J. KRISHNAMURTI 
GHI CHÉP C ỦA KRISHNAMURTI
Krishnamurti’s Journal
Lời tựa: Mary Lutyens Lời dịch: Ông Không
[Bản dịch 2005 - Hiệu đính 2008]

Lời tựa

Vào tháng 9,1973 Krishnamurti bỗng nhiên bắt đầu viết nhật ký hằng ngày. Trong vòng sáu tuần lễ ông viết trong một quyển sổ tay. Vào tháng đầu tiên của thời gian này ông ở tại Brockwood, Hampshire, và thời gian còn lại ở tại Rome. Ông bắt đầu viết lại mười tám tháng sau khi ở California.
 

Gần như mỗi bài đều mở đầu bằng sự miêu tả về một cảnh thiên nhiên nào đó mà ông thân thuộc, tuy nhiên chỉ có ba lần trong những miêu tả này nói về nơi ông đang ở thực sự. Vì vậy, trang đầu tiên của bài thứ nhất ông miêu tả khu rừng trong công viên tại Brockwood nhưng qua bài thứ hai rõ ràng ông đang ở Switzerland bằng tưởng tượng. Chỉ mãi đến khi ông đang ở California năm 1975 ông mới bắt đầu miêu tả môi trường chung quanh thực sự của ông. Trong những bài còn lại, ông đang nhớ lại những nơi ông đã sống, bằng một sự rõ ràng thể hiện trí nhớ sắc sảo của ông về phong cảnh tự nhiên, khởi nguồn từ sự tinh tế trong quan sát của ông. Tập nhật ký này cũng bộc lộ sự gần gũi thiên nhiên của ông đã tạo ra ảnh hưởng quan trọng trong những lời giáo huấn của ông.
 
Qua tập nhật ký, Krishamurti dùng ngôi thứ ba là chữ “ông ta” để nói về ông, và trong những chi tiết nhỏ ông kể cho chúng ta một sự việc gì đó về bản thân mà từ trước ông không bao giờ đề cập đến.

M.L

Lời Ban Biên Tập TVHS 

Các Nhà xuất bản tại Việt Nam cũng như ở hải ngoại có nhu cầu in cuốn sách này vì mục đích kinh doanh, xin vui lòng liên lạc với Dịch gỉa và tổ chức Krishnamurti Foundation India: Vasanta Vihar 124 Greenways Road RA Puram Chennai - 600 028 Tel: 24937803/24937596 Email: publications@kfionline.org 
 
 

Brockwood Park, Hampshire.         
14-9-1973                                                                      
 

Vào một ngày, khi quay trở lại sau chuyến dạo bộ thanh thản giữa những cánh đồng và cây cối, chúng tôi đi ngang qua khu rừng* gần ngôi nhà trắng to lớn. Đến gần những bậc thềm dẫn vào khu rừng người ta cảm thấy ngay lập tức một cảm giác vô cùng của bình an và tĩnh lặng. Không một vật gì đang chuyển động. 
Dường như xúc phạm thiêng liêng khi đi bộ qua khu rừng, khi đạp chân lên mặt đất; rất thiếu tôn kính khi nói chuyện, ngay cả khi thở. Những cây gỗ đỏ to lớn không động đậy; người da đỏ gọi chúng là những cây im lặng và lúc này chúng im lặng thực sự . Ngay cả con chó cũng không rượt đuổi những con thỏ. Bạn đứng bất động hầu như không dám thở; bạn cảm thấy bạn là một kẻ xâm phạm, vì bạn đã huyên thuyên và cười cợt, và khi đi vào khu rừng này mà không biết có gì ở đó là một kinh ngạc và một choáng váng, sự choáng váng của một phúc lành không mong đợi. Quả tim đang đập chậm lại, không thốt nên lời bởi sự kỳ diệu của nó. Nó là trung tâm của toàn bộ nơi này. Mỗi lần bạn vào khu rừng đều có vẻ đẹp đó, sự yên lặng đó, sự tĩnh lặng lạ lùng đó. Hãy đến khi bạn muốn và nó sẽ ở đó, tràn đầy, phong phú và không thể gọi tên.
 
Mọi hình thức thiền định có ý ‎thức không là một sự việc thực sự: nó không bao giờ có thể là. Cố gắng có dụng ý khi thiền định không là thiền định. Nó phải xảy ra; nó không thể được mời mọc. Thiền định không là trò chơi của cái trí và cũng không là của ham muốn hay của thích thú. Mọi cố gắng để thiền định là phủ nhận nó. Chỉ cần tỉnh thức được điều gì bạn đang suy nghĩ và đang làm và không còn gì thêm nữa. Đang thấy, đang nghe, là đang làm, mà không có phần thưởng và hình phạt. Tinh xảo trong đang làm nằm trong tinh xảo của đang thấy, đang nghe. Rõ ràng mọi hình thức của thiền định đều dẫn đến lừa dối, đến ảo tưởng, bởi vì ham muốn làm đui mù. Một chiều tối dễ thương và ánh sáng dịu của mùa xuân phủ đầy quả đất.

* Nhiều loại cây quí hiếm, gồm cả những cây gỗ đỏ, mọc trong khu rừng tại Brockwood.
 
 

15-9-1973
 

Sống cô đơn thật lý thú. Xa khỏi thế giới này tuy nhiên lại vẫn theo dòng sống của nó là sống cô đơn. Cô đơn khi dạo bộ trên con đường mòn bên cạnh con suối núi ồn ào chảy xiết đầy nước của mùa xuân và tuyết tan là ý thức về cái cây cô đơn đó, cô đơn trong vẻ đẹp của nó. Sự cô độc của một con người theo dòng sống là sự đau khổ của cuộc đời; anh ấy không bao giờ cô đơn, xa thật xa, không tiếp cận được và quá mong manh. Đầy nghẹt hiểu biết nuôi dưỡng đau khổ vô tận. Đòi hỏi để biểu lộ, cùng những thất vọng và thương đau của nó, là con người đó theo dòng sống; anh ấy không bao giờ cô đơn. Đau khổ là sự chuyển động của cô độc đó.
 
Con suối núi đó đầy nước và dâng cao do những mảng tuyết đang tan và những cơn mưa đầu xuân. Bạn có thể nghe những tảng đá cuội to lớn đang bị vần loanh quanh bởi sức mạnh của những dòng nước ào ào chảy. Một cây thông cao đã năm mươi năm hoặc hơn nữa đâm sầm vào nước; con đường đang được rửa sạch sẽ. Con suối đầy bùn, có màu xám sẫm. Những cánh đồng lúa phía trên nó đầy hoa dại. Không khí trong lành và có sự mê hoặc. Ở những quả đồi cao vẫn còn tuyết, và những tảng băng hà cùng những đỉnh núi lớn vẫn còn chứa đựng những đợt tuyết mới đây; chúng sẽ trắng xóa trong suốt mùa hè dài.
 
Một buổi sáng tuyệt vời đến độ bạn có thể đi vô tận, không bao giờ cảm thấy những quả đồi dốc đứng. Có một hương thơm trong không khí, rõ ràng và nồng nặc. Không một người nào trên con đường đó, lên xuống. Bạn cô đơn cùng những cây thông sẫm màu kia và những dòng nước đang chảy ào ào. Bầu trời là màu xanh kinh ngạc mà chỉ những hòn núi mới có. Bạn nhìn ngắm nó qua những chiếc lá và những cây thông thẳng tắp. Không một ai để nói chuyện và không cả huyên thuyên của cái trí. Con chim ác là, đen trắng, bay qua, biến mất vào những cánh rừng. Con đường rời khỏi con suối ồn ào và yên lặng hoàn toàn. Nó không là yên lặng sau tiếng động; nó không là yên lặng theo cùng mặt trời hoàng hôn, cũng không là yên lặng đó khi cái trí yếu dần đi. Nó không là yên lặng của những viện bảo tàng và nhà thờ nhưng là một sự việc gì đó hoàn toàn không liên quan đến thời gian và không gian. Nó không là yên lặng mà cái trí tự sắp xếp. Mặt trời nóng rực và những cái bóng rất dễ chịu. 
 
Chỉ gần đây ông ta mới nhận ra rằng không có một tư tưởng nào trong suốt những chuyến đi bộ lâu này, trong những đường phố đông đúc hay trên những con đường mòn vắng tanh. Từ khi ông ta là cậu bé nó đã như thế, không tư tưởng nào len vào cái trí của ông ta. Ông ta đang nhìn ngắm và đang lắng nghe và không còn gì thêm. Tư tưởng cùng những liên tưởng của nó không bao giờ nổi lên. Không có đang tạo ra hình ảnh. Vào một ngày bỗng nhiên ông ta ý thức được sự kiện đó lạ lùng làm sao; ông ta thường xuyên cố gắng suy nghĩ nhưng không có tư tưởng nào xảy ra. Trên những chuyến đi bộ này, cùng mọi người hay không có ai, mọi máy động của tư tưởng đều không còn. Đây là cô đơn.
 
Trên những đỉnh núi tuyết những đám mây đang hình thành, trĩu nặng và u ám; có thể sẽ có mưa sau đó nhưng bây giờ những cái bóng rất sắc nét cùng mặt trời rực rỡ và rõ ràng. Vẫn còn cái mùi dễ chịu đó trong không khí và những cơn mưa sẽ mang đến một cái mùi khác hẳn. Đường xuống ngôi nhà vùng núi thật xa. 

16-9-1973
 

Vào giờ này buổi sáng những con đường của ngôi làng nhỏ vắng tanh nhưng ra xa hơn vùng quê đầy cây cối, những cánh đồng cỏ và những cơn gió đang thì thầm. Một con đường chính được thắp sáng và mọi thứ khác chìm trong màn đêm. Mặt trời sẽ mọc khoảng ba tiếng đồng hồ nữa. Một buổi sáng được rõ ràng nhờ ánh sao. Những đỉnh núi tuyết và những tảng băng hà vẫn còn tối đen và hầu như mọi người đều đang ngủ. Những con đường núi chật hẹp có nhiều khúc quanh đến độ người ta không thể lái xe nhanh lắm; chiếc xe còn mới và đang chạy rô-đa. Nó là một chiếc xe đẹp, có công suất mạnh và đường nét thon thả. Trong không khí buổi sáng đó động cơ chạy rất có hiệu năng. Trên xa lộ nó là một vẻ đẹp và khi leo dốc nó ôm mọi khúc quanh, kiên định như một tảng đá. Bình minh đến rồi, hình dáng của cây cối và đường nét dài của những quả đồi và những vườn nho; sắp sửa có một buổi sáng đẹp; không khí mát mẻ và dễ chịu trong những quả đồi. Mặt trời đã lên cao và có những giọt sương trên lá cây và những đồng cỏ.
 
Ông ta luôn luôn thích máy móc; ông ta tháo rời động cơ của một chiếc xe và khi nó chạy lại nó tốt như một chiếc xe mới. Khi bạn đang lái xe, thiền định dường như đến rất tự nhiên. Bạn ý thức được vùng quê, nhà cửa, những nông dân trong cánh đồng, loại xe chạy ngang qua và bầu trời xanh qua những chiếc lá. Thậm chí bạn cũng không ý thức rằng thiền định đang xảy ra, thiền định này đã bắt đầu trước đây rất lâu và sẽ tiếp tục vô tận. Thời gian không là một yếu tố trong thiền định, và từ ngữ mà là người thiền định cũng không. Không có người thiền định trong thiền định. Nếu có, nó không là thiền định. Người thiền định là từ ngữ, tư tưởng và thời gian, và vì thế lệ thuộc vào thay đổi, vào đang đến và đang đi. Nó không là một đóa hoa nở rộ và héo tàn. Thời gian là chuyển động. Bạn đang ngồi trên bờ của một con sông, đang nhìn ngắm dòng nước, chuyển động của nó và những sự vật bềnh bồng trôi qua. Khi bạn ở trong dòng nước, không có người nhìn ngắm . Vẻ đẹp không ở trong sự diễn đạt, vẻ đẹp ở trong sự buông bỏ từ ngữ và diễn đạt, khung vải vẽ và quyển sách.
 
Những quả đồi, những đồng cỏ và những cái cây này thanh bình làm sao đâu: toàn bộ vùng quê ngập trong ánh nắng buổi sáng đang trôi. Hai người đàn ông đang cãi cọ lớn tiếng bằng nhiều cử chỉ điệu bộ, mặt đỏ bừng. Con đường chạy qua một hàng cây dài đăng đẳng và sự dịu dàng của buổi sáng đang phai dần.
 
Biển trải dài trước bạn và mùi cây khuynh diệp trong không khí. Ông ấy là một người thấp, thon thả và cơ bắp chắc chắn: ông ấy đã đến từ một quốc gia xa xôi, nước da đen sẫm do mặt trời. Sau vài lời chào hỏi, ông ấy tuôn ra những lời bình phẩm. Thật dễ dàng khi phê bình mà không biết những sự kiện thực sự như thế nào. Ông ấy nói: “Ông có lẽ tự do và sống giống hệt như tất cả những gì mà ông đang nói về nó, nhưng theo vật chất ông đang ở trong một nhà tù, được bảo vệ bởi bạn bè của ông. Ông không biết sự việc gì đang xảy ra quanh ông. Người ta đã thừa nhận uy quyền, mặc dù chính ông không độc đoán”.
 
Tôi không chắc ông đúng trong vấn đề này. Muốn điều hành một ngôi trường hay bất cứ sự việc gì khác cần phải có một trách nhiệm nào đó và nó có thể và tồn tại mà không liên quan đến sự độc đoán. Uy quyền gây hư hại hoàn toàn cho hợp tác, cho cùng nhau bàn luận những vấn đề. Điều này đang được thực hiện trong tất cả công việc mà chúng tôi tham gia. Đây là một sự kiện thực sự. Nếu người ta được phép vạch rõ, không ai hiện diện giữa tôi và một người khác.
 
“Điều gì ông đang nói có tầm quan trọng bậc nhất. Điều gì ông viết và nói nên được in ra và lưu hành bởi một nhóm nhỏ những con người nghiêm túc và hiến dâng. Thế giới đang nổ tung và nó đang xảy ra mà không ảnh hưởng gì đến ông”.
 
Tôi lại sợ rằng ông không ý thức đầy đủ được sự việc gì đang xảy ra. Lúc trước có một nhóm nhỏ chịu trách nhiệm lưu hành điều gì đã được nói ra. Và lúc này cũng vậy một nhóm nhỏ đã đảm nhận cùng trách nhiệm. Lại nữa, nếu người ta được phép vạch rõ, ông không ý thức được điều gì đang xảy ra.
 
Ông ấy phê bình về vô số những vấn đề khác nữa nhưng chúng đều dựa vào những giả thuyết và những ý kiến thiếu chất lượng. Không cần bào chữa, người ta đã vạch rõ chuyện gì đang thực sự xảy ra. Nhưng –.
 
Những con người kỳ lạ làm sao đâu.

Những quả đồi đang lùi xa dần và sự ồn ào của cuộc sống hàng ngày vây quanh người ta, đang đến và đang đi, đau khổ và vui thú. Một cái cây cô đơn trên một quả đồi nhỏ là vẻ đẹp của đất đai. Và xuống sâu trong thung lũng là một con suối và bên cạnh nó là một đường rầy xe lửa. Bạn phải rời khỏi thế giới này để thấy được vẻ đẹp của con suối đó.
 
 

17-9-1973
 

Chiều tối đó, đang dạo bộ qua cánh rừng bỗng nhiên có một cảm giác bị đe dọa. Mặt trời vừa lặn và những cây cọ dừa cô đơn tương phản bầu trời phía tây ửng vàng. Những con khỉ trên cây bồ đề, sẵn sàng chờ đêm tối. Hầu như không có ai sử dụng con đường mòn đó và hiếm khi nào bạn gặp một người khác. Có rất nhiều nai, nhút nhát và đang biến mất vào những bụi cây rậm rạp. Tuy nhiên mối đe dọa ở đó, nặng nề và có mặt mọi nơi: nó ở quanh bạn, bạn quay đầu nhìn lại đằng sau. Không có thú vật nguy hiểm; chúng đã đi khỏi đó; nó quá gần thị trấn đang mở rộng. Người ta vui mừng khi rời khỏi đây và đi trở lại qua đường phố có đèn sáng. Nhưng buổi chiều hôm sau những con khỉ vẫn còn ở đó và những con nai cũng vậy và mặt trời ngay đằng sau những cây cao nhất; mối đe dọa đã tiêu tan. Trái lại, những cái cây, những bụi rậm, những cây nhỏ đón mừng bạn. Bạn ở cùng bạn bè, bạn cảm thấy tin cậy hoàn toàn và được hoan nghênh. Rừng thu nhận bạn và mỗi buổi chiều dạo bộ ở đó là niềm vui thú.
 
Rừng già lại khác hẳn. Có mối hiểm nguy cho thân thể ở đó, không chỉ những con rắn mà còn những con cọp nghe nói cũng có mặt. Khi người ta đi dạo ở đó vào một buổi chiều bỗng nhiên có sự yên lặng bất thường; chim chóc ngừng hót, những con khỉ không động đậy và mọi sự vật dường như đang nín thở. Người ta đứng bất động. Và bỗng nhiên, mọi sự vật sống lại; những con khỉ đùa giỡn và chọc ghẹo lẫn nhau, chim chóc bắt đầu tiếng hót líu lo buổi chiều và người ta hiểu rằng mối hiểm nguy đã qua rồi.
 
Trong những cánh rừng trồng và khu rừng nhỏ nơi con người giết thỏ, gà lôi, sóc, có một bầu không khí hoàn toàn khác hẳn. Bạn đang đi vào thế giới nơi con người hiện diện, với khẩu súng của anh ấy và sự đối xử hung bạo đặc biệt. Vì vậy những cánh rừng trồng đã mất đi nét dịu dàng, sự nghênh đón của nó và ở đây vẻ đẹp nào đó đã mất đi và tiếng xào xạc vui vẻ không còn nữa.
 
Bạn chỉ có một cái đầu và hãy chăm sóc nó bởi vì nó là một vật kỳ diệu. Không máy móc, không máy tính điện tử nào có thể so sánh với nó. Nó thật rộng lớn, thật phức tạp, đầy khả năng, tinh tế và hữu dụng. Nó là kho lưu trữ của trải nghiệm, hiểu biết, ký ức. Tất cả tư tưởng khởi nguồn từ đó. Cái gì nó gom góp vào chung hoàn toàn không thể tin được: sự ranh mãnh, sự hoang mang, những đau khổ, những cuộc chiến tranh, những điều bất lương, những ảo tưởng, những lý tưởng, đau thương và nghèo khổ, những nhà thờ nguy nga, những thánh đường đáng yêu và những đền chùa thiêng liêng. Cái gì nó đã làm và cái gì nó có thể làm rất kỳ ảo. Nhưng một việc rõ ràng nó không làm được: thay đổi toàn bộ cách cư xử của nó với một cái đầu khác, với một con người khác. Không có hình phạt lẫn phần thưởng nào dường như thay đổi được cách cư xử của nó; hiểu biết có vẻ không thay đổi được cách cư xử của nó. Cái tôi và cái bạn vẫn còn nguyên. Nó không bao giờ nhận ra rằng cái tôi là cái bạn, rằng người quan sát là vật được quan sát. Tình yêu của nó là sự thoái hóa của nó, vui thú của nó là nỗi thống khổ của nó; thần thánh của những lý tưởng của nó là những kẻ hủy diệt của nó. Tự do của nó là nhà tù riêng của nó; nó được giáo dục để sống trong nhà tù này, chỉ làm cho nó thoải mái hơn, vui thú hơn. Bạn chỉ có một cái đầu, hãy trông nom nó, đừng hủy hoại nó. Rất dễ dàng nếu muốn làm hư hỏng nó .
 
Ông ta luôn luôn có trạng thái mất khoảng cách lạ lùng giữa bản thân và cây cối, sông ngòi và núi non. Nó không do tu dưỡng: bạn không thể tu dưỡng một sự việc như thế. Không bao giờ có một bức tường giữa ông ta và người khác. Điều gì họ đã gây ra cho ông ta, điều gì họ đã nói với ông ta có vẻ không bao giờ làm thương tổn ông ta, cũng không có sự nịnh nọt nào gây xúc động ông ta. Ông ta không khép kín, cách biệt, nhưng lại giống như những dòng nước của một con sông. Ông ta có quá ít tư tưởng; không tư tưởng nào khi ông ta ở một mình. Bộ não của ông ta năng động khi nói chuyện hoặc viết lách nhưng trái lại nó hoàn toàn tĩnh và tỉnh mà không chuyển động. Chuyển động là thời gian và hoạt động lại không.
 
Hoạt động lạ lùng này, không phương hướng, dường như tiếp tục, cả khi ngủ lẫn khi thức. Ông ta tỉnh giấc rất thường xuyên cùng hoạt động thiền định đó; một sự việc nào đó của hiện tượng tự nhiên này đang xảy ra gần như mọi thời gian. Ông ta không bao giờ khước từ nó hay mời mọc nó. Một đêm nào đó ông ta thức giấc, hoàn toàn tỉnh táo. Ông ta ý thức rằng một cái gì đó giống như một quả bóng lửa, sáng, đang được đặt vào đầu ông ta, vào ngay trung tâm của nó. Ông ta nhìn ngắm nó rất khách quan trong một thời gian đáng kể, như thể nó đang xảy ra cho một người nào khác. Nó không là một ảo ảnh, một sự việc gì đó được hình dung bởi cái trí. Hừng đông đang đến và qua khe hở của những bức màn ông ta có thể nhìn thấy cây cối.
 
 
 

18-9-1973
 

Nó vẫn còn là một trong những thung lũng đẹp nhất. Nó được ôm ấp trọn vẹn bởi những quả đồi, được phủ kín bởi những khu rừng trồng cam. Cách đây nhiều năm có rất ít nhà cửa giữa cây cối và rừng cam nhưng bây giờ có nhiều hơn; đường sá rộng rãi hơn, xe cộ nhiều hơn, ồn ào hơn, đặc biệt ở cuối thung lũng về phía tây. Nhưng những quả đồi và những đỉnh núi cao vẫn còn nguyên vẹn, không bị tác động bởi con người. Có nhiều lối mòn dẫn lên những hòn núi cao và người ta đi bộ vô tận theo chúng. Người ta gặp những con gấu, những con rắn rung chuông, những con nai và có một lần một con linh miêu. Con linh miêu ở đó trước mặt, phía dưới con đường mòn hẹp, kêu gừ gừ và cạ thân thể vào những tảng đá và những thân cây thấp. Gió đang thổi lên từ khe núi và vì thế người ta có thể đến rất gần nó. Nó thực sự đang rất thích thú, hài lòng trong thế giới của nó. Cái đuôi cụt ngủn dựng đứng, đôi tai nhọn vểnh về trước, lông màu nâu hơi đỏ rực rỡ và sạch sẽ, hoàn toàn không biết rằng có một người nào đó ngay phía sau khoảng hai mươi feet. Chúng tôi đi xuống lối mòn khoảng một dặm, không một ai trong chúng tôi gây bất kỳ tiếng động nào dù nhỏ nhoi nhất. Thật là một con thú đẹp, như tiên và duyên dáng. Có một con suối hẹp trước mặt chúng tôi và không muốn gây kinh hãi nó khi chúng tôi tiến gần, người ta thì thầm lời chào hỏi. Nó không bao giờ nhìn quanh, điều đó chỉ phí phạm thời gian, nhưng vụt chạy thật nhanh, biến mất hoàn toàn trong vài giây. Dẫu vậy chúng tôi đã là bạn bè trong một khoảng thời gian đáng kể.
 
Thung lũng đầy mùi hoa cam, gần như rất nồng nặc, đặc biệt trong những buổi sáng sớm và chiều tối. Nó ở trong căn phòng, trong thung lũng và trong mọi ngõ ngách của quả đất và vị chúa của những bông hoa ban phước lành cho thung lũng. Thời tiết sẽ rất nóng vào mùa hè và việc đó có nét đặc trưng riêng của nó. Cách đây nhiều năm, mỗi khi người ta đến đó đều có một bầu không khí tuyệt vời; nó vẫn như vậy tuy có giảm đi chút ít. Con người đang phá hỏng nó và dường như họ cũng đang phá hỏng hầu hết mọi thứ. Nó sẽ giống như trước kia. Một bông hoa có lẽ héo tàn và chết nhưng nó sẽ quay trở lại cùng vẻ yêu kiều của nó.
 
Bạn có lần nào tự hỏi tại sao con người sống lạc đường, trở nên suy đồi, khiếm nhã trong cách cư xử của họ – hung hăng, tàn bạo và gian xảo? Không đàng hoàng khi đổ lỗi cho môi trường sống, nền văn hóa hay cha mẹ. Chúng ta muốn đẩy trách nhiệm cho sự thoái hóa này vào những người khác hay vào một chuyện xảy ra nào đó. Những giải thích và những nguyên nhân là một cách dễ dàng để lẩn tránh. Những người Ấn Độ giáo cổ xưa gọi nó là nghiệp lực, bạn gieo hạt nào bạn hái quả đó. Những nhà tâm lý giao vấn đề này cho trách nhiệm của cha mẹ. Điều mà những người tạm gọi là tôn giáo giải thích đều dựa vào giáo điều và tín điều của họ. Nhưng câu hỏi vẫn còn đó.
 
Sau đó lại có những người khác, được sinh ra đã rộng lượng, tử tế, có trách nhiệm. Họ không bị thay đổi bởi môi trường sống hay bất kỳ áp lực nào. Họ vẫn y nguyên bất kể mọi huyên náo. Tại sao vậy?
 

Bất kỳ điều giải thích nào cũng chẳng có chút ý nghĩa. Mọi giải thích là những tẩu thoát, đang lẩn tránh sự thật của cái gì là. Đây là việc duy nhất phải quan tâm đến. Cái gì là có thể được chuyển đổi hoàn toàn bằng năng lượng bị phí phạm trong những giải thích và trong tìm kiếm những nguyên nhân. Tình yêu không ở trong thời gian hay trong phân tích, trong những hối tiếc và những buộc tội lẫn nhau. Tình yêu ở đó khi ham muốn tiền bạc, vị trí và gian manh của cái tôi không còn.
 
 

19-9-1973
 

Những cơn mưa của gió mùa đã bắt đầu. Biển gần như đen kịt dưới những đám mây sẫm màu nặng trĩu và gió đang xé nát cây cối. Sẽ có mưa trong vài ngày, những cơn mưa xối xả, và nó sẽ ngừng trong một ngày hay như thế, để bắt đầu mưa lại. Ếch nhái đang kêu ộp ộp trong mọi cái ao và cái mùi dễ chịu do những cơn mưa mang lại khỏa đầy không khí. Quả đất lại sạch sẽ và một vài ngày nữa nó sẽ trở nên xanh tươi kinh ngạc. Mọi thứ sinh sôi ngay trước mắt bạn; mặt trời sẽ ló dạng và tất cả sự vật của quả đất này sẽ rạng rỡ. Vào sáng sớm sẽ có những tiếng ngân nga và những con sóc ở khắp mọi nơi. Có những bông hoa phủ kín đất đai, những bông hoa hoang dại và những bông hoa được chăm sóc, hoa nhài, hoa hồng và hoa cúc vạn thọ.
 
Vào một ngày trên con đường dẫn ra biển, đang dạo bộ dưới những cây cọ và những cái cây ướt sũng nước mưa, nhìn vào vô số sự vật, một nhóm trẻ em đang ca hát. Chúng có vẻ rất vui vẻ, hồn nhiên và hoàn toàn không ý thức về thế giới. Một em nhận ra chúng tôi, mỉm cười khi đến gần và chúng tôi nắm tay nhau đi dạo trong một khoảng thời gian. Không ai trong chúng tôi nói một lời và khi chúng tôi đến gần nhà em gái, em chào từ giã và biến mất vào bên trong. Thế giới và gia đình sẽ hủy hoại em và em cũng sẽ có con cái, khóc lóc với chúng và trong những thói đời tinh ranh của thế giới chúng sẽ bị hủy hoại. Nhưng buổi chiều đó em thật vui vẻ và háo hức chia sẻ niềm hạnh phúc bằng cách nắm tay.
 
Khi những cơn mưa đã chấm dứt, quay trở lại trên cùng con đường vào một buổi chiều lúc bầu trời phía tây vàng rực, người ta đi ngang qua một cậu thanh niên trẻ đang mang một cái bình bằng đất có một ngọn lửa trong đó. Cậu ta không mặc gì cả ngoại trừ một miếng khố sạch sẽ và đằng sau cậu ta hai người đàn ông đang khiêng một xác chết. Tất cả đều là người Bà la môn giáo, mới tắm rửa, sạch sẽ, đi ngay thẳng. Cậu thanh niên đang mang ngọn lửa chắc phải là con trai của người đàn ông đã chết: tất cả bọn họ đang đi khá nhanh. Xác chết sẽ được thiêu trên những bãi cát hẻo lánh. Tất cả đều rất đơn giản, không giống như chiếc xe tang trau chuốt, chất đầy hoa, theo sau bởi một hàng dài xe hơi bóng loáng hay những người than khóc đi bộ đằng sau chiếc quan tài: sự buồn thảm sâu kín trong tất cả. Hoặc là bạn trông thấy một xác chết, được bao bọc chỉnh tề, chở đằng sau một chiếc xe đạp đến con sông thiêng liêng để được thiêu đốt.
 
Chết ở khắp mọi nơi nhưng dường như chúng ta không bao giờ sống cùng nó. Chết là một sự việc kinh hãi, u uẩn cần phải lẩn tránh, không bao giờ nên đề cập đến. Đẩy nó ra thật xa khỏi cánh cửa đóng kín. Nhưng nó luôn ở đó. Vẻ đẹp của tình yêu là chết và người ta không biết cả hai sự việc này. Chết là đau khổ và tình yêu là vui thú và cả hai không bao giờ có thể gặp nhau; chúng phải được giữ tách rời và phân chia đó là đau khổ và phiền muộn. Sự việc này đã hiện diện từ khi có khởi đầu của thời gian, phân chia và xung đột vô tận. Sẽ luôn luôn có chết cho những con người không hiểu rõ rằng người quan sát là vật được quan sát, người trải nghiệm là vật được trải nghiệm. Nó giống như một con sông mênh mông mà con người đang vùng vẫy, cùng mọi điều tốt lành trần tục của anh ấy, những phù phiếm, những đau thương và sự hiểu biết của anh ấy. Nếu anh ấy không bỏ lại tất cả những sự việc mà anh ấy đã tích lũy và bơi lên bờ, chết chóc sẽ luôn luôn có mặt tại cửa nhà anh ấy, đang rình rập và đang chờ đợi. Khi anh ấy rời con sông sẽ không có bờ, bờ sông là từ ngữ, người quan sát. Anh ấy đã bỏ lại mọi thứ, con sông và bờ sông. Bởi vì con sông là thời gian và những bờ sông là những tư tưởng của thời gian: con sông là chuyển động của thời gian và tư tưởng thuộc về nó. Khi người quan sát bỏ lại mọi thứ mà anh ấy là, sau đó người quan sát không tồn tại. Đây không là chết. Nó là không thời gian. Bạn không thể biết nó, vì cái gì được biết thuộc về thời gian; bạn không thể trải nghiệm nó: sự công nhận bị cấu thành bởi thời gian. Tự do khỏi cái đã được biết là tự do khỏi thời gian. Vĩnh cửu không là từ ngữ, quyển sách, hình ảnh, bạn đã gom góp vào cùng nhau. Linh hồn, cái tôi cá thể, cái tôi vũ trụ là đứa trẻ của tư tưởng mà là thời gian. Khi thời gian không còn lúc đó chết không còn. Tình yêu hiện hữu.
 
Bầu trời phía tây đã mất màu sắc của nó và ngay trên đường chân trời là mặt trăng mới, non nớt, e thẹn và dịu dàng. Trên con đường mọi sự việc dường như đang trôi qua, cưới xin, chết chóc, tiếng cười của trẻ thơ và một ai đó đang sụt sùi. Gần mặt trăng là một vì sao đơn lẻ.
 
 
 

20-9-1973
 

Con sông sáng nay đẹp lạ lùng, mặt trời vừa ở trên cây cối và ngôi làng núp giữa chúng. Không khí vẫn còn tĩnh và không một gợn lăn tăn trên dòng nước. Thời tiết sẽ khá nóng nực suốt ngày nhưng bây giờ hơi mát mẻ và một con khỉ đơn côi đang ngồi phơi nắng. Nó luôn luôn ở đó một mình, to lớn và kềnh càng. Suốt ngày nó biến mất và xuất hiện lại vào sáng sớm trên ngọn cây me: khi thời tiết nóng lên cái cây đó dường như nuốt trọn nó. Những con chim đớp ruồi màu xanh ánh vàng rực đang đậu trên bức tường lan can nhà cùng những con chim bồ câu, và những con kên kên vẫn ở trên những cành cao nhất của một cây me khác. Có tĩnh lặng vô hạn và người ta ngồi trên ghế băng, không còn ý thức về thế giới.
 
Khi đang quay trở lại từ phi trường trên con đường có bóng mát với những con vẹt, màu xanh lá cây và đỏ, kêu rít lên quanh cây cối, người ta thấy ngang qua đường cái gì có vẻ là một đống to lớn. Khi xe hơi chạy đến gần, cái đống đó hóa ra là một người đàn ông đang nằm ngang qua đường, hầu như trần truồng. Xe ngừng lại và chúng tôi đi ra. Thân thể ông ta rất to lớn và cái đầu lại rất nhỏ; ông ấy đang nhìn vào bầu trời xanh kinh ngạc qua những chiếc lá. Chúng tôi cũng ngước nhìn lên để xem thử ông ấy đang nhìn chòng chọc vào cái gì và khi quan sát từ con đường, bầu trời xanh biếc còn những chiếc lá lại có màu xanh lá cây sáng. Ông ấy có hình thể dị dạng và họ nói rằng ông là một trong những người điên của làng. Ông ấy không bao giờ thèm nhúc nhích và chiếc xe phải lái quanh ông ấy rất cẩn thận. Những con lạc đà chất đầy hàng hóa và những đứa bé đang la hét đi qua ông ấy mà chẳng  chút lưu tâm. Một con chó chạy ngang qua, làm một cái vòng tròn rộng. Những con vẹt đang bận rộn với sự ồn ào của chúng. Những cánh đồng khô, những người dân làng, cây cối, những bông hoa màu vàng cũng đang bận rộn với sự tồn tại riêng của chúng. Cái vùng đất đó của thế giới thuộc loại kém phát triển và không một ai hay tổ chức nào quan tâm đến những con người như thế. Có những đường mương không nắp đậy, cứt đái và con người chen chúc và con sông thiêng liêng vẫn trôi chảy theo cách riêng của nó. Sầu thảm của cuộc sống ở khắp mọi nơi và trong bầu trời xanh, cao trên không, là những con kên kên có đôi cánh nặng nề, đảo vòng vòng mà không cần chuyển động đôi cánh, lượn quanh cả tiếng đồng hồ, chờ đợi và quan sát.
 
Trí óc minh mẫn và trí óc điên dại là gì? Ai minh mẫn và ai mất trí? Các chính trị gia có minh mẫn không? Các vị giáo sĩ, họ có mất trí không? Những người hiến dâng cho nhữnh học thuyết, họ minh mẫn à? Chúng ta bị điều khiển, bị uốn khuôn, bị xô đẩy loanh quanh bởi họ và chúng ta có minh mẫn không? 
 
Trí óc minh mẫn là gì? Là tổng thể, không phân chia trong hành động, trong cuộc sống, trong mọi liên hệ – đó là bản thể của minh mẫn. Minh mẫn có nghĩa là tổng thể, lành mạnh và thánh thiện. Điên dại, loạn thần kinh, mất trí, mất thăng bằng, ảo tưởng, bạn có thể gọi nó bằng bất kỳ cái tên nào, là bị phân chia, vỡ vụn trong hành động cũng như trong chuyển động của liên hệ mà là sự hiện hữu. Nuôi dưỡng đối kháng và phân chia, mà là lối giao dịch của các chính trị gia đại diện cho bạn, là nuôi dưỡng và duy trì sự mất trí, dù họ là những nhà độc tài hay những người có quyền hành nhân danh hòa bình hay một dạng học thuyết nào đó. Và vị giáo sĩ: nhìn vào thế giới của vị trí giáo sĩ. Ông ấy đứng giữa bạn và cái gì ông ấy cùng bạn coi là sự thật, đấng cứu rỗi, chúa, thiên đàng, địa ngục. Ông ấy là người thông ngôn, người đại diện; ông ấy giữ những chìa khóa vào thiên đàng; ông ấy đã quy định con người qua niềm tin, giáo điều và lễ nghi; ông ấy là một người tuyên truyền thực sự. Ông ấy đã quy định bạn vì bạn muốn thanh thản, an toàn, và bạn kinh hãi ngày mai. Những họa sĩ, những nhà trí thức, những khoa học gia, được khâm phục và tán dương rất nhiều – họ có minh mẫn không? Hay họ sống trong hai thế giới khác biệt – thế giới của những ý tưởng và tưởng tượng cùng những diễn tả lôi cuốn, hoàn toàn tách rời khỏi cuộc sống đau khổ và vui thú hàng ngày của nó?
 
Thế giới quanh bạn bị phân chia và bạn cũng vậy và sự biểu lộ của nó là xung đột, vô trật tự và đau khổ: bạn là thế giới và thế giới là bạn. Minh mẫn là sống một cuộc sống hành động mà không có xung đột. Hành động và ý tưởng là mâu thuẫn. Đang thấy là đang làm và không có sự cấu thành ý tưởng trước rồi sau đó hành động tùy theo kết luận. Việc này nuôi dưỡng xung đột. Chính người phân tích là vật được phân tích. Khi người phân tích tách rời anh ấy như một cái gì đó khác biệt với vật được phân tích, anh ấy gây xung đột, và xung đột là mảnh đất của bệnh hoạn tinh thần. Người quan sát là vật được quan sát và trong đó có minh mẫn, tổng thể, và cùng thánh thiện là tình yêu.
 

21-9-1973 
 

Rất thanh thản khi thức dậy mà không có một tư tưởng nào, cùng những vấn đề của nó. Lúc đó cái trí được nghỉ ngơi; nó đã tạo ra trật tự trong chính nó và đó là lý do tại sao giấc ngủ rất quan trọng. Hoặc là nó tạo ra trật tự trong sự liên hệ và hành động của nó suốt những giờ thức giấc, mà cho cái trí sự nghỉ ngơi hoàn toàn suốt giấc ngủ, hoặc là trong cả thời gian ngủ nó sẽ gắng sức sắp xếp những vấn đề của nó để đạt được mức hài hòa riêng của nó. Trong suốt ban ngày lại sẽ có vô trật tự bị gây ra bởi quá nhiều yếu tố, và tất cả những giờ ngủ cái trí sẽ cố gắng tự gỡ rối chính nó ra khỏi vô trật tự này. Cái trí, bộ não, chỉ có thể vận hành hiệu quả, khách quan, nơi nào có trật tự. Xung đột trong mọi hình thức là vô trật tự. Hãy suy xét sự việc gì cái trí phải chịu đựng mỗi ngày trong cuộc đời của nó: gắng sức thiết lập trật tự trong giấc ngủ và lại vô trật tự trong suốt những giờ thức giấc. Đây là sự xung đột trong cuộc đời, ngày này qua ngày khác. Bộ não chỉ có thể vận hành trong an toàn, không phải trong mâu thuẫn và rối loạn. Vì thế nó cố gắng tìm được an toàn trong một công thức loạn thần kinh nào đó nhưng xung đột lại trở nên tồi tệ hơn. Trật tự là sự thay đổi hoàn toàn tất cả tình trạng hỗn độn này. Khi người quan sát là vật được quan sát có trật tự tuyệt đối.
 
Trên con đường làng nhỏ bé ngang qua ngôi nhà, có bóng mát và yên tĩnh, một em gái nhỏ đang nức nở khóc rất thảm thiết, vì chỉ có những em bé mới khóc được như vậy. Em gái chắc năm hay sáu tuổi, nhỏ người so với tuổi. Em đang ngồi bệt trên đất, nước mắt tràn xuống hai má. Ông ta ngồi xuống cùng em và hỏi chuyện gì đã xảy ra nhưng em không thể thốt nên lời, nức nở làm em không thở được. Em chắc bị đánh hay là món đồ chơi ưa thích của em bị vỡ hay một thứ gì đó em đòi mà bị từ chối bằng lời nói gắt gỏng. Người mẹ đi ra, lay lay em bé và bế vào. Bà ấy trơ tráo nhìn ông ta vì họ là những người xa lạ. Một vài ngày sau, đang đi bộ trên cùng con đường, em bé chạy ra khỏi nhà, vui chơi hớn hở, và đi cùng ông ta một đoạn đường. Người mẹ chắc đã cho phép em đi cùng người lạ. Ông ta thường xuyên đi trên con đường có bóng mát đó và em gái cùng người anh và chị của em sẽ đi ra và chào hỏi ông ta. Liệu các em sẽ luôn luôn quên được những tổn thương và những đau khổ của mình hay các em sẽ dần dần dựng lên cho mình những tẩu thoát và những kháng cự? Lưu trữ lại những tổn thương này dường như là bản chất của con người và từ sự việc này những hành động của họ trở nên rối rắm. Liệu rằng cái trí của con người có thể không bao giờ bị tổn thương hay bị xúc phạm không? Không bị tổn thương là vô nhiễm. Nếu bạn không bị tổn thương tự nhiên bạn sẽ không gây tổn thương cho người khác. Điều này có thể được không? Nền văn hóa chúng ta đang sống trong đó gây tổn thương sâu đậm cho cái trí và quả tim. Ồn ào và ô nhiễm, hận thù và tranh đua, bạo lực và giáo dục – tất cả những sự việc này và nhiều hơn nữa góp phần cho nỗi thống khổ. Tuy nhiên chúng ta phải sống trong thế giới của hung bạo và kháng cự: chúng ta là thế giới và thế giới là chúng ta. Cái sự việc mà bị tổn thương là gì? Cái hình ảnh mà mỗi người đã xây dựng quanh anh ấy, đó là cái gì mà bị tổn thương. Lạ lùng thay những hình ảnh này, khắp thế giới đều giống nhau, cùng một vài bổ sung. Bản thể của hình ảnh mà bạn có giống hệt như của một con người ở cách đây một ngàn dặm.Vì thế bạn là người đàn ông hay người phụ nữ đó. Những tổn thương của bạn là những tổn thương của hàng ngàn người khác: bạn là những người còn lại.
 
Liệu rằng có thể không bao giờ bị tổn thương? Nơi nào có tổn thương nơi đó không có tình yêu. Nơi nào có tổn thương, nơi đó tình yêu chỉ là vui thú. Khi chính bạn tự khám phá được vẻ đẹp của không bao giờ bị tổn thương, lúc đó tất cả những tổn thương của quá khứ mới biến mất. Trong hiện tại trọn vẹn, quá khứ đã mất đi gánh nặng của nó.
 
Ông ta không bao giờ bị tổn thương mặc dù nhiều sự việc đã xảy đến cho ông ta, nịnh nọt và sỉ nhục, đe dọa và an ủi. Không phải vì rằng ông ta không nhạy cảm, không ý thức; ông ta không có hình ảnh của bản thân, không kết luận, không học thuyết. Hình ảnh là kháng cự và khi không kháng cự, có mong manh dễ bị tổn thương nhưng không có bị tổn thương. Bạn không được phép tìm kiếm để được mong manh, để được rất nhạy cảm, vì cái mà được tìm kiếm và được tìm ra là một hình thức khác của cùng hình ảnh. Hãy hiểu rõ toàn bộ chuyển động này, không chỉ bằng lời nói, nhưng có một thấu triệt sâu sắc trong nó. Hãy ý thức được toàn cấu trúc của nó mà không có bất kỳ nghi ngại nào. Thấy sự thật của nó là sự kết thúc của người dựng lên hình ảnh.
 
Nước ao đang tràn qua bờ và có hàng ngàn phản ảnh trên nó. Đã bắt đầu tối và bầu trời khoáng đãng.
 
 

22-9-1973
 

Một phụ nữ đang hát ở phòng bên: cô ấy có giọng hát rất hay và một ít người đang lắng nghe đầy say đắm. Mặt trời đang lặn giữa những cây xoài và cây cọ dừa, màu vàng và xanh lá cây đậm đà. Cô ấy đang hát vài bài thánh ca và giọng hát mỗi lúc một mặn mà và dịu ngọt hơn. Lắng nghe là một nghệ thuật. Khi bạn lắng nghe một bản nhạc phương tây cổ điển hay người phụ nữ này, đang ngồi trên nền nhà, bạn hoặc đang mơ mộng hoặc có những hồi tưởng về những sự việc đã qua hoặc tư tưởng cùng những liên tưởng của nó mau chóng đang thay đổi những tâm trạng của bạn, hoặc có những gợi ý của tương lai. Hoặc bạn lắng nghe mà không có bất kỳ chuyển động nào của tư tưởng. Bạn lắng nghe từ yên lặng tuyệt đối, từ tĩnh lặng hoàn toàn.
 
Lắng nghe tư tưởng của một người hay một con sáo trên một cành cây hay điều gì đang được nói, mà không có sự đáp trả của tư tưởng, tạo ra một ý nghĩa khác biệt hoàn toàn với lắng nghe do chuyển động của tư tưởng mang lại. Đây là nghệ thuật của lắng nghe, lắng nghe bằng chú ý tổng thể: không có trung tâm lắng nghe.
 
Yên lặng của núi non có một chiều sâu mà những thung lũng không có. Mỗi sự vật có yên lặng riêng của nó; yên lặng giữa những đám mây và giữa cây cối khác biệt rất lớn; yên lặng giữa hai tư tưởng là không thời gian; yên lặng của vui thú và của sợ hãi là xác thực rành rành. Sự yên lặng giả tạo mà tư tưởng có thể sáng chế ra là chết; yên lặng giữa những tiếng ồn là vắng mặt của tiếng ồn nhưng nó không là tĩnh lặng, giống như vắng mặt của chiến tranh không là hòa bình. Yên lặng tối tăm của một giáo đường, của đền chùa, thuộc về tuổi tác và vẻ đẹp, được xây dựng đặc biệt bởi con người; có yên lặng của quá khứ và của tương lai, yên lặng của viện bảo tàng và nghĩa trang. Nhưng tất cả những sự việc này không là tĩnh lặng.
 
Người đàn ông đang ngồi đó trên bờ con sông đẹp, bất động; ông ấy đã ở đó trên một tiếng đồng hồ. Ông ấy thường đến đó mỗi buổi sáng, tắm rửa sạch sẽ, ông ấy sẽ tụng kinh bằng tiếng Phạn trong một khoảng thời gian và bây giờ ông ấy đã mất hút trong những tư tưởng của ông ấy; ông ấy có vẻ chẳng thèm lưu tâm đến mặt trời, ít ra là mặt trời buổi sáng. Vào một ngày ông ấy đến và bắt đầu nói về thiền định. Ông ấy không thuộc bất kỳ trường phái thiền định nào, ông ấy coi việc đó là vô ích, không có ý nghĩa thực sự nào cả. Ông ấy sống một mình, không lập gia đình và đã gạt bỏ những ngã đường của thế giới từ lâu lắm rồi. Ông ấy đã chế ngự những ham muốn của ông ấy, đã định hình những tư tưởng của ông ấy và sống một cuộc sống tách biệt. Ông ấy không cay đắng, hão huyền hay dửng dưng; ông ấy đã quên tất cả những sự việc này cách đây nhiều năm. Thiền định và thực tại là lẽ sống của ông ấy. Khi ông ấy nói và vụng về tìm từ ngữ đúng, mặt trời đang lặn và tĩnh lặng sâu lắng ập xuống chúng tôi. Ông ấy ngừng nói. Sau một khoảng thời gian, khi các vì sao gần sát quả đất, ông ấy nói: “Đó là tĩnh lặng mà tôi đã và đang tìm kiếm ở khắp mọi nơi, trong những quyển sách, trong những vị thầy và trong chính tôi. Tôi đã tìm ra nhiều sự việc nhưng không phải tĩnh lặng này. Nó đến không được tìm kiếm, không được mời mọc. Có phải tôi đã lãng phí cuộc đời của tôi trong những sự việc chẳng có ý nghĩa gì cả? Ông không có ý tưởng về điều gì mà tôi đã trải qua, những lần ăn chay, những sự việc tự khước từ và những luyện tập. Tôi đã thấy sự vô ích của chúng từ lâu lắm rồi nhưng không bao giờ tình cờ gặp được tĩnh lặng này. Tôi phải làm gì đây để vẫn còn ở trong nó, để duy trì nó, để giữ nó trong tâm khảm của tôi? Tôi đoán rằng ông sẽ nói đừng làm gì cả, vì người ta không thể nào mời mọc nó. Nhưng có phải tôi sẽ cứ tiếp tục đi lang thang khắp quốc gia này, với cái sự việc lặp đi lặp lại này, sự chế ngự này? Đang ngồi đây tôi ý thức được tĩnh lặng thiêng liêng này; qua nó tôi nhìn ngắm các vì sao, những cây cối kia, con sông. Mặc dù tôi quan sát và cảm thấy tất cả sự việc này, thực sự tôi không ở đó. Như ông đã nói vào một ngày nào đó, người quan sát là vật được quan sát. Bây giờ tôi hiểu được ý nghĩa của nó là gì. Phước lành mà tôi đã tìm kiếm không thể tìm được trong tìm kiếm. Đã đến lúc tôi phải đi rồi.”
 
Con sông tối đen và các vì sao được phản ảnh trên những dòng nước gần hai bờ. Dần dần những tiếng ồn của ban ngày chấm dứt và những tiếng ồn êm dịu của ban đêm bắt đầu. Bạn nhìn ngắm các vì sao và quả đất và thế giới thật xa xôi. Vẻ đẹp, mà là tình yêu, dường như ập xuống quả đất và những sự vật của nó.
 
 
 

23-9-1973
 

Ông ta đang đứng một mình trên cái bờ thấp của con sông; nó không rộng lắm và ông ta có thể trông thấy vài người bên bờ kia. Nếu cuộc nói chuyện lớn tiếng ông ta hầu như có thể nghe được họ. Vào mùa mưa con sông gặp gỡ những dòng nước tự do của biển cả. Đã có mưa liên tục trong nhiều ngày và con sông đã phá vỡ những thảm cát để đến được biển cả đang chờ đợi. Do những cơn mưa lớn con sông đã lại sạch sẽ và người ta có thể an toàn bơi trong nó. Con sông vừa đủ rộng để ôm trọn một hòn đảo hẹp và dài, xanh tươi do những bụi cây nhỏ, một vài cây thấp và một cây cọ nhỏ. Khi nước không sâu lắm gia súc thường lội qua gặm cỏ trên hòn đảo. Một con sông thân thiện và dễ chịu và nó đặc biệt như thế vào buổi sáng đó.
 
Cậu bé đang đứng đó không có ai vây quanh, cô đơn, không quyến luyến và xa cách. Cậu bé khoảng mười bốn tuổi hay kém hơn. Họ mới vừa tìm được người em trai và cậu bé và thế là tất cả mọi chuyện rối rắm nhặng xị cùng sự quan trọng bất ngờ dành cho cậu bé đều vây bủa quanh cậu bé.* Cậu bé là trung tâm của mọi kính trọng và tôn sùng và trong nhiều năm sắp tới cậu bé sẽ là người đứng đầu của những tổ chức và những tài sản lớn lao. Tất cả những sự việc đó và việc giải tán chúng vẫn còn ở phía trước. Đứng đó cô đơn, lạc lõng và cách biệt lạ lùng, là sự hồi tưởng lâu dài và đầu tiên của ông ta về những ngày và những biến cố kia. Ông ta không nhớ được thời niên thiếu của ông, trường học 

* Ở đây Krishnamurti đang viết về thời niên thiếu riêng của ông tại Adya, gần Madras.

và hình phạt. Ông ta được kể lại nhiều năm sau bởi chính người thầy giáo đã phạt ông ta rằng người thầy giáo đó thường đánh ông ta bằng roi mỗi ngày; ông ta sẽ khóc và bị đuổi ra đứng ngoài hàng hiên cho đến khi trường đóng cửa và người thầy giáo sẽ đi ra ngoài và cho phép ông ta đi về nhà, nếu không ông ta sẽ vẫn ở trên hàng hiên, không còn bị tác động gì. Người thầy giáo này nói, ông ta bị đánh bằng roi vì ông ta không thể học hoặc nhớ bất kỳ bài vở nào mà ông ta đã học hoặc được giảng cho. Sau này người thầy giáo không thể tin rằng cậu bé đó lại là người đàn ông đã tổ chức buổi nói chuyện mà người thầy giáo nghe. Người thầy giáo rất ngạc nhiên và biểu lộ sự kính trọng không cần thiết. Tất cả những năm đó đã trôi qua mà không để lại những vết sẹo, những kỷ niệm, trong trí nhớ của ông ta; những tình bạn của ông ta, những bệnh tật của ông ta, ngay cả những năm cùng những người đã đối xử hà khắc với ông ta – ở một mức độ nào đó không có sự việc nào trong những sự việc này, thân thiện hay hung ác, đã để lại những dấu vết trong ông ta. Trong những năm mới đây một người viết hỏi rằng không hiểu ông ta có thể nhớ lại tất cả những sự việc khá lạ lùng kia, làm thế nào ông ta và người em trai được phát hiện và những sự việc xảy ra khác nữa, và khi ông ta trả lời rằng ông ta không thể nhớ được chúng và chỉ có thể lặp lại điều gì những người khác đã kể lại cho ông ta nghe, người viết, bằng sự mỉa mai, phát biểu cởi mở rằng ông ta đang cường điệu và giả vờ. Ông ta không bao giờ cố ý ngăn chặn mọi chuyện xảy ra, dễ chịu hay bực dọc, xâm nhập vào cái trí của ông ta. Chúng đến, không để lại dấu vết và qua đi.

 
Ý thức là những chứa đựng của nó: cái chứa đựng tạo thành ý thức. Hai sự việc không thể phân chia. Không có bạn và người khác, chỉ có cái chứa đựng mà tạo thành ý thức như là cái “tôi” và không phải “tôi”. Cái chứa đựng thay đổi tùy theo văn hóa, những tích lũy chủng tộc, những kỹ thuật và khả năng đã có được. Những sự việc này được tách riêng như là họa sĩ, khoa học gia và vân vân‎. Những tính cách riêng biệt của một người là sự phản hồi của tình trạng bị điều kiện và tình trạng bị điều kiện là nhân tố chung của con người. Tình trạng bị điều kiện này là cái chứa đựng, ‎ý thức. Lại nữa cái này bị tách riêng như là ý thức bên ngoài và ý thức bên trong. Ý thức bên trong trở nên quan trọng vì chúng ta không bao giờ nhìn nó như một tổng thể. Phân chia này xảy ra khi người quan sát không là vật được quan sát, khi người trải nghiệm được hiểu khác biệt với vật được trải nghiệm. Ý thức bên trong giống như ý thức bên ngoài; sự quan sát – nghe của ý thức bên ngoài – là thấy của ý thức bên trong. Thấy không là phân tích. Trong phân tích có người phân tích và vật được phân tích, một phân chia dẫn đến không hành động, một tê liệt. Trong thấy, người quan sát không có, và vì thế hành động là ngay tức khắc; không có khoảng hở giữa ý tưởng và hành động. Ý tưởng, kết luận, là người quan sát – người thấy tách rời khỏi vật được thấy. Nhận dạng là một động thái của tư tưởng và tư tưởng là phân chia.
 
Hòn đảo, con sông và biển cả vẫn còn đó, những cây cọ và những khu nhà cao tầng. Mặt trời đang ló ra từ những khối mây đồ sộ, sát liền nhau và vươn cao đến bầu trời. Với chỉ một miếng khố che thân những dân chài đang quăng lưới để kiếm được vài con cá nhỏ khẳng khiu. Sự nghèo khổ miễn cưỡng là một tình trạng hạ phẩm giá. Muộn hơn vào chiều tối, quá thanh thản khi lẫn trong những cây xoài và những bông hoa tỏa hương thơm. Quả đất đẹp làm sao.
 

24-9-1973
 

Một ý thức mới và một đạo đức mới hoàn toàn rất cần thiết nếu muốn tạo ra một thay đổi cơ bản trong cấu trúc xã hội và văn hóa hiện nay. Điều này hiển nhiên, tuy nhiên những người thuộc phe tả và những người thuộc phe hữu và những người cách mạng có vẻ không lưu tâm đến nó. Mọi giáo điều, mọi công thức, mọi học thuyết là thành phần của ý thức cũ; chúng là những sáng chế giả dối của tư tưởng mà hoạt động của nó là phân chia – phe tả, phe hữu và phe trung lập. Hoạt động này chắc chắn sẽ dẫn đến sự đổ máu của những người thuộc phe tả hoặc những người thuộc phe hữu hay dẫn đến chế độ độc tài chuyên chế. Đây là việc gì đang xảy ra chung quanh chúng ta. Người ta hiểu rõ sự cần thiết của thay đổi về đạo đức, kinh tế và xã hội nhưng sự đáp trả lại từ ý thức cũ, tư tưởng là người hành động chính. Sự hỗn loạn, sự vô trật tự và sự đau khổ mà con người phải chịu đựng nằm trong lĩnh vực của ý thức cũ, và nếu không thay đổi sự việc đó sâu sắc, mọi hoạt động của con người, chính trị, kinh tế hay tôn giáo, sẽ chỉ dẫn chúng ta đến sự hủy diệt lẫn nhau và hủy diệt quả đất. Điều này quá rõ ràng đối với những người có cái trí minh mẫn.
 
Mỗi người phải là một ngọn đèn cho chính mình; ngọn đèn này là luật lệ. Không có luật lệ nào khác. Tất cả những luật lệ khác được tạo ra bởi tư tưởng và vì thế phân chia và mâu thuẫn. Là một ngọn đèn cho chính mình không là tuân theo ngọn đèn của một người khác, dù hợp lý như thế nào, có kết luận đúng lý như thế nào, có bằng chứng lịch sử như thế nào, và có tính thuyết phục như thế nào chăng nữa. Bạn không thể là một ngọn đèn cho chính bạn nếu bạn ở trong những cái bóng tối tăm của quyền lực, của tín điều, của kết luận. Đạo đức không được xếp đặt vào chung bởi tư tưởng; nó không là kết quả của áp lực môi trường sống; nó không thuộc ngày hôm qua, thuộc truyền thống. Đạo đức là đứa con của tình yêu và tình yêu không là ham muốn và vui thú. Thích thú giác quan và tình dục không là tình yêu.
 
Ở trên cao trong những hòn núi hiếm khi có con chim nào; có vài con quạ, những con nai và một con gấu tình cờ chạy ngang qua. Những cây gỗ đỏ to lớn, những cây im lặng, ở khắp mọi nơi, dường như làm nhỏ hẳn những cây khác. Một xứ sở rất đẹp và hoàn toàn thanh bình, vì săn bắn bị cấm ngặt ở đây. Mọi thú vật, mọi cây cối và mọi bông hoa đều được bảo vệ. Khi ngồi dưới một trong những cây gỗ đỏ đồ sộ kia, người ta ý thức được lịch sử của con người và vẻ đẹp của quả đất. Một con sóc màu đỏ mập mạp chạy ngang qua rất đẹp và duyên dáng, ngừng lại cách vài feet, quan sát và thắc mắc không hiểu bạn làm gì ở đó. Đất đai khô ráo, dù rằng có một con suối gần bên. Không một chiếc lá lay động và vẻ đẹp của tĩnh lặng lẫn trong cây cối. Dạo bộ chầm chậm theo con đường mòn hẹp, quanh một khúc quẹo là một con gấu mẹ và bốn con nhỏ lớn bằng những con mèo to. Chúng chạy nhanh khỏi đó để leo lên những cái cây và con mẹ hướng về người ta không một chuyển động, không một âm thanh. Cách xa chúng tôi khoảng năm mươi feet; con mẹ rất to lớn, màu nâu, và sẵn sàng đương đầu. Người ta ngay lập tức quay lưng lại nó và đi khỏi. Con thú đó và người ta đều hiểu rằng không có sợ hãi và không có ý định gây tổn thương, nhưng dẫu vậy người ta vui mừng khi được ở trong sự bảo vệ của cây cối, những con sóc, và những con chim giẻ cùi ríu rít.
 
Tự do có nghĩa là một ngọn đèn cho chính mìmh; lúc đó nó không là một trừu tượng, một sự việc bị hình dung bởi tư tưởng. Tự do thực sự là tự do khỏi lệ thuộc, quyến luyến, khỏi khát khao tìm kiếm trải nghiệm. Tự do khỏi chính cấu trúc của tư tưởng có nghĩa là một ngọn đèn cho chính mình. Trong ngọn đèn này mọi hành động xảy ra và vì vậy nó không bao giờ mâu thuẫn. Mâu thuẫn chỉ hiện hữu khi cái luật lệ đó, cái ngọn đèn đó tách rời khỏi hành động, khi người hành động tách rời khỏi hành động. Lý tưởng, nguyên tắc, là chuyển động cằn cỗi của tư tưởng và không thể đồng tồn tại cùng ngọn đèn này; cái này khước từ cái kia. Ngọn đèn này, luật lệ này, tách rời khỏi bạn; nơi nào có người quan sát, ngọn đèn này, tình yêu này, không hiện hữu. Cấu trúc của người quan sát được sắp xếp bởi tư tưởng, mà không bao giờ mới mẻ, không bao giờ tự do. Không có “bằng cách nào”, không hệ thống, không luyện tập. Chỉ có thấy mà là làm. Bạn phải thấy, không nhờ vào đôi mắt của người khác. Ngọn đèn này, luật lệ này, không thuộc về bạn và cũng không thuộc về người khác. Chỉ có ngọn đèn. Đây là tình yêu.
 
 

25-9-1973
 

Ông ta đang nhìn ra cửa sổ vào những quả đồi uốn lượn nhấp nhô xanh rì và những cánh rừng sẫm màu có ánh nắng ban mai tỏa xuống chúng. Sáng hôm đó thật dễ thương và thú vị, có những đám mây tráng lệ bên kia cánh rừng, trắng xóa với những hình thể cuồn cuộn như con sóng biển. Không còn thắc mắc tại sao những người cổ xưa đã nói rằng thần thánh đang ngự trị giữa chúng và núi non. Vây bọc chung quanh đều có những đám mây khổng lồ tương phản bầu trời xanh và sáng lóa mắt. Ông ta không còn một tư tưởng nhỏ nhiệm nào và chỉ đang nhìn ngắm vẻ đẹp của thế giới. Đúng là ông ta đã đứng tại cửa sổ trong một khoảng thời gian và một sự việc gì đó đã xảy ra, không mong đợi, không mời mọc. Bạn không thể mời mọc hoặc ao ước những sự việc như vậy, vô tình hay cố ý. Mọi thứ dường như đã ngừng lại và đang nhường chỗ chỉ cho cái đó, cái không thể gọi tên. Bạn sẽ không tìm được nó trong bất kỳ đền chùa, thánh đường, nhà thờ hay trên bất kỳ trang giấy in nào. Bạn sẽ không tìm được nó ở bất kỳ nơi nào và bất kỳ cái gì bạn tìm ra, nó không là cái đó.
 
Cùng thật nhiều người trong công trình kiến trúc đồ sộ đó gần nhánh biển Golden Horn [cảng Istambul] ông ta đang ngồi bên cạnh một người ăn xin quấn người trong những cái giẻ rách nát, đầu cúi xuống, miệng thốt lên lời kinh cầu nguyện. Một người đàn ông bắt đầu hát bằng tiếng Ả rập. Ông ấy có một giọng hát tuyệt vời, toàn thể khu mái vòm và công trình đồ sộ được phủ ngập bởi giọng hát, nó dường như lay động cả tòa nhà. Nó có một hiệu quả lạ lùng vào tất cả những người có mặt ở đó; họ lắng nghe đầy thành kính lời của bài hát và giọng hát và cùng lúc bị mê hoặc. Ông ta là một người lạ với họ; họ nhìn ông ta và sau đó quên bẵng. Ngôi thánh đường lớn đông nghẹt người và có sự yên lặng lúc này; họ đã thực hiện xong nghi lễ và từng người một ra về. Chỉ còn lại người ăn xin và ông ta; tiếp theo người ăn xin cũng đi khỏi. Khu mái vòm im lặng và công trình đồ sộ trống không, sự ồn ào của cuộc sống không đến gần được.
 
Nếu bạn có lần dạo bộ một mình cao trên những hòn núi giữa những cây thông và tảng đá, bỏ lại mọi thứ trong thung lũng ở dưới bạn thật xa, khi không còn một tiếng xào xạc của cây cối và mọi tư tưởng đã bặt tăm, lúc đó có lẽ nó đến với bạn, cái khác lạ. Nếu bạn giữ chặt nó, nó không bao giờ đến lại; cái gì bạn giữ chặt là ký ức về nó, không còn sinh khí và đã qua rồi. Cái gì bạn giữ chặt không là sự thật; tâm hồn và cái trí của bạn quá nhỏ nhoi, chúng chỉ có thể giữ được những sự việc của tư tưởng và đó là cằn cỗi không sinh hoa kết quả. Đi xa khỏi thung lũng thêm nữa, xa thật xa, bỏ lại mọi thứ ở dưới đó. Bạn có thể quay trở lại và nhặt chúng lên nhưng chúng sẽ không còn ảnh hưởng nữa. Bạn sẽ không bao giờ giống như cũ lại.
 
Sau chuyến leo núi lâu nhiều tiếng đồng hồ, bên ngoài hàng cây, ông ta ở đó giữa những tảng đá và sự yên lặng mà chỉ núi non mới có; có một ít cây thông hình dạng méo mó. Không có gió và mọi sự vật hoàn toàn đứng yên. Đang đi bộ trở lại, di chuyển từ tảng đá này qua tảng đá khác, bỗng nhiên ông ta nghe tiếng một con rắn rung chuông và nhảy tránh. Cách vài feet là một con rắn, mập mạp và hầu như đen kịt. Với cái đầu ở chính giữa thân thể cuộn tròn, nó ở vị trí sẵn sàng tấn công. Cái đầu tam giác cùng cái lưỡi xẻ đôi phe phẩy loáng vào loáng ra, cặp mắt đen lánh và sắc sảo cảnh giác, nó sẵn sàng mổ nếu ông ta tiến lại gần hơn. Trong suốt nửa tiếng đồng hồ hay lâu hơn nó không bao giờ nhấp nháy, nó nhìn bạn chòng chọc, nó không có mí mắt. Thả thân ra từ từ, giữ đầu và đuôi của nó về hướng ông ta, nó bắt đầu trườn đi theo hình chữ U và khi ông ta chuyển động để tiến gần hơn ngay tức khắc nó cuộn lại sẵn sàng tấn công. Chúng tôi đùa giỡn trò chơi này một lúc; con rắn bắt đầu mệt và ông ta để cho nó đi tự do. Nó là một con vật kinh hãi, mập mạp và chết chóc.
 
Bạn phải ở một mình cùng cây cối, những đồng cỏ và những con suối. Bạn không bao giờ cô đơn nếu bạn ôm theo những sự việc của tư tưởng, những hình ảnh và những vấn đề của nó. Cái trí phải không bị nhét kín bởi những tảng đá và những đám mây của quả đất. Nó phải trống không giống như chiếc tầu thủy vừa đóng xong. Vậy thì bạn sẽ hiểu rõ toàn bộ một sự việc gì đó, một sự việc chưa bao giờ đã là trước kia. Bạn không thể thấy được việc này nếu bạn ở đó; bạn phải chết đi để thấy nó. Có lẽ bạn nghĩ rằng bạn là nhân vật quan trọng trên thế giới nhưng thật ra không phải như vậy. Bạn có thể có được mọi sự việc mà tư tưởng đã gom góp vào nhưng tất cả chúng đều cũ rích, đã dùng rồi và bắt đầu vỡ vụn.
           
Trong thung lũng thời tiết mát mẻ lạ lùng và gần những túp lều những con sóc đang chờ đợi những hạt quả của chúng. Chúng được cho ăn mỗi ngày trong một cái ngăn ở trên bàn. Chúng rất thân thiện và nếu bạn không ở đó đúng giờ chúng bắt đầu mắng nhiếc và những con chim giẻ cùi xanh bóng chờ đợi náo động bên ngoài.
 
 

27-9-1973
 

Một ngôi đền hoang phế điêu tàn, với những hành lang dài không mái, những cái cổng, những bức tượng không đầu và những cái sân bỏ hoang. Nó đã trở thành một nơi thiêng liêng cho chim chóc và những con khỉ, những con vẹt và chim bồ câu. Một vài bức tượng không đầu vẫn còn đường bệ trong vẻ đẹp của nó; chúng có một nét uy nghi bất động. Toàn nơi này sạch sẽ lạ lùng và người ta có thể ngồi bệt trên đất nhìn ngắm những con khỉ và những con chim líu lo. Hồi trước, cách đây lâu lắm rồi, ngôi đền chắc phải là một nơi thờ cúng hưng thịnh có hàng ngàn người sùng kính, cùng những vòng hoa, nhang đèn và lời cầu nguyện. Bầu không khí của chúng vẫn còn đó, những hy vọng, những sợ hãi và thành tâm của họ. Nơi tôn kính thiêng liêng đã không còn từ lâu lắm rồi. Lúc này những con khỉ đã biến mất vì thời tiết mỗi lúc một nóng hơn nhưng những con vẹt và những con chim bồ câu lại có tổ trong những cái hốc và khe nứt của những bức tường cao. Ngôi đền cổ điêu tàn này ở quá xa nên dân làng không thể phá hoại nó thêm nữa. Nếu họ đến họ sẽ hủy hoại sự thiêng liêng của trống không.
 
Tôn giáo đã trở thành mê tín và tôn thờ hình tượng, niềm tin và lễ nghi. Nó đã mất đi vẻ đẹp của sự thật; nhang đèn đã thay thế vị trí của thực tại. Thay thế trực nhận tức khắc là hình tượng được khắc chạm bằng bàn tay hoặc bằng trí óc. Quan tâm duy nhất của tôn giáo là thay đổi hoàn toàn con người. Và tất cả những nhốn nháo quanh nó đều vô ích. Đó là lý do tại sao sự thật không tìm thấy được trong mọi đền chùa, nhà thờ hay thánh đường, dù chúng đẹp đẽ đến chừng nào chăng nữa. Vẻ đẹp của sự thật và vẻ đẹp của đá là hai sự việc hoàn toàn khác biệt. Một cái mở cánh cửa vào vô hạn và cái khác lại dẫn đến sự giam hãm con người; một cái đến tự do còn cái kia đến nhà tù của tư tưởng. Chủ nghĩa lãng mạn và đa cảm phủ nhận tinh túy của tôn giáo, và nó cũng không là trò đùa của trí năng. Hiểu biết trong lãnh vực của hành động cần thiết để vận hành hiệu quả và khách quan, nhưng hiểu biết không là phương tiện của sự thay đổi con người; hiểu biết là cấu trúc của tư tưởng và tư tưởng là sự lặp lại nhàm chán của cái đã được biết, dù được sửa đổi và mở rộng như thế nào chăng nữa. Không có tự do qua những phương cách của tư tưởng, cái đã được biết.
 
Con rắn dài nằm rất yên lặng dọc theo cái bờ khô của ruộng lúa, xanh rì và sáng rực trong ánh ban mai. Có thể nó đang nghỉ ngơi hay chờ đợi một con ếch vô ý nào đó. Thời gian đó những con ếch đang được chuyển vận bằng tàu thủy đến Châu Âu để ăn như một món đặc sản. Con rắn dài, màu hơi vàng và rất yên lặng; nó giống màu đất khô, khó nhìn thấy nhưng ánh sáng ban ngày ở trong đôi mắt đen lánh của nó. Vật duy nhất đang chuyển động, loáng vào loáng ra là cái lưỡi đen ngòm của nó. Đúng là nó không nhận biết một người quan sát đang ở gần phía sau đầu của nó. Chết chóc khắp mọi nơi sáng hôm đó. Bạn có thể nghe thấy nó trong làng; tiếng khóc sụt sùi lớn giọng khi một xác chết, bọc trong một miếng vải, đang được khiêng ra ngoài; một con diều hâu đang chuyển động rất mau đâm bổ xuống một con chim; một con thú nào đó đang bị giết; bạn nghe rõ tiếng kêu thảm thiết của nó. Vì vậy nó tiếp diễn ngày này sang ngày khác: chết chóc luôn luôn ở mọi nơi, đau khổ cũng vậy.
 
Vẻ đẹp của sự thật và những tinh túy của nó không ở trong niềm tin và giáo điều; chúng không bao giờ hiện diện nơi con người có thể tìm ra nó vì không có con đường dẫn đến vẻ đẹp của nó; nó không là một cái đích đã định vị, một chỗ nương tựa để ẩn náu. Nó có nhạy cảm riêng và tình yêu của nó không thể được đo lường và bạn cũng không thể giữ nó, trải nghiệm nó. Nó không có giá trị mua bán để được sử dụng hay vất đi. Nó ở đó khi cái trí và quả tim trống không những sự việc của tư tưởng. Vị thầy tu và người nghèo khổ không gần được nó, cả kẻ giàu có cũng vậy; người trí thức lẫn kẻ tài năng không thể tiếp xúc được nó. Hãy xa khỏi thế giới này và ngay lúc này thủy chung cùng nó.
 
Buổi sáng đó những con vẹt đang kêu rít lên và vẫy cánh quanh cây me; chúng bắt đầu hơi sớm hoạt động không ngưng nghỉ của chúng, vụt đến rồi lại vụt đi. Chúng là những vệt di động màu xanh sáng bóng với những cái mỏ cong màu đỏ và cứng cáp. Dường như không bao giờ chúng bay thẳng nhưng luôn luôn có hình chữ chi ngoằn ngoèo, kêu lanh lảnh khi bay. Thỉnh thoảng chúng thường đến đậu trên bức tường chắn của mái hiên; lúc đó bạn có thể nhìn ngắm chúng, nhưng không lâu lắm; chúng sẽ lại vụt đi theo đường bay huyên náo và điên dại của chúng. Kẻ thù duy nhất của chúng có vẻ là con người. Anh ấy nhốt chúng trong một cái lồng.
 
 

28-9-1973
 

Con chó đen to vừa giết chết một con dê; nó đã bị trừng phạt nghiêm khắc và cột lại và lúc này nó đang sủa và than van dai dẳng. Ngôi nhà có một bức tường cao quanh nó nhưng bằng cách nào đó con dê đã lang thang vào được và con chó rượt theo rồi giết nó. Người chủ của ngôi nhà đã xin lỗi và bồi thường bằng bạc. Nó là một ngôi nhà lớn có cây cối chung quanh và bãi cỏ không bao giờ xanh tươi hoàn toàn dù được tưới nước nhiều bao nhiêu chăng nữa. Mặt trời tỏa sức nóng kinh khiếp đến độ những bông hoa và bụi cây phải được tưới nước hai lần một ngày; đất đai cằn cỗi và sức nóng của ban ngày gần như làm héo hắt màu xanh tươi của cây cỏ. Nhưng những cây đã lớn cho những bóng mát dễ chịu và bạn có thể ngồi đó vào sáng sớm khi mặt trời vẫn còn ở sau cây cối. Đó là một nơi tuyệt vời nếu bạn muốn ngồi yên lặng và buông bỏ cái tôi trong thiền định, nhưng lại không là nơi dành cho bạn mơ mộng viễn vông hay lạc vào một ảo tưởng gây thỏa mãn nào đó. Ở đó dưới những bóng râm kia, nó quá trang nghiêm, quá khẩn thiết, bởi vì toàn khu này được dâng tặng cho loại suy tư tĩnh lặng đó. Bạn có thể buông thả trong những tưởng tượng thân thuộc của bạn nhưng trong chốc lát bạn sẽ phát hiện rằng nơi này không mời mọc những hình ảnh của tư tưởng.
 
Ông ấy đang ngồi có một miếng vải phủ trên đầu, nước mắt tuôn trào; vợ ông ấy vừa qua đời. Ông ấy không muốn sụt sùi trước mặt con cái; chúng cũng đang khóc, dù không hoàn toàn hiểu được chuyện gì đã xảy ra. Người mẹ của bọn trẻ đã không khỏe từ lâu và mới đây bệnh đã trở nặng; người cha ngồi cạnh bên giường bệnh của bà ấy. Có vẻ ông ấy không bao giờ đi ra ngoài và vào một ngày, sau một vài nghi lễ, người mẹ được khiêng đi. Ngôi nhà trở nên trống rỗng lạ lùng, không còn hương thơm mà người mẹ đã truyền vào nó, và nó sẽ không bao giờ lại như cũ vì bây giờ đã có nỗi đau khổ trong ngôi nhà rồi. Người cha biết việc đó; bọn trẻ đã mất đi mãi mãi một người nào đó nhưng đến lúc này chúng vẫn chưa biết được ý nghĩa của đau khổ.
 
Nó luôn luôn ở đó, bạn không thể hoàn toàn quên nó, bạn không thể che đậy nó qua một hình thức giải trí nào đó, tôn giáo hay một cách khác. Bạn có lẽ chạy trốn nó nhưng nó sẽ ở đó để gặp bạn lại. Bạn có thể làm mất mình trong một tôn sùng, một lời kinh cầu nguyện nào đó hoặc trong một niềm tin an ủi nào đó nhưng nó sẽ xuất hiện lại, không cần nỗ lực và mời mọc. Sự nở hoa của đau khổ là trạng thái cay đắng, bi quan hoặc thái độ cư xử bất thường nào đó. Bạn có lẽ hung hăng, tàn bạo và xấu tính trong hành vi ứng xử của bạn nhưng đau khổ có mặt ngay chỗ bạn. Bạn có lẽ có quyền hành, chức vụ và những thú vui do tiền bạc nhưng nó sẽ ở lại đó trong tâm hồn bạn, đang chờ đợi và sẵn sàng. Dù bạn có làm gì chăng nữa bạn không thể tẩu thoát nó. Cái tình yêu mà bạn có chấm dứt trong đau khổ; đau khổ là thời gian, đau khổ là tư tưởng.
 
Cái cây bị chặt xuống và bạn nhỏ một giọt nước mắt; một con thú bị giết cho bạn thưởng thức; quả đất này đang bị hủy diệt vì sự vui thú của bạn; bạn được giáo dục để giết chóc, để tiêu diệt, con người chống lại con người. Công nghệ và máy móc mới đang gánh vác công việc cực nhọc của con người nhưng có lẽ bạn không kết thúc được đau khổ qua những sự việc mà tư tưởng gom tụ vào cùng nhau. Tình yêu không là vui thú.
 
Bà ấy đến đầy tuyệt vọng trong nỗi đau khổ của bà ấy ; bà ấy kể lể, tuôn ra mọi sự việc mà bà ấy đã trải qua, chết chóc, sự ngu dốt của con cái, chính trị của chúng, những vụ ly dị của chúng, những thất bại, cay đắng của chúng và sự vô ích hoàn toàn của cuộc sống không có ý nghĩa. Bà ấy không còn trẻ nữa; trong thời thanh nữ bà ấy đã tận hưởng đầy đủ, đã trải qua sự thích thú ngắn ngủi trong chính trị, một cái bằng môn kinh tế và trong chừng mực nào đó một loại cuộc sống mà hầu hết mọi người đều theo đuổi. Chồng bà âý vừa mới chết và mọi đau khổ có vẻ ập xuống bà ấy. Bà ấy trở nên yên lặng khi chúng tôi nói chuyện.
 
Bất kỳ chuyển động nào của tư tưởng là khoét sâu vào đau khổ. Tư tưởng với những k‎ý ức của nó, với những hình ảnh vui thú và đau thương của nó, với cô độc và nước mắt của nó, sự thương xót bản thân và tiếc nuối của nó, là nền tảng của đau khổ. Hãy lắng nghe điều gì đang được nói. Chỉ lắng nghe – không phải lắng nghe những phản hồi của quá khứ, sự chế ngự đau khổ hay làm thế nào chạy trốn sự hành hạ của nó – nhưng hãy lắng nghe bằng quả tim của bạn, bằng toàn thân tâm của bạn đến điều gì đang được nói lúc này. Lệ thuộc và quyến luyến của bạn đã chuẩn bị sẵn sàng mảnh đất trồng trọt cho đau khổ của bạn. Chểnh mảng học hỏi về bản thân của bạn và vẻ đẹp nó mang lại, đã tạo ra thực phẩm nuôi dưỡng đau khổ của bạn; mọi hoạt động tự cho mình là trung tâm của bạn đã dẫn bạn đến đau khổ này. Chỉ cần lắng nghe điều gì đang được nói: hãy ở lại cùng nó, đừng nghĩ lan man ra khỏi nó. Bất kỳ chuyển động nào của tư tưởng là củng cố sức sống của đau khổ. Tư tưởng không là tình yêu. Tình yêu không có đau khổ.
 
 

29-9-1973
 

Những cơn mưa gần chấm dứt và đường chân trời đang trôi chảy những đám mây cuồn cuộn màu trắng và vàng rực; chúng đang vươn lên đến những bầu trời có màu xanh lá cây và xanh da trời. Tất cả những chiếc lá của mọi bụi cây đều được tắm rửa sạch sẽ và chúng đang lấp lánh trong ánh mặt trời ban mai. Một buổi sáng của niềm vui thú, quả đất đang reo hò và dường như có phước lành trong không gian. Trong căn phòng đó trên cao bạn trông thấy biển xanh, con sông chảy vào nó, những cây cọ dừa và những cây xoài. Bạn nín thở bởi sự kỳ diệu của quả đất và hình thể mênh mông của những đám mây. Vẫn còn sớm, yên tĩnh và ồn ào của ban ngày chưa bắt đầu; băng qua chiếc cầu hầu như không có nhiều giao thông, ngoại trừ một hàng dài xe bò, chất đầy cỏ khô. Nhiều năm tới đây những chiếc xe buýt sẽ đến và đem theo cùng nó ô nhiễm và hoạt động hối hả. Một buổi sáng đẹp, đầy tiếng ca hát và ơn lành.
 
Hai anh em được đưa bằng xe hơi đến một ngôi làng gần bên để thăm người cha họ đã không gặp gỡ gần mười lăm năm hay hơn nữa. Họ phải đi bộ một lúc trên một con đường không được chăm sóc cẩn thận. Họ đến một cái bể chìm, nơi trữ nước; bốn bên đều có những bậc thềm bằng đá dẫn xuống bể nước trong. Ở một phía của cái bể có một ngôi đền nhỏ với một cái tháp hình vuông nhỏ, khá hẹp ở đỉnh; có nhiều bức tượng đá hình ảnh khác nhau xếp quanh nó. Trên hàng hiên của ngôi đền, nhìn xuống một cái ao lớn, có vài người, gần như bất động, giống những hình tượng kia trên tháp, chìm sâu trong thiền định. Đi xa xa khỏi cái bể chìm, ngay sau vài ngôi nhà khác, là ngôi nhà nơi người cha sống. Người cha đi ra khi hai anh em đến gần và họ chào hỏi ông ấy bằng cách nằm rạp xuống đất, đầu chạm bàn chân của ông ấy. Họ nhút nhát và chờ đợi người cha nói, vì đó là phong tục. Trước khi ông ấy nói bất kỳ lời nào ông ấy đi vào bên trong để rửa chân, vì hai cậu con đã chạm vào chúng. Ông ấy là một chức sắc cao nhất của Ấn độ giáo chính thống, không ai có thể chạm vào ông ấy ngoại trừ một vị chức sắc khác, và hai cậu trai của ông ấy đã bị dơ bẩn do bởi dính líu đến những người không thuộc Ấn độ giáo và đồng thời đã ăn thực phẩm nấu nướng bởi những người không thuộc Ấn độ giáo. Vì thế ông ấy rửa chân xong và ngồi xuống trên nền nhà, không quá gần hai cậu con bị vấy bẩn. Họ nói chuyện một lúc lâu và đến giờ ăn nên thực phẩm được mang đến. Ông ấy bảo hai người con đi ra vì không thể ăn chung với chúng, chúng không còn là những người Ấn độ giáo nữa. Ông ấy đúng là đã có lòng thương yêu chúng, vì rốt cuộc chúng cũng là con trai của ông ấy và đã không gặp mặt trong nhiều năm. Nếu người mẹ còn sống bà ấy có lẽ sẽ cho bọn chúng thức ăn nhưng chắc chắn bà ấy sẽ không ngồi ăn cùng bọn chúng. Họ phải có lòng thương yêu con cái sâu đậm nhưng giáo lý của tôn giáo và truyền thống cấm đoán mọi tiếp xúc vật chất với chúng. Truyền thống rất mạnh mẽ, mãnh liệt hơn cả tình yêu.
 
Truyền thống của chiến tranh mạnh mẽ hơn tình yêu; truyền thống của giết chóc để có lương thực và giết chóc những con người tạm gọi là kẻ thù khước từ sự dịu dàng và lòng thương yêu con người; truyền thống của lao động nhiều tiếng đồng hồ nuôi dưỡng sự tàn nhẫn của tánh hiệu quả; truyền thống của hôn nhân chẳng mấy chốc trở thành nhà tù; những truyền thống của người giàu có và người nghèo nàn cách ly họ; mỗi nghề nghiệp có truyền thống riêng của nó, một nhóm người riêng nuôi dưỡng đố kỵ và thù địch. Những nghi lễ và nghi thức truyền thống trong những nơi thờ phụng, khắp thế giới, đã tách rời con người khỏi con người và những từ ngữ cùng cử chỉ không còn ý nghĩa nào cả. Một ngàn ngày hôm qua, dù phong phú và đẹp đẽ thế nào chăng nữa, khước từ tình yêu.
 
Bạn đi qua một chiếc cầu ọp ẹp sang bờ bên kia của một con suối hẹp có bùn nhập vào con sông lớn; bạn đến một ngôi làng nhỏ có những viên gạch bằng bùn phơi nắng. Có quá nhiều trẻ em, đang la hét và nô đùa; những người lớn tuổi đang ở ngoài ruộng hay câu cá, hay đang làm việc trong thị trấn gần bên. Trong một căn buồng nhỏ tối tăm một khoảng hở trong bức tường là cửa sổ; không một con ruồi nào chui vào chỗ tối tăm này được. Rất mát mẻ trong đó. Trong khoảng không gian nhỏ xíu đó là một người dệt vải cùng một khung dệt lớn; ông ấy không biết đọc nhưng được giáo dục theo cách riêng, lễ phép và hoàn toàn mê mải trong công việc lao động. Ông ấy dệt ra những tấm vải tinh xảo màu vàng và màu bạc trong những mẫu mã đẹp. Trong mọi màu vải và lụa ông ấy có thể dệt thành những mẫu truyền thống, tinh tế nhất và đẹp đẽ nhất. Ông ấy được sinh ra để thực hiện cái truyền thống đó; ông ấy nhỏ người, nhã nhặn và háo hức biểu lộ cái tài năng tuyệt vời của ông. Bạn nhìn ngắm ông ấy, khi từ những sợi chỉ bằng lụa ông ấy dệt thành loại vải cầu kỳ nhất, bằng kinh ngạc và thương yêu trong tâm hồn bạn. Có một mảnh vải dệt của vẻ đẹp vô biên, được sinh ra từ truyền thống.
 
 
 

30-9-1973

Một con rắn dài có màu hơi vàng đang băng qua đường dưới một cây bồ đề. Ông ta đã dạo bộ rất lâu và đang quay trở lại thì bỗng nhiên thấy con rắn. Ông ta theo nó, khá gần, thẳng lên một gò đất; nó nhìn chăm chú vào từng cái lỗ; nó hoàn toàn không thấy ông ta, mặc dù ông ta gần như ở ngay trên nó. Nó khá mập mạp; khoảng giữa chiều dài của nó phình to ra. Dân làng trên đường về nhà ngừng nói chuyện và nhìn; một người trong bọn họ bảo ông ta rằng nó là một con rắn hổ mang và ông ta nên cẩn thận. Con rắn hổ mang biến mất vào một cái lỗ và ông ta tiếp tục chuyến đi bộ. Dự định trông thấy lại con rắn tại nơi cũ, ông ta quay trở lại ngày hôm sau. Không có con rắn nào ở đó nhưng dân làng đã đặt một cái tô nông đựng sữa, vài bông cúc vạn thọ và một cục đá to có ít tro trên nó cùng vài bông hoa khác. Nơi đó đã trở thành thiêng liêng và mỗi ngày sẽ có những bông hoa tươi; dân làng khắp vùng đã biết rằng nơi đó đã trở thành thiêng liêng. Ông ta trở lại nơi đó vài tháng sau; có sữa tươi, hoa tươi và cục đá mới được trang trí. Và cây bồ đề già thêm một chút tuổi.
 
Ngôi đền trông ra biển Địa Trung Hải có màu xanh da trời; nó điêu tàn và chỉ còn những cái cột bằng đá cẩm thạch. Trong chiến tranh nó đã bị tàn phá nhưng nó vẫn còn là một nơi tôn nghiêm. Vào một buổi chiều, khi có ánh mặt trời vàng rực trên đá cẩm thạch, bạn cảm thấy một bầu không khí thiêng liêng; bạn chỉ có một mình, chung quanh không một người khách thăm viếng và sự huyên thuyên không lúc nào ngừng nghỉ của họ. Những cái cột đã biến thành màu vàng ròng và biển xa xa phía dưới có màu xanh cực mạnh. Bức tượng của vị nữ thần ở đó, được bảo dưỡng và khóa lại; bạn chỉ có thể trông thấy nữ thần vào những tiếng đồng hồ nào đó và vị thần đang mất đi vẻ đẹp thiêng liêng. Biển xanh còn đó. 
 
Đó là ngôi nhà đẹp ở vùng quê với một bãi cỏ đã được cán bằng, cắt và nhổ cỏ dại nhiều lần trong năm. Toàn khu này được chăm sóc cẩn thận, phồn thịnh và vui tươi; đằng sau ngôi nhà là một mảnh vườn nhỏ trồng rau; một nơi dễ thương với một con suối êm ả chảy bên cạnh, hiếm khi nào tạo ra một âm thanh. Cửa mở ra và nó bị chặn lại bởi một bức tượng Phật, bị đá vào nơi đó. Người chủ nhà hoàn toàn không ý thức về việc gì ông ấy đang làm; đối với ông ấy nó là một đồ vật dùng để chặn cửa. Bạn tự hỏi không hiểu ông  ấy có làm như thế với bức tượng mà ông ấy sùng kính, vì ông ấy là một người Thiên Chúa Giáo. Bạn phủ nhận những sự vật thiêng liêng của người khác nhưng bạn lại giữ gìn những thiêng liêng riêng của bạn; những niềm tin của người khác là mê tín trong khi niềm tin riêng của bạn lại hợp lý và thực sự. Cái gì là thiêng liêng?
 
Ông ấy đã lượm được nó, ông ấy nói, trên một bãi biển; nó là một miếng gỗ có hình dạng của một cái đầu người được rửa sạch sẽ bởi biển cả. Nó được làm bằng gỗ cứng, mài thành hình thể bởi những dòng nước của đại dương, tẩy sạch qua nhiều mùa. Ông ấy đã mang nó về nhà và đặt nó trên cái kệ ở lò sưởi; ông ấy ngắm nghía nó liên tục và khâm phục việc gì ông ấy đã làm. Vào một ngày nào đó, ông ấy đặt vài bông hoa quanh nó và sau đó công việc được xảy ra hằng ngày; ông ấy cảm thấy bứt rứt nếu không có hoa tươi mỗi ngày và dần dần miếng gỗ có hình thể đó trở nên rất quan trọng trong cuộc đời ông ấy. Ông ấy sẽ không cho phép bất cứ người nào đụng vào nó ngoại trừ chính ông ấy; họ có thể làm ô uế nó; ông ấy rửa hai tay sạch sẽ trước khi sờ chạm nó. Nó đã trở thành thần thánh, thiêng liêng, và một mình ông ấy là vị giáo sĩ cao cấp của nó; ông ấy tượng  trưng cho nó; nó bảo cho ông ấy về những sự việc ông ấy một mình không bao giờ có thể biết được. Cuộc sống của ông ấy ngập tràn trong nó và ông ấy nói, ông ấy hạnh phúc không kể xiết.
 
Cái gì là thiêng liêng? Không phải những sự vật được tạo tác bởi cái trí hay bàn tay hay biển cả. Biểu tượng không bao giờ là sự thật; từ ngữ cỏ không là cỏ của cánh đồng; từ ngữ chúa không là chúa. Từ ngữ không bao giờ chứa đựng tổng thể, dù sự miêu tả có tài tình như thế nào chăng nữa. Từ ngữ thiêng liêng không có ý nghĩa gì khi đứng một mình; nó chỉ trở thành thiêng liêng trong liên hệ của nó với một sự việc gì đó, ảo tưởng hay sự thật. Cái gì là sự thật không là những từ ngữ của cái trí; thực tại, sự thật, không thể được tiếp cận bởi tư tưởng. Khi có người trực nhận, sự thật không tồn tại. Người suy nghĩ và suy nghĩ của anh ấy phải kết thúc cho sự thật hiện hữu. Sau đó hiện hữu, là thiêng liêng – cột đá cẩm thạch cổ xưa đó cùng mặt trời vàng rực trên nó, con rắn kia và người dân làng. Nơi nào không có tình yêu nơi đó không có thiêng liêng. Tình yêu là tổng thể và trong nó không có phân chia.
 
 
 

02-10-1973
 

Ý thức là những sự việc chứa đựng của nó; những sự việc chứa đựng là ý thức. Tất cả mọi hành động đều phân chia khi cái chứa đựng của ý thức bị vỡ vụn. Hoạt động này nuôi dưỡng xung đột, bất mãn và rối loạn; sau đó không tránh khỏi đau khổ.
 
Trên không gian tại độ cao đó bạn có thể nhìn thấy những cánh đồng xanh tươi, mỗi cánh đồng phân cách cánh đồng khác theo hình thể, kích cỡ và màu sắc. Một con suối chảy xuống để gặp biển cả, xa khỏi nó là núi non, phủ đầy tuyết. Khắp quả đất này đều có những thị trấn, làng mạc lan rộng và lớn; trên những quả đồi có những lâu đài, nhà thờ và nhà cửa và vươn ra bên ngoài chúng là những sa mạc mênh mông, có màu nâu, vàng và trắng. Sau đó lại có biển xanh và nhiều đất đai thêm nữa cùng những cánh rừng dày dặc. Toàn quả đất rất trù phú và tráng lệ.
 
Ông ta đi bộ đến đó, hy vọng gặp một con cọp, và ông ta đã gặp được. Dân làng đã đến và bảo với người chủ nhà của ông ta rằng một con cọp đã giết chết một con bò con đêm hôm trước và sẽ quay lại đêm đó để giết chóc thêm. Họ có muốn xem nó không? Một cái bục sẽ được đan kết trên một cái cây và từ đó người ta có thể trông thấy kẻ giết chóc to lớn và họ cũng buộc một con dê vào cái cây đó để chắc chắn rằng con cọp sẽ đến. Ông ta nói rằng ông không thích xem thấy một con dê bị giết chỉ để thỏa mãn sự thích thú của ông ta. Vì thế câu chuyện bị gạt đi. Nhưng vào cuối buổi chiều đó, khi mặt trời ở phía sau một quả đồi lượn tròn, người chủ nhà muốn lái xe đi dạo, hy vọng rằng có lẽ họ sẽ bất ngờ gặp được con cọp đã giết con bò. Khi họ lái xe được vài dặm vào sâu trong rừng; trời đã tối rồi và nhờ vào những ngọn đèn pha họ quay trở lại. Họ đã từ bỏ mọi hy vọng trông thấy con cọp khi quay về. Nh