KINH NGỌC QUÝ (DHAMMAPADA) Nguyên Tác Anh Ngữ: Ven. Khantipālo & Sister Susanna - Sydney, Australia, 1993, 
Việt dịch & Chuyển thơ: Hạnh Đạo (Tỳ khưu Giác Hạnh) 
Nhà Xuất Bản Tôn Giáo TL. 2008 - PL. 2551

Mục Lục 

Lời cảm tạ
Vài nét tiểu sử tác giả
Lời nói đầu

1. Phẩm song yếu (PC 1-20)
2. Phẩm không phóng dật (PC 21-32)
3. Phẩm tâm (PC 33-43)
4. Phẩm bông hoa (PC 44-59)
5. Phẩm người ngu (PC 60-75)
6. Phẩm người trí (PC 76-89)
7. Phẩm A-la-hán (PC 90-99)
8. Phẩm ngàn (PC 100-115)
9. Phẩm ác (PC 116-128)
10. Phẩm hình phạt (PC 129-145)
11. Phẩm già (PC 146-156)
12. Phẩm tự ngã (PC 157-166)
13. Phẩm thế gian (PC 167-178)
14. Phẩm Phật đà (PC 179-196)
15. Phẩm an lạc (PC 197-208)
16. Phẩm hỷ ái (PC 209-220)
17. Phẩm phẫn nộ (PC 221-234)
18. Phẩm cấu uế (PC 235-255)
19. Phẩm pháp trụ (PC 256-272)
20. Phẩm đạo (PC 273-289)
21. Phẩm tạp (PC 290-305)
22. Phẩm địa ngục (PC 306-319)
23. Phẩm voi (PC 320-333)
24. Phẩm tham ái (PC 334-359)
25. Phẩm tỷ kheo (PC 360-382)
26. Phẩm Bà-la-môn (PC 383-423) 

Tài liệu tham khảo 

Lời Cảm Tạ

Mùa an cư này đến đây,
Chúng tôi tu học cùng thầy, bạn thân.
Tăng ni sinh, thật tuyệt trần!
Cặp mắt từ ái hỷ tâm tràn đầy.
Những ngày cùng học chung thầy,
Đại Học Quốc Tế vui thay đạo mầu!
Giáo lý của Ngài thâm sâu!
Chúng con theo học nhiệm mầu biết bao!
Công lao Ngài, thật thanh cao!
Huynh đệ tu học đền trao ân này.
Chính vì nghĩa cử cao dày,
Con đây cố gắng tỏ bày hiếu trung.
Kính bạch Ngài! Con vui mừng,
Nỗ lực tinh tấn dịch từng trang kinh.
Sau đó cố gắng chính mình,
Thi hóa lời dạy quý vinh của Ngài.
Hầu mong dâng cúng tận tay,
Đến chư độc giả để thay món quà.
Nhân đây thành thật thưa qua,
Chư ân nhân quý cả nhà hỷ hoan.
Ngài Hiệu Trưởng, quý vô vàn!
Giúp con chỗ trú lúc sang xứ người.
Cùng những tác giả tuyệt vời!
“Pháp Cú” Anh ngữ dịch lời thực minh.
Việt ngữ dịch rất tận tình,
Ngài Minh Châu quý xứng vinh hiện thời.
Thượng Tọa Giới Đức tuyệt vời!
Chuyển tập thơ ấy sáng ngời cú câu.
Bác Phạm Kim Khánh thâm sâu!
Dịch tác phẩm đó nhiệm mầu tuyệt siêu!
Tri ân tiến sĩ Bình nhiều!
CD Phật học trăm điều tiện nghi.
Sư Tâm Đăng, thật diệu kỳ!
Giúp đỡ pháp lữ những gì cần trao.
Sư Thiện Đức, quý làm sao!
In tập thơ ấy tốn hao công nhiều!
Chư Sư trợ duyên muôn chiều,
Quý Cô cũng vậy góp nhiều ý hay.
Nhân viên Trường Đại Học này,
Tận tâm giúp đỡ những ngày học tu.
Chư phật tử, xa mịt mù,
Hết lòng vì đạo trợ tu chuyến này.
Kính tri ân! Người từ đây,
Con nguyện tu học chung tay tô đời.

* 

Vài Nét Tiểu Sử Tác Giả 

Quê hương tôi đã sinh ra,
Không gần thành thị lại xa phố phường.
Trí tuệ cũng tạm bình thường,
Toán không được giỏi văn thường chẳng thông.
Hai mươi tuổi, tôi nuôi mộng,
Chiếc áo nâu sòng cổ rộng thích mang.
Ngày đêm quyết chí lìa trần,
Tu hành học đạo để thâm pháp mầu.
Thế đời phải giấc mơ đâu?
Cha tôi chẳng thích nên đâu xin giùm.
Mẹ tôi dễ mến vô cùng,
Bà rất hoan hỷ và mừng cho con.
Từ đó phân tích cùng chồng,
Con đi học đạo xứng tông môn mình.
Tuy nhiên bố vẫn lặng thinh,
Bởi vì ái thủ quấn tình cha con.
Cuối cùng tôi chạy lon ton,
Nhờ người giúp đỡ để mong thoát trần.
Khuôn hội có Chú tận tâm,
Đồng ý giúp đỡ vào tận cố đô.
Tìm chùa để dẫn tôi vô,
Xuất gia tu học điểm tô tâm lành.
Tám năm học đạo rất nhanh,
Thế mà không trụ ở quanh quê mình.
Rồi một ngày, rất quang vinh,
Tôi đã rời gót sang bình thái dương.
Học tu cũng khá tận tường,
Có người trợ giúp trên đường công danh.
Tôi nguyện mãi sống trong thanh,
Để mà đền nghĩa người dành cho tôi.
Và nguyện hằng sống đơn côi,
Để tròn mộng ước của tôi ban đầu.
Thấm thoát thời gian trôi mau,
Mới đây đã quá mười sáu trường.

* 

Lời Nói Đầu

Người ơi! Dịch thơ khó làm!
Bởi vì lẽ đó tránh sao khỏi nhầm.
Chính mình tự nhủ nghĩ thầm,
Thơ tôi phỏng dịch có phần bị sai.
Với tài mỏng, đức chẳng dày,
Thật lòng cung thỉnh danh tài chỉ cho.
Vốn tôi không phải nhà nho,
Xin nhờ các bậc cao phong đức dày.
Thật tâm chỉ rõ cho hay,
Để lần tái bản sau này tốt hơn.
Thành tâm kính đa tạ ơn!
Những ai đã giúp tô sơn thơ này.
Nhân đây thành thật chấp tay,
Đảnh lễ đa tạ đức dày Thế Tôn.
Và xin dâng đến Tăng môn,
Phước đức nho nhỏ con dồn từ lâu.
Chia đến Cha Mẹ ân sâu,
Và luôn những bạn đạo mầu xuất gia.
Dâng lên thân quyến gần xa,
Phước đức tôi đã dịch ra thơ này.
Cầu mong hết thảy chúng sanh,
Chóng lìa thoát khổ tử sanh luân hồi.
Chúc quý vị, mãi vui tươi,
Sống trong chánh pháp muôn đời an vui.
Mong chúng sanh, mỉm môi cười,
Cuộc đời tự tại rạng ngời tương lai.
Xin người theo dấu Như Lai,
Tiến về giác ngạn xứng vai con Ngài.
Thầy trò chúng ta vui hoài,
Như cây với cội an dài tịnh thanh. 
 

I. Phẩm Song Yếu

Pháp Cú câu 01

Trong các pháp, ý làm chủ,
Sai sử chúng dân[1] tranh thủ thi hành.
Nói làm với ý lưu manh,
Khổ não đeo níu theo anh mãi hoài. 

Pháp Cú câu 02

Trong các pháp, ý làm chủ,
Hướng dẫn dân chúng[2] tranh thủ thi hành. 
Nói làm với ý tốt lành, 
Hạnh phúc vẫn mãi trung thành người thi.

Pháp Cú câu 03

Người mà ôm hận trong lòng.
 Cứ nghĩ suy mãi xấu lòng người gây. 
Luôn luôn ôm niềm hận này, 
Hận thù mãi cứ vò giày thân tâm.

Pháp Cú câu 04 

Người không ôm hận trong lòng, 
Chẳng nghĩ suy đến xấu lòng người gây. 
Không bao giờ ôm hận này, 
Hận thù đâu có vò giày thân tâm.

Pháp Cú câu 05

. Hận thù không diệt hận thù,
 Chúng ta mãi thấy thiên thu trong trần.
Từ Bi diệt hận sạch ngần. 
Đó là định luật vĩnh hằng ngàn thu.

Pháp Cú câu 06

Nhiều người không hiểu cuộc đời, 
Rồi đây chúng ta phải rời thế gian.[3] 
Những ai hiểu thông rõ ràng. 
Thế thì tranh luận nhẹ nhàng thoáng bay.

Pháp Cú câu 07

Ai người luôn đắm sắc trần,
 Lục căn chẳng ngự muôn phần phóng theo.
 Ăn uống chẳng chế ngự theo, 
Ma vương cai trị cheo leo phập phồng.
 Như thế người đâu vững lòng. 
Như cây mềm yếu ngã lòng muôn phương. 

Pháp Cú câu 08

Ai người không đắm sắc trần, 
Lục căn mãi chế không phần nào theo. 
Ăn uống tiết độ luôn theo, 
Ma vương không thể níu đeo người này. 
Như thế người đâu có say? 
Khác nào tảng đá trụ ngay trên rừng.

Pháp Cú câu 09

Những ai mặc áo cà sa,
Nhưng mà tâm chứa cả phà uế nhơ.
 Láo lường không chế lãng lơ,
 Làm sao xứng đáng dương cờ Sa-môn.

Pháp Cú câu 10

Những ai xa lánh uế nhơ,
Hành trì giới luật chẳng mờ một li. 
Chân thật tự chế tinh vi, 
Như vậy xứng đáng mang y vàng này. 

Pháp Cú câu 11

Không chân lại tưởng là chân,
Thế nhưng chân thật lại lầm dối gian.
Như vậy khó đạt pháp vàng,
Cũng do tà vạy lầm quàng mà thôi.

Pháp Cú câu 12

Chân thật biết chúng thật chân,
Giả chân tường tận rành phân chúng liền.
Đạt được chân thật thiêng liêng,
Nhờ có chánh hạnh tư riêng rõ ràng.

Pháp Cú câu 13

Ngôi nhà vụng lợp thấy trời,
Mưa rào đột xuất rải rơi cùng nhà.
Tâm người kém tu đang là,
Dục tham thâm nhập khó mà cản ngăn.

Pháp Cú câu 14

Ngôi nhà khéo lợp tuyệt vời,
Nước không xâm nhập khi trời mưa xuyên.
Tâm người khéo tu tinh chuyên,
Dục tham đâu dễ huyên thuyên chen vào?

Pháp Cú câu 15

Hiện kiếp muộn, tương lai sầu,
Kẻ ác khổ não âu sầu cả hai.
Ưu não sầu muộn đeo dai,
Thấy nghiệp ác tạo tâm hoài hận ân.

Pháp Cú câu 16

Kiếp này an, tương lai vui,
Chuyên tâm tạo phước an vui mãi hoài.
Chính người ấy vui an bài,
Thấy nghiệp thiện tạo tâm hoài an vui.

Pháp Cú câu 17

Kiếp này nản, tương lai than,
Kẻ ác đau khổ tâm can mãi hoài.
Than rằng ta làm ác dài,
Tương lại đọa xứ than hoài khổ thân.

Pháp Cú câu 18

Kiếp này sướng, kiếp kia sung,
Bố thí tạo phước ung dung hai đời.
Hỷ hoan thiện nghiệp gieo bồi,
Thiện thú nhàn cảnh thảnh thơi sanh vào.

Pháp Cú câu 19

Làu thông kinh điển rất nhiều,
Tâm luôn phóng dật chẳng điều hành thâm.
Như kẻ chăn bò tá nhân,[4]
Sa-môn tên tuổi không phần hạnh trang.

Pháp Cú câu 20

Chẳng thông kinh điển nhiều điều,
Tâm hằng tinh tấn mãi yêu hành trì.
Tham, sân, si bỏ dần đi,
Tỉnh giác hành pháp dẹp đi não phiền.
Hai đời chẳng chút say ghiền,
Sa-môn xứng hạnh thiên niên dự phần.

II. Phẩm Không Phóng Dật 

Pháp Cú câu 21

Ai không phóng dật sống đời,
Người hằng phóng dật chết rồi khác chi.
Không phóng dật, sống diệu kỳ!
Phóng dật như chết xứng chi thân này.

Pháp Cú câu 22

Mỗi khi thông hiểu điều này,
Trí nhân kiềm chế không giây phóng mình.
Hỷ hoan tâm tịnh an bình,
An vui lặng sống hạnh linh Thánh hiền.

Pháp cú câu 23

Thiền Định người hằng thực thi,
Nỗ lực tinh tấn kiên trì hành sâu.
Niết-bàn trí nhân hưởng thâu,
An tịnh tuyệt diệu nhiệm mầu tối cao.

Pháp Cú câu 24

Nỗ lực chánh niệm hằng ghi,
Tịnh hạnh khắc kỹ tiết chi tu hành.
Điều phục sống theo pháp lành,
Phóng dật chẳng có tiếng lành lan xa.

Pháp Cú câu 25

 Tinh tấn phóng dật chớ theo,
Tự điều khéo chế não nghèo sát na.
Bậc trí xây đảo quê nhà,
Lụt to nước lớn khó mà phủ dâng.

Pháp Cú câu 26

Những ai thiểu trí ngu si,
Phóng dật hằng sống quên đi kiếp người.
Bậc trí có đâu nhác lười?
Tài sản hằng giữ[5] sống đời tấn tu.

Pháp Cú câu 27

Người không phóng dật mông lung,
Dục lạc không đắm chớ đừng nói theo.
Thiền Định thực thi muôn chiều,
An lạc sẽ đạt sớm chiều tịnh thanh.

Pháp Cú câu 28

Trí nhân phóng dật triệt tiêu,
Luôn luôn tỉnh thức say yêu triệt hoài.
Lầu cao trí tuệ lên đài,
Vắng sầu nhìn cảnh sầu dài thế gian.
Bậc trí đứng trên đài trang,
Nhìn kẻ ngu dốt lang thang đất bằng.

Pháp Cú câu 29

Giữa phóng dật, ta tinh cần,
Trần gian mê muội, ta vầng trăng soi.
Người trí khác nào ngựa oai,
Để lại ngựa yếu mệt nhoài sau lưng.

Pháp Cú câu 30

Đế Thích chẳng có mông lung,
Đạt ngôi Thiên chủ ung dung thanh nhàn.
Tinh tấn được khen trần gian,
Phóng dật chê trách ngút ngàn thiên thu.

Pháp Cú câu 31

Tỳ khưu mê say tinh cần,
Kinh hãi phóng dật niệm tâm canh lòng.
Bước chân như đám lửa hồng,
Thiêu đốt phiền não tâm ròng tịnh thanh.

Pháp Cú câu 32

Tỳ khưu mê say tinh cần,
Kinh hãi phóng dật niệm tâm canh lòng.
Khổ cảnh dễ đâu xoay vòng?
Niết-bàn sẽ đạt vui lòng an tâm.

III. Phẩm Tâm

Pháp Cú câu 33

Người tâm hoảng hốt động giao,
Hộ trì, nhiếp phục làm sao canh chừng?
Bậc trí uốn tâm thẳng tưng,
Như người thợ khéo nắn từng cung tên.

Pháp Cú câu 34

Cá tươi quăng bỏ trên bờ,
Vẫy vùng, hoảng hốt nằm chờ xuôi tay.[6]
Tâm người nào kém cá này?
Hãy mau nỗ lực diệt ngay tham lòng.

Pháp Cú câu 35

Tâm ta như vượn chuyền cành,
Rong đuổi lạc thú thị thành thôn lâm.
Lành thay! điều phục được tâm,
Lạc an hưởng tận muôn phần an vui.

Pháp Cú câu 36

Tâm ta vi tế vô cùng,
Dục lạc rong đuổi đùng đùng đó đây.
Trí nhân phòng hộ tâm này,
Lạc an sẽ viếng lành thay cho người.

Pháp Cú câu 37

Trần gian xa lánh cô thân,
Bằng hữu chẳng vướng an tâm núi rừng.
Chế ngự được tâm anh hùng,
Thoát khỏi khổ ách ma thừng buộc chân.[7]

Pháp Cú câu 38

Người không an trú nội tâm,
Diệu pháp thâm thúy không phần rõ hay.
Tịnh tín bị rúng động hoài,
Làm sao tuệ mãn theo ngài động tâm.

Pháp Cú câu 39

Tâm hồn vắng bóng dục trần,
Hận sân lắng dịu muôn phần trong y.
Thiện ác hai mặt đã ly,
Bậc luôn tỉnh thức còn chi hãi hùng.

Pháp Cú câu 40

Thân như gốm sứ chợ hàng,
Trú tâm kiên cố vững vàng sát na.
Dùng trí tuệ, để chống ma,
Thắng bọn quái dị tham tà trong tâm.

Pháp Cú câu 41

Mai đây ngũ uẩn thân này,
Chấm dứt sinh mạng vất dày tha ma.
Xác vô thức, quăng bỏ mà,
Khác nào gỗ mục ai tha về dùng.

Pháp Cú câu 42

Kẻ thù hiềm hại kẻ thù,
Oan gia tự nó gông tù oan gia.
Kinh hãi tâm hướng ác tà,[8]
Triệu phần nguy khốn cho ta trong trần.

Pháp Cú câu 43

Mẹ cha yêu quý trên đời,
Không thể làm được cho người cho ta.
Thế nhưng tâm chánh hướng ra,[9]
Sẽ làm phúc lạc cho ta cho người. 

IV. Phẩm Hoa

Pháp Cú câu 44

Những ai thông hiểu “cái Ta”,
Xuyên thâu Thiên giới, Dạ-ma các hàng.
Ai người khéo dạy lời vàng,[10]
Như người kỹ xảo hái giàn hoa tươi.

Pháp Cú câu 45

Hữu học chinh phục “cái Ta”,
Chinh phục Thiên giới, Dạ-ma các hàng.
Hữu học khéo dạy lời vàng,
Như người kỹ xảo hái giàn hoa tươi.

Pháp Cú câu 46

Thân như bóng nước trên dòng,
Ngộ thân mộng huyễn xoay vòng diệt sanh.
Trí nhân bẻ gãy hoa cành,
Thoát khỏi thần chết phúc lành an vui.

Pháp Cú câu 47

Ai còn lượm lặt hoa tươi,
Đắm say tham nhiễm mộng đời còn vương.
Thần chết hành hạ tan thương,
Khác nào lũ cuốn phố phường về khuya.

Pháp Cú câu 48

Ai người say đắm nhặt hoa,
Tham nhiễm chấp thủ dày già trong tâm.
Dục lạc thỏa mãn không phần,
Như vậy thần chết giết dần người kia.

Pháp Cú câu 49

Ong vàng viếng thăm hoa tươi,
Hút mật lót dạ an vui cuộc đời.
Không làm hư sắc hoa trời.
Bậc Thánh cũng vậy thảnh thơi gian trần.

Pháp Cú câu 50

Lỗi người ta chớ quan tâm,
Cho dù người ấy lạc lầm tạo ra.
Phật khuyên ta nhìn chính ta,
Thiện hạnh trau chuốt, ác tà đừng vương.

Pháp Cú câu 51

Hoa kia tươi đẹp tuyệt trần,
Nhưng mà chẳng có hương thầm bên trong.
Như người khéo nói dài dòng,
Không hành đâu có quả ròng tuyệt luân?

Pháp Cú câu 52

Hoa kia tươi đẹp tuyệt trần,
Màu sắc rực rỡ, hương thầm bên trong.
Như người khéo nói dài dòng,
Thực hành viên mãn quả ròng tuyệt luân.

Pháp Cú câu 53

Khóm hoa tươi đẹp tuyệt trần,
Khéo tay kết lại tiên thần tràng hoa.
Cũng vậy, thân sanh tử mà,
Thiện nghiệp gắng tạo sinh nhà an vui.

Pháp Cú câu 54

Hương thơm của các loài hoa,
Khó mà ngược gió lan xa muôn chiều.
Hương người đức hạnh cao siêu!
Tung bay ngược gió tỏa nhiều hướng phương.

Pháp Cú câu 55

Hương chiên đàn, cùng già la,
Hương sen, hoa vũ lan xa trong trần.
Hương người giới hạnh trong ngần,
So các hương ấy trăm phần trội hơn.

Pháp Cú câu 56

Hương chiên đàn, cùng già la,
Hương sen, hoa vũ lan xa trong trần.
Hương người giới hạnh trong ngần,
Tỏa khắp Thiên giới cao tầng mây xanh.

Pháp Cú câu 57

Ai người trú giới thậm thâm,
Phóng dật chẳng có chuyên tâm niệm hoài.
Chánh trí, giải thoát lên đài,
Ma vương không thể theo Ngài đức cao.

Pháp Cú câu 58

Đống rác nhơ nhớp thối thây,
Quăng bên xó chợ hôi khay phố phường.
Hoa sen tinh khiết phi thường,
Mọc trên chỗ ấy tỏa hương dâng đời.

Pháp Cú câu 59

Cũng vậy, quần sanh giữa đời,
Vấn vương uế nhiễm tâm nhơ tục trần.
Đệ tử Như Lai trong ngần,
Trí tuệ sáng chói phủ trần tam thiên.

V. Phẩm Người Ngu

Pháp Cú câu 60

Người thức ngủ thấy đêm dài,
Đường xa nặng gánh đau vai lão bà.
Kẻ ngu luân hồi còn xa,
Làm sao hưởng được pháp Cha trao truyền.

Pháp Cú câu 61

Nếu không gặp được bạn lành,
Bằng mình hoặc hơn trong thành thế gian.
Cô đơn quyết sống sẳn sàng,
Đời đời chẳng bạn cùng chàng ngu si.

Pháp Cú câu 62

Con “Ta”, tài sản của “Ta”,
Người ngu ưu não đầy phà phủ tâm.
Chính “Ta”, “Ta” có đâu tầm,
Tài sản con cái trăm phần có đâu?[11]
Pháp Cú câu 63

Người ngu biết rõ mình ngu,
Như thế có trí thực tu thấy mình.
Kẻ ngu cho mình trí minh,
Như vậy thật xứng thế tình gọi ngu.

Pháp Cú câu 64

Trăm năm kẻ ngu sống gần,
Thân cận bậc trí chẳng phần lây hương.
Không hiểu diệu pháp cao cường,
Khác nào muỗng nỉa tô tương cung vàng.

Pháp Cú câu 65

Người trí một khắc sống gần,
Thân cận trí giả trăm phần lây hương.
Thâm hiểu diệu pháp cao cường,
Như lưỡi thưởng thức tô tương cung vàng.

Pháp Cú câu 66

Hởi người thiếu trí ngu si,
Lại xem tự ngã khác chi kẻ thù.
Nghiệp bất thiện, tạo dày mù,
Đắng cay khổ quả gông tù đeo mang.

Pháp Cú câu 67

Bất thiện nghiệp, đã làm nhiều,
Ăn năn hối quá trăm điều khổ tâm.
Lệ tuôn, khóc than lặng thầm,
Bởi vì nhận lãnh quả trầm thân tâm.[12]

Pháp Cú câu 68

Thiện nghiệp thường xuyên làm nhiều,
Ăn năn hối quá không điều nảy sinh.
  Hỷ hoan vui hưởng chính mình,
Hiện thời thọ mạng quang vinh an lành.

Pháp Cú câu 69

Ác hạnh ngọt mát đường phèn,
Kẻ ngu nghĩ vậy quả đen chưa về.
Quả ác khi trổ sum xuê,
Người ngu chịu khổ vạn bề khóc than.

Pháp Cú câu 70

Người ngu tháng tháng miên trường,
Cỏ cây hoa lá thực lương cho đời.
Phép tu khổ hạnh chơi vơi,
Làm sao sánh được thượng Người liễu tri. 

Pháp Cú câu 71

Ác nghiệp đã tạo bao ngày,
Khác gì bát sữa đông ngay đâu mà.
Than hồng nung đốt tà tà,
Sát na theo báo anh ta trong trần.

Pháp Cú câu 72

Người ngu bất hạnh suốt đời,
Chính vì anh muốn lợi đời háu danh.
Vận may khi đã tan tành,
Đầu nó vỡ nát phân manh nhiều phần. 

Pháp Cú câu 73

Người ngu háu danh hướng cầu,
Ăn trên ngồi trước trong đầu tính toan.
Tịnh xá quyền uy muốn làm,
Mong mỏi thiện tín vái van trọng thờ.

Pháp Cú câu 74

Người ngu Tăng, tục cả hai,
Ham danh háu lợi đóng vai ta làm.
Việc lớn việc nhỏ lệnh chàng,
Kẻ ngu nghĩ vậy tham tăng, mạn phồng.

Pháp Cú câu 75

Thế lợi, Niết-bàn khác thay,
Tỷ kheo đệ tử Như Lai tận tường.
Cung kinh, tôn trọng chẳng vương,
Độc cư Thiền Quán vượt phường uế nhơ.

VI. Phẩm Người Trí

Pháp Cú câu 76

Hiền nhân chỉ lỗi cho ta,
Khiển trách như thế tạo đà tiến thân.
Hãy nên gần gũi trí nhân,
Lời vàng thâu lượm khác hầm ngọc đâu.
Thân cận những bậc thâm sâu,
Ác lòng đoạn hẳn tâm châu sáng ngời.

Pháp Cú câu 77

Trí nhân khuyên bạn làm lành,
Ngăn ngừa ác pháp thi hành thiện tâm.
Người hiền cảm kích tri ân,
Nhưng bị kẻ ác nỗi sân ghét hoài.

Pháp Cú câu 78

Những người ác độc chớ thân,
Tiểu nhân ti tiện lại cần lánh xa.
Bạn lành tinh tấn lân la,
Thượng nhân bậc trí tán ca theo người.

Pháp Cú câu 79

Hỷ pháp mát lạnh thân tâm,
Nhẹ nhàng thuần tịnh thấm nhuần tim gan.
Trí nhân mãi mãi hỷ hoan,
Giáo pháp cao quý Cha ban cho đời.

Pháp Cú câu 80

Nông phu dẫn nước tưới vườn,
Cung tên được thợ tận tường uốn ngay.
Thợ mộc bào gỗ vá mày,
Bậc trí luyện tâm mỗi ngày sáng trong.

Pháp Cú câu 81

Ví như tảng đá trên đồi,
Phong ba bảo táp khó dời chuyển lay.
Bậc trí trong thế gian này,
Ca tụng phỉ báng khó lay tâm hồn.

Pháp Cú câu 82

Ví như hồ nước thẳm sâu,
Tinh khiết thanh tịnh nhơ đâu quay cuồng.
Cũng vậy, nghe pháp cao cường,
Trí nhân an tịnh hỷ vườn tâm can.

Pháp Cú câu 83

Người hiền hết thảy xả ly,
Người lành dục lạc màng chi luận bàn.
Khổ thọ lạc thọ hai hàng,
Buồn vui trí nhân đâu màng lưu tâm.

Pháp Cú câu 84

Không vì mình, chẳng vì người,
Không vì con cái hiện đời người đang.
Không vì tài sản quốc bang,
Không cầu thành tựu dối gian hạnh tà.
Trí nhân trì giới chuyên mà,
Trí tuệ chánh hạnh sát na hành trì.

Pháp Cú câu 85

Nhân loại lắm chúng sanh cư,
Thế nhưng thiểu số nhập cư Niết-bàn.
Đa số luân hồi lang thang,
Ngược xuôi xuôi ngược trong đàng dục say.

Pháp Cú câu 86

Những ai tinh tấn hành trì,
Chánh pháp vi diệu tiết chi tận tường.
Bờ kia sớm vượt an khương,
Dục ma đâu dễ quấn vương người này.

Pháp Cú câu 87

Bậc trí hủy diệt pháp đen,
Pháp trắng tu tập thân quen hằng ngày.
Xuất gia xa lánh tục nhà,
Viễn ly trần thế thuận đà lạc tâm. 

Pháp Cú câu 88

Tầm lạc Niết-bàn hỷ hoan,
Sở hữu dục vọng chẳng màng đằng sau.
Bậc trí luyện tâm giồi trau,
Cấu uế hủy diệt chuyển màu tâm đen.

Pháp Cú câu 89

Những ai sống với chánh tâm,
Giác chi tu tập minh phân mỗi ngày.
Từ bỏ ái dục, đắm say,
Chấp thủ đoạn tận, uế dày triệt tiêu.
Như thế rọi sáng khắp miền,
Niết-bàn chứng đạt hiện tiền thế gian.

VII. Phẩp A La Hán

Pháp Cú câu 90

Bậc trí đã vượt bờ kia,
Sầu ưu đoạn tận rọi tia trong lành.
Đoạn trừ thằng thúc tròng trành,
Phiền não vắng bóng tịnh thanh tâm hồn.

Pháp Cú câu 91

Trí nhân chánh niệm tinh cần,
Xa lìa trú xứ âm thầm ẩn hang.
Khác nào thiên nga trần gian,
Nhẹ cánh bay vút chẳng màng ao kia.

Pháp Cú câu 92

Tài sản, sở hữu chẳng màng,
Uống ăn tiết độ nhẹ nhàng tâm tư.
Lòng không, vô tướng dung thư,
Hành xứ tự tại tâm tư thoát trần.
Như thiên nga, giữa mây vầng,
Lam sao tìm vết dấu chân khung trời?

Pháp Cú câu 93

Những ai lậu hoặc triệt tiêu,
Uống ăn chẳng vướng say yêu món gì.
Tâm không, vô tướng viễn ly,
Hành xứ tự tại mê si sạch ngần.
Như chim bay giữa mây tầng,
Dễ đâu tìm vết dấu chân khung trời?

Pháp Cú câu 94

Những ai nhiếp phục các căn,
Đánh xe điều ngự chế tâm não phiền.
Khác nào tuấn mã luyện hiền,
Mạn, lậu đoạn tận Chư Thiên trọng thờ.

Pháp Cú câu 95

Đất kia hiềm hận bao giờ?
Trụ điện vững đứng bên bờ ruộng nương.
Hồ kia nước trong phảng vườn,
Trí nhân như thế chẳng vương luân hồi.

Pháp Cú câu 96

Những ai tâm ý tịnh thanh,
Phát ngôn trong sạch, nghiệp hành đẹp xinh.
Tuyệt đối giải thoát tâm mình,
Người như thế ấy an bình tối cao.

Pháp Cú câu 97

Không tin, giác ngộ vô vi,
Triệt tiêu hệ lụy tiết chi tỏ tường.
Cắt luôn dòng nghiệp tham vương,
Bậc trí ly dục cao cường thế gian.

Pháp Cú câu 98

Núi rừng, thung lũng, đồi cao,
Thành phố, làng mạc chỗ nào Ngài cư.
Bậc A La Hán tâm như,
Ở đâu Ngài trú thiên thu an lành.

Pháp Cú câu 99

Rừng sâu thiên cảnh tuyệt vời!
Thế nhưng thiếu dục người đời chán ngây
Trí nhân cảnh ấy vui say,
Ly tham xả bỏ chốn này tịnh an.

VIII. Phẩm Ngàn

Pháp Cú câu 100

Dẫu nói dài thượt nghìn lời,
Nếu không nghĩa lý lợi đời ích tha.
Tốt hơn chỉ nói chút mà,
Người nghe hỷ lạc đang là, tương lai.

Pháp Cú câu 101

Dẫu nói dài thượt nghìn câu,
Nếu không nghĩa lý thâm sâu lợi đời.
Tốt hơn nói một câu thôi,
Người nghe an lạc hiện thời, tương lai.

Pháp Cú câu 102

Dẫu tụng dài thượt trăm câu,
Nếu không nghĩa lý thâm sâu lợi đời.
Tốt hơn tụng một câu thôi,
Người nghe an lạc hiện thời, tương lai.

Pháp Cú câu 103

Ngàn lần chiến thắng ngàn quân,
Tại bại chiến trận mỗi lần chiến tranh.
Thế nhưng chẳng chút hùng anh
Thắng mình hiện tại thanh danh rạng ngời.

Pháp Cú câu 104

Tự thắng lấy mình tuyệt hay,
Chinh phục kẻ khác chẳng hay chút nào.
Ai người điều phục cơ cao,
Hằng sống tự chế nhiệm mầu vĩ nhân. 

Pháp Cú câu 105

Thiên-thần, Thát-bà Giới tam,
Phạm-thiên, Ma-quái các hàng hiện nay.
Không ai chiến thắng nỗi Ngài,
Bậc trí tự chế trong đai gian trần. 

Pháp Cú câu 106

Trăm năm dùng trọn thời gian,
Cúng thần châu báu ngọc vàng sơn dương.
Chẳng bằng giây lát cúng dường,
Đến bậc tự chế khó lường phước kia.

Pháp Cú câu 107

Trăm năm dùng trọn thời gian,
Rừng sâu thờ lửa vái van khẩn cầu.
Chẳng bằng giây lát cúi đầu,
Đảnh lễ bậc thánh phước sâu đức dày.

Pháp Cú câu 108

Cả năm tế vật cúng thần,
Mong cầu phước quả trợ nâng hậu đời.
Chẳng bằng một phần tư thôi,
Đảnh lễ bậc thánh phước ngời vạn niên.

Pháp Cú câu 109

Ai thường cung kính trọng tôn,
Quý Ngài trưởng thượng Sa-môn trong đời.
Sắc đẹp, sức khỏe sáng ngời,
Thọ mạng, an lạc mỗi thời trưởng tăng.

Pháp Cú câu 110

Ai người không giới, lung mông,
 Trăm năm thọ mạng uổn công cuộc đời.
Tốt hơn sống một ngày thôi,
Thiền Định, trì giới rạng ngời thế gian.

Pháp Cú câu 111

Ai người không giới, lung mông,
 Trăm năm thọ mạng uổn công cuộc đời.
Tốt hơn sống một ngày thôi,
Thiền Định, trí tuệ rạng ngời thế gian.

Pháp Cú câu 112

Ai người biếng nhác, dễ duôi,
 Trăm năm thọ mạng phí đời phù sinh.
Tốt hơn sống một ngày vinh,
Tinh tấn, nỗ lực lung linh gian trần.

Pháp Cú câu 113

Nếu không thấy pháp diệt sinh,
Trăm năm thọ mạng chẳng vinh chút nào.
Tốt hơn một ngày quý cao,
Thấy pháp sinh diệt xiết bao an lành.

Pháp Cú câu 114

Bất tử không thấy hiện nay,
Trăm năm thọ mạng chẳng hay chút nào.
Tốt hơn một ngày quý cao,
Thấy pháp Bất tử xiết bao an lành.

Pháp Cú câu 115

Nếu không thấy Pháp Cao Siêu,
Trăm năm thọ mạng chẳng điều ích chi.
Tốt hơn một ngày diệu kỳ,
Thấy Pháp Tối Thượng vinh quy đời đời.

IX. Phẩm Ác

Pháp Cú câu 116

Nhanh tay làm các điều lành,
Cản ngăn ác pháp lộng hành trong tâm.
Những ai thiện hạnh trì tầm,
Như thế ác sự trong tâm thích hoài.

Pháp Cú câu 117

Những ai điều ác đã làm,
Chớ nên tiếp tục điểm trang mãi hoài.
Chớ mong làm ác trường dài,
Ác pháp tăng trưởng khổ đài vương mang.

Pháp Cú câu 118

Những ai thiện sự đã làm,
Hãy nên tiếp tục điểm trang mãi hoài.
Hằng mong hành thiện trường dài,
Thiện pháp tăng trưởng lạc hoài theo chân.

Pháp Cú câu 119

Chính người làm ác thấy hiền,
Ác quả chưa trổ lòng yên nhẹ nhàng.
Đến khi ác quả chín vàng,
Kẻ ác mới thấy rõ ràng ác kia.

Pháp Cú câu 120

Người hiền nhìn thấy ác hành,
Thiện quả chưa trổ tịnh thanh nhẹ nhàng.
Đến khi thiện quả chín vàng,
Người hiền sẽ thấy rõ ràng thiện kia.

Pháp Cú câu 121

Chớ khinh điều ác cỏn con,
Kẻ ngu hằng tạo thành non ác tà.
Như nước nhỏ giọt thôi mà,
Ngày qua tháng lại tràn nhà đầy lu.

Pháp Cú câu 122

Chớ khinh điều thiện cỏn con,
Người hiền hằng tạo thành non thiện ròng.
Như nước nhỏ giọt lu đồng,
Ngày qua tháng lại tràn lòng lu kia.

Pháp Cú câu 123

Thương gia tránh lối hiểm nghèo,
Người giàu tránh xóm cheo leo vắng nhà.
Muốn sống độc dược lánh xa,
Thận trọng tránh ác như ba điều này.

Pháp Cú câu 124

Bàn tay không có vết thương,
Nếu cầm độc dược chẳng vương hại gì.
Hiền lương, độc dược viễn ly,
Không hành ác sự làm chi theo người. 

Pháp Cú câu 125

Ai hại người không ác tâm,
Người mà thanh tịnh, uế trần chẳng vương.
Như thế tội ác vô lường,
Lao vào kẻ ác không đường thoát thân. 

Pháp Cú câu 126

Một vài[13] tái sinh bào thai,
Địa ngục khổ cảnh đón ngài ác tâm.
Cõi trời thiện nhân an phần,
Niết-bàn ưu đãi thánh nhân vô phiền.

Pháp Cú câu 127

Trời cao, biển cả trùng trùng,
Hư không, thung lũng, núi rừng hiện đang.
Những ai tạo ác non ngàn,
Ác quả khó tránh trần gian chốn này.

Pháp Cú câu 128

Trời cao, biển cả trùng trùng,
Hư không, thung lũng, núi rừng, ruộng nương.
Làm sao thoát khỏi Diêm Vương,
Thần chết kêu gọi lên đường sang ngang.

X. Phẩm Hình Phạt

Pháp Cú câu 129

Ai ai cũng sợ đọa đày,
Tử vong ghê rợn chốn này hãi kinh.
Lấy mình ví dụ chính mình,
Tự tay không giết khó tình sử sai.

Pháp Cú câu 130

Ai ai cũng sợ đọa đày,
Mọi vật yêu sống chốn này hạnh vinh.
Lấy mình ví dụ chính mình,
Tự tay không giết khó tình sử sai. 

Pháp Cú câu 131

Chúng sanh cầu mong lạc hoài,
Ai dùng đao trượng  hại loài sanh linh.
Để tìm lạc thú cho mình,
Như vậy không thể hạnh vinh hậu đời. 

Pháp Cú câu 132

Chúng sanh cầu mong lạc hoài,
Ai người không có hại loài sanh linh.
Để tìm lạc thú cho mình,
Như vậy sẽ hưởng hạnh vinh hậu đời

Pháp Cú câu 133

Đừng nói lời ác bạn ơi,
Nói ác sẽ bị người đời trả ngay.
Khổ thay lời phẩn nộ này,
Đao trượng có thể ngược quay hại mình.

Pháp Cú câu 134

Ai người yên lặng chính mình,
Như chiếc chuông bể thường tình dùng đâu.
Người không phẩn nộ, gây nhau,
Niết-bàn chứng đạt nhiệm mầu xiết bao!

Pháp Cú câu 135

Chú chăn bò, dùng gậy tre,
Lùa bò ra bãi hội hè ăn cây.[14]
Cũng vậy già yếu chết gầy,
Tiển người kết liễu kiếp này phù sinh.

Pháp Cú câu 136

Từ xưa cho đến hôm nay,
Kẻ ngu làm ác chẳng hay biết gì.
Vì thế nghiệp ác dẫn đi,
Lửa kia nung nấu lâm li đêm ngày.

Pháp Cú câu 137

Ai dùng trượng đao hại người,
Vô tội, đức hạnh trong thời hiện nay.
Một trong mười loại khổ đày,
Người ấy lãnh chịu khó tày thoát thân.

Pháp Cú câu 138

Khổ thọ khốc liệt tái tê,
Hay là thương tích ẩm ê thân mình.
Hoặc là bệnh trọng trong hình,
Tâm hay tán loạn ý sinh liên tằng.

Pháp Cú câu 139

Một là tai vạ từ vua,
Hai là bị buộc tội cua vợ người.
Bà con mất hẳn trong đời,
Tài sản hủy diệt cuộc đời nát tan.

Pháp Cú câu 140

Phòng ốc nhà cửa tan tành,
Thảm hại lửa đốt cháy thành mái hiên.
Thân hoại mạng chung hiện tiền,
Kẻ ngu địa ngục xuôi miền nhập môn.

Pháp Cú câu 141

Không phải lõa thể sống đời,
Bện tóc, tro trét thân người ngày đêm.
Tuyệt thực lăn trên đất đen,
Sống nhớp, ngồi xổm trên nền chợ đông,
Làm sao thanh tịnh được lòng?
Trừ khi đoạn tận nghi dòng tâm kia.

Pháp Cú câu 142

Ai người chánh niệm tinh cần,
Thanh tịnh tự chế tinh thần hướng cao.
Kiên trì phạm hạnh thanh tao,
Sát na không nảy tâm nào hại tha.
Vị ấy Phạm chí đang là,
Sa môn, khất sĩ con Cha trăm phần.

Pháp Cú câu 143

Thế gian này thật khó tìm,
Người biết hổ thẹn chế mình ngày đêm.
Hằng tránh chỉ trích pha gièm,
Như ngựa hiền thục tránh quyền chàng trai.

Pháp Cú câu 144

Như ngựa hiền thục chạm roi,
Tinh tấn, vững tín, trau giồi giới tâm.
Kiên trì, Thiền Định sâu thâm,
Trạch pháp, từ ái chuyên tâm hành trì.
Trí tuệ, chánh niệm diệu kỳ,
Khổ não vô lượng thoát ly dễ dàng.

Pháp Cú câu 145

Thủy nông dẫn nước tưới vườn,
Người làm tên bắn thường thường nắn cung.
Thợ mộc cắt xén gỗ dùng,
Trí nhân tự chế anh hùng xứng danh.

XI. Phẩm Già

Pháp Cú câu 146

Hân hoan cười nói làm chi?
Khi đời bị lửa thiêu đi đêm ngày.
Tối tăm phủ kín chốn này,
Sao không đốt nén đèn cày chiếu soi? 

Pháp Cú câu 147

Thân này đẹp tựa bức tranh,
Thế nhưng chứa chất một vành khổ đau.
Quán tưởng thấy nhiều khổ sầu,
Không phần ổn định, có đâu vĩnh hằng.

Pháp Cú câu 148

Thân này già yếu mỗi giây,
Mông mênh sóng nước, bệnh dày thân tâm.
Khối bất tịnh, đổ vỡ dần,
Chấm dứt mạng sống, chết thần mang đi. 

Pháp Cú câu 149

Giá trị gì, xương bồ câu?
Mùa thu lả tả rơi đâu đây hoài.
Trái bầu da trắng dáng dài,
Vui chi nhìn thấy nó hoài ngày đêm?

Pháp Cú câu 150

Thân này trụ vững nhờ xương,
Máu thịt tô quét bức tường dáng duyên.
Bên trong bệnh tật liên miên,
Lừa đảo, ngã mạn nghìn thiên dẫy đầy.

Pháp Cú câu 151

Xe ngựa vua cưỡi đang già,
Tấm thân thế đó tà tà già theo.
Pháp thiện không già chẳng teo,
Bậc trí công bố ai theo thánh hiền.

Pháp Cú câu 152

Bò kia thân khỏe tráng cường,
Nhưng mà mê muội đầu thường rỗng không.
Cũng vậy nếu người lung mông,
Thiếu học lớn tuổi trí không trong mình. 

Pháp Cú câu 153

Lang thang bao kiếp trong trần,
Cố công tìm kiếm vị thần tạo xây.
Thế nhưng khó gặp người nầy,
Sinh hoài, khổ mãi dẫy đầy trầm luân. 

Pháp Cú câu 154