật tử và một phòng
triển lãm hội họa, thư pháp, tranh ảnh, tranh thêu Phật giáo...
2.
Buổi trưa 16 /7 /2006, Ban Tổ chức đã tranh thủ trình bày
sa bàn quy hoạch - mô hình xây dựng Học viện Phật giáo Việt
Nam tại Tp. Hồ Chí Minh, ở khu đất được Nhà nước cấp
tại xã Lê Minh Xuân, huyện Bình Chánh. Trong thời gian đó,
lễ cầu “Quốc thái dân an” do hai vị pháp sư Mật tông,
một Việt kiều và một người Mỹ, cử hành tại chính điện
Thiền viện Vạn hạnh, theo nghi thức Mạn -đà-la, cùng một
số Phật tử tham dự.
3.
Buổi sáng 17 /7 2006, Ban Tổ chức Hội thảo đã tổ chức
Lễ trồng cây lưu niệm tại khu đất đang xúc tiến
xây dựng Học Viện Phật giáo Việt Nam tại Tp. Hồ Chí Minh
nói trên. Được trồng là một cây bồ đề có nguồn cội
từ chùa Trấn Quốc - Hà Nội, rước vào Nam. (Cây bồ đề
mẹ ở chùa Trấn Quốc vốn từ cây gốc ở Bồ đề Đạo
tràng, Ấn độ - nơi đức Phật Thích Ca đã ngồi thiền định
49 ngày đêm và thành đạo, được Tổng thống Ấn độ Prasad
chuyển sang Thủ đô Hà Nội năm 1957 để làm quà tặng; Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã tiếp nhận và đích thân trồng cây
ấy ở chùa Trấn Quốc, bên Hồ Tây; nay đã thành cổ thụ).
Quý đại biểu là các Thượng tọa, Đại đức của Viện
Nghiên cứu Phật học Việt Nam và Học viện Phật giáo Việt
Nam tại Tp. Hồ Chí Minh, các giáo sư tiến sĩ, tiến sĩ, nhà
nghiên cứu người Việt Nam trong, ngoài nước và người nước
ngoài về dự Hội thảo, đại diện UBND và Ban Tôn giáo Tp.
Hồ Chí Minh, huyện Bình Chánh, xã Lê Minh Xuân và 200 Tăng
Ni Phật tử đã cùng Cụ nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt trồng
cây bồ đề lưu niệm trong không khí vui mừng phấn khởi,
cảm kích, hòa hợp và có tiếng vang khá rộng trong dư luận
Phật giáo và đồng bào Thành phố.
V.
Sơ bộ soát xét, ghi nhận cuộc Hội thảo quốc tế “Phật
giáo thời đại mới - cơ hội và thách thức” cùng các hoạt
động kết hợp:
1.
Đã đạt được một số thành quả có ý nghĩa cơ bản và
lâu dài sau đây:
Một
là, Đánh dấu lần đầu tiên Phật giáo Việt Nam tổ chức
thành công một hoạt động quốc tế về Phật học và Phật
sự; có thể mở đầu và rút kinh nghiệm tốt cho những hoạt
động giao lưu Phật giáo quốc tế và khu vực về sau, góp
phần đáp ứng yêu cầu đổi mới, tăng cường công tác đối
ngoại và quốc tế Phật giáo trong bối cảnh, điều kiện
nước ta đang xúc tiến Hội nghị APEC và chuẩn bị tham gia
WTO, công cuộc phát triển Đất nước đi đôi với hội nhập
toàn cầu hóa đang có những bước chuyển biến mạnh mẽ.
Hai
là, Bước đầu thực hiện được một cuộc gặp gỡ và
thảo luận giữa những nhóm Tăng Ni và cư sĩ thiện trí thức
trong, ngoài nước ít nhiều có quan điểm, xu hướng và thái
độ khác nhau, trên tinh thần lắng nghe và tôn trọng lẫn
nhau, cùng hướng về mục tiêu: Đạo pháp, Dân tộc và Hiện
đại. Tuy bước đầu chỉ mới ở quy mô nhỏ và mức độ
thấp, nhưng chứng tỏ triển vọng tích cực, có thể mở
đường và rút kinh nghiệm tốt cho những hoạt động đoàn
kết và hợp tác xây dựng tiếp theo.
Ba
là, Chính thức, công khai nêu rõ vai trò, khả năng, triển
vọng và trách nhiệm của Phật giáo đối với Đất nước
và thời đại; từ đó góp phần động viên Tăng Ni Phật
tử Việt Nam đoàn kết phấn đấu trong tinh cần tu học và
thiệp thế độ sinh, ra sức thực hiện ngày mỗi tốt hơn
bổn phận đối với Đạo pháp, Dân tộc và nhân loại.
+ Đồng
thời, bước đầu giới thiệu một số vấn đề cơ bản
của Phật giáo Việt Nam với bạn bè quốc tế.
Bốn
là, Góp phần luyện tập, nâng cao một bước khả năng, kinh
nghiệm hoạt động Phật sự đối ngoại và quốc tế của
các Tăng Ni cư sĩ có trách nhiệm, từng bước làm quen và
đáp ứng yêu cầu của tình hình mới trong điều kiện Đất
nước đang mở rộng giao lưu quốc tế và khu vực.
2.
Bên cạnh một số kết quả và ưu điểm nêu trên, Viện Nghiên
cứu Phật học Việt Nam và Học viện Phật giáo Việt Nam
tại Tp. Hồ Chí Minh xin nghiêm túc kiểm điểm nhận rõ và
rút kinh nghiệm những tồn tại, thiếu sót chung quanh các việc:
Xác định yêu cầu và chuẩn bị nội dung; Mời, đón tiếp,
phục vụ đại biểu và quý khách; Bố trí hội trường, nơi
ăn ở và các phương tiện kỹ thuật; Điều hành chương trình
và các công việc của Hội thảo...; đồng thời thành khẩn
cầu thị và xin tiếp thu ý kiến phê bình giúp đỡ của Quý
Tôn túc, quý vị thức giả cùng đạo hữu xa gần, để cố
gắng tổ chức thực hiện tốt hơn trong những dịp tới.
VI.
Dự kiến một số công việc thời gian tới:
Được
sự khuyến khích và giúp đỡ của Quý Tôn túc Tăng Ni, quý
cư sĩ thiện tri thức trong, ngoài nước cùng quý cơ quan hữu
trách và thiện chí xa gần, trên cơ sở phát huy những thành
quả, ưu điểm và cố gắng khắc phục, rút kinh nghiệm những
tồn tại, thiếu sót của công việc đã làm, Viện Nghiên
cứu Phật học Việt Nam dự kiến xúc tiến trong thời gian
tới một số công việc như sau:
1.
Tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế hàng năm về các chuyên
đề Phật học và Phật sự phục vụ mục tiêu: Đạo pháp,
Dân tộc và Hiện đại. Về quy mô, yêu cầu, nội dung đề
tài và thư mời sẽ được chuyển đến đại biểu (và khách
mời) chậm nhất trước 6 tháng. Các đại biểu (và khách
mời) tham dự Hội thảo theo thông lệ hiện hành của các
cuộc hội thảo (hay hội luận) khoa học quốc tế về nội
dung, diễn đàn, đi lại, ăn ở, phục vụ... do Ban Tổ chức
chịu trách nhiệm quy định cụ thể và thông báo trước.
2.
Tổ chức các Hội thảo khoa học trong nước từng thời gian
trong năm về các chuyên đề Phật học và văn hóa, học thuật
thích hợp với tôn chỉ, chức năng của Viện. Về quy mô,
yêu cầu, nội dung đề tài và thư mời sẽ được chuyển
đến đại biểu (và khách mời) chậm nhất trước 4 tháng.
Ban Tổ chức chịu trách nhiệm quy định thể lệ cụ thể
và thông báo trước về nội dung, diễn đàn, đi lại, ăn
ở, phục vụ...
+ Hai
hình thức hội thảo (hay hội luận) quốc tế và trong nước
nói trên do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam làm chủ lực
thực hiện hoặc sẽ liên kết hợp lệ và hợp pháp với
thân hữu và đối tác là các tổ chức, cơ quan khoa học trong,
ngoài nước để phối hợp thực hiện.
+ Viện
Nghiên cứu Phật học Việt Nam phân công một bộ phận nhân
sự chuyên trách về tổ chức, điều hành hội thảo (hoặc
hội luận) và sẽ thường xuyên có chuyên mục trên trang web
của Viện (vinabri.com/.org/.net).
3.
Đưa vào kế hoạch nghiên cứu khoa học hàng năm của Viện
Nghiên cứu Phật học Việt Nam các chương trình và đề tài
nghiên cứu về Phật pháp có liên hệ đến Dân tộc và Hiện
đại trên các lĩnh vực.
Các
chương trình và đề tài nghiên cứu khoa học này có thể
do Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam đề xướng và thực
hiện; hay do Viện bảo trợ; hoặc do Viện liên kết, phối
hợp tiến hành.
4.
Lựa chọn và tổ chức thông tin, truyền bá trong phạm vi cần
thiết hoặc phổ cập rộng rãi các công trình nghiên cứu
và kết quả của Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam bằng
những phương tiện phù hợp và có điều kiện, như: văn bản
rời hoặc tập chuyên đề; xuất bản phẩm dưới các hình
thức sách, băng đĩa, tập san, tạp chí, mạng thông tin điện
tử internet, v.v..
Trên
đường tiến lên còn phải khắc phục và vượt qua nhiều
thách thức, trở ngại, nhưng trong vận hội mới, chương trình
Phật sự nghiên cứu và ứng dụng Phật pháp của Viện Nghiên
cứu Phật học Việt Nam góp phần phụng sự Dân tộc và đáp
ứng thời đại mới nhất định sẽ từng bước thành tựu
viên mãn.
Nam
mô Đại hùng đại lực Quảng Đức Bồ-tát Ma-ha-tát!
TM.
VIỆN NGHIÊN CỨU PHẬT HỌC VIỆT NAM VÀ BAN TỔ CHỨC HỘI
THẢO
Viện
trưởng kiêm Trưởng ban
HT.
GS.TS. Thích Minh Châu
(Theo
Vinabri.org)
HÌNH
THỨC VÀ BIỂU TƯỢNG
Bài
viết này đã được đăng tải trên Tuần báo V-Times (San Jose)
vào ngày 14/7/06
Nguyễn
Hữu Liêm
|
|
Đà
Nẵng - Hội thảo Thế giới về Phật Giáo với chủ đề:
“Phật Giáo Trong Thời Đại Mới : Cơ Hội và Thách Thức”
vừa chấm dứt hôm 17 tháng Bảy vừa qua ở tu viện Vạn Hạnh
tại Phú Nhuận, Sài Gòn, sau ba ngày liên tục.
Đây
là một đại hội tôn giáo thành công, xét trên nhiều mặt
tương đối của vấn đề và thời đại. Lần đầu tiên
ở Việt Nam có một buổi tụ họp quốc tế lớn lao của
Phật Giáo như thế, kể cả trước 1975. Công lao phải nói
là của rất nhiều người, dám nói, dám làm. Nhưng tôi nói
đến (vì biết) ba vị chủ chốt : Mạnh Thát, Giác Toàn, và
Nhật Từ.
Hơn
300 đại biểu từ hơn 10 quốc gia đã về tham dự, nhất là
từ các quốc gia có truyền thống Phật Giáo lâu dài, như
Thái Lan, Đài Loan, Ấn Độ, Sri Lanka, Nhật Bản. Phái đoàn
Phật tử Việt kiều đến từ Mỹ là đông nhứt, sau đó
là từ Đài Loan, Pháp, Đức. Có hơn 200 bài tham luận được
gởi về hội thảo. Đại hội kéo dài hai ngày rưỡi. Ngày
thứ ba thì có phần lễ trồng cây Bồ Đề trên khu đất
32 mẫu nói sẽ là khuôn viên của đại học Phật Giáo mới
và quy mô ở quận Bình Chánh, ngoại ô Sài Gòn.
Các
chương trình thảo luận tràn ngập thuyết trình viên.
Phần nói về Phật Giáo Việt Nam hiện nay và phần bàn về
Phật Giáo và chính trị đã diễn ra thật là sôi nổi. Phòng
hội nghị chứa được 200 người, nhưng luôn luôn có khoảng
300 người đứng chen chúc để tham dự. Các lối đi, hành
lang thì tràn ngập các ống kính và phóng viên, ký giả. Nhìn
đâu cũng thấy phỏng vấn, quay hình, thu thanh. Hội trường
nằm trên lầu chót của tòa nhà lớn 5 tầng, được xây dựng
bởi sự tài trợ của một tu sĩ người Đài Loan. Hệ
thống máy lạnh, âm thanh, phiên dịch từ Việt ngữ ra Hoa
ngữ và Anh ngữ, và ngược lại, đã được điều động
tốt đẹp. Mỗi đại biểu tham dự được trang bị một
wireless headphone để nghe phiên dịch. Cơm sáng, trưa chiều,
giải khát, được cung cấp liên tục. Các đại biểu
từ xa về được ở khách sạn với giá thấp tại Sài Gòn
trên đường Đông Du ở quận Nhất và có xe đưa rước.
Sở
dĩ tôi phải dài dòng về hình thức tổ chức là để cho
quý vị hình dung ra cái không khí và khung cảnh của hội thảo
này, trước khi tôi đi vào nội dung của các phần thảo luận.
Ở Việt Nam hiện nay, phần hình thức đôi khi nói lên được
nhiều điều hơn là nội dung.
Từ
những ngày tiền hội nghị mà tôi đã có dịp tham dự, các
thầy trẻ tuổi muốn giảm thiểu tối đa phần nghi thức
vốn rất là dài dòng trong truyền thống Phật Giáo. Cho
nên, phần nghi lễ đã diễn ra nhanh chóng và giản dị đến
bất ngờ. Vì có nhiều đại biểu ngoại quốc nên phần
tụng kinh đã không có. Trong phòng hội không treo cờ;
phần nghi thức không có đạo ca hay quốc ca. Chức danh
các thuyết trình viên thì cũng không nói đến. Nhưng
cũng như ở Việt Nam bây giờ, hình như ai cũng được giới
thiệu là “giáo sư tiến sĩ” cả. Chương trình bằng
Anh ngữ, Hoa ngữ và Việt ngữ đi thẳng vào vấn đề.
Tập kỷ yếu hội thảo (dày hơn 500 trang) với tất cả các
bài tham luận gởi về đã được in ra và phát ngay trong khi
hội thảo đang xẩy ra. Có bị kiểm duyệt không ? Tôi
không biết. Nhưng bài của tôi, “Thoái trào Phật
Giáo ở Việt Nam,” chỉ được đăng phần tóm lược. Các
thầy cho biết là vì bài tôi “có nhiều ý kiến gây tranh
cãi quá, thôi để khi khác.”
Phần
khai mạc thì có tuyên đọc bài chào mừng của Hòa Thượng
Thích Minh Châu, Viện Trưởng Viện Phật Học Vạn Hạnh (hậu
thân của Đại hoc Vạn Hạnh). Thầy Minh Châu vì
vấn đề sức khỏe nên đã không đến tham dự. Cựu
Thủ Tướng Võ Văn Kiệt được mời, cũng đã không đến
dự (quyết định vào phút chót) và đã gởi đến thư chúc
mừng và cũng đã được tuyên đọc. Các bài diễn văn
bằng Anh ngữ của các học giả Phật Giáo Nhật và Ấn Độ
rất khó hiểu vì tiếng Anh của họ tôi không theo kịp.
Hầu
hết các bài thuyết trình đều nói về những điều quá quen
thuộc, đến độ nhàm chán. Các khách thuyết trình viên
tham dự dùng ngôn ngữ khách sáo và ngoại giao. Các học
giả trong nước thì trình bày vấn đề như là đọc kinh Bát
Nhã : nghe lời thì nó quen thuộc, còn ý tưởng thì hoặc là
trống rỗng, hoặc là quá sâu xa, hay chỉ là làm cho có theo
hình thức.
Trong
ngày thứ hai có một phần thuyết trình của các quan chức
nhà nước, bày tỏ quan điểm của đảng Cộng Sản về các
vấn đề tôn giáo. Phần này thì quý vị đã từng ở Việt
Nam rồi thì cứ ngủ một giấc đến khi tỉnh dậy cũng đoán
ra là các ông bà này muốn nói gì và đã nói chi. Có
sử gia của đảng Lê Cung từ Huế bàn về cuộc tranh đấu
Phật Giáo năm 1963 và xem đó như là một phần đấu tranh
của đảng Cộng Sản chống Mỹ đã bị phản đối mạnh
bởi các đại biểu Việt kiều. Không khí tranh luận
nổi lên như cồn. Thượng Tọa chất vấn phái đoàn
nhà nước về việc nhân sự giáo hội bị xếp đặt bởi
Mặt Trận Tổ Quốc. Trả lời : Đảng và nhà nước tôn trọng
chủ quyền và tự do sinh hoạt nội bộ của giáo hội –
“ngoại trừ một vài chức vụ quan trọng.” Tôi bắt
gặp ánh mắt và nụ cười mĩa mai của các thầy quanh tôi.
Ha, ha ! Thầy Phước Trí tung ra “quả bom” : Thế còn khẩu
hiệu “Dân Tộc, Đạo Pháp và Xã Hội Chủ Nghĩa” ? Đạo
Pháp và Dân Tộc là chuyện đương nhiên và quen thuộc.
Còn “Xã Hội Chũ Nghĩa” ? Phần này đã không được
trả lời. Sự tránh né không trả lời là câu trả lời.
Hoặc nhà nước không có câu trả lời; hay là ai cũng biết
câu khẩu hiệu đó là chuyện sai lầm nhưng không (chưa) ai
dám đụng đến.
Phần
hội thảo về Phật Giáo và Kinh tế thì có bài diễn văn
mở đầu của thầy Tuệ Sĩ. Vì đang ở trong mùa “kiết
hạ an cư” nên thầy Tuệ Sĩ không đến dự, mà chỉ gởi
bài đến, đề tài “Nền tảng Phật Giáo của Kinh tế”.
Bài viết bằng Anh ngữ, được đọc tại đại hội cũng
bằng Anh ngữ bởi một tu sĩ có giọng Anh mà tôi nghe không
kịp. Bài của Tuệ Sĩ cũng có phần dịch ra Việt ngữ
bằng audio trực tiếp qua headphone, có thêm phần chiếu lên
màn ảnh trong phòng hội. Tuệ Sĩ đến với hội thảo
này như là bằng một nửa con người của ông. “Dùng
giằng, nửa muốn, nửa không.” Tuệ Sĩ tuy có bài viết
nhưng không đến dự trực tiếp; ông có ngôn ngữ tham gia,
nhưng không phải là tiếng Việt, bài nói chuyện có nội dung,
nhưng mà chỉ bàn đến chuyện tổng quan qua các lời dạy
của Phật về kinh tế chung chung. Tuệ Sĩ đến với hội
thảo này, tôi nghĩ, là vì thầy Lê Mạnh Thát, tức Thượng
Tọa Trí Siêu, một người bạn tu đã cùng nhau nhận bản
án tử hình vì chống đối nhà nước sau năm 1975. Tuệ
Sĩ và Mạnh Thát, hai ngôi sao sáng trên bầu trời Phật Giáo
Việt Nam, đang dần dần xích lại gần nhau, sau bao nhiêu năm
“tuy gần mà xa, tuy xa mà gần.”
Trong
phần hội thảo cuối cùng, “Phật Giáo và Chính Trị”
có bài thuyết trình của Đỗ Hữu Tài, Tạ Văn tài, Thái
Kim Lan (Việt kiều) và Đỗ Hữu Tuấn (Viện Tôn Giáo Hà Nội).
Đến phần thảo luận, có lúc không ai muốn nói gì cả. Thầy
Mạnh Thát và thầy Nhật Từ, một ngôi sao khác đang lên của
Phật Giáo Việt Nam, hỏi, “Còn ai có ý kiến gì không ?”
Cả hội trường không ai đưa tay. Lạ lùng ! Mới
trong giờ trước thì giành nhau nói, nhưng đến khi đụng đến
chính trị thì ai cũng im lặng. Tôi cũng muốn nói.
Có thầy nhắc tôi, “Ông Liêm nói đi chứ !” Nhưng
tôi cũng im lặng. Phần chính trị và Phật Giáo ở Việt
Nam bây giờ cũng như là chuyện kinh Bát Nhã, chúng ta nên “bước
qua trong im lặng.” Tôi quay qua nhìn nhà văn Nguyên Ngọc
sát bên, và chúng tôi cùng mĩm cười. Ai cũng có
quá nhiều điều để nói đến nỗi không biết là chúng ta
nên bắt đầu từ đâu ?
Trong
các phần thảo luận, về phần giáo lý, các sư Thái Lan đã
phát biểu rất hay. Nhìn các sư đến từ Đài Loan,
Nhật Bản và Ấn Độ, các ngài đều có nét dung dị, giải
thoát, sáng hiền. Các thầy, các ni Việt Nam cũng có vóc
dáng như vậy. Tôi vui mừng thầm vì tôi rất lo ngại
về hiện tượng thoái hóa của hàng ngũ tăng ni Phật Giáo
Việt Nam hiện nay, nhất là trên phương diện giới luật,
trì chú, và tu học có quy củ, kỹ luật. Các chùa, các
thầy đã không còn là điểm tựa cho đạo pháp, mà đã biến
thành các thầy cúng, các nhà sư làm kinh doanh qua cơ sở chùa
chiền. Không có ai rao bán Phật và giáo lý nhà Phật
nhiều như các sư bây giờ. Nhưng ở trong hội thảo này,
tôi nhìn các thầy, các ni và tôi cảm nhận ra một cái gì
rất là thoáng đạt từ nơi họ. Hầu hết các tăng sĩ
đều tích cực ngồi yên, im lặng, chăm chú lắng nghe.
Giữa cái không khí sinh động, đầy ngôn ngữ của hội thảo
với hơn 300 người tham dự, các thầy, các ni hiện ra như
các vì sao. Các ngôi sao yên lặng, nhưng không an nghỉ
-và cũng đang đi tìm như tất cả mọi người, có lẽ ở
trên một bình diện khác. Vì ở trong loại hội thảo
như vậy, chắc chắn không ai sẽ học hỏi được gì nhiều.
Mà sự có mặt, gián tiếp hay chính bản thân, im lặng hay
phát biểu, tất cả đều mang một ý nghĩa của Chánh Pháp.
Nói như Thái Kim Lan, đây là cơ hội cho một “ngôn ngữ hòa
bình.” Một “hòa bình” không phải là sự từ bỏ,
quy phục, yếu đuối, hay là thụ động. Mà là một
thứ hòa bình trong tích cực, chủ động, từ bi, trí tuệ
và dũng khí.
Người
gửi: Tâm Minh
Tạp
ghi về Hội thảo “Phật giáo trong thời đại mới: Cơ hội
và Thách thức”
tại
Học Viện Phật giáo Việt Nam tại Tp Hồ Chí Minh
[02.08.2006
12:13]
|
|
Khi
tôi theo Thầy Lê Mạnh Thát leo đến tầng lầu cuối cùng
của Học viện Phật giáo Việt Nam tại đường Nguyễn Kiệm
số 750 Tp HCM, trưa ngày 14. 07 và nhìn thấy hàng chữ chạy
tít lớn vừa được các tăng sinh gắn xong trên tường: Hội
thảo Quốc tế - Phật giáo trong thời đại mới: Cơ hội
và thách thức - Buddhism in the New Era: Chances and Challenges- Vietnam
Buddhist University Hall, July 15-16/2006, tôi mới tin là cuộc Hội
thảo Quốc tế này thành sự thật.
Cũng
đã hơn mười mấy năm sau 1975, cũng trong Học viện này, khi
ấy hòa thượng viện trưởng Thích Minh Châu còn sức khỏe,
đã có một hội thảo tạm gọi là quốc tế với sự tham
gia của các giáo sư người Đức với chuyên đề “”Phật
giáo và vấn đề môi sinh”. Thuở ấy còn rất khiêm tốn,
đạm bạc. Từ đó đến hôm nay, “cơ hội” tổ chức hội
thảo quốc tế mới trở lại trong tầm tay. Tuồng như mọi
vô thường đều là những thách thức tính kiên trì. Và Vạn
Hạnh đã có thừa tính “dũng” trong hạnh “nhẫn” được
thể hiện trong từ bi của HT Thích Minh Châu và hôm nay trong
tiếng cười sảng khoái, lạ thường của Thầy Mạnh Thát
sau bao gian truân, hiện là Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu
Phật Học tại Tp HCM, và trong những đóng góp của các tăng
ni của Học Viện và cư sĩ khắp nơi. Được biết trong buổi
họp báo sau Hội thảo, kinh phí đài thọ Hội thảo hoàn toàn
do sự đóng góp của các Phật tử trong và ngoài nước. Hội
thảo đã được tổ chức thành công trên nhiêu mặt, ai đã
tham dự, đều đã hưởng được mọi tiếp đón chu đáo (cơm
chay ngon, nước uống, trái cây không thiếu…) đến độ ngạc
nhiên.
Hôm
ấy, Thầy Mạnh Thát chỉ 200 cái ghế dành cho khách mời một
cách hoan hỉ trong sự tíu tít của các tăng ni đang trang hoàng
từng chậu cây, cành hoa. Thầy bảo, quyết định lấy phòng
ở tầng lầu tư là vừa mới mấy hôm, vì có khách ngoại
quốc, nếu làm dưới sous sol sợ không đủ trang nghiêm cho
khách nước ngoài. (Phòng dưới hầm được dùng làm phòng
triển lãm tranh Thiền của họa sĩ Phương Hồng, đồng thờI
được bố trí hàng trăm ghế với màn ảnh và máy truyền
trực tuyến cho Phật tử đến nghe). Từ lan can, Thầy chỉ
cảnh thành phố trong gió lộng và bảo: khách sẽ thích khi
nhìn cảnh thành phố rộng xa… Thiện ý nên thơ này không
may đã bị những cơn mưa Sài Gòn ồ ạt vào những giờ giải
lao trong hai ngày hội thảo sau đó đánh thốc đi, may mà cửa
không sập! Và lầu thứ tư, tuy cao quí, lãng mạn, đẹp, nhưng
cũng khá bất tiện cho sự đi lại của hơn 200 khách mời
không phải là thanh niên trẻ trung. Nhiều người lên đến
nơi thì lại không có chỗ. Hệ thống âm thanh khá hoàn chỉnh
nhưng khó nghe do điều kiện kiến trúc của phòng họp. Dù
ban phiên dịch ra Anh ngữ và Hoa ngữ đã làm việc ráo riêt
nhưng vẫn có những trở ngai vì máy nghe cá nhân trục trặc.
Nhiều khiếm khuyết kỹ thuật và điều kiện phòng ốc chưa
làm hài lòng mọi khách đến, nhưng mọi người đêu háo hức
được tham dự cuộc hội thảo đã lâu mới có lại. Nhiều
người lên đến nơi không còn chỗ, vẫn cố đứng chen với
200 khách ngồi, nhưng trang nghiêm trật tự vẫn còn đuợc
giữ đúng cách cho nên mọi trở ngại đều được vượt
qua.
Và
dĩ nhiên, gần như một thông lệ, sáng ngày 15.07, lúc 7 giờ
30, khách đã tề tựu đông đủ, bỗng nhiên điện tắt bất
ngờ, có lẽ vì quá tải năng suất, một thứ trục trặc
kỹ thuật rất điển hình… làm cho ban tổ chức không khỏi
bối rối. Thầy Mạnh Thát hôm truớc đã khoe với tôi là
Viện có chuẩn bị sẵn máy nổ tự động, Thầy chỉ lên
khoảng không, phòng sự cố bất ngờ! Nhưng loay hoay mãi, máy
không nổ, đã có dấu hiệu xôn xao, may sao, khoảng 8 giờ
30, đèn bỗng phựt lên, quạt máy hoạt động, micro sùng sục
chạy, mọi người thở phào nhẹ nhõm như được hưởng một
ân huệ vô hình nào đó! Và cuộc Hội thảo đã bắt đầu
dưới sự điều khiển chững chạc, tự tin của Thầy Lê
Mạnh Thát.
Đối
với hai ngày ngắn ngủi, với một đề tài mông mênh, quả
thật là một thách đố cho tham vọng muốn quán xuyến tất
cả mọi vấn đề. Và quả nhiên nhiệt tình trí thức không
thiếu: đã có cả thảy 103 bài tham luận được gửi đến
tham gia trong 4 cụm chủ đề: Phật giáo và toàn cầu, Các
vấn nạn và giải pháp, Phật giáo và dân tộc, Phật giáo
và kinh tế, chính trị.
Không
dám lạm bàn về hệ thống khái niệm suy diễn từ “Phật
giáo trong thời đại mới”, tự mỗi chủ đề đều đáng
được là đề tài cho một hội thảo. Nhưng sự hứng thú
trong cuộc trao đổi đầu tiên, sau mấy mươi năm tắt tiếng,
đã làm cho cử tọa bị thu hút vì đang được chứng kiến,
được xem, ngoài nghe, một hội đàm khoa học về tôn giáo
như một thứ của lạ và hiếm. Hầu như đó là khát khao
dồn nén lâu năm của phần đông người tham dự, và có lẽ
đó là thành công hàng đầu của Hội thảo, một thành công
có tính quần chúng quảng bá trước khi là một thành công
có tính trí thức. Lần đầu tiên, dù còn rất khiêm tốn
cho một hội thảo quốc tế, đã có sự tham dự đông đảo:
21 vị học giả, giáo sư, tiến sĩ, nhà nghiên cứu người
nước ngoài (Ấn Độ, Nhật, Thái Lan, Pháp, Mỹ, Đức, Úc,
Sri Lanka, Đài Loan, Hoà Lan…), 28 vị tăng sĩ và cư sĩ trí
thức Phật giáo người Việt nam ở nước ngoài, 25 vị giáo
sư tiến sĩ thuộc các viện, trường trong nước, Viện tín
ngưỡng, Viện tôn giáo, Học viện chính trị quốc gia HCM,
Viện Chíến lược và khoa học, Viện nghiên cứu về tôn
giáo và Viện Văn học, Viện nghiên cứu lịch sử, của các
trường ĐHKHXH-NV Tp HCM và Huế và những nhà nghiên cứu tự
do từ các thành phố Huế, Đà Nẵng, Hà Nội, Sài Gòn, Quảng
Ninh vv… cùng các giáo sư, tiến sĩ, giảng sư thuộc Viện
nghiên cứu Phật học Việt Nam, Học viện Phật giáo Việt
Nam tại Tp. Hồ Chí Minh cùng một số vị cư sĩ trí thức
chủ yếu đến từ Tp Hồ Chí Minh, Tp. Đà Nẵng và các tỉnh
Thừa Thiên Huế, Đồng Nai, Kontum... Ngoài ra, một số đại
biểu nhà báo quốc tế, trung ương, Tp. Hồ Chí Minh cùng dự
để theo dõi và đưa tin (theo bản tin hội thảo).
4 buổi
thảo luận vừa bằng tiếng Anh, tiếng Hoa và tiếng Việt
về các chủ đề đều có một bài chủ đạo và những bài
tham luận được phát biểu thật ngắn. Nói chung về nội
dung, Hội thảo đã đề cập đến các vấn đề cốt lõi:
Nêu vị trí, yêu cầu và cũng là khả năng của Phật giáo
thích nghi với thời hiện đại trên các mặt tiến bộ khoa
học - công nghệ, kinh tế tri thức và thị trường, toàn cầu
hóa...; đồng thời đáp ứng công cuộc Đổi mới, công nghiệp
hóa - hiện đại hóa - dân chủ hóa Đất nước, đoàn kết
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam; Vai trò của Phật
giáo trong quan hệ hữu nghị, bảo vệ hòa bình thế giới
và môi trường sống; Nhìn nhận đạo Phật hòa nhập với
tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên là đời sống văn hóa tinh
thần và tâm linh cơ bản, truyền thống của Dân tộc; Đề
nghị liên kết Phật giáo với chính trị, kinh tế và khoa
học trong đường lối trị quốc; Xác định nhiệm vụ cấp
thiết và cơ bản trước mắt của Phật giáo Việt Nam là
hòa hợp đoàn kết (giữa nội bộ Phật giáo trong nước,
giữa Phật giáo trong nước và Phật giáo ở nước ngoài...)
và tinh tấn phát triển (khế cơ khế lý với Đất nước
và thời đại); Coi trọng đào tạo nhân lực (trang nghiêm
Tăng già, tinh cần Tứ chúng) là yêu cầu hàng đầu hiện
nay; Chú ý nỗ lực đóng góp trên các lĩnh vực văn hóa, giáo
dục và cứu tế, an sinh xã hội - nhất là ở vùng sâu vùng
xa.
Do
lượng thời gian hạn chế nên một số chủ đề thiết thân
và quan trọng đã phải hoãn lại hay chỉ mới đề cập một
cách sơ lược, như: Thấm nhuần và trưởng dưỡng đạo đức
học Phật giáo trong xã hội và nhân sinh hiện đại; Xây dựng
Giáo hội hòa hợp, tinh tấn và trang nghiêm phù hợp với tình
hình và yêu cầu mới; Phát triển hàng Phật tử tại gia -
nhất là cư sĩ thiện tri thức và thanh thiếu đồng niên;
Phát huy vai trò và bổn phận của Ni chúng; Tăng cường sứ
mạng hoằng pháp lợi sinh ở vùng sâu vùng xa, nhất là các
địa bàn dân tộc - miền núi; Mở rộng hoạt động đối
ngoại và quốc tế Phật giáo trong tình hình mới...
Chính
sự đa dạng của đề tài quá hoành tráng trong buổi hội
thảo này lại trở thành một trở ngại, dù là trở ngại
nhỏ, ở chỗ, nhiều cây nên không thấy được rừng, bởi
lẽ Hội thảo quốc tế này chỉ mới “nêu” lên nhiều
vấn đề mà không có đủ thì giờ để thảo luận tường
tận rốt ráo một vấn đề, nhiều người chưa thấy những
biện pháp cụ thể đề ra cho Phật giáo Việt nam trong tương
lai, ngoài viễn tượng mang hi vọng. Nhưng có lẽ những đòi
hỏi này chỉ muốn nói lên một điều: sự cần thiết của
công luận, của sự công khai hoá có trình độ khoa học khai
sáng những tư tưởng, suy tư về yếu tính của Phật giáo
Việt nam song song với những kinh nghiệm của Phật giáo các
nước từ Á sang Âu Mỹ có mặt trong buổi Hội thảo đã
tắm gội trong truyền thống Phật giáo hay đang đón nhận
nếp sống cao đẹp rất cần thiết cho thời đại mới. Nhưng
nếu chỉ là thế thì buổi Hội thảo đã thành công lớn
trong việc đem lại niềm tin về một nếp sống đạo đức
cao quí của Đức Phật đã thấm nhuần trên đất Việt, mà
không những Phật tử, ngay cả giới trẻ Việt nam, đang rất
cần, đó là món ăn tinh thần có ý nghĩa và có chất lượng
trong thời đại mới đang chạy đua, đắm chìm theo vật chất
và thế lực, sa đọa trong băng hoại đạo đức.
Cho
nên trong không khí sôi nổi của những tranh luận về tiến
trình thế tục hóa Phật giáo trên mọi lĩnh vực, nỗi băn
khoăn về phía những thiện tri thức Việt nam làm thế nào
để Phật giáo Việt Nam theo kịp với thờI đại đã khiến
tôi tự hỏi, điểm nổi bật của Phật giáo nằm ở đâu?
Chắc chắn không nằm trong sự chạy đua về phía thế lực
thế tục. Khuynh hướng này có thể tìm thây trong những tham
luận của các học giả và tăng ni nước ngoài. Quả thật
nếu Phật giáo tự thế tục hoá trong đà chạy đua như mọi
cuộc chạy đua khác trên thế giới, thì chẳng bõ công đi
tìm một phương thức mới. Những người khách đến từ Mỹ
Âu đã cho ta nhiều gợi ý qua kinh nghiệm chọn lựa của họ,
họ đã chọn lựa Phật giáo như con đường khai sáng song
song với con đường văn minh kỹ thuật Tây phương. Kinh nghiệm
của các nước bạn Phật giáo Á châu cho thấy đạo Phật
đã phát triền thâm sâu vào cuộc sống an lạc tỏa hiện
ngay trong cung cách của các vị sư, cư sĩ. So với các nước
bạn, Phật giáo Việt Nam, với trí tuệ sắc sảo của người
Việt Nam, đã có một truyền thống đặc thù, rút tỉa những
tinh hoa của đạo Phật để vun trồng gầy dựng một bản
lai văn hóa độc lập và tự chủ. Phật Giáo Việt Nam chắc
chắn đóng góp phần mình trong sứ mệnh đem vui cứu khổ
trên địa cầu vẫn còn nung nóng hận thù tham lam và càng
ngày càng chật hẹp tình người này. Mỗi thời có một cách
chữa trị khác nhau. Vấn đề là phải nhìn ra được căn
cơ của cơn bệnh, nguyên nhân của khổ, mới có thể chữa
trị được. Đạo Phật linh diệu chỉ ở một chữ “KHÔNG”,
như một diễn tả của trí tuệ về tự do và sáng tạo, đối
trị căn bệnh của thời đại là hư vô chủ nghĩa,. Càng
vong thân trong vật chất càng tự chôn mình trong hư vô. Triết
học, chính trị, kinh tế, kỹ thuật công nghệ truyền thông
điện tử đang trên đường tiến đến hư vô, trong nghĩa
tự sát bằng thủ thuật giả mạo (Simulation) thay thế nhân
bản. Đối trọng của nó là chữ “KHÔNG” như một lối
thoát tìm về chân như, tự chủ, tự do. Bồ Tát Long Thọ
đã trả lời rốt ráo, bóc hết mọi giả tướng để chỉ
còn HẠNH GIỚI: thực hiện hạnh Bồ tát trang nghiêm, sống
đạo đức trong hòa bình. Con đường cho Phật tử Việt Nam
nằm trong hướng ấy với những điều kiện nhân duyên cụ
thể mà mỗi Phật tử phải thức tỉnh nhận ra được trong
lúc Tu Tâm.
Tôi
muốn nói, trong tất cả những căng thẳng tập trung tâm ý
để lắng nghe những lý luận khúc chiết của các bậc thức
giả, tôi đã có lần vẩn vơ, và hình như chỉ có Phật giáo
mới cho phép vẩn vơ như thế. Thật bất ngờ, sau buổi hội
thảo, gặp một nữ ký giả, phó tổng biên tập một tờ
báo lớn tại Thành phố, tôi hỏi cảm nghĩ của cô về buổi
hội thảo. Cô cười bảo, em có nghe gì đâu, số là, vì không
còn chỗ ngồi đứng mãi mỏi chân, cô đi xuống sân, ngồi
ở tầng cấp nghe chim hót, và thấy vui. Có người đến, thấy
cô đeo bản tên tòn teng trước ngực, hỏi mượn thẻ của
cô để được đi lên xem Hội thảo (hình như đã nhiều người
lên “chui” kiểu này, cho nên thiếu ghế!), cô bảo mượn
thẻ làm gì, lên trên ấy thì cũng như ở dưới này, ở đây
còn khỏe chân hơn, vừa nghe chim hót và nghe tiếng tham luận,
và cô đã có một đồng bạn cùng nghe. Cũng là một cảm
nhận hội thảo đấy chứ! Nghe nói ở dưới sân Phật tử
đến nghe khá đông và họ đều được mời dùng cơm chay
với các đại biểu, khách ăn hơn 400 người.
Sau
khi nghe “một câu chuyện Thiền” của cô ký giả, tôi lại
sực nhớ thắc mắc của mình ngay từ buổi đầu hội thảo,
không hiểu có phải vì lý do tắt điện, nên nghi lễ thường
có khi bắt đầu và kết thúc các đàm luận Phật giáo không
được thực hiện, mà tôi rất tâm đắc mỗi khi tham dự:
đó là niệm Bổn sư và hồi hướng công đức. Những lời
niệm này giúp cho ta định tâm để chánh niệm và chánh ngữ.
Theo chương trình, buổi lễ cầu quốc thái dân an Mạn Đà
La do các vị sư Tây Tạng cũng không thực hiện được, buổi
lễ đã được cử hành sau đó với các sư Việt Nam.
Nói
gì thì nói, phải nói Hội thảo quốc tế Phật giáo đã thành
công trong những điều kiện ngoại tại còn hạn chế. Theo
chương trình, ngày thứ ba, khách được mời đi tham quan cơ
sở xây Đại Học Phật Giáo trong tương lai thuộc xã Lê Minh
Xuân, huyện Bình Chánh, Tp HCM, trồng cây Bồ Đề làm kỷ
niệm. Sau đó mọi người đi thăm Thiền Viện Thường Chiếu
ở gần Vũng Tàu, cũng nghe nói gần cả nghìn Phật tử từ
tỉnh Bà Rịa đứng đợi cả ngày để đón khách, đã gây
ấn tượng không nhỏ cho khách nước ngoài.
Sau
hội thảo, tôi gặp lại T
