D-
Bản Phiên-âm
NA-TIÊN
TÌ-KHEO KINH
Quyển
Thượng
Phật
tại Xá-vệ quốc, Kỳ-thọ, Cấp-cô-độc viên thời, chư
Tì-kheo tăng, tỳ-kheo ni, ưu-bà-tắc, ư-bà-di, chư Thiên, Vương,
đại-thần, trưởng-giả, nhơn-dân cập sự cửu thập lục
chủng đạo-giả phàm vạn dư nhơn, ư Phật tiền thính kinh.
Phật tự niệm nhơn chúng nhựt đa thậm bất đắc an. Phật
ý dục xả nhơn chúng khứ đáo nhàn bình xứ, tọa tư-duy
niệm đạo. Phật tức xả nhơn chúng khứ nhập sơn chí hiệu
la tòng thọ gian, kỳ thọ hữu thần. Phật tọa kỳ hạ, tư
niệm thanh-tịnh chi đạo. Khứ tòng thọ bất viễn, hữu quần
tượng ngũ bá dư đầu, trung hữu Tượng-vương hiền thiện,
tri thiện ác chi sự, thí như nhơn trạng. Tượng bối chúng
đa chu táp Tượng-vương biên, trung hữu hùng, thư, trường
xỉ, trung xỉ, thiếu xỉ giả. Tượng-vương khát, dục hành
ẩm thủy; thời chư tiểu tượng tẩu cư tiền nhập thủy
ẩm; ẩm dĩ, ư thủy trung tẩu hý não lao thủy linh trọc-ố.
Tượng-vương bất năng đắc thanh thủy ẩm. Tương-vương
cơ, dục hành thực thảo; chư tiểu tượng phục tẩu cư tiền
thực đạm mỹ thảo, tẩu hý đạo tiễn kỳ thượng. Tượng-vương
bất năng đắc tịnh thảo thực. Tượng-vương tự niệm,
ngã quần tượng đa hoạn, thị chư tượng cập tiểu tượng
tử não thủy linh trọc, linh thảo bất tịnh nhi phản thường
ẩm trọc thủy, thực túc tiễn chi thảo. Tượng-vương tự
niệm, ngã dục khí thị chư tượng khứ đáo nhứt bình xứ
khoái gia. Tượng-vương tức khí quần nhi khứ, chuyển hành
nhập sơn đáo hiệu la tòng thọ gian. Tượng-vương kiến Phật,
Phật tọa thọ hạ, tâm đại hoan hỉ, tắc tiền chí Phật
sở, đê đầu, khuất tất, vị Phật tác lễ, khước tại
nhứt diện trụ. Phật tự niệm, ngã khí chúng nhơn, lai tại
thị gian; Tượng-vương diệc phục khí chúng tượng lai đáo
thị thọ gian, kỳ nghĩa thích đồng. Phật vị Tượng-vương
thuyết kinh, ngôn, Phật ư nhơn trung tối tôn; Tượng-vương
ư chư tượng trung diệc tôn. Phật ngôn, ngã tâm dữ Tượng-vương
tâm thích tương trung hiệp. Ngã dữ Tượng-vương câu lạc
thị thọ gian. Tượng-Vương thính kinh cánh, tâm tức khai giải,
hiểu tri Phật ý, tiện thị Phật sở bàng dương, kinh hành
xứ; dĩ tị thủ thủy sái điạ, dĩ tị lao thảo tảo điạ,
dĩ túc đạo điạ linh bình hảo. Tượng-Vương nhựt triều
mộ thừa sự như thị. Cửu hậu, Phật tiện thủ vô-vi Nê-hoàn
đạo khứ. Tượng-vương bất tri Phật xứ, vi chu tuyền hành,
cầu sách Phật bất đắc, đề khấp sầu ưu bất lạc, bất
cảm thực ẩm.
Thời
quốc trung hữu Phật tự xá tại sơn thượng, danh Ca-la-hoàn;
trung hữu ngũ bách sa-môn cộng chỉ; kỳ trung giai đắc A-la-hán
đạo, thường dĩ nguyệt lục trai nhựt tụng kinh chí minh
thời. Tượng-vương diệc tại sơn thượng cận ư tự biên,
Tượng-vương tri hữu lục trai nhựt tụng kinh. Chí kỳ nhựt,
Tượng-vương thường hành nhập tự, thính kinh. Chư sa-môn
tri Tượng-vương hỉ thính kinh, dục tụng kinh thời tu Tượng-vương
lai đáo nãi tụng kinh. Tượng-vương thính kinh triệt minh,
bất thụy, bất ngoạ, bất động, bất dao. Tượng-vương
sở văn kinh, thừa sự Phật cố.
Cửu
hậu, Tượng-vương diệc dĩ thọ chung tử, tiện đắc vi nhơn,
tác tử sanh Bà-la-môn gia, bất phục văn Phật kinh diệc bất
kiến sa-môn, tiện khí gia, nhập thâm sơn, học Bà-la-môn đạo.
Tại sơn thượng chỉ cận tỉ diệc hữu nhứt Bà-la-môn đạo-nhơn
câu tại sơn thượng tương dữ vãng lai cộng vi tri-thức.
Kỳ nhứt nhơn tự niệm, ngã ( )* thế-gian khẩn quan ưu khổ
lão, bịnh tử hậu đương nhập địa-ngục, ngạ-quỉ, súc-sanh,
bần cùng trung dụng; thị cố, ngã trừ đầu tu, bị cà-sa
tác sa-môn, cầu độ thế vô-vi đạo. Kỳ nhứt nhơn tự niệm,
ngã nguyện dục cầu tác quốc-vương đắc tự-tại, linh thiên-hạ
nhơn dân giai cộng thuộc ngã, tùy ngã giáo lịnh. Lưỡng nhơn
cộng nguyện như thị. Cửu hậu, nhị nhơn các phục thọ
chung, đắc ư thế-gian tác nhơn, kỳ nhứt nhơn tiền thế
túc mạng cầu tác quốc-vương giả sanh ư hải biên, vi quốc
vương thái tử. Phụ mẫu tiện tự tử vi Di-Lan. Kỳ nhứt
nhơn tiền thế túc mạng dục cầu độ thế vô-vi Nê-Hoàn
đạo giả, sanh ư Thiên-Trúc, Kế-Tân huyện. Phụ mẫu tiện
tự vi Dà-Liệp sanh tiện bị cà-sa câu sanh; sở dĩ dữ cà-sa
câu sanh giả bản túc mạng sở nguyện; kỳ gia hữu nhứt
tượng-vương diệc đồng nhựt sanh Thiên-Trúc, danh Tượng
vi Na. Phụ mẫu tiện nhân Tượng, tự kỳ tử danh vi Na-Tiên.
[*
Tôi tìm mãi chữ ( ) mà chẳng thấy được trong hai quyển
Từ-điển Hán-Việt của Thiều-Chửu và của Trần-Trọng-San.
(Thiện-Nhựt).]
Na-Tiên
trưởng đại, niên thập ngũ lục, hữu cữu-phụ tự Lâu-Hán.
Lâu-Hán tác sa-môn hữu tuyệt diệu chi tài, thế-gian vô tỷ,
nhãn năng triệt thị, nhĩ năng triệt thính, tự tri sở tòng
lai sanh, hành tức năng phi xuất, năng vô gián nhập vô khổng
tự tại biến hóa vô sở bất tác, thiên thượng thiên hạ
nhơn dân cập quyên phi nhuyễn động chi loại tâm sở niệm
Lâu-Hán giai dự tri chi. Na-Tiên tiện tự vãng đáo cữu phụ
kế tự thuyết ngôn, ngã ý Phật đạo dục trừ đầu tu,
bị cà-sa tác sa-môn, kim ngã đương vị cữu phụ tác đệ-tử
ninh khả trì ngã tác sa-môn gia. Lâu-Hán tri Na-Tiên túc mạng
tác thiện hữu huệ thậm trọng ai chi, nhân thính linh tác
sa-di. Na-Tiên thủy tác tiểu sa-di, thọ thập giới, nhựt tụng
kinh học vấn tư-duy kinh giới tức đắc tứ thiền, tất tri
chư kinh, độc vị thọ đại sa môn giới. Đ thời quốc sơn
trung hữu Phật tự xá danh viết Hoà-Thiền. Hòa Thiền tự
trung hữu ngũ bá sa môn giai đắc A-la-hán đạo, trung hữu
đệ nhứt A-la-hán danh Át-Bi-Viết năng tri thiên thượng thiên
hạ, khứ lai, hiện tại chi sự. Na-Tiên niên mãn nhị thập,
nhân tác đại sa môn, thọ đại sa-môn giới, tiện đáo Hoà-Thiền
tự trung, chí Át-Bi-Viết sở, thời ngũ bá A-la-hán đạo dĩ
thập ngũ nhựt thuyết đại sa-môn giới kinh tại giảng đường,
thượng tọa đại sa-môn giai nhập. Na-Tiên diệc tại kỳ
trung. Chúng sa-môn tất toạ, Át-Bi-Viết tất thị tọa trung
chư sa-môn tâm giai thị A-la-hán, độc Na-Tiên vị đắc A-la-hán
đạo. Át-Bi-Viết tiện thuyết Thí-dụ kinh ngôn, nhược nhập
chiết mễ, mễ chính bạch trung hữu hắc mễ, tức thích bất
hảo, kim ngã tọa trung giai thanh bạch, độc Na-Tiên vi hắc,
vị đắc A-la-hán đạo. Na-Tiên văn Át-Bi-Viết thuyết kinh
như thị sầu, tiện khởi vị ngũ bá sa-môn tác lễ dĩ, tức
xuất khứ. Na-Tiên tự niệm, ngã bất nghi tại thị tòa trung
toạ; ngã diệc vị đắc độ thoát, kỳ dư sa-môn giai dĩ
độ thoát, thí nhược chúng sư-tử trung hữu hồ cẩu linh
ngã diệc như thị, ngã tòng kim bất đắc đạo giả bất
phục nhập chúng trung tọa dã. Át-Bi-Viết tri Na-Tiên ý, tiện
hô Na-Tiên trước tiền, dĩ thủ ma Na-Tiên đầu, nhữ kim đắc
A-la-hán bất cửu, vật sầu ưu dã. Át-Bi-Viết tiện dục
tọa chỉ Na-Tiên, Na-Tiên phục hữu nhứt sư niên bát thập
dư, tự Ca-Duy-Viết. Kỳ huyện trung hữu nhứt ưu-bà-tắc
đại hiền thiện đương nhựt phạn Ca-Duy-Viết đệ-tử.
Na-Tiên chí, vị sư trì ứng khí hành thủ phạn cụ; sư lịnh
Na-Tiên khẩu hàm thủy hành đáo ưu-bà-tắc gia thủ phạn
cụ. Đu-bà-tắc kiến Na-Tiên niên thiếu đoan chánh hành dữ
nhơn tuyệt dị túc tri hữu huệ dự văn hữu minh chí chi danh
năng thuyết kinh đạo. Đu-bà-tắc kiến Na-Tiên nhập kỳ xá
trung, tiện tức khởi lập tiền vi tác lễ khước xoa thủ
ngôn, ngã phạn chư sa-môn nhựt cửu lai thường hữu vị ngã
thuyết kinh giả kim tòng ngã. Na-Tiên cầu ai nguyện vị ngã
thuyết kinh giải ngã ngu si. Na-Tiên tức tự niệm, ngã thọ
sư giáo lịnh ngã khẩu hàm thủy, bất đắc ngữ. Ngã kim
thổ thủy giả vi phạm sư giới, như thị vân hà. Na-Tiên
niệm ưu-bà-tắc diệc cao tài hữu chí, ngã vị kỳ thuyết
kinh tưởng tức đắc đạo. Na-Tiện thổ thủy nhi tọa tức
vị thuyết kinh: nhơn bố thí tác thiện, phụng hành kinh giới,
kim thế an ẩn, hậu thế tiện sanh thiên thượng hạ sanh nhơn
trung, tức đương minh huệ, đương quí, hậu bất phục nhập
địa-ngục, ngạ-quỉ, súc-sanh trung; nhơn bất phụng hành
kinh giới giả, ư kim thế khổ, hậu thế đọa tam ác đạo
trung vô hữu xuất thời. Đu-bà-tắc văn kinh tâm tức hoan-hỉ.
Na-Tiên tri ưu-bà-tắc tâm hoan hỉ tiện phục thuyết thâm
kinh, ngôn: Thế gian vạn vật giai đương quá khứ vô hữu
thường tại giả, vạn vật quá khứ giai khổ, thế gian nhơn
thân diệc như thị, thế gian nhơn giai ngôn thị ngã thân quá
ngã hứa thị giai bất đắc tự tại Nê-Hoàn đạo giả tối
lạc; Nê-Hoàn hữu bất sanh, bất lão, bất bịnh, bất tử,
bất sầu, bất ưu, chư ác cần khổ giai tất tiêu diệt. Na-Tiên
thuyết kinh dĩ, ưu-bà-tắc tức đắc đệ nhứt Tu-đà-huờn
đạo; Na-Tiên diệc tự đắc Tu-đà-huờn đạo. Đu-ba-tắc
đại hoan-hỉ tiện vị Na-Tiên hảo mỹ phạn; Na-Tiên ngữ
ưu-bà-tắc tiên thủ cụ trước sư bát trung. Na-Tiên phạn
cánh tảo thấu cất tất, trì phạn cụ hoàn dữ sư. Sư kiến
phạn cụ ngôn, nhược kim nhựt trì phạn cụ lai đại hảo,
dĩ phạm chúng nhơn ước, đương trục xuất nhữ. Na-Tiên
sầu bất lạc. Sư ngôn hội chúng tì-kheo tăng; chúng tì-kheo
tăng tất hội toạ. Sư ngôn, Na-Tiên phạm ngã tào chúng nhơn
ước lai đương cộng trục xuất, bất đắc chỉ chúng trung
dã. Át-Bi-Viết thuyết thí dụ ngôn, như nhơn trì nhứt tiễn
xạ lưỡng chuẩn, như thị tào nhơn bất ứng trục xuất
dã. Na-Tiên tự thuyết đắc đạo, diệc linh ưu-bà-tắc đắc
đạo bất ưng trục xuất Na-Tiên. Sư Ca-Duy-Viết ngôn, chính
sử nhứt tiễn trúng bá chuẩn hội vi chúng nhơn ước bất
đắc lưu chỉ dư nhơn tất bất năng như Na-Tiên đắc đạo
đương dĩ tuyệt hậu, bất trục xuất Na-Tiên giả dư nhơn
phục hiệu vô dĩ khước hậu. Chúng tọa trung giai mặc nhiên
tùy sư giáo tức trục xuất Na-Tiên. Na-Tiên tiện dĩ đầu
diện trước sư túc khởi biến vi chúng tì kheo tăng tác lễ.
Lễ cánh, tiện khứ nhập thâm sơn trung, tọa thọ hạ, trú
dạ tinh tấn niệm đạo bất giải, tiện tự thành đắc A-la-hán
đạo, năng phi hành diệc năng nhãn triệt thị, nhĩ triệt
thính, diệc năng tri tha nhơn tâm sở niệm, tự tri tiền thế
sở tòng lai sanh. Đắc A-la-hán dĩ, tiện tức lai hoàn nhập
Hoà-Thiền tự trung, chư tì kheo tăng trung, khấu đầu cầu
ai hối quá Hoà-Thiền chư tì kheo tăng. Chư tì kheo tăng khước
thính chi. Na Tiên tác lễ cánh, tiện xuất khứ. Na-Tiên chuyển
hành nhập chư quận huyện giai khúc lý hạng, vị nhơn thuyết
kinh giới giáo nhơn vi thiện, trung hữu thọ ngũ giới giả,
trung hữu đắc Tu-đà-huờn đạo, trung hữu đắc Tư-đà-hàm
đạo giả, trung hữu đắc A-na-hàm đạo, trung hữu tác sa-môn
đắc A-la-hán đạo giả. Đệ nhứt tứ Thiên vương, đệ
nhị Đao lợi thiên, Đế Thích, đệ thất Phạm thiên vương,
giai lai đáo Na-Tiên tiền tác lễ, dĩ đầu diện trước túc
khước tọa. Na-Tiên giai vị chư nhơn thuyết kinh danh tự triệt
văn tứ Thiên. Na-Tiên sở hành xứ chư Thiên, nhơn, dân, quỉ,
thần, long kiến Na-Tiên vô bất hoan hỉ giả, giai đắc kỳ
phước. Na-Tiên tiện chuyển đáo Thiên-Trúc Xá-Kiệt quốc,
chỉ Tiết-Để-Ca tự, trung hữu tiền thế cố tri-thức nhứt
nhơn tại hải biên, tác Quốc-vương thái-tử, danh Di-Lan. Di-Lan
thiếu tiểu hảo hỉ độc kinh học dị đạo tất tri dị
đạo kinh pháp nan, dị đạo nhơn vô hữu năng thắng giả.
Di-Lan phụ vương thọ chung, Di-Lan tức lập vi Quốc-vương.
Vương vấn tả hữu biên thần, ngôn: ''Quốc trung đạo nhơn
cập nhơn dân thùy năng dữ ngã cộng nan kinh đạo giả?''
Biên thần bạch Vương ngôn: ''Hữu hữu học Phật đạo giả
nhơn hô vi sa-môn, kỳ nhơn trí-huệ bác đạt, năng dữ đại
vương cộng nan kinh đạo.'' Kim tại Bắc phương Đại Tần,
quốc danh Xá-Kiệt, cổ Vương chi cung. Kỳ quốc trung, ngoại
an ẩn nhơn dân giai thiện, kỳ thành tứ phương giai phục
đạo hành, chư thành môn giai điêu văn khắc lậu, cung trung
phụ nữ các hữu xứ sở, chư giai thị lý la liệt thành hành
quan đạo quảng đại liệt tứ thành, hành tượng, mã, xa,
bộ, nam nữ xí thạnh thừa môn. Đạo nhơn thân thích công
sư, tế dân cập chư tiểu quốc, giai đa cao minh, nhơn dân
bị phục ngũ sắc côn hoàng, phụ nữ phó bạch giai trước
châu hoàn, quốc thổ cao táo trân bảo đa; tứ phương mãi
khách mại mãi giai dĩ kim tiền ngũ xác phong tiện, gia hữu
trừ súc, thị biên la mãi chư mỹ canh, phạn cơ tức đắc
thực, khát ẩm bồ đào tạp tửu lạc bất khả ngôn. Kỳ
quốc vương tự Di-Lan dĩ Chánh pháp trị quốc. Di-Lan giả
cao tài hữu trí minh thế kinh đạo năng nan khứ lai kiến tại
chi sự, minh ư quan sự chiến đấu chi thuật, trí mưu vô bất
thông đạt. Thời Vương xuất thành du hí chư binh chúng truân
nhiễu ngoại. Kỳ Vương tâm tự cống cao, ngã vi Vương năng
đáp cửu thập lục chủng kinh đạo nhơn sở vấn bất cùng,
nhơn tâm thích phát tiện dự tri sở ngôn. Vương ngữ chư
bàng thần viết: '' Thượng tảo nhập thành diệc vô sở tác
thị gian, ninh hữu minh kinh đạo nhơn sa-môn năng dữ ngã cộng
nan kinh thuyết đạo giả vô?'' Vương bàng thần danh Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần,
Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần bạch Vương, ngôn: ''Nhiên, hữu sa-môn
tự Dã-Hoà-La đại minh kinh đạo, năng dữ Vương cộng nan
kinh thuyết đạo.'' Vương tiện sắc Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
hành vãng thỉnh lai. Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần ngôn: ''Đại
thiện! Vương dục tương kiến giả, đương tự lai nhĩ, ngã
bất vãng dã.'' Triêm-Di-Lợi hoàn bạch Vương như thị; Vương
tức thừa xa, dữ ngũ bá kỵ cộng vãng đáo tự trung. Vương
dữ Dã-Hoà-La tương kiến, tiền vấn tấn dĩ, tiện tựu toạ,
ngũ bá kỵ tòng tất giai diệc toạ. Vương tức vấn Dã-Hoà-La
ngôn: ''Khanh dụng hà cố khí gia quyên thê tử, thế đầu
tu, bị cà-sa tác sa-môn hồ? Khanh sở cầu hà đẳng đạo?''
Dã-Hoa-La báo Vương: ''Ngã tào học Phật đạo hạnh trung chánh
ư kim thế đắc kỳ phước, hậu thế diệc đắc kỳ phước,
dụng thị cố, ngã trừ đầu tu, bị cà-sa tác sa-môn.'' Vương
vấn Dã-Hoà-La ngôn: ''Hữu nhơn bạch y hữu thê tử ư gia,
hữu thê tử hạnh trung chánh ư kim thế đắc kỳ phước bất?
Hậu thế diệc đắc kỳ phước bất?'' Dã-Hoà-La ngôn: ''Bạch
y ư gia hữu thê tử hữu hạnh trung chánh ư kim thế đắc
phước, ư hậu thế diệc đắc kỳ phước.'' Vương ngôn:
''Bạch y ư gia hữu thê tử hữu hạnh trung chánh ư kim thế,
hậu thế đồng đắc kỳ phước, Khanh vô cố nhi khí thê
tử, trừ đầu phát, bị cà-sa tác sa-môn?'' Vi Dã-Hoà-La tiện
mặc nhiên vô dĩ báo Vương, bàng thần bạch ngôn: ''Thị sa-môn
đại minh kiện hữu trí bách xúc vị cập thuyết nhĩ.'' Vương
bàng thần cử thủ ngôn: ''Vương đắc thắng! Vương đắc
thắng!'' Dã-Hoà-La tiện mặc nhiên thọ phụ. Vương tức tả
hữu cố thị chư ưu-bà-tắc. Chư ưu-bà-tắc diện diệc bất
tàm. Vương niệm, thị chư ưu-bà-tắc diện diệc nan tàm giả,
độc phục hữu minh kinh kiện sa-môn năng dữ ngã tương nan
giả nhĩ. Vương ngữ Triêm-Di-Lợi ninh phục hữu minh huệ
sa-môn năng dữ cộng nan kinh thuyết đạo giả vô? Thời Na-Tiên
giả chư sa-môn sư, thường dữ chư sa-môn câu xuất nhập,
chư sa-môn giai sử thuyết Kinh. Na-Tiên thời giai tri chư Kinh
yếu nan năng thuyết thập nhị bộ Kinh, thuyết Kinh nhi chủng
chủng biệt dị chương đoạn cú giải dĩ tri Nê-Hoàn chi đạo,
vô hữu năng cùng giả, vô hữu năng đắc thắng giả, năng
giải chư nghi, năng minh tư giả sở ngôn, trí như giang hải,
năng phục cửu thập lục chủng đạo, vi Phật tứ bối đệ
tử sở kính, vi chư trí giả sở qui-ngưỡng, thường dĩ kinh
đạo giáo thọ nhơn. Na-Tiên lai đáo Xá-Kiệt-quốc, kỳ sở
tương tùy đệ tử giai phục cao minh Na-Tiên như mãnh sư-tử.
Triêm-Di-Lợi bạch Vương: ''Hữu dị sa-môn tự Na-Tiên trí-huệ
thâm diệu, minh chư Kinh yếu, năng giải chư nghi, vô sở bất
thông, năng dữ Vương cộng nan kinh đạo.'' Vương vấn Triêm-Di-Lợi:
'' Thẩm năng dữ ngã cộng nan kinh đạo bất?'' Triêm-Di-Lợi
ứng duy: ''Nhiên, năng dữ Vương cộng nan kinh đạo, thượng
năng dữ đệ thất Phạm Thiên cộng nan kinh đạo, hà huống
ư nhơn.'' Vương tức sắc Triêm-Di-Lợi tiện hành thỉnh Na-Tiên
lai. Triêm-Di-Lợi tức vãng đáo Na-Tiên sở, bạch ngôn: ''Đại
Vương dục tương kiến.'' Na-Tiên tức dữ chư đệ tử tương
tùy, đáo Vương sở. Vương tuy vị thường dữ Na-Tiên tương
kiến, Na-Tiên tại chúng nhơn trung bị phục hành bộ dữ nhơn
tuyệt dị, Vương dao kiến ẩn tri thị Na-Tiên. Vương tự
thuyết ngôn, ngã tiền hậu sở kiến nhơn chúng đại đa nhập
đại tòa trung, đại đa vị thường tự giác khủng bố như
kim nhựt kiến Na-Tiên. Na-Tiên kim nhựt định thắng ngã, ngã
định bất như hĩ ngã tâm hoàng hoàng bất an dã. Triêm-Di-Lợi
bạch Vương ngôn: ''Na-tiên dĩ lai tại ngoại, Na-tiên ký chí.''
Vương vấn Triêm-Di-Lợi: ''Hà sở thị Na-Tiên giả?'' Triêm-Di-Lợi
nhân chỉ thị Vương. Vương tức đại hoan hỉ, chính ngã
sở ẩn giả cảnh thị Na-Tiên. Vương tức kiến Na-Tiên y
bị hành bộ dữ chúng nhơn tuyệt dị. Na-Tiên tức đáo, tiền
tương vấn tấn ngữ ngôn Vương tiện đại hoan hỉ, nhân
cộng đối tọa Na-Tiên ngữ. Vương ngôn: ''Phật kinh thuyết
ngôn, nhơn an ẩn tối vi đại lợi nhơn tri ( ) túc tối vi
đại phú, nhơn hữu sở tín tối vi đại hậu, Nê-Hoàn đạo
giả tối vi đại khoái. Vương tiện vấn Na-Tiên: ''Khanh tự
hà đẳng?'' Na-Tiên ngôn: ''Phụ mẫu tự ngã vi Na-Tiên, tiện
hô ngã vi Na-Tiên, hữu thời phụ mẫu hô ngã vi Thủ-La-Tiên,
hữu thời phụ mẫu hô ngã Duy-Ca-Tiên, dụng thị cố nhơn
giai thức tri ngã thế gian nhơn giai hữu thị tự nhĩ.'' Vương
vấn Na-Tiên: ''Thùy vi Na-Tiên giả?'' Vương phục vấn, ngôn:
''Đầu vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Đầu bất vi Na-Tiên
dã.'' Vương phục vấn: ''Nhãn, nhĩ, tỵ, khẩu vi Na-Tiên gia?''
Na-Tiên ngôn: ''Nhãn, nhĩ, tỵ, khẩu, bất vi Na-Tiên.'' Vương
phục vấn: ''Cảnh, hạng, kiên, tý, túc, thủ, vi Na-Tiên gia?''
Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục vấn: ''( ), cước
vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục
vấn: ''Nhan sắc vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.''
Vương phục vấn: ''Khổ, lạc, vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn:
''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục vấn: ''Thiện, ác, vi Na-Tiên
gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục vấn: ''Thân
vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục
vấn: ''Can, phế, tâm tì, mạch, trường, vị, vi Na-Tiên gia?''
Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục vấn: ''Nhan sắc,
khổ lạc, thiện ác, thân, tâm, hiệp thị ngũ sự ninh vi Na-Tiên
gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi Na-Tiên.'' Vương phục vấn: ''Thanh
hưởng, suyễn tức, vi Na-Tiên gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất vi
Na-Tiên.'' Vương phục vấn: '' Hà sở vi Na-Tiên giả?'' Na-Tiên
vấn Vương, ngôn: ''Xa, hà sở vi xa giả? Trục vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Trục bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Võng vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Võng bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Phúc vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Phúc bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Cốc vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Cốc bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Viên vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Viên bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Ách vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Ách bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Dư vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Dư bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Giang vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Giang bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Cái vi xa gia?'' Vương
ngôn: ''Cái bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Hiệp tụ thị chư tài
mộc trước nhứt diện ninh vi xa gia?'' Vương ngôn: ''Hiệp
tụ thị chư tài mộc trước nhứt diện bất vi xa dã.'' Na-Tiên
ngôn: ''Giả linh bất hiệp tụ thị chư tài mộc ninh vi xa
gia?'' Vương ngôn: ''Bất hiệp tụ thị chư tài mộc bất vi
xa.'' Na-tiên ngôn: ''Am-thanh vi xa gia?'' Vương ngôn: ''Am-thanh
bất vi xa.'' Na-Tiên ngôn: ''Hà sở vi xa giả?'' Vương tiện
mặc nhiên bất ngữ. Na-Tiên ngôn: ''Phật kinh thuyết chi, như
hiệp tụ thị chư tài mộc dụng tác xa nhân đắc xa; nhơn
diệc như thị, hiệp tụ đầu, diện, nhĩ, tỵ, khẩu, cảnh,
hạng, kiên, tý, cốt, nhục, thủ, túc, can, phế, đảm, tì,
thận, trường, vị, nhan sắc, thanh hưởng, suyễn tức, khổ
lạc, thiện ác, hiệp tụ danh vi nhơn.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!''
Vương
phục vấn Na-Tiên: ''Năng dữ ngã cộng nan Kinh thuyết đạo
bất?'' Na-tiên ngôn: ''Như sử Vương trì trí-huệ dữ ngã
tương vấn giả, năng tương nan. Vương trì kiêu quí giả ý,
bất năng tương nan.''. Vương vấn Na-Tiên ngôn: ''Trí giả,
chư hà đẳng loại?'' Na-Tiên ngôn: ''Trí giả đàm cực tương
cật ngữ, tương giải ngữ, tương thượng ngữ, tương hạ
ngữ, hữu thắng, hữu phụ; chính ngữ, bất chính ngữ tự
tri thị phi, thị vi tối trí trí giả, bất dụng tác sân nộ;
trí giả như thị.'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Vương
giả ngữ, hà đẳng loại?'' Na-Tiên ngôn: ''Vương giả ngữ
tự phóng tứ cảm hữu vi lệ bất như Vương ngữ giả, Vương
tức cường tru phạt chi. Vương giả ngữ như thị.'' Vương
ngôn: ''Nguyện dụng trí giả ngữ, bất dụng Vương giả ngữ,
mạc phục trì đối Vương giả ý dữ ngã ngữ, dữ ngã ngữ
đương như dữ chư sa-môn ngữ, đương như dữ chư đệ tử
ngữ, đương như dữ chư ưu-bà-tắc ngữ, đương dĩ dữ chúng
sa-môn cấp sử giả ngữ vô đắc hoài khủng bố cực chánh
tâm đương tương khai ngộ.'' Na-Tiên ngôn: ''Đại thiện!''
Vương
ngôn: ''Ngã dục hữu sở vấn.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương tiện
vấn.'' Vương ngôn: ''Ngã dĩ vấn.'' Na-Tiên ngôn: ''Ngã dĩ
đáp.'' Vương ngôn: ''Đáp hà đẳng ngữ?'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
diệc vấn ngã hà đẳng ngữ?'' Vương ngôn: ''Ngã vô sở vấn.
Na-Tiên diệc vô sở đáp.'' Vương nội tự tư-duy niệm, thị
sa-môn đại cao minh huệ, ngã phủ thủy đương đa hữu sở
vấn. Vương ý tự niệm, nhựt dục minh đương vân hà minh
nhựt đương thỉnh Na-Tiên qui ư cung trung thiện tương nan
vấn. Vương cáo Triêm-Di-Lợi ngữ Na-Tiên, kim nhựt bách minh,
minh nhựt tương thỉnh qui ư cung trung thiện tương nan vấn.
Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần tức bạch Na-Tiên ngôn: ''Nhựt dục
minh, Vương đương hoàn cung. Minh nhựt, Vương dục thỉnh Na-Tiên.''
Na-Tiên ngôn: ''Đại thiện!'' Vương tức kỵ mã hoàn cung.
Đ mã thượng, Vương tục niệm Na-Tiên tự ý niệm dục ngôn
Na-Tiên, Na-Tiên, niệm chí minh nhựt.
Minh
nhựt, Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần cập bàng thần bạch ngôn:
''Vương thẩm đương thỉnh Na-Tiên bất?'' Vương ngôn: ''Đương
thỉnh chi.'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần ngôn: ''Thỉnh giả, đương
sử dữ kỷ sa-môn câu lai?'' Vương ngôn: ''Tại Na-Tiên dục
dữ kỷ sa-môn câu lai nhĩ.'' Vương chủ tàng giả, danh Khan.
Khan bạch Vương ngôn: ''Linh Na-Tiên dữ thập sa-môn câu lai
khả nhĩ.'' Vương phục ngôn: ''Thính Na-Tiên dục dữ kỷ sa-môn
câu lai nhĩ.'' Khan phục bạch Vương ngôn: ''Linh Na-Tiên dữ
thập sa-môn câu lai khả.'' Vương phục ngôn: ''Thính Na-Tiên
tự tại dục dữ kỷ sa-môn câu lai.'' Khan phục bạch Vương:
''Linh Na-Tiên dự thập sa-môn câu lai khả nhĩ.'' Vương văn
Khan ngữ đại số, Vương tiện sân nộ Khan: ''Sở nhữ chân
khan vô bối, nhữ tự vi Khan bất vọng nhữ cường tích Vương
vật; tự nhữ vật thường vân hà? Nhữ bất tri nghịch ngã
ý đương hữu tru phạt chi tội.'' Vương ngôn: ''Khả khứ
ai xá nhữ tội, kim ngã tác Vương vi bất năng kham phạn sa-môn
gia?'' Khan tiện tàm quí, bất cảm phục ngữ. Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
tức vãng đáo Na-Tiên sở, tiện tiền tác lễ, bạch ngôn:
''Đại Vương thỉnh Na-Tiên.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương đương
linh ngã dữ kỷ sa-môn câu hành?'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
ngôn: ''Tự tại Na-Tiên dục dữ kỷ sa-môn câu hành.'' Na-Tiên
tiện dữ Dã-Hoà-La-Tự bát thập sa-môn câu hành. Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
tất câu hành; đán dục nhập thành, Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
đạo trung tịnh vấn, Na-Tiên tạc nhựt đối Vương ngôn,
''Vô hữu hà dụng vi Na-Tiên''. Na-Tiên vấn Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần:
''Khanh ý hà sở vi Na-Tiên giả?'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
ngôn: ''Ngã dĩ suyễn tức xuất nhập mạng khí vi Na-Tiên.''
Na-Tiên vấn Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần ngôn: ''Nhơn khí nhứt
xuất bất phục hoàn nhập, kỳ nhơn ninh phục sanh bất?''
Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần ngôn: ''Khí xuất bất hoàn định
vi tử dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Như nhơn xuy già khí nhứt xuất
bất phục hoàn nhập, như nhơn trì đoàn kim đồng xuy hỏa
khí nhứt xuất thời ninh đắc phục hoàn nhập bất?'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
ngôn: ''Bất phục hoàn nhập.'' - ''Như nhơn dĩ giác xuy điạ,
khí nhứt xuất thời ninh phục hoàn nhập bất?'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
ngôn: ''Bất phục hoàn nhập.'' Na-Tiên ngôn: ''Đồng khí xuất
bất phục hoàn nhập, nhơn hà dĩ cố do bất tử?'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần
ngôn: ''Suyễn tức chi gian ngã bất năng tri, nguyện vị ngã
tào giải thuyết chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Suyễn tức chi khí giai
thân trung sự, như nhơn tâm hữu sở niệm giả; thiệt vi chi
ngôn, thị vi thiệt sự; ý hữu sở nghi tâm niệm chi, thị
vi tâm sự; các hữu sở chủ phân biệt, thị chi giai không.
Vô hữu Na-Tiên dã.'' Triêm-Di-Lợi-Vọng-Quần tâm tức khai
giải tiện thọ ngũ giới vi ưu-bà-tắc. Na-Tiên tiện tiền
nhập cung, đáo Vương sở thượng điện. Vương tức vị Na-Tiên
tác lễ nhi khước Na-Tiên tức toạ. Bát thập sa-môn giai cộng
toạ. Vương cực tác mỹ phạn thực. Vương thủ tự trước
Na-Tiên tiền phạn. Chúng sa-môn phạn thực dĩ cánh tảo thủ
tất cất Vương tức tứ chư sa-môn nhơn nhứt trương tiết
cà-sa cách tỷ các nhứt lượng, tứ Na-Tiên Dã-Hoà-La các
tam lĩnh cà-sa, các nhứt lượng cách tỷ. Vương ngữ Na-Tiên
Dã-Hoà-La ngôn: ''Lưu thập nhơn cộng chỉ, khiển dư nhơn
linh khứ.'' Na-Tiên tức khiển dư sa-môn linh khứ, lưu thập
nhơn cộng chỉ. Vương sắc hậu cung chư quí nhơn, kỹ nữ
tất ư điện thượng duy trung thính ngã dữ Na-Tiên cộng nan
kinh đạo.
Thời
quí nhơn, kỹ nữ tất xuất điện thượng duy trung thính Na-Tiên
thuyết kinh. Thời Vương trì tòa tọa ư Na-Tiên tiền. Vương
ngôn: ''Đương thuyết hà đẳng?'' Na-Tiên ngôn: ''Vương dục
thính yếu ngôn giả, đương thuyết yếu ngôn.'' Vương ngôn:
''Khanh tào đạo hà đẳng tối yếu giả, dụng hà đẳng cố
tác sa-môn?'' Na-Tiên ngôn: ''Ngã tào dục khí thế-gian cần
khổ, bất dục cánh hậu thế cần khổ, dụng thị cố ngã
tào tác sa-môn. Ngã tào dụng thị vi tối yếu thiện.'' Vương
ngôn: ''Chư sa-môn giai bất dục cánh kim thế, hậu thế cần
khổ, cố tác sa-môn gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất tất dụng thị
cố tác sa-môn. Sa-môn hữu tứ bối.'' Vương ngôn: ''Hà đẳng
tứ?'' Na-Tiên ngôn: ''Trung hữu phụ trái tác sa-môn; trung hữu
uý huyện quan tác sa-môn giả; trung hữu bần cùng tác sa môn
giả; trung hữu chân dục khí diệt kim thế, hậu thế cần
khổ cố tác sa-môn.'' Na-Tiên ngôn: ''Ngã bản chí tâm cầu
đạo cố tác sa-môn nhĩ.'' Vương ngôn: ''Kim Khanh dụng đạo
cố tác sa-môn gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Ngã thiếu tiểu tác sa-môn,
hữu Phật kinh đạo cập đệ tử chư sa-môn giai đa cao minh,
ngã tòng học kinh giới nhập ngã tâm trung, dĩ thị cố khí
kim thế, hậu thế cần khổ cố tác sa-môn.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương vấn ngôn: ''Ninh hữu nhơn tử hậu bất
phục sanh giả bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Trung hữu ư hậu thế
sanh giả, trung hữu bất phục sanh giả.'' Vương ngôn: ''Thuỳ
ư hậu thế sanh giả, thùy bất phục sanh giả?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhơn hữu ân ái, tham dục giả, hậu thế tiện phục sanh;
nhơn vô ân ái, tham dục giả, hậu thế bất phục sanh dã.''
Vương ngôn: ''Nhơn dĩ nhứt tâm niệm Chánh-pháp, thiện, cố
hậu thế bất phục sanh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn dĩ nhứt
tâm niệm Chánh-pháp, niệm thiện, trí huệ cập dư thiện
sự, cố hậu thế bất phục sanh.'' Vương ngôn: '' Nhơn dĩ
nhứt tâm niệm Chánh-pháp, thiện, dữ trí huệ, thị nhị
sự kỳ nghĩa ninh đồng bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Kỳ nghĩa các
dị bất đồng.'' Vương vấn Na-Tiên: ''Ngưu, mã, lục súc
phả hữu trí, vô hữu trí?'' Na-Tiên ngôn: ''Ngưu, mã, lục
súc các tự hữu trí, kỳ tâm bất đồng.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
tằng kiến hoạch mạch giả bất? Tả thủ trì mạch, hữu
thủ ngải chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Trí huệ chi nhơn đoạn tuyệt
ái dục, thí như hoạch mạch.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!''
Vương phục vấn Na-Tiên: ''Hà đẳng vi dư thiện sự giả?''
Na-Tiên ngôn: ''Thành-tín, hiếu thuận, tinh tấn, niệm thiện,
nhứt tâm, trí huệ, thị vi thiện sự.'' Vương ngôn: ''Hà
đẳng vi thành-tín giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Thành-tín giả, vô
sở phục nghi; tín hữu Phật, hữu Phật kinh, pháp; tín hữu
tì-kheo tăng; tín hữu A-la-hán; tín hữu kim thế; tín hữu
hậu thế; tín hữu hiếu thuận phụ mẫu; tín hữu tác thiện
đắc thiện; tín hữu tác ác đắc ác; đắc tín thị dĩ hậu
tâm tiện thanh tịnh tức khứ ly ngũ ác. Hà đẳng ngũ ác?
Nhứt giả, tham dâm; nhị giả, sân khuể; tam giả, thụy miên;
tứ giả, hí lạc; ngũ giả, sở nghi. Nhơn bất khứ thị ngũ
ác tâm ý bất định; khứ thị ngũ ác ý tiện thanh tịnh.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như Già-Ca-Việt Vương xa mã nhơn tòng lệ
độ thủy, linh thủy trọc ố; quá độ dĩ khứ, Vương khát
dục đắc thủy ẩm. Vương hữu thanh thủy châu trí thủy
trung, thủy tức vi thanh. Vương tiện đắc thanh thủy ẩm chi.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn tâm hữu ác thí như trọc thủy; Phật
chư đệ tử đắc độ tử sanh chi đạo, tâm dĩ thanh tịnh
như châu thanh thủy. Nhơn khước chư ác, thành tín, thanh tịnh,
thí như minh nguyệt châu.'' Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện
tai!'' Vương vấn ngôn: ''Nhơn tinh tấn thành tín giả vân hà?''
Na-Tiên ngôn: ''Phật chư đệ tử tự tương kiến bối trung
thoát chư ác tâm, trung hữu đắc Tu-đà-huờn giả, trung hữu
đắc Tư-đà-hàm giả, trung hữu đắc A-na-hàm giả, trung hữu
đắc A-la-hán giả, trung hữu nhân tương hiệu cử hành thành
tín giả, giai diệc đắc độ thế đạo.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí
như sơn thượng đại vũ, kỳ thủy hạ lưu quảng đại. Vũ
biên nhơn câu bất tri thủy thâm thiển, úy bất cảm độ.
Như hữu viễn phương nhơn lai thị thủy, ẩn tri thủy quảng
hiệp, thâm thiển, tự tri lực thế năng nhập thủy tiện
đắc độ quá. Vũ biên nhơn chúng tiện hiệu tuỳ hậu diệc
đắc độ khứ. Phật chư đệ tử diệc như thị, kiến tiền
nhơn tịnh tâm đắc Tu-đà-huờn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán
đạo, giai tòng thiện tâm tinh tấn sở trí dã. Phật kinh ngôn,
nhơn hữu thành tín chi tâm khả tự đắc độ thế đạo,
nhơn năng chế chỉ khước ngũ sở dục, tự tri thân khổ
giả nãi năng đắc độ thế nhơn giai tòng trí huệ thành
kỳ đạo đức.'' Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương
ngôn: ''Hà đẳng vi hiếu thuận giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Chư
thiện giả giai vi hiếu thuận. Phàm tam thập thất phẩm kinh
giai do ư hiếu thuận vi bản.'' Vương ngôn: ''Hà đẳng vi tam
thập thất phẩm kinh?'' Na-Tiên ngôn: ''Hữu tứ ý chỉ, hữu
tứ ý đoạn, hữu tứ thần túc, hữu ngũ căn, hữu ngũ lực,
hữu thất giác ý, hữu bát chủng đạo hạnh.'' Vương phục
vấn Na-Tiên ngôn: ''Hà đẳng vi tứ ý chỉ giả?'' Na-Tiên
báo Vương ngôn: ''Phật thuyết, nhứt vi thân, thân quán chỉ;
nhị vi quán thống dưỡng, thống dưỡng chỉ; tam vi quán ý,
ý chỉ; tứ vi quán pháp, pháp chỉ; thị vi tứ ý chỉ.'' Vương
phục ngôn: ''Hà đẳng vi tứ ý đoạn?'' Na-Tiên ngôn: ''Phật
thuyết dĩ phân biệt chỉ tứ sự bất phục niệm, thị vi
tứ ý đoạn, dĩ đắc tứ ý đoạn tiện tự đắc tứ thần
túc niệm.'' Vương phục vấn: ''Hà đẳng vi tứ thần túc
niệm?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt giả, nhãn năng triệt thị; nhị
giả, nhĩ năng triệt thính; tam giả, năng tri tha nhơn trung
sở niệm; tứ giả, thân năng phi hành; thị vi tứ thần túc
niệm.'' Vương phục vấn: ''Hà đảng vi ngũ căn giả?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhứt giả, nhãn kiến hảo sắc,ác sắc, ý bất tham
trước, thị vi căn. Nhị giả, nhĩ văn hảo thanh, ác thanh,
mạ thanh, ý bất tham trước, thị vi căn. Tam giả, tỵ văn
hương xú, ý bất tham trước, thị vi căn. Tứ giả, khẩu
đắc mỹ vị, khổ, tân, ý bất tham trước, thị vi căn. Ngũ
giả, thân đắc tế hoạt, ý diệc bất hỉ, thân đắc thô
kiên, ý diệc bất ố, thị vi ngũ căn.'' Vương phục vấn:
''Hà đẳng vi ngũ lực giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt năng chế
nhãn; nhị năng chế nhĩ; tam năng chế tỵ, tứ năng chế khẩu;
ngũ năng chế thân, linh ý bất đoạ, thị vi ngũ lực.'' Vương
phục vấn: ''Hà đẳng vi thất giác ý giả?'' Na-Tiên ngôn:
'' Nhứt, ý giác ý. Nhị, phân biệt giác ý. Tam, tinh tấn giác
ý. Tứ, khả giác ý. Ngũ, ỷ giác ý. Lục, định giác ý.
Thất, hộ ý; thị vi thất giác ý,'' Vương phục vấn: ''Hà
đẳng vi bát chủng đạo hạnh?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt, trực
kiến; nhị, trực niệm; tam, trực ngữ; tứ, trực trị; ngũ,
trực nghiệp; lục, trực phương tiện; thất, trực ý; bát,
trực định; thị vi bát chủng đạo hạnh.'' Phàm thị tam
thập thất phẩm kinh giai do hiếu thuận vi bản. Na-Tiên ngôn:
''Phàm nhơn phụ trọng trí viễn hữu sở thành lập giai do
điạ thành, thế gian ngũ cốc, thọ mộc ngưỡng thiên chi
thảo giai do điạ sanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như sư tượng
đồ tác đại thành, đương tiên độ lượng tác cơ chỉ
dĩ nãi khả khởi thành.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như kỹ nhơn
dục tác, đương tiên tịnh trừ điạ bình nãi tác. Phật
đệ tử cầu đạo đương tiên hành kinh giới, niệm thiện,
nhân tri cần khổ, tiện khí chư ái dục, tiện tư niệm bát
chủng đạo hạnh.'' Vương ngôn: ''Đương dụng hà đẳng khí
chư ái dục?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt tâm niệm đạo ái dục
tự diệt.'' Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương phục
vấn ngôn: ''Hà đẳng vi tinh tấn giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Trì
thiện, trợ thiện, thị vi tinh tấn.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như
viên tường dục đảo tòng biên chủ chi, xá dục khuynh nhưỡng
diệc phục chủ chi; thị vi tinh tấn.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí
như quốc vương khiển binh hữu sở công kích, binh nhược
dục bất như, vương phục khiển binh vãng trợ chi, binh tiện
đắc thắng. Nhơn hữu chư ác như binh thiểu nhược thời,
nhơn trì thiện tâm tiêu diệt ác tâm, thí như vương tăng
binh đắc thắng. Trì ngũ thiện tâm tiêu ngũ ác tâm thí như
chiến đấu đắc thắng; thị vi tinh tấn trợ thiện như thị.''
Na-Tiên ngôn: ''Tinh tấn sở trợ trí nhơn thiện đạo dĩ đắc
độ thế đạo vô hữu hoàn kỳ.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!''
Vương phục vấn: ''Hà đẳng vi ý đương niệm chư thiện
sự giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn thủ dị chủng huê
dĩ lũ hiệp liên hệ chi, phong xuy bất năng tán.'' Na-Tiên phục
ngôn: ''Thí như vương thủ tàng giả tri thảng tàng trung kim
ngân, châu ngọc, lưu ly, trân bảo, hữu kỳ đa thiểu. Đạo
nhơn dục đắc đạo thời ý niệm tam thập thất phẩm kinh,
thí như thị chính sở vị niệm độ thế chi đạo giả dã.
Nhơn hữu đạo ý nhân tri thiện ác, tri đương khả hành,
tri đương bất khả hành, phân biệt bạch hắc, tự tư duy
dĩ hậu tiện khí ác tựu thiện.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như
Vương hữu thủ môn giả tri Vương hữu sở kính giả, tri
Vương hữu sở bất kính giả, tri hữu lợi Vương giả, tri
hữu bất lợi Vương giả. Thủ môn giả tri Vương sở kính
giả, tri lợi Vương giả, tiện nội chi; tri Vương bất kính
giả, tri bất lợi Vương giả, thủ môn giả tức bất nội.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn trì ý diệc như thị; chư thiện giả đương
nội chi; chư bất thiện giả bất đương nội. Thủ ý chế
tâm thí diệc như thị.'' Na-Tiên thuyết kinh, ngôn: ''Nhơn đương
kiên thủ hộ kỳ ý cập thân trung lục ái dục, trì ý kiên
thủ tự đương hữu độ thế thời.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!'' Vương vấn Na-Tiên ngôn: ''Hà đẳng vi nhứt
kỳ tâm giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Chư thiện trung độc hữu nhứt
tâm tối đệ nhứt. Nhơn năng nhứt kỳ tâm, chư thiện giai
tùy chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như lâu bệ đương hữu sở ỷ,
chư vi thiện giả giai trước nhứt tâm.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí
như Vương tướng tứ chủng binh xuất hành chiến đấu. Tượng
binh, mã binh, xa binh, bộ binh giai đạo dẫn Vương tiền hậu.
Phật chư kinh giới cập dư thiện sự giai tùy nhứt tâm, diệc
thí như binh.'' Na-Tiên thuyết kinh ngôn: ''Chư thiện trung nhứt
tâm vi bản. Học đạo nhơn chúng đa giai đương tiên qui nhứt
tâm, nhơn thân, sanh tử, quá khứ, như thủy hạ lưu, tiền
hậu tương tòng, vô hữu trụ thời.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai!'' Vương phục vấn: ''Hà đẳng vi trí huệ giả?'' Na-Tiên
ngôn: ''Ngã tiền thuyết dĩ, nhơn hữu trí huệ năng đoạn
chư nghi, minh chư thiện sự, thị vi trí huệ.'' Na-Tiên ngôn:
''Thí như trì đăng hỏa nhập minh thất, hỏa thích nhập thất
tiện vong kỳ minh tự minh. Minh nhơn hữu trí huệ như hỏa
quang.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn trì lợi đao triệt mộc,
nhơn hữu trí huệ năng triệt đoạn chư ác, thí như lợi
đao.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn ư thế gian trí huệ tối vi đệ
nhứt, nhơn hữu trí huệ năng đắc độ thoát sanh tử chi
khổ.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!''. Vương ngôn Na-Tiên: ''Tiền
hậu sở thuyết kinh chủng chủng biệt dị, đản dục thú
khước nhứt thiết ác gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên, Phật kinh
sở thuyết chủng chủng chư thiện giả, đản dục thú khước
nhứt thiết ác dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như Vương phát tứ
chủng binh tuy hành chiến đấu, sơ phát hành thời ý đản
dục cộng công địch, khứ nhứt thiết ác nhĩ.'' Vương ngôn:
''Thiện tai! Thiện tai! Na-Tiên thuyết kinh thậm khoái dã.''
Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Nhơn tử sở thú thiện ác
chi đạo tục trì cố thân thần hành sanh gia, cánh ( ) tha thần
hành sanh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Diệc phi cố thân thần, diệc
bất ly cố thân thần.'' Na-Tiên nhân vấn: ''Vương thân tiểu
thời, bộ nhũ thời, thân chí trưởng đại thời, tục cố
thân phi?'' Vương ngôn: ''Tiểu thời thân dị.'' Na-Tiên ngôn:
''Nhơn tại mẫu phúc trung thủy tùy tinh thời chí tinh trọc
thời cố tinh gia dị dã, kiên vi cơ cốt thời cố tinh gia
dị dã, sơ sanh thời chí niên sổ tuế thời cố tinh gia dị
dã. Như nhơn học thư thời bàng nhơn ninh năng đại kỳ công
bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng đại kỳ công.'' Na-Tiên ngôn:
''Như nhơn phạm pháp hữu tội ninh khả thủ vô tội chi nhơn
đại bất?'' Vương ngôn: ''Bất khả.''
Na-Tiên
dĩ tinh thần tội pháp ngữ Vương. Vương ý bất giải, Vương
nhân ngôn: ''Như nhơn vấn Na-Tiên, Na-Tiên giải chi vân hà?''
Na-Tiên ngôn: ''Ngã cố tiểu thời thân nhĩ tòng tiểu chí
đại tục, cố thân lưỡng đại dữ tiểu thời hàm vi nhứt
thân dưỡng thị mạng sở dưỡng.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn:
''Thí như nhơn nhiên đăng hỏa ninh chí thiên minh bất?'' Vương
ngôn: ''Nhiên đăng du chí minh.'' Na-Tiên ngôn:''Đăng trung chủ
hỏa chí nhứt dạ thời tục cố hỏa quang bất, chí dạ bán
thời cố hỏa quang bất, chí minh thời cố hỏa quang bất?''
Vương ngôn: ''Phi cố hỏa quang.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên đăng
tòng nhứt dạ chí dạ bán phục cánh nhiên đăng hỏa gia,
hướng thần thời phục cánh nhiên đăng gia?'' Vương ngôn:
''Bất trung dạ khởi cánh nhiên hỏa tục cố nhứt chủ hỏa
chí minh nhĩ.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn tinh thần triển chuyển
tương tục thí như thị, nhứt giả khứ nhứt giả lai, nhơn
tòng tinh thần sanh chí lão tử hậu, tinh thần cánh thú sở
hướng sanh, triển chuyển tương tục, thị phi cố tinh thần
diệc bất ly cố tinh thần; nhơn tử dĩ hậu tinh thần nãi
hữu sở thú hướng sanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhũ chúng
hóa tác lạc, thủ lạc thượng phì tiên thành đề hồ, ninh
khả thủ đề hồ dữ lạc thượng phì hoàn phục danh tác
nhũ chúng. Kỳ nhơn ngữ ninh khả dụng bất?'' Vương ngôn:
''Kỳ nhơn ngữ bất khả dụng.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn thần,
nhũ chúng tòng nhũ chúng thành lạc, tòng lạc thành phì, tòng
phì thành đề hồ. Nhơn thần diệc như thị, tòng tinh thần
sanh, tòng sanh chí trưởng, tòng trưởng chí lão, tòng lão
chí tử; tử hậu, thần cánh phục ái sanh. Nhứt thân tử
đương phục cánh ái nhứt thân; thí như lưỡng chủ cánh
tương nhiên.'' Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn hữu bất phục ư hậu thế sanh giả,
kỳ nhơn ninh năng tự tri bất?'' Na-Tiễn ngôn: ''Nhiên hữu,
năng tự tri giả.'' Vương ngôn: ''Dụng hà tri chi?'' Na-Tiên
ngôn: ''Kỳ nhơn tự tri vô ân ái, vô tham dục, vô chư ác,
dụng thị cố tự tri hậu thế bất phục sanh.'' Na-Tiên vấn
Vương: ''Thí như điền gia canh lệ chủng cốc đa đồn liễm
trước đồn trung chí hậu tuế bất phục canh, bất phục
chủng, đản ngưỡng đồn trung cốc thực. Kỳ điền gia ninh
phục vọng đắc tân cốc bất?'' Vương ngôn: ''Kỳ điền
vô sở phục vọng.'' Na-Tiên ngôn: ''Kỳ điền gia hà dụng
tri bất phục đắc cốc?'' Vương ngôn:''Kỳ điền gia bất
phục canh, bất phục chủng, cố vô sở vọng.'' Na-Tiên ngôn:
''Đắc đạo diệc như thị; tự tri dĩ khí quyên ân ái, khổ
lạc, vô hữu tham tâm, thị cố tự tri hậu thế bất phục
sanh.'' Vương phục ngôn: ''Kỳ nhơn ư hậu thế bất phục
sanh giả, ư kim ninh hữu trí dị ư nhơn bất?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhiên, hữu trí dị ư nhơn.'' Vương ngôn: ''Ninh năng hữu
minh bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên, hữu minh.'' Vương ngôn: ''Trí
dữ minh hữu dị đồng hồ?'' Na-Tiên ngôn: ''Trí dữ minh đẳng
nhĩ.'' Vương ngôn: ''Hữu trí minh giả ninh tất tri vạn sự
bất, ninh hữu sở bất cập tri bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
trí hữu sở cập, hữu sở bất cập.'' Vương ngôn: ''Hà đẳng
vi trí hữu sở cập, hữu sở bất cập?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
tiền sở bất học, tiền sở bất cập, tri; nhơn tiền sở
học, tiền sở cập, tri; trí giả sở kiến nhơn cập vạn
vật giai đương quá khứ qui không bất đắc tự tại nhơn
tâm sở tham lạc giai chủng khổ bản tòng thị trí khổ huệ
giả, tri phi thường thành bại chi sự trí vi dị ư nhơn.''
Vương vấn ngôn: ''Nhơn hữu trí huệ, si ngu sở tại?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn hữu trí huệ giả, ngu si giai tự tiêu diệt.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn trì đăng hỏa nhập minh thất
thất trung giai minh, minh tức tiêu diệt. Trí như thị, nhơn
hữu trí huệ chư si ngu giai tất tiêu diệt.'' Vương ngôn:
''Nhơn trí kim vi sở tại?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn hành trí dĩ
hậu trí tiện tiêu diệt trí sở tác giả cố tác.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thí như nhơn dạ ư hỏa hạ thư, hỏa diệt, tự tục
tại. Trí giả như thị, hữu sở thành dĩ, trí tiện tiêu
diệt, kỳ sở tác tục tại.'' Vương ngôn: '''Trí hữu sở
thành dĩ tiện tự diệt, thị hà đẳng ngữ?'' Na-Tiên ngôn:
''Thí như nhơn bị hỏa dự tác giới hỏa ngũ bình thủy.
Như hữu thất hỏa giả, kỳ nhơn trì ngũ bình thủy, thủy
trích diệt hoả, hỏa diệt dĩ hậu kỳ cứu hỏa nhơn ninh
phục vọng đắc hoàn bình qui gia dụng bất?'' Vương ngôn:
''Kỳ nhơn bất phục vọng bình phá hỏa diệt khởi phục
vọng bình gia.'' Na-Tiên ngôn: ''Đạo nhơn trì ngũ thiện tâm
tiêu diệt chư ác diệc thí như bình thủy diệt hoả.'' Vương
ngôn: ''Hà đẳng vi ngũ thiện gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt giả,
tín thiện hữu ác; nhị giả, bất hủy kinh giới; tam giả,
tinh tấn; tứ giả, hữu huệ niệm thiện; ngũ giả, nhứt
tâm niệm đạo; vi thị ngũ thiện. Nhơn năng phụng hành thị
ngũ thiện giả tiện đắc trí huệ, tiện tri thân cập vạn
vật phi thường, tiện tri khổ bất đắc tự tại, tiện tri
không vô sở hữu.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như y sư trì ngũ chủng
dược nghệ bịnh giả gia dĩ dược ẩm bịnh nhơn bịnh giả
ẩm dược đắc dũ y ninh đắc vọng đắc cố dược đắc
hành trị nhơn bất?'' Vương ngôn: ''Bất phục vọng đắc
cố dược.'' Na-Tiên ngôn: ''Ngũ chủng dược giả như ngũ
thiện trí kỳ y giả như cầu đạo nhơn, kỳ bịnh giả như
chư ác; ngu si giả như bịnh nhơn, đắc đạo độ thế giả
như bịnh đắc dũ, nhơn trí sở thành trí nhơn độ thế;
đạo nhơn dĩ đắc đạo, trí diệc tự diệt.'' Na-Tiên ngôn:
''Thí như kiện đấu nhơn bã cung trì tiễn tiền hành hướng
địch dĩ ngũ tiễn xạ đîch, đắc thắng; kỳ nhơn ninh phục
vọng tiễn qui qui bất?'' Vương ngôn: ''Bất phục vọng tiễn.''
Na-Tiên ngôn: ''Ngũ tiễn giả, nhơn ngũ trí dã, trí nhơn tòng
trí đắc đạo như kiện đấu đắc thắng địch gia; chư
ác giả như chư ác đạo, nhơn trì ngũ thiện diệt khước
chư ác, chư ác giai diệt, thiện trí tức sanh, nhơn tòng thiện
trí đắc thành độ thế đạo giả thường tại bất diệt.''
Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương ngôn: ''Như nhơn đắc đạo
hậu thế bất phục sanh giả, hậu ninh phục cánh khổ bất?''
Na-Tiên ngôn: ''Hoặc hữu cánh khổ giả, hoặc hữu bất cánh
khổ giả.'' Vương ngôn: ''Cánh khổ, bất cánh khổ vân hà?''
Na-Tiên ngôn: ''Thân cánh khổ nhĩ, tâm ý bất cánh khổ.''
Vương ngôn: ''Thân cánh khổ, tâm ý bất cánh khổ, vân hà?''
Na-Tiên ngôn: ''Thân sở dĩ cánh khổ giả, kỳ thân kiến tại
cố cánh khổ; tâm ý khí quyên chư ác vô hữu chư dục, thị
cố bất phục cánh khổ.'' Vương ngôn: ''Giả linh đắc đạo
nhơn bất năng đắc ly thân khổ giả thị vi vị đắc Nê-Hoàn
đạo gia?'' Vương ngôn: ''Nhơn đắc đạo dĩ diệc vô ân ái
thân khổ ý an, hà dụng vi đắc đạo?'' Vương ngôn: ''Giả
linh nhơn đắc đạo dĩ thành đương phục hà lưu?'' Na-Tiên
ngôn: ''Thí như quả vật vị thục bất cường thục dã, dĩ
thục diệc vô sở phục đãi.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương thuộc
sở đạo giả Xá-Lê-Viết sở thuyết, Xá-Lê-Viết tại thời
ngôn, ngã diệc bất cầu tử, ngã diệc bất cầu sanh, ngã
đản tu thời khả thời chí tiện khứ.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!.''
(Na-Tiên
tì-kheo Kinh - Quyển thượng)
-ooOoo-
NA-TIÊN
TÌ-KHEO KINH
Quyển
Trung
Vương
vấn: ''Nhơn cánh lạc giả vi thiện gia, bất thiện dã. Nhơn
cánh khổ vi thiện gia vi bất thiện dã. Phật đắc vô bất
thuyết hữu lạc hoặc hữu khổ.'' Vương ngôn: ''Như sử hữu
vi vô hữu khổ.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Như nhơn thiêu
thiết trước thủ trung ninh thiêu nhơn thủ bất, phục thủ
băng trước thủ trung, kỳ băng ninh phục thiêu nhơn thủ bất?''
Vương ngôn: ''Nhiên, lưỡng thủ giai uy dã.'' Na-Tiên vấn Vương
ngôn: ''Như thị lưỡng thủ trung vật giai nhiệt gia?'' Vương
ngôn: ''Bất lưỡng nhiệt.'' Na-Tiên ngôn: ''Lưỡng lãnh gia?''
Vương ngôn: ''Bất lưỡng lãnh dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Lưỡng
thủ trung giai nhiệt.'' Na-Tiên ngôn: ''Ngã trọng vấn Vương,
Vương tiền hậu lưỡng nhiệt đương ngôn lưỡng nhiệt,
lưỡng lãnh đương ngôn lưỡng lãnh, hà duyên nhứt lãnh,
nhứt nhiệt năng đồng ngôn thiêu nhơn thủ hồ?'' Vương ngôn:
''Trí lự thậm thiển cận bất năng cập thị nan dã. Nguyện
Na-Tiên vị ngã giải chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Phật kinh thuyết
chi, phàm hữu lục sự linh nhơn nội hỉ, hữu lục sự linh
nhơn nội sầu; phục hữu lục sự linh nhơn bất hỉ diệc
bất sầu, ngoại phục hữu lục sự linh nhơn sầu.'' Vương
vấn: ''Hà đẳng vi lục sự linh nhơn nội hỉ?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhứt giả, mục hữu sở thị, phục hữu sở vọng, thị
cố linh nhơn nội hỉ. Nhị giả, nhĩ văn hảo thanh, phục
hữu sở vọng, thị cố linh nhơn nội hỉ. Tam giả, tỵ văn
hảo hương, phục hữu sở vọng, thị cố linh nhơn nội hỉ.
Tứ giả, thiệt đắc mỹ vị, phục hữu sở vọng, thị cố
linh nhơn nội hỉ. Ngũ giả, thân đắc tế hoạt, phục hữu
sở vọng, thị cố linh nhơn nội hỉ. Lục giả, tâm đắc
lạc thọ, phục hữu sở vọng, thị cố linh nhơn nội hỉ.
Như thị, lục sự linh nhơn nội hỉ.'' Vương phục vấn: ''Hà
đẳng vi ngoại lục sự linh nhơn hỉ?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhứt
giả, nhãn kiến hảo sắc niệm chi bất khả thường đắc,
giai đương khí quyên, tiện tự tư duy thẩm nhiên vô thường,
thị cố linh nhơn ngoại hỉ. Nhị giả, nhĩ văn hảo thanh
niệm chi bất khả thường đắc, giai thường khí quyên, thị
cố linh nhơn ngoại hỉ. Tam giả, tỵ văn hảo hương niệm
chi bất khả thường đắc, giai đương khí quyên, thị cố
linh nhơn ngoại hỉ. Tứ giả, khẩu đắc mỹ vị niệm chi
bất khả thường đắc, giai đương khí quyên, thị cố linh
nhơn ngoại hỉ. Ngũ giả, thân đắc tế hoạt niệm chi bất
khả thường đắc, giai đương khí quyên, thị cố linh nhơn
ngoại hỉ. Lục giả, tâm niệm ái dục tư duy niệm chi thị
giai vô thường, giai đương khí quyên, niệm chi thị dĩ hậu
cánh hỉ. Thị vi lục sự linh nhơn ngoại hỉ.'' Vương phục
vấn: ''Hà đẳng vi nội lục sự linh nhơn nội sầu?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhứt giả, linh nhơn nội sầu giả, mục sở bất hỉ
nhi kiến chi, linh nhơn nội sầu. Nhị giả, nhĩ bất sở dục
văn nhi văn chi, linh nhơn nội sầu. Tam giả, tỵ bất dục
sở xú nhi khứu chi, linh nhơn nội sầu. Tứ giả, khẩu bất
dục sở đắc nhi đắc chi, linh nhơn nội sầu. Ngũ giả, thân
bất dục sở trước nhi trước chi, linh nhơn nội sầu. Lục
giả, tâm bất khả sở hỉ nhi hữu chi, linh nhơn nội sầu.
Thị vi lục sự linh nhơn nội sầu.'' Vương phục vấn: ''Hà
đẳng vi ngoại lục sự linh nhơn bất hỉ?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhứt giả, mục kiến ác sắc linh nhơn bất hỉ. Nhị giả,
nhĩ văn ác thanh linh nhơn bất hỉ. Tam giả, tỵ văn xú tinh
linh nhơn bất hỉ. Tứ giả, thiệt đắc khổ tân linh nhơn
bất hỉ. Ngũ giả, thân trước thô kiên linh nhơn bất hỉ.
Lục giả, tâm hữu sở tăng linh nhơn bất hỉ. Thị vi ngoại
lục sự linh nhơn bất hỉ.'' Vương phục vấn: ''Hà đẳng
vi lục sự linh nhơn bất sầu diệc bất hỉ?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhứt giả, mục hữu sở kiến diệc bất hỉ bất sầu.
Nhị giả, nhĩ hữu sở văn âm diệc bất hỉ diệc bất sầu.
Tam giả, tỵ hữu sở khứu diệc bất hỉ diệc bất sầu.
Tứ giả, khẩu hữu sở đắc diệc bất hỉ diệc bất sầu.
Ngũ giả, thân hữu sở xúc diệc bất hỉ diệc bất sầu.
Lục giả, tâm hữu sở niệm diệc bất hỉ diệc bất sầu.
Thị vi nội lục sự linh nhơn bất hỉ bất sầu.'' Vương
phục vấn: ''Hà đẳng vi ngoại lục sự linh nhơn sầu giả?''
Na-Tiên ngôn: ''Nhứt giả, mục sở kiến tử giả, nhân tự
niệm thân cập vạn vật vô thường, kỳ nhơn tự niệm ngôn,
ngã hữu thị niệm, hà dĩ bất đắc đạo nhân ngoại sầu.
Nhị giả, nhĩ bất lạc hảo âm, kỳ nhơn tự niệm ngôn,
ngã hữu thị niệm hà dĩ bất đắc đạo nhân ngoại sầu.
Tam giả, tỵ bất hĩ xú hương, kỳ nhơn tự niệm ngôn, ngã
hữu thị niệm hà dĩ bất đắc đạo nhân ngoại sầu. Tứ
giả, khẩu bất vị khổ điềm, kỳ nhơn tự niệm, ngã hữu
thị niệm hà dĩ bất đắc đạo nhân ngoại sầu. Ngũ giả,
thân bất hảo tế hoạt diệc bất đắc thô kiên, kỳ nhơn
tự niệm ngôn, ngã hữu thị niệm hà dĩ bất đắc đạo
nhân ngoại sầu. Lục giả, tâm bất hỉ ái dục, kỳ nhơn
tự niệm ngôn, ngã hữu thị niệm hà dĩ bất đắc đạo
nhân ngoại sầu. Thị vi lục sự linh nhơn ngoại sầu.'' Vương
ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''
Nhơn dĩ tử hậu, thùy ư hậu thế sanh giả?'' Na-Tiên ngôn:
''Danh dữ thân ư hậu thế sanh.'' Vương vấn Na-tiên: ''Cố
nhơn danh thân hành sanh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất dã. Phi cố
danh diệc phi cố thân trì thị danh thân ư kim thế tác thiện
ác nãi ư hậu thế sanh nhĩ.'' Vương ngôn: ''Như sử kim thế
dụng thị danh thân tác thiện ác ư hậu thế thân bất phục
sanh giả cực khả tác thiện ác kính khả đắc thoát bất
phục cánh chư khổ gia.'' Na-Tiên ngôn: ''Đ kim thế tác thiện
hậu thế bất phục sanh giả, tiện khả đắc thoát vô gia.
Nhơn tác thiện ác bất chỉ đương hậu sanh nhĩ; thị cố
bất đắc thoát.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn đạo tha nhơn
quả loã, kỳ chủ đắc đạo quả giả tương chí Vương tiền
bạch ngôn, thị nhơn đạo ngã quả. Kỳ đạo giả ngôn, ngã
bất đạo thị nhơn quả, thị nhơn sở chủng tiểu tài nhĩ,
bản bất chủng quả dã, ngã tự thủ quả, ngã hà dụng vi
đạo, ngã bất đạo thị nhơn quả, ngã bất ưng hữu tội
quá.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Như thị lưỡng nhơn cộng
tranh, thùy vi trực giả, thùy bất vi trực giả .'' Vương ngôn:
''Chủng tài gia vi trực, bản tạo sở chủng; đạo giả vô
trạng ưng vi hữu tội.'' Na-Tiên ngôn: ''Đạo hà dụng vi hữu
tội?'' Vương ngôn: ''Sở dĩ đạo giả hữu tội bản chủng
tài gia sở chủng tòng tài căn sanh cố thượng hữu quả nhĩ.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh diệc thí như thị, nhơn kim thế dụng
thị danh thân tác thiện ác nãi sanh ư hậu thế, kim thế tác
thiện ác giả thị bản dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn
đạo tha nhơn hòa giá, kỳ chủ đắc đạo tiện khiên vấn
chi, nhữ đạo ngã hòa giá. Vi đạo giả ngôn, ngã bất đạo
khanh hòa giá, khanh tự chủng hoà, ngã tự thủ giá, ngã hà
dụng vi phạm đạo. Lưỡng nhơn tương khiên chí Vương tiền
bạch. Như thị thùy vi trực giả, thùy vi bất trực?'' Vương
ngôn: ''Chủng hòa cốc vi trực, đạo giả vi bất trực.''
Na-Tiên ngôn: ''Hà dĩ tri đạo hòa giá giả vi bất trực?''
Vương ngôn: ''Thị chủng hòa giả vi bản hữu bất chủng
hòa giả vi vô duyên hà hữu giá?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh
diệc thí như thị. Nhơn kim thế dụng thị danh thân tác thiện
ác nãi sanh ư hậu thế kim thế tác thiện ác giả thị kỳ
bản dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn đông hàn ư nhứt xá
trung nhiên hỏa dục tự ôn chích; kỳ nhơn khí hỏa nhi khứ
sảo sảo nhiên cập bích thổ thiêu ốc liên cập lầu xá.
Xá chủ nhân ngôn khởi hỏa giả khiên chí Vương tiền bạch
ngôn: ''Thị nhơn khởi hỏa diên cập thiêu ngã lầu xá.''
Nhiên hỏa giả ngôn: ''Ngã nhiên tiểu hỏa tự ôn chích nhĩ.
Ngã bất thiêu lầu xá.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Thùy vi trực
giả?'' Vương ngôn: ''Bản nhiên hỏa giả vi bất trực, bản
sở sanh dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh diệc nhĩ, thí như nhơn
kim thế dụng thị danh thân tác thiện ác nãi sanh ư hậu thế
kim thế tác thiện ác giả thị bản dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí
như nhơn dạ nhiên chúc hỏa trước bích dục dụng tự chiếu
phạn thực, chúc sảo khước cập bích thượng cập trúc mộc
lâm tài tiện thiêu nhứt xá, hỏa đại xí diên cập thiêu
nhứt thành trung, cử thành trung nhơn dân cộng ( = hậu (?)
) ngôn, nhữ hà vi thiêu nhứt thành trung nãi như thị. Nhiên
hỏa giả ngôn, ngã đản nhiên tiểu chúc hỏa dĩ tự chiếu
phạn thực nhĩ; thị tự đại hỏa phi ngã hỏa dã. Như thị
tiện cộng tranh tụng tương khiên chí Vương tiền.'' Na-Tiên
vấn Vương ngôn: ''Như thị, thùy vi trực giả, thùy vi bất
trực giả?'' Vương ngôn: ''Nhiên hỏa giả vi bất trực.''
Na-Tiên ngôn: ''Hà dĩ tri?'' Vương ngôn: ''Bản thị hỏa sở
sanh dã, nhữ phạn thực dĩ bất đương diệt hỏa dã, nhi
linh hỏa thiêu nhứt thành trung.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh diệc
thí như thị, nhơn kim thế dụng thị danh thân tác thiện ác
nãi sanh ư hậu thế kim thế tác thiện ác thị kỳ bản dã,
nhơn dụng bất tri tác thiện ác cố bất năng đắc độ thoát.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn dĩ tiền phinh cầu nhơn gia tiểu
nữ, dĩ hậu nữ trưởng đại tha nhơn phục cánh cầu phinh
cầu nữ, đắc nữ dĩ vi phụ. Tiền sở phinh gia lai tự thuyết
ngôn, nhữ phản thủ phụ vi hậu gia ngôn, nhữ tự tiểu thời
phinh nữ ngã tự đại thời phinh phụ ngã hà dụng vi anh nhữ
phụ gia; tiện tương khiên nghệ Vương tiền.'' Na-Tiên ngôn:
''Vương như thị thùy vi trực giả, thùy vi bất trực giả?''
Vương ngôn: ''Tiền phinh gia vi trực.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
hà dĩ tri?'' Vương ngôn: ''Thị nữ bản tiểu sảo trưởng
đại, thị cố tri vi trực dã thị tiền phinh gia phụ dã.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh diệc thí như thị. Nhơn kim thế dụng
thị danh thân tác thiện ác nãi sanh ư hậu thế kim thế tác
thiện ác giả thị kỳ bản dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn
trì bình tòng mục ngưu gia mãi nhũ chúng. Đắc chúng dĩ, phục
hoàn ký kỳ chủ, ngôn, ngã kim hoàn bất cửu. Ký nhơn tu du
lai hoàn, thủ bình chúng, chúng dĩ chuyển tác lạc. Mại chúng
gia ngôn, ngã trì chúng ký, khanh kim phản trì lạc hoàn ngã.
Mục ngưu giả ngôn, thị nhữ cố nhũ, kim tự chuyển vi lạc.
Lưỡng nhơn cộng tranh tụng, tương khiên nghệ Vương tiền.''
Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Như thị thùy vi trực giả?'' Vương
ngôn: ''Mục ngưu gia vi trực.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương hà dĩ
tri?'' Vương ngôn: ''Nhữ tự mại chúng đình trí điạ tự
chuyển thành lạc. Mục ngưu gia đương hữu hà quá?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn sanh diệc thí như thị. Nhơn kim thế dụng thị
danh thân tác thiện ác nãi sanh ư hậu thế kim thế tác thiện
ác giả thị kỳ bản dã.'' Vương phục vấn: ''Kim Na-tiên
đương phục ư hậu thế sanh gia?''Na-Tiên báo Vương ngôn:
''Dụng thị vi vấn ngã tiền thuyết dĩ, như sử ngã hữu
ân ái giả hậu thế đương phục sanh; như sử ngã vô ân
ái giả, bất phục sanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn kiệt
lực sự Vương, Vương đương tri kỳ thiện, sử tứ kỳ tài
vật. Kỳ nhơn đắc vật cực tự thí dụng y bị, ẩm thực,
hoan lạc; kỳ nhơn luận nghị ngôn, ngã hữu công ư Vương,
Vương vị tằng hữu thưởng tứ ngã dã.'' Na-Tiên vấn Vương:
''Như bỉ nhơn đắc thưởng tứ phản ngôn vị tằng đắc,
kỳ nhơn ngữ ninh khả dụng bất?'' Vương ngôn: ''Kỳ nhơn
ngữ bất khả dụng.'' Na-Tiên ngôn: ''Thị cố ngã ngữ Vương
ngôn, như sử ngã hữu ân ái giả đương phục ư hậu thế
sanh; như sử ngã vô ân ái giả, bất phục ư hậu thế sanh.''
Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên
ngôn: ''Khanh tiền sở thuyết nhơn danh dữ thân, hà đẳng
vi danh, hà đẳng vi thân giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Kim kiến tại
vi thân; tâm sở niệm giả vi danh.'' Vương phục vấn: ''Nhơn
hà cố hữu danh hành ư hậu thế sanh, nhi thân bất hành sanh?''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn thân dĩ danh tiền hậu tương liên, thí
như kê tử trung trấp cập dữ thượng bì nãi thành kê tử.
Nhơn danh dữ thân tương liên như thị, bất phân dã.'' Vương
ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Hà đẳng vi
cửu giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Dĩ quá khứ sự vi cửu, đương
lai sự diệc vi cửu, kiến tại sự vi vô hữu cửu.'' Vương
ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Thẩm vi
hữu cửu bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Hoặc hữu cửu, hoặc vô hữu
cửu.'' Vương phục ngôn: ''Hà đẳng vi hữu cửu, hà đẳng
vi vô hữu cửu?'' Na-Tiên ngôn: ''Kỳ đắc đạo Nê-Hoàn giả
vi vô cửu; vị đắc đạo đương phục cánh tử sanh giả
vi hữu cửu. Nhơn ư kim thế hảo bố thí, hiếu ư phụ mẫu
ư đương lai thế đương đắc kỳ phước.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Chư dĩ quá
khứ sự, đương lai sự, kim kiến tại sự, thị tam sự, hà
sở vi bản giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Dĩ quá khứ sự, đương
lai sự, kim kiến tại sự, ngu si giả thị kỳ bản dã; ngu
si sanh tức sanh thần, thần sanh thân, thân sanh danh, danh sanh
sắc, sắc sanh lục tri; nhứt vi nhãn tri, nhị vi nhĩ tri, tam
vi tỵ tri, tứ vi khẩu tri, ngũ vi thân tri, lục vi tâm tri,
thị vi lục tri; thị luc sự giai ngoại hướng. Hà đẳng vi
ngoại hướng? Nhãn hướng sắc, nhĩ hướng thanh, tỵ hướng
hương, khẩu hướng vị, thân hướng hoạt, tâm hướng tham
dục, thị vi lục ngoại hướng, danh vi phối, phối giả hiệp
phối giả tri khổ, tri lạc; tòng khổ lạc sanh ân ái, tòng
ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh hữu trí tiện sanh nhân
lão, tòng lão nhân bịnh, tòng bịnh nhân tử, tòng tử nhân
khốc, tòng khốc nhân ưu, tòng ưu nhân nội tâm thống. Phàm
hiệp thị chư cần khổ hiệp danh vi nhơn, nhơn dĩ thị cố
sanh tử vô hữu tuyệt thời, nhơn cố bản thân bất khả
đắc dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn chủng ngũ cốc sanh
căn, tòng căn sanh hành, diệp, thực, chí hậu đắc cốc dĩ
hậu niên phục chủng đắc cốc thậm đa.'' Na-Tiên vấn Vương:
''Như nhơn chủng cốc, tuế tuế chủng cốc, ninh hữu tuyệt
bất sanh thời bất?'' Vương ngôn: ''Tuế tuế chủng cốc vô
hữu tuyệt bất sanh thời dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn sanh diệc
như thị, triển chuyển tương sanh, vô hữu tuyệt thời.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như kê sanh noãn, noãn sanh kê, tòng noãn
sanh noãn, tòng kê sanh kê. Nhơn sanh tử diệc như thị, vô
hữu tuyệt thời.'' Na-Tiên tiện họa điạ tác xa luân vấn
Vương ngôn: ''Kim thị luân ninh hữu giác vô?'' Vương ngôn:
''Chính viên, vô hữu giác.'' Na-Tiên ngôn: ''Phật kinh thuyết,
nhơn sanh tử như xa luân triển chuyển tương sanh vô hữu tuyệt
thời.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn tòng nhãn vạn vật sắc thức
tức giác tri thị tam sự hiệp, tòng hiệp sanh khổ lạc, tòng
khổ lạc sanh ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục
sanh nhân hữu trí, tòng hữu trí nhân sanh, tòng sanh nhân tác
thiện ác, tòng thiện ác tiện sanh; nhĩ văn thanh, thức tức
giác tri, tam sự hiệp, tòng sanh khổ lạc, tòng khổ lạc sanh
nhân ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh nhân
hữu trí, tòng hữu trí nhân sanh, tòng nhân sanh tác thiện
ác, tòng thiện ác tiện sanh; tỵ văn hương thức tức giác
tri, tam sự hiệp, tòng hiệp sanh khổ lạc, tòng khổ lạc
sanh ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh nhân
hữu trí, tòng hữu trì nhân sanh, tòng sanh nhân tác thiện
ác, tòng thiện ác tiện sanh; khẩu đắc vị thức tức giác
tri tam sự hiệp, tòng hiệp sanh khổ lạc, tòng khổ lạc sanh
ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh nhân hữu
trí, tòng hữu trí nhân sanh, tòng nhân sanh tác thiện ác, tòng
thiện ác tiện sanh; thân đắc tế hoạt thức tức giác tri
tam sự hiệp, tòng hiệp sanh khổ lạc, tòng khổ lạc sanh
ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh nhân hữu
trí, tòng hữu trí nhân sanh, tòng sanh nhân tác thiện ác, tòng
thiện ác tiện sanh; ý hữu sở niệm thức tức giác tri tam
sự hiệp, tòng hiệp sanh khổ lạc, tòng khổ lạc sanh ân
ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục sanh nhân hữu trí,
tòng hữu trí nhân sanh, tòng nhân sanh tác thiện ác, tòng thiện
ác tiện sanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn triển chuyển tương sanh
vô hữu tuyệt.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn
Na-tiên: ''Khanh ngôn, nhơn sanh tử bất khả đắc bản. Bất
khả đắc bản ý vân hà?'' Na-Tiên ngôn: ''Hữu bản giả đương
bất phục sanh, hữu bản giả đương phục quá khứ dụng
thị vi bản.'' Vương ngôn: ''Vô bản giả đương bất phục
sanh kiến hữu bản giả đương quá khứ như thị bản vi vị
tuyệt gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên, giai đương quá khứ,'' Vương
phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn sanh tử ninh hữu tòng bàng tăng ích
giả bất?'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Thế gian nhơn cập kỳ
hành nhu động chi loại ninh hữu tòng bàng tăng ích giả bất?''
Vương ngôn: ''Ngã bất vấn Na-Tiên thế gian nhơn cập kỳ
hành nhu động chi loại, ngã đản dục vấn khanh nhơn sanh
tử bản nhĩ.'' Na-Tiên ngôn: ''Thọ mộc sanh dĩ tài vi bản,
ngũ cốc sanh dĩ cốc vi bản, thiên hạ vạn vật giai các dĩ
kỳ loại bản sanh. Nhơn tòng lục tình ân ái vi bản.'' Na-tiên
ngôn: ''Nhơn hữu nhãn, hữu sắc, hữu thức; hữu nhĩ, hữu
thanh, hữu thức; hữu tỵ, hữu hương, hữu thức; hữu thiệt,
hữu vị, hữu thức; hữu thân, hữu tế hoạt, hữu thức;
hữu niệm, hữu pháp, hữu thức; tòng thị sanh khổ lạc,
tòng khổ lạc sanh ân ái, tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham
dục sanh hiệp; thị chư khổ nãi thành vi nhơn nhĩ. Nhãn, nhĩ,
tỵ, khẩu, thân, thần, thức, niệm, sử hữu trí tịnh hiệp
vi phối, tòng phối sanh khổ lạc, tòng khổ lạc sanh ân ái,
tòng ân ái sanh tham dục, tòng tham dục nhân sanh hữu trí,
tòng hữu trí nhân sanh, tòng sanh nhân lão, nhân bịnh, tòng
bịnh nhân tử, nhân ưu, tòng ưu nhân khốc, tòng khốc nhân
nội tâm thống; nhơn sanh như thị.'' Na-Tiên ngôn: ''Vô nhãn
bất kiến sắc, bất giác, bất tri; tòng bất giác bất tri
vô hữu hiệp; vô hữu hiệp vô hữu khổ lạc; vô hữu khổ
lạc, tiện bất sanh ân ái; vô ân ái bất sanh tham dục; vô
tham dục vô hữu trí, bất sanh, bất lão; bất sanh, bất lão
bất bịnh, bất tử; bất bịnh, bất tử bất sầu, bất khốc;
bất sầu, bất khốc, bất nội tâm thống; vô thị chư khổ
tiện độ thoát đắc Nê-Hoàn đạo. Vô nhĩ vô sở văn, vô
tỵ vô sở khứu, vô khẩu vô sở vị, vô thân vô tế hoạt,
vô thức vô sở niệm, vô sở niệm vô phối, vô phối vô
khổ lạc, vô khổ lạc vô ân ái, vô ân ái vô tham dục, vô
tham dục vô bào thai, vô sở bào thai vô sở sanh; bất sanh
bất lão, bất lão bất bịnh, bất bịnh bất tử, bất tử
bất sầu, bất sầu bất khốc, bất khốc bất nội tâm thống,
quyên khí chư khổ, tiện đắc Nê-Hoàn đạo.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Thế gian ninh
hữu tự nhiên sanh vật vô?'' Na-Tiên ngôn: ''Vô hữu tự nhiên
sanh vật giai đương hữu sở nhân.'' Na-Tiên nhân vấn Vương:
''Kim Vương sở tọa điện hữu nhơn công phu tác chi gia, tự
nhiên sanh hồ?'' Vương ngôn: ''Nhơn công tác chi tài chuyên
xuất ư thọ mộc, viên tường, nê thổ xuất ư điạ.'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn sanh diệc như thị giới như hòa hiệp nãi thành
vi nhơn; thị cố vô tự nhiên sanh vật dã, giai hữu sở nhân.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như ( ) gia tác khí thủ thổ thủy hòa dĩ
vi nê thiêu tác tạp khí vật, kỳ nê bất năng tự thành vi
khí hội đương tu nhơn công hữu tân hỏa nãi thành vi khí
nhĩ. Thế gian vô hữu tự nhiên sanh dã.'' Na-Tiên ngữ Vương
ngôn: ''Thí như không hầu vô ty, vô trụ, vô nhơn cổ giả,
ninh năng tác thanh bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng tự tác thanh.''
Na-Tiên ngôn: ''Như sử không hầu hữu ty, hữu trụ, hữu nhơn
công cổ giả, kỳ thanh ninh xuất bất?'' Vương ngôn: ''Hữu
thanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Như thị, thiên hạ vô tự nhiên sanh
vật giai đương hữu sở nhân.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Như
toản hỏa toại vô lưỡng mộc, vô nhơn toản giả, ninh năng
đắc hỏa bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng đắc hoả.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thiết hữu lưỡng mộc, hữu nhơn toại chi, ninh năng
sanh hỏa bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, tức sanh hoả.'' Na-tiên
ngôn: ''Thiên hạ vô hữu tự nhiên sanh vật giai đương hữu
sở nhân.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Thí như dương toại
câu vô nhơn trì chi diệc vô nhựt vô thiên, ninh năng đắc
hoả.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như dương toại hữu nhơn trì chi,
hữu thiên, hữu nhựt, ninh năng đắc hỏa bất?'' Vương ngôn:
''Đắc hoả.'' Na-Tiên ngôn: ''Thiên hạ vô hữu tự nhiên sanh
vật giai đương hữu nhân.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Nhược
nhơn vô kính, vô minh, nhơn dục tự chiếu, ninh năng tự kiến
kỳ hình bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng tự kiến.'' Na-Tiên
ngôn: ''Như hữu hữu kính, hữu minh, hữu nhơn tự chiếu ninh
năng tự kiến hình bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, tức năng tự
kiến.'' Na-Tiên ngôn: ''Thiên hạ vô hữu tự nhiên sanh vật
giai hữu sở nhân.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn Na-Tiên: ''Thế gian nhơn ninh vi hữu nhơn vô?'' Na-Tiên
ngôn: ''Thế gian bất năng thẩm hữu nhơn dã, thích đương
hô thùy vi nhơn.'' Vương ngôn: ''Thân trung mạng tức vi nhơn
bất?'' Na-Tiên vấn Vương: ''Nhơn thân trung mạng năng dụng
nhãn thị sắc bất, năng dụng nhĩ thính âm thanh bất, năng
dụng tỵ văn hương bất, năng dụng khẩu tri vị bất, năng
dụng thân tri tế hoạt bất, năng dụng ý hữu sở tri bất?''
Vương ngôn: ''Năng.'' Na-Tiên ngôn: ''Kim ngã dữ Vương kỳ
ư điện thượng tứ diện hữu song tự tại dục tòng hà
song giả ninh năng kiến bất?'' Vương ngôn: ''Đắc kiến.''
Na-Tiên ngôn: ''Thiết linh nhơn mạng tại thân trung tự tại
dục tòng hà khổng thị nhĩ năng dĩ nhãn thị sắc bất, năng
dụng nhĩ thị sắc bất, năng dụng tỵ thị sắc bất, năng
dụng khẩu thị sắc bất, năng dụng thân thị sắc bất,
năng dụng ý thị sắc bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thiết linh mạng tại nhĩ năng dĩ nhĩ hữu sở văn
bất, năng dĩ nhĩ hữu sở kiến bất, năng dĩ nhĩ tri hương
xú bất, năng dĩ nhĩ tri vị bất, năng dĩ nhĩ tri tế hoạt
bất, năng dĩ nhĩ hữu sở niệm bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Thiết
linh mạng tại tỵ năng dĩ tỵ tri hương xú bất, năng dĩ
tỵ văn âm thanh bất, năng dĩ tỵ tri vị bất, năng dĩ tỵ
tri tế hoạt bất, năng dĩ tỵ hữu sở niệm bất?'' Na-tiên
ngôn: ''Thiết linh mạng tại khẩu năng dĩ khẩu tri vị bất,
năng dĩ khẩu hữu sở kiến bất, năng dĩ khẩu thính âm thanh
bất, năng dĩ khẩu văn xú hương bất, năng dĩ khẩu tri tế
hoạt bất, năng dĩ khẩu hữu sở niệm bất?'' Na-Tiên ngôn:
''Thiết linh mạng tại thân trung năng dĩ thân tri tế hoạt
bất, năng dĩ thân hữu sở kiến bất, năng dĩ thân thính
âm thanh bất, năng dĩ thân tri xú hương bất, năng dĩ thân
tri vị bất, năng dĩ thân hữu sở niệm bất?'' Na-Tiên ngôn:
''Thiết linh mạng tại thức năng dĩ thức hữu sở niệm bất,
năng dĩ thức thính âm thanh bất, năng dĩ thức tri xú hương
bất, năng dĩ thức tri vị bất, năng dĩ thức tri tế hoạt
bất?'' Vương ngôn: ''Bất năng tri dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
sở ngữ tiền hậu bất tương phó.'' Na-Tiên ngôn: ''Như ngã
dữ Vương cộng tại điện thượng triệt nhưỡng tứ song
giả thị ninh quảng viễn bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, quảng
viễn.'' Na-Tiên ngôn: ''Thiết linh mạng tại thân trung ( ) nhãn
khứ chi, kỳ thị ninh quảng viễn bất, quyết nhĩ linh đại
kỳ thính ninh năng viễn bất, quyết tỵ linh đại văn hương
ninh năng viễn bất, quyết khẩu linh đại tri vị ninh năng
đa bất, phó bác bì phu tri tế hoạt ninh năng đa bất, quyết
phán khứ ý kỳ linh ninh đại bất?'' Vương ngôn: ''Bất dã.''
Na-Tiên ngôn: ''Vương diệc ngữ tiền hậu bất phó.'' Na-Tiên
vấn Vương ngôn: ''Vương trì tàng nhơn lai nhập tại Vương
tiền trụ, Vương ninh giác tri tại tiền trụ bất?'' Vương
ngôn: ''Tri tại tiền.'' Na-Tiên ngôn: ''Trì tàng giả tức nhập
Vương thất ninh tri nhập thất bất?'' Vương ngôn: ''Tri nhập
thất giả.'' Na-Tiên ngôn: ''Thiết linh nhơn mạng tại thân
trung nhơn trì vị trước khẩu trung năng tri điềm, thố, toan,
hàm, tân, khổ.'' Vương ngôn: ''Tri chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
sở ngữ tiền hậu bất tương phó dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Như
nhơn cô mỹ tửu trước đại khí trung cấp tắc nhứt nhơn
khẩu đảo trí tửu trung linh thường tửu, kỳ nhơn ninh tri
tửu vị bất?'' Vương ngôn: ''Kỳ nhơn bất tri.'' Na-Tiên ngôn:
''Hà dĩ cố bất tri vị?'' Vương ngôn: ''Vị nhập khẩu đáo
thiệt thượng, cố bất tri vị.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương sở
ngữ tiền hậu bất tương phó.'' Vương ngôn: ''Ngã ngu si trí
vị cập thị nan, nguyện tương giải chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
tòng nhãn kiến sắc thần động, thần động tức sanh khổ
lạc ý niệm hiệp nhĩ, tỵ, khẩu, ý, giai đồng hiệp vi ý
hữu sở niệm thần động; thần động tức sanh khổ lạc,
tòng khổ lạc sanh ý, tòng sanh niệm, triển chuyển tương
thành thích vô thường chủ.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn sanh nhãn thời nhãn dữ thần câu
sanh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên, đồng thời câu sanh.'' Vương
phục vấn: ''Nhãn cư tiền sanh gia, thần cư tiền sanh gia?''
Na-Tiên ngôn: ''Nhãn cư tiền sanh, thần cư hậu sanh.'' Vương
ngôn: ''Nhãn ngữ thần ngôn, ngã sở hành sanh xứ, nhữ đương
tùy ngã hậu sanh tương ngữ ngôn lưỡng gia, thần ngữ nhãn
ngôn, nhữ sở sanh xứ, ngã đương tùy nhữ hậu sanh, lưỡng
tương ngữ bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Lưỡng bất tương dữ ngữ.''
Vương ngôn: ''Khanh bất ngôn đồng thời câu sanh, hà dĩ cố
bất tương ngữ gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Hữu tứ sự câu bất
tương ngữ.'' Na-Tiên tự ngôn: ''Hà đẳng tứ? Nhứt, vi hạ
hành; nhị, vi hướng môn; tam, vi hành triệt; tứ giả, vi số.
Thị tứ sự câu bất tương ngữ.'' Vương phục vấn: ''Hà
đẳng vi hạ hành giả?'' Na-Tiên báo Vương ngôn: ''Cao sơn
thượng thiên vũ, kỳ thủy tùy lưu đương như hà hành?''
Vương ngôn: ''Hạ hành gia.'' Na-Tiên ngôn: ''Hậu phục thiên
vũ, kỳ thủy lưu đương phục như hà hành?'' Vương ngôn:
''Đương tùy tiền lưu thủy xứ hành.'' Na-Tiên vấn Vương
ngôn: ''Tiền thủy ninh ngữ hậu thủy ngôn, nhữ đương tùy
ngã hậu lai. Hậu thủy ninh ngữ tiền thủy ngôn, ngã đương
tùy nhữ xứ lưu hành. Tiền thủy, hậu thủy tương ngữ ngôn
nhĩ bất?'' Vương ngôn: ''Thủy lưu các tự hành, tiền thủy
bất tương ngữ dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhãn diệc như thủy,
nhãn bất ngữ thần ngôn, nhữ đương tùy ngã hậu sanh; thần
diệc bất ngữ nhãn ngôn, ngã đương tùy nhữ hậu hành sanh
dã. Nhãn dữ thần câu bất tương ngữ dã. Thị cố vi hạ
hành. Nhĩ, mục, tỵ, khẩu, thân, ý, diệc nhĩ.'' Vương phục
vấn: ''Hà đẳng vi hướng môn giả?'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như
đại thành đô hữu nhứt môn, kỳ trung hữu nhứt nhơn dục
xuất đương tòng hà hướng?'' Vương ngôn: ''Đương tòng môn
nhĩ.'' Na-Tiên ngôn: ''Hậu phục hữu nhứt nhơn dục xuất,
đương phục tòng hà hướng xuất?'' Vương ngôn: ''Cố đương
tòng tiền nhơn môn xuất nhĩ.'' Na-Tiên ngôn Vương: ''Tiền
xuất nhơn ninh ngữ hậu nhơn ngôn, nhữ đương tùy ngã hậu
xuất. Hậu nhơn ninh ngữ tiền nhơn ngôn, ngã đương tùy khanh
sở tòng môn xuất. Lưỡng nhơn ninh tương ngữ ngôn nhĩ bất?''
Vương ngôn: ''Tiền nhơn, hậu nhơn câu bất tương ngữ dã.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhãn diệc như môn, nhãn bất ngữ thần ngôn,
nhữ đương tùy ngã hậu sanh; thần diệc bất ngữ nhãn ngôn,
ngã kim đương tùy nhữ hậu sanh. Nhãn dữ thần câu bất tương
ngữ dã. Thị vi hướng môn. Nhĩ, tỵ, khẩu, thân, ý diệc
nhĩ.'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Hà đẳng vi triệt hành
giả?'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Tiền xa hành hữu triệt,
hậu xa hành đương tòng hà sở hành?'' Vương ngôn: ''Hậu
xa đương tòng tiền xa triệt trung hành.'' Na-Tiên ngôn: ''Tiền
xa luân ninh ngữ hậu luân ngôn, nhữ đương tùy ngã xứ tòng
hậu lai. Hậu xa luân ninh ngữ tiền luân, ngã đương tùy nhữ
xứ hành; ninh tương ngữ ngôn nhĩ bất?'' Vương ngôn: ''Câu
bất tương ngữ dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn diệc như thị. Nhãn
bất ngữ thần, ngã sở sanh xứ, nhữ đương tùy ngã sanh;
thần diệc bất ngữ nhãn, ngã đương tùy khanh hậu sanh.''
Na-Tiên ngôn: ''Nhĩ, tỵ, khẩu, thân, thần câu bất tương
ngữ.'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Hà đẳng vi số?'' Na-Tiên
ngôn: ''Số giả, hiệu kế dã. Thư ( ) học vấn thị vi số.
Nhĩ, mục, tỵ, khẩu, thân, thần sảo sảo ( ) tri cộng hiệp
thị lục sự nãi vi hữu sở tri bất tòng nhứt sự hữu sở
tri dã.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn mục sanh thời, dữ khổ lạc câu sanh bất?'' Na-Tiên
ngôn: ''Mục dữ khổ lạc câu sanh, giai tương tòng hiệp sanh.''
Vương phục ngôn: ''Hà đẳng vi hiệp giả?'' Na-Tiên ngôn:
''Lưỡng tương xúc vi hiệp, hiệp giả. Thí như lưỡng dương
tương để; thị vi hiệp. Nhứt dương như mục, nhứt dương
như sắc, hiệp vi danh phối. Thí như nhứt thủ vi mục, nhứt
thủ vi sắc, lưỡng thủ hiệp vi phối. Thí như lưỡng thạch,
nhứt thạch vi mục, nhứt thạch vi sắc, lưỡng thạch hiệp
vi phối. Nhĩ, mục, tỵ, thân, thần, giai đồng hiệp vi phối.
Thí như lưỡng thạch, nhứt thạch như thần, nhứt thạch
như chí, lưỡng thạch hiệp vi phối, thần chí hiệp như thị;
thị danh vi phối.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn Na-Tiên: ''Lạc, hà đẳng loại?'' Na-Tiên ngôn: ''Tự giác
tri vi lạc.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí nhược nhơn sự quốc vương,
kỳ nhơn hiền thiện, Vương tứ dữ tài vật; kỳ nhơn đắc
chi, dụng tự khoái lạc tại sở dục, vi kỳ nhơn tự niệm,
ngã sự Vương đắc thưởng tứ, kim đắc lạc, lạc như thị.''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn tâm niệm thiện, khẩu ngôn thiện,
thân hành thiện; hành thiện như thị, tử hậu đắc sanh thiên
thượng, kỳ nhơn ư thiên thượng cực ý tự ngu lạc tự
niệm ngôn, ngã tại thế gian thời, tâm niệm thiện, khẩu
ngôn thiện, thân hành thiện; thị cố ngã tự trí sanh thử
gian, đắc lạc thậm lạc; thị vi giác.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Hà đẳng vi giác giả?'' Na-Tiên
ngôn: ''Tòng tri vi giác. Thí như Vương hữu trì tàng giả nhập
tàng thất trung tự thị thất trung, tri hữu nhược thiên tiền,
kim, ngân, châu, ngọc, tăng, bạch, tạp hương sắc giai tri
tạp xứ, thị vi giác tri.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Nhơn hữu sở niệm, hà đẳng loại?''
Na-Tiên ngôn: ''Nhơn hữu sở niệm nhân hữu sở tác; thí như
nhơn hòa độc dược tự ẩm diệc phục hành ẩm nhơn, thân
tự khổ diệc phục khổ tha nhơn thân.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí
như nhơn tác ác, tử hậu đương nhập Nê-Lê trung chư sở
giáo giả giai nhập Nê-Lê trung; ác nhơn hữu sở niệm, sở
tác ngôn như thị.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn Na-Tiên ngôn: ''Hà đẳng vi nội động giả?'' Na-Tiên
ngôn: ''Chí niệm nội tiện động.'' Vương ngôn: ''Động hành
thời vân hà?'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như đồng huyên đồng phũ
hữu nhơn vãng thiêu chi, kỳ khí hữu thanh cử hồ hữu dư
âm nhi hành, nhơn như thị chí động niệm nhân hành.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thiêu thời vi động, hữu dư âm vi hành.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Năng hiệp thủ
phân biệt chi bất thị vi hiệp, thị vi trí, thị vi niệm,
thị vi ý, thị vi động gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Giả linh dĩ hiệp
bất khả phục phân biệt dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương sử tể
nhơn tác mỹ canh, trung hữu thủy, hữu nhục, hữu thông toán,
hữu cương, hữu diêm thỉ, hữu noạ, Vương sắc trù hạ
nhơn ngôn, sở tác mỹ canh như tiền thủ canh trung thủy vị,
lai thứ thủ nhục vị, lai thứ thủ thông vị, lai thứ thủ
cương vị, lai thứ thủ diêm thỉ vị, lai thứ thủ nọa vị,
lai canh dĩ thành, nhơn ninh năng nhứt nhứt thủ canh vị dữ
Vương bất?'' Vương ngôn: ''Canh nhứt hiệp dĩ hậu bất năng
nhứt nhứt biệt vị dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Chư sự diệc như
thị, nhứt hiệp bất khả biệt dã, thị vi khổ lạc, thị
vi trí, thị vi động, thị vi niệm.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Nhơn trì mục
thị diêm vị ninh khả biệt tri bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Vương
tri nãi như thị gia, năng trì mục thị tri diêm vị?'' Vương
ngôn: ''Mục bất tri diêm vị gia.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn trì
thiệt năng tri diêm vị thủ bất năng dĩ mục tri diêm vị
dã.'' Vương phục ngôn: ''Nhơn dụng thiệt tri vị vân'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn giai dụng thiệt biệt tri vị.'' Vương ngôn: ''Chư
diêm vị giai đương dụng thiệt biệt tri gia?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhiên, Chư diêm vị giai đương dụng thiệt biệt tri nhĩ.''
Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Xa tái diêm ngưu ách diêm xa
ngưu ninh năng biệt tri bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Xa ngưu bất năng
biệt tri tri diêm vị dã.'' Vương vấn Na-Tiên ngôn: ''Diêm
vị ninh khả xứng bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Vương trí nãi nhĩ
năng xứng diêm vị Vương vấn.'' Na-Tiên ngôn: ''Diêm vị bất
khả xứng dã. Kỳ khinh trọng khả xứng nhĩ.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Phàm nhơn thân trung
ngụ tri tác chúng sự sở thành gia, tác nhứt sự thành ngũ
tri gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Tác chúng sự sở thành, phi nhứt sự
sở thành dã; thí như nhứt điạ ngũ cốc đương sanh thời
các các tự sanh động loại; nhơn thân trung ngũ sự giai dụng
chúng sự các sở sanh.'' Vương ngôn: ''Thiện tai! Thiện tai!''
Vương phục vấn Na-Tiên: ''Thế gian nhơn đầu, tu, phát, phu,
diện, mục, nhĩ, tỵ, khẩu, thân thể, tứ chi, thủ túc, giai
hoàn cụ, hà cố trung hữu thọ mạng trường giả, trung hữu
đoản mạng giả, hữu đa bịnh giả, trung hữu thiểu bịnh
giả, trung hữu bần giả, trung hữu phú giả, trung hữu quí
giả, trung hữu tiện giả, trung hữu đại sĩ giả, trung hữu
tiểu sĩ giả, trung hữu đoan chánh giả, trung hữu xú giả,
trung hữu vi nhơn sở tín giả, trung hữu vi nhơn sở nghi giả,
trung hữu minh hiếu giả, trung hữu ngu giả, hà cố bất đồng?''
Na-Tiên ngôn: ''Thí như chư thọ mộc quả chúng, trung hữu
thố bất điềm giả, trung hữu khổ giả, trung hữu tân giả,
trung hữu điềm giả, trung hữu chính thố giả.'' Na-Tiên vấn
Vương ngôn: ''Thị giai thọ mộc, hà cố bất đồng?'' Vương
ngôn: ''Sở dĩ bất đồng giả, kỳ tài các tự dị.'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn diệc như thị, tâm sở niệm giả các các dị,
thị cố linh thế gian nhơn bất đồng nhĩ, trung hữu đoản
mạng giả, trung hữu trường mạng giả, trung hữu đa bịnh
giả, trung hữu thiểu bịnh giả, trung hữu phú giả, trung
hữu bần giả, trung hữu quí giả, trung hữu tiện giả, trung
hữu đại sĩ giả, trung hữu tiểu sĩ giả, trung hữu đoan
chánh giả, trung hữu xú giả, trung hữu ngữ dụng giả, trung
hữu ngữ bất dụng giả, trung hữu minh giả, trung hữu ngu
giả.'' Na-Tiên ngôn: ''Thị cố Phật sở ngôn, tùy kỳ nhơn
tác thiện ác tự đương đắc chi, trung hữu hào quí giả,
trung hữu bần cùng giả, giai thị tiền thế túc mạng thế
tác thiện ác các tự tùy kỳ đức đắc chi.'' Vương ngôn:
''Thiện tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
hữu dục tác thiện giả đương tiền tác chi gia, đương hậu
tác chi hồ?'' Na-Tiên ngôn: ''Đương cư tiền tác chi, tại
hậu tác chi bất năng ích nhơn dã. Cư tiền tác giả hữu
ích ư nhơn.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Vương khát dục ẩm
thời sử nhơn quật điạ tác tỉnh năng phó Vương khát bất?''
Vương ngôn: ''Bất phó khát dã; đương cư tiền tác tỉnh
nhĩ.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn diệc như thị, nhơn sở cư giai
đương cư tiền, tại hậu tác giả vô ích dã.'' Na-Tiên vấn
Vương: ''Vương cơ thời nãi sử nhơn canh điạ, phấn điạ,
chủng ngũ cốc cơ ninh dụng phạn gia, đương dự hữu trừ?''
Vương ngôn: ''Bất dã, đương tiên hữu trừ trữ.'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn diệc như thị, đương tiên tác thiện, hữu cấp
nãi tác thiện giả vô ích thân dã.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Thí
như Vương hữu oán đương lâm thời xuất chiến đấu, Vương
năng sử nhơn giáo mã, giáo tượng, giáo nhơn, tác chiến đấu
cụ hồ?'' Vương ngôn: ''Bất dã, đương túc hữu trừ trữ
lâm thời tiện khả chiến đấu, lâm thời giáo mã, giáo tượng,
giáo nhơn, vô ích dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Phật kinh thuyết ngôn,
nhơn đương tiên tự niệm thân tác thiện, tại hậu tác thiện
vô ích dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương mạc khí đại đạo tựu
tà đạo vô hiệu; ngu nhơn khí thiện tác ác hậu tọa đề
khốc vô sở ích dã. Nhơn gia khí quyên trung chánh, tựu ư
bất chánh, lâm tử thời hối tại hậu.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai! Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Khanh tào chư sa-môn
ngôn, thế gian hỏa bất như Nê-Lê trung hỏa nhiệt dã. Khanh
tào phục ngôn, trì tiểu thạch trước thế gian hỏa trung
chí mộ bất tiêu dã. Khanh tào phục ngôn, cực thủ đại
thạch trước Nê-Lê hỏa trung khước tiêu tận. Thị cố,
ngã bất tín dã. Khanh tào phục ngôn, nhơn tác ác tử tại
Nê-Lê trung sổ thiên vạn tuế, kỳ nhơn bất tiêu tử; thị
cố ngã trọng bất tín thị ngữ dã.'' Na-Tiên vấn Vương:
''Vương ninh văn kiến thủy trung hữu thư mãng, thư giao, thư
biết, thư giải, hoài tử dĩ sa thạch vi thực bất?'' Vương
ngôn: ''Nhiên, giai dĩ thị vi thực.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Sa-thạch
tại phúc trung ninh tiêu bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, giai tiêu.''
Na-Tiên ngôn: ''Kỳ phúc trung hoài tử ninh phục tiêu bất?''
Vương ngôn: ''Bất tiêu dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Hà dĩ cố bất
tiêu?'' Vương ngôn: ''Tương lộc độc đương nhiên cố bất
tiêu.'' Na-Tiên ngôn: ''Nê-Lê trung nhơn diệc như thị, sổ
thiên vạn tuế bất tiêu tử giả, kỳ nhơn sở tác tội quá
vị tận, cố bất tiêu tử.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Thư
sư tử, thư hổ, thư cẩu, thư miêu hoài tử giai nhục thực
đạm cốt nhập phúc trung thời ninh tiêu bất?'' Vương ngôn:
''Giai tiêu tận.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Kỳ phúc hoài
tử ninh phục tiêu bất?'' Vương ngôn: ''Bất tiêu dã.'' Na-Tiên
ngôn: ''Dụng hà cố bất tiêu?'' Vương ngôn: ''Độc dụng
lộc tương, cố bất tiêu dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Nê-Lê trung
nhơn diệc như thị, sổ thiên vạn tuế bất tiêu tử giả;
Nê-Lê trung nhơn sở tác quá ác vị giải, cố bất tiêu tử.''
Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Thư ngưu, thư mã, thư lư, thư quân,
thư lộc, hoài tử giai thực thảo sô vi xan bất?'' Vương ngôn:
''Nhiên, giai dĩ thị vi thực.'' Na-Tiên ngôn: ''Kỳ sô thảo
ninh ư phúc trung tiêu tận bất?'' Vương ngôn: ''Giai tiêu tận.''
Na-Tiên ngôn: ''Kỳ phúc trung tử ninh tiêu tận bất?'' Vương
ngôn: ''Bất tiêu tận dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Hà cố bất tiêu
tận?'' Vương ngôn: ''Độc dĩ tương lộc đương nhiên cố
sử bất tiêu tận.'' Na-Tiên ngôn: ''Nê-Lê trung nhơn diệc
như thị; thị tội quá vị tận, cố bất tiêu tử.'' Na-Tiên
vấn Vương ngôn: '' Phu nhơn cập trưởng giả phú gia nữ ẩm
thực giai mỹ tứ ý thực thực ư phúc trung ninh tiêu bất?''
Vương ngôn: ''Giai tiêu.''
Na-Tiên
vấn Vương ngôn: ''Phúc trung hoài tử ninh tiêu bất?'' Vương
ngôn: ''Bất tiêu dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Hà dĩ cố bất tiêu?''
Vương ngôn: ''Độc tương lộc cố sử bất tiêu dã.'' Na-Tiên
ngôn: ''Nê-Lê trung nhơn diệc như thị, sở dĩ sổ thiên vạn
tuế bất tiêu tử giả dụng tiên thế tác ác cố vị giải,
cố bất tiêu tử.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn tại Nê-Lê trung trưởng
tại Nê-Lê trung, lão quá tận nãi đương tử.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Khanh tào chư sa-môn
ngôn, thiên hạ điạ giai tại thủy thượng, thủy tại phong
thượng, phong tại không thượng, ngã bất tín thị dã.'' Na-Tiên
tiện tiền thủ Vương thư thủy thích dĩ tam chỉ toát cử
chi, vấn Vương ngôn: '' Thị trung thủy vi phong sở trì bất?''
Vương ngôn: ''Nhiên, vi phong sở trì.'' Na-Tiên ngôn: ''Phong
trì thủy diệc như thị.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Nê-Hoàn đạo giai quá khứ vô sở
phục hữu gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nê-Hoàn đạo vô sở phục
hữu dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Ngu si chi nhơn kính lai sách nội ngoại
thân ái toạ, thị cố bất năng độ thoát ư lão, bịnh, tử.''
Na-Tiên ngôn: ''Trí giả học đạo nhơn nội ngoại thân bất
trước dã; nhơn vô hữu ân ái, vô hữu ân ái giả, vô tham
dục giả, vô hữu bào thai; vô hữu bào thai giả bất sanh
bất lão; bất sanh bất lão, bất bịnh bất tử; bất bịnh
bất ưu, bất khốc; bất ưu bất khốc, bất nội tâm thống,
tiện đắc Nê-Hoàn đạo.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên ngôn: ''Chư học đạo giả tất năng đắc
Nê-Hoàn đạo bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất năng tất đắc Nê-Hoàn
đạo dã. Chánh hướng thiện đạo giả học tri chánh sự,
đương sở phụng hành giả phụng hành chi; bất đương phụng
hành giả viễn khí chi, đương sở niệm giả niệm, bất đương
sở niệm giả khí chi, nhơn như thị giả đắc Nê-Hoàn đạo.''
Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn
bất đắc Nê-Hoàn đạo giả ninh tri Nê-Hoàn đạo vi khoái
bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhiên, tuy vị đắc Nê-Hoàn đạo do
tri Nê-Hoàn đạo vi khoái dã.'' Vương ngôn: ''Nhơn vị đắc
Nê-Hoàn đạo giả hà dĩ tri vi khoái gia?'' Na-Tiên vấn Vương
ngôn: ''Nhơn sanh vị thường triệt thủ túc vi thống xứ?''
Vương ngôn: ''Nhơn tuy vị thường cánh triệt thủ túc do tri
vi thống dã.'' Na-Tiên ngôn: ''Hà dụng tri vi thống dã?'' Vương
ngôn: ''Kỳ nhơn triệt thủ túc thời ( ) hô dụng thị tri
vi thống.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn diệc như thị, tiền đắc
Nê-Hoàn đạo giả chuyển tương ngữ Nê-Hoàn đạo khoái dụng
thị cố tín chi.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn
Na-Tiên: ''Na-Tiên ninh tằng kiến Phật bất?'' Na-Tiên ngôn:
''Vị tằng kiến dã.'' Vương ngôn: ''Na-Tiên chư sư ninh tằng
kiến Phật bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Chư sư diệc bất kiến Phật
dã.'' - ''Như sử Na-Tiên cập chư sư bất kiến Phật giả,
định vi vô hữu Phật dã.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Vương
kiến ngũ bá thủy sở hiệp tụ xứ bất?'' Vương ngôn: ''Ngã
bất kiến dã.'' Na-Tiên ngôn: '' Vương phụ cập thái phụ
giai kiến thị thủy bất?'' Vương ngôn: ''Giai bất kiến dã.''
Na-Tiên ngôn: ''Vương phụ cập thái phụ giai bất kiến thử
ngũ bá thủy hiệp tụ xứ, thiên hạ định vi vô hữu thử
ngũ bá thủy sở tụ xứ gia?'' Vương ngôn: ''Tuy ngã phụ cập
thái phụ giai bất kiến thử thủy giả, thực hữu thử thủy
gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Tuy ngã chư sư bất kiến Phật giả, kỳ
thực hữu Phật.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!''
(Na-Tiên
tì-kheo Kinh - Quyển Trung)
-ooOoo-
NA-TIÊN
TÌ-KHEO KINH
Quyển
Hạ
Vương
phục vấn ngôn: ''Vô hữu phục thắng Phật giả gia?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhiên, vô hữu thắng Phật giả.'' Vương phục vấn:
''Hà dĩ tri vi vô hữu thắng Phật giả?'' Na-Tiên vấn Vương
ngôn: ''Như nhơn vị tằng nhập đại hải trung ninh tri hải
thủy vi đại bất, hữu ngũ bá hà, hà hữu ngũ bá tiểu hà,
lưu nhập đại hà: nhứt giả danh Hằng, nhị giả danh Tín-tha,
tam giả danh Tư-tha, tứ giả danh ( )-xoa, ngũ giả danh Thí-phí-di-nhĩ.
Ngũ hà thủy trú dạ lưu nhập hải. Hải thủy diệc bất
tăng, bất giảm.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương ninh năng văn tri bất?''
Vương ngôn: ''Thực tri.'' Na-Tiên ngôn: ''Dĩ đắc đạo nhơn
cộng đạo thuyết vô hữu năng thắng Phật giả thị cố,
ngã tín chi.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên:
''Hà dụng tri vô hữu năng thắng Phật giả?'' Na-Tiên vấn
Vương: ''Tạo tác thư sư giả vi thùy?'' Vương ngôn: ''Tạo
tác thư sư giả danh Chất.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương ninh tằng
kiến Chất bất?'' Vương ngôn: ''Chất dĩ tử cửu viễn, vị
tằng kiến.'' Na-Tiên ngôn: ''Vương vị tằng kiến Chất, hà
dụng tri Chất vi tạo thư sư?'' Vương ngôn: ''Trì cổ thời
thư tự chuyển tương giáo cáo, dụng thị, cố ngã tri danh
vi Chất.'' Na-Tiên ngôn: ''Dụng thị cố ngã tào kiến Phật
kinh giới như kiến Phật vô dị. Phật sở thuyết kinh đạo
thậm thâm khoái, nhơn tri Phật kinh giới, dĩ hậu tiện chuyển
tương giáo, dụng thị cố ngã tri vi vô hữu năng thắng Phật
giả.'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Tự kiến Phật kinh đạo
khả cửu hành chi?'' Na-Tiên ngôn: ''Phật sở thí giáo cấm
kinh giới thậm khoái đương phụng hành chi chí lão.'' Vương
ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn tử dĩ
hậu thân bất tùy hậu thế sanh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
tử dĩ hậu cánh thọ tân thân cố thân bất tùy.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thí như đăng trung chú cánh tương nhiên cố chú tục
tại tân chú cánh nhiên. Nhơn thân như thị cố thân bất hành
cánh thọ tân thân.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Vương tiểu thời
tòng sư học thư, độc kinh bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, ngã
tục niệm chi.'' Na-Tiên vấn Vương:
''Vương
sở tòng sư thọ kinh thư sư ninh phục tri bản kinh thư gia,
tất cựu đắc kỳ bản kinh thư?'' Vương ngôn: ''Bất dã.
Sư tục tự tri bản kinh thư nhĩ.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn thân
như thử trí, cố cánh thọ tân thân.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Thẩm vi hữu trí vô?'' Na-Tiên
ngôn: ''Vô hữu trí.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn đạo tha
nhơn quả loã, đạo giả ninh hữu quá vô?'' Vương ngôn: ''Hữu
quá.'' Na-Tiên ngôn: ''Sơ chủng tài thời thượng vô quả loã,
hà duyên đạo giả đương hữu quá?'' Vương ngôn: ''Thiết
bất chủng tài, hà duyên hữu quả, thị cố đạo giả vô
trạng.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn diệc như thị, dụng kim thế
tác thiện ác sanh ư hậu thế cánh thọ tân thân.'' Vương
ngôn: ''Nhơn dụng thị cố thân hành tác thiện ác cánh tân
thiện ác sở tại?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn chư sở tác thiện
ác tùy nhơn như ảnh tùy thân; nhơn tử đản vong kỳ thân,
bất vong kỳ hành. Thí như nhiên hỏa dạ thư hỏa diệt kỳ
tự tục tại hỏa chí phục thành chi. Kim thế sở tác hành
hậu thế thành như thọ chi như thị.'' Vương ngôn: ''Thiện
tai!'' Vương ngôn Na-Tiên: ''Ninh năng phân biệt chỉ thị sở
tại bất gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Bất khả đắc tri thiện ác
sở tại.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Thọ mộcvị hữu quả thời
ngôn ninh năng phân biệt chỉ thị ngôn kỳ chi gian vô hữu
quả ninh khả dự tri chi bất gia?'' Vương ngôn: ''Bất khả
tri.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn vị đắc đạo bất năng dự tri
thiện ác sở tại.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn: ''Nhơn đương ư hậu thế sanh giả ninh năng tự tri bất.''
Na-Tiên ngôn: ''Kỳ đương sanh giả tự tri.'' Vương ngôn: ''Hà
dụng tri chi?'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như điền gia canh chủng
thiên vũ thời tiết kỳ nhơn ninh dự tri đương đắc cốc
bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, do tri đương đắc cốc đa.'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn diệc như thị, nhơn đương ư hậu thế sanh dự
tự tri.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên:
''Thẩm hữu Nê-Hoàn vô?'' Na-Tiên ngôn: ''Thẩm hữu.'' Vương
ngôn: ''Na-Tiên ninh năng chỉ thị ngã Phật tại kỳ xứ bất?''
Na-Tiên ngôn: ''Bất năng chỉ thị Phật tại kỳ xứ. Phật
dĩ Bát-Nê-Hoàn khứ, bất khả đắc chỉ thị, chỉ thị kiến
xứ.'' Na-Tiên ngôn: ''Thí như nhơn nhiên đại hỏa dĩ tức
diệt kỳ hoả, hỏa ninh khả phục chỉ thị tri quang sở tại
bất?'' Vương ngôn: ''Bất khả tri xứ.'' Na-Tiên ngôn: ''Phật
dĩ Bát-Nê-Hoàn khứ, bất khả phục tri xứ.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Sa-môn ninh tự ái
kỳ thân bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Sa-môn bất tự ái kỳ thân.''
Vương ngôn: ''Như linh sa-môn bất tự ái kỳ thân giả, hà
dĩ cố tự tiêu tức ngọa dục đắc an ôn nhuyễn, ẩm thực
dục đắc mỹ thiện, tự hộ thị hà dĩ cố?'' Na-Tiên vấn
Vương ngôn: ''Ninh tằng nhập chiến đấu trung bất?'' Vương
ngôn: ''Nhiên, ngã tằng nhập chiến đấu trung.'' Na-Tiên ngôn:
''Tại chiến đấu trung, tằng vị đao, nhẫn, tiễn sở trúng
bất?'' Vương ngôn: ''Ngã tằng phả vị đao, nhẫn sở trúng.''
Na-Tiên vấn Vương: ''Đao, nhẫn, mâu, tiễn thương nại hà?''
Vương ngôn: ''Ngã dĩ cao, dược, miên, nhứ, lý nhĩ.'' Na-Tiên
vấn Vương ngôn: ''Vương vị ái thương cố dĩ cao, dược,
miên, nhứ lý gia?'' Vương ngôn: ''Ngã bất ái thương.'' Na-Tiên
ngôn: ''Thù bất ái thương giả, hà dĩ trì cao, dược, miên
nhứ lý dĩ hộ chi?'' Vương ngôn: ''Ngã dục sử tật dũ nhĩ,
bất ái kỳ thương.'' Na-Tiên ngôn: ''Sa-môn diệc như thị;
bất ái kỳ thân, tuy ẩm thực, tâm bất lạc, bất dụng tác
mỹ, bất dụng tác hảo, bất dụng tác cơ sắc, thú dục
chi thân thể phụng hành Phật kinh giới nhĩ. Phật kinh thuyết
ngôn, nhơn hữu cửu khổng vi cửu mâu thương, chư khổng giai
xú xứ bất tịnh.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn Na-Tiên: ''Phật vi thẩm hữu tam thập nhị tướng, bát
thập chủng hảo, thân giai kim sắc hữu quang ảnh gia?'' Na-Tiên
ngôn: ''Phật thẩm hữu tam thập nhị tướng, bát thập chủng
hảo, giai hữu kim sắc hữu quang ảnh.'' Vương ngôn: ''Phật
phụ mẫu ninh phục hữu tam thập nhị tướng, bát thập chủng
hảo, thân giai kim sắc hữu quang ảnh gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Phật
phụ mẫu vô thị tướng.'' Vương ngôn: ''Như sử phụ mẫu
vô thị tướng giả, Phật diệc vô thị tướng.'' Vương phục
ngôn: ''Nhơn sanh tử tượng kỳ chủng loại, phụ mẫu vô
hữu thị tướng giả, Phật định vô thị tướng.'' Na-Tiên
ngôn: ''Phật phụ mẫu tuy vô thị tam thập nhị tướng, bát
thập chủng hảo, thân kim sắc giả, Phật thẩm hữu thị
tướng.'' Na-Tiên vấn Vương: ''Vương tằng kiến liên hoa bất?''
Vương ngôn: ''Ngã kiến chi.'' Na-Tiên ngôn: ''Thử liên hoa sanh
ư điạ, trưởng ư nê thủy chi trung, sắc thậm, hương hảo,
ninh phục tượng loại nê thủy sắc bất?'' Vương ngôn: ''Bất
tượng loại điạ nê thủy sắc.'' Na-Tiên ngôn: ''Tuy Phật
phụ mẫu vô thị chư tướng giả, Phật thẩm hữu thị chư
tướng; Phật sanh ư thế gian, trưởng ư thế gian, nhi bất
tượng thế gian chi sự.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương
phục vấn Na-Tiên: ''Phật thẩm như đệ thất Thiên vương
Phạm sở hành bất dữ phụ nữ giao hội bất?'' Na-Tiên ngôn:
''Nhiên, thẩm ly ư phụ nữ, tịnh khiết vô hà uế.'' Vương
ngôn: ''Giả linh Phật như đệ thất Thiên vương sở hành
giả, Phật vi đệ thất Phạm đệ tử.'' Na-Tiên vấn Vương:
''Đệ thất Thiên vương giả hữu niệm vô niệm?'' Vương
ngôn: ''Đệ thất Thiên vương Phạm hũu niệm.'' Na-Tiên ngôn:
''Thị cố đệ thất thiên vương Phạm cập thượng chư Thiên
giai vi Phật đệ tử.'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Điểu minh
thanh hà đẳng loại?'' Vương ngôn: ''Điểu minh thanh như nhạn
thanh.'' Na-Tiên ngôn: ''Như thị điểu vi thị nhạn đệ tử,
các tự dị loại; Phật diệc như thị, phi đệ thất Thiên
vương Phạm đệ tử.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục
vấn Na-Tiên: ''Phật ninh tất học tri phụng hành kinh giới
bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Phật tất học tri phụng hành kinh giới.''
Vương ngôn: ''Phật tòng thùy sư thọ kinh giới?'' Na-Tiên ngôn:
''Phật vô sư. Phật đắc đạo thời tiện tất tự tri chư
kinh đạo. Phật bất như chư đệ tử học tri. Phật sở giáo
chư đệ tử giai đương phụng hành chí lão.'' Vương ngôn:
''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn phụ mẫu tử
thời bi đề khốc lệ xuất, nhơn hữu văn Phật kinh diệc
phục bi đề khốc lệ xuất, câu lệ xuất ninh hữu biệt
dị bất?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn hữu phụ mẫu đề khấp giai
cảm tư ái, tư niệm sầu ưu, khổ thống; thử tào ưu giả
ngu si ưu nhĩ. Kỳ hữu văn Phật kinh đạo lệ xuất giả giai
hữu từ ai chi tâm, niệm thế gian cần khổ, thị cố lệ
xuất kỳ đắc phước thậm đại.'' Vương ngôn: ''Thiện tai!''
Vương phục vấn Na-Tiên: ''Dĩ đắc độ thoát giả, vị đắc
độ thoát giả, hữu hà đẳng biệt dị?'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn
vị đắc độ thoát giả hữu tham dục chi tâm, nhơn đắc
độ thoát giả vô hữu tham dục chi tâm, đản dục thú đắc
phạn thực chi mạng nhĩ.'' Vương ngôn: ''Ngã kiến thế gian
nhơn giai dục khoái thân, dục đắc mỹ thữc, vô hữu ( )
túc.'' Na-Tiên ngôn: ''Nhơn vị đắc độ thoát giả phạn thực
dụng tác vinh lạc hảo; nhơn đắc độ thoát giả tuy phạn
thực bất dĩ vi lạc, bất dĩ vi cam, thú dục chi mạng.'' Vương
ngôn: ''Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên: ''Nhơn gia hữu
sở tác niệm cửu viễn chi sự bất?''
Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn sầu ưu thời giai niệm cửu viễn chi sự.'' Vương
ngôn: ''Dụng hà đẳng niệm chi, dụng chí niệm gia, dụng
niệm niệm gia?'' Na-Tiên vấn Vương ngôn: ''Ninh tằng hữu
sở học tri dĩ hậu niệm chi bất?'' Vương ngôn: ''Nhiên, ngã
tằng hữu sở học tri dĩ hậu phục cấp vong chi.'' Na-Tiên
ngôn: ''Vương thị thời vô vong gia, nhi vong chi hồ?'' Vương
ngôn: ''Ngã thời võng niệm.'' Na-Tiên ngôn: ''Khả sai Vương
vi hữu tượng.'' Vương phục vấn Na-tiên: ''Nhơn hữu sở
tác giai niệm như phủ thủy hữu sở tác kim kiến tại sở
tác giai dụng niệm tri gia?'' Na-Tiên ngôn: ''Dĩ khứ chi sự
giai dụng niệm tri chi, kim kiến tại chi sự diệc dụng niệm
tri chi.'' Vương ngôn: ''Như thị nhơn đản niệm khứ sự bất
năng phục niệm tân sự.'' Na-Tiên ngôn: ''Giả linh tân giả
hữu sở tác bất khả niệm giả diệc như thị.'' Vương ngôn:
''Nhơn tân học thư kỹ xảo vi đường quyên gia?'' Na-Tiên
ngôn: ''Nhơn tân học thư họa giả hữu niệm cố linh đệ
tử học giả hữu tri, thị cố hữu niệm nhĩ.'' Vương ngôn:
'' Thiện tai!'' Vương phục vấn Na-Tiên:
