NGƯỜI
NGÀY XƯA
Thích
Nữ Trí Hải
(Phóng
tác một mẫu truyện Liêu Trai do Hòa Thượng Trí Thủ kể)
Sinh
là anh học trò nghèo kiết xác, tha phương cầu học . Anh ở
trọ trong một ngôi chùa, ngày đêm dùi mài kinh sử để ứng
thi . Quan huyện sở tại cũng là người xứ khác bổ nhiệm
đến, thường lui tới chùa vì quan rất mộ đạo . Quan có
một cô con gái tuổi độ trăng tròn, nhan sắc mỹ miều diễm
lệ . Một hôm nhân ngày lễ Vu Lan, cô gái theo cha đến chùa
. Vừa trông thấy người ngọc, Sinh ôm lòng thầm yêu trộm
nhớ . Nhưng chàng đã có vợ con ở quê nhà, lại thuộc gia
đình nghèo khó, mà nàng thì đang độ xuân xanh, lá ngọc cành
vàng . Chuyện lương duyên thật khó nỗi ước mơ . Mối tình
bị chướng duyên ngăn trở càng thêm nồng nàng thắm thiết,
mặc dầu chưa một lời trao đổi, tình yêu chỉ đơn phương
. Chàng đành nuốt nước bọt ngâm câu "tình tuyệt vọng"
:
"Lòng
ta chôn một khối tình
Tình
trong giây phút mà thành thiên thu" .
Nàng
thoáng hiện tới chùa một lần rồi không bao giờ trở lại
. Con "người gieo thảm" đó để lại trong lòng Sinh một mối
tương tư cay đắng, vì không thể nào trăm năm tính chuyện
vuông tròn . Hình ảnh nàng đang ám ảnh Sinh một cách mãnh
liệt, thì bỗng một hôm, chàng nghe tin nàng đã chết . Ôi
! Rõ thật là : "Ngày xuân xanh sơ ngộ để thiên thu" .
Mới
thấy nàng có một lần, nhưng Sinh lăn khóc thảm thiết khi
hay tin nàng lìa trần . May thay, tục lệ lúc bấy giờ ưa chôn
người chết ở nguyên quán, nên quan huyện ướp xác quàng
thây nàng tại ngôi chùa Sinh trú ngụ, chờ ba năm sau sẽ đưa
về cố quận . Từ đó Sinh được đêm ngày gần gũi người
đẹp trong quan tài . Mối tình si vẫn nồng đượm, có lẽ
còn mặn mà hơn xưa, bởi lẽ giờ đây không còn gì ngăn
cách . Cái chết xóa tan mọi bất bình đẳng giữa con người,
phá đổ mọi ranh giới tài sản, địa vị, giai câp... Mỗi
bửa ăn, Sinh đặt một mâm cơm trên nắp quan tài cúng cho
hương linh hưởng xong, chàng mới chịu hạ xuống ăn . Chàng
kể lể với người trong quan tài như sau :
"Ối
nàng ơi ! Âm dương đôi ngã, nàng có thấu cho lòng tôi không
? Khi nàng còn sống, nàng là lá ngọc cành vàng, tôi chỉ là
một kẻ thư sinh bần hàn ăn nhờ ở đậu, có khi nào đài
gương soi đến đậu bèo ! Nhưng tôi yêu nàng tha thiết, tình
riêng luống ra ngẩn vào ngơ . Hình bóng nàng đậm nét trong
tim tôi . Bây giờ nàng nằm đó, tôi đứng đây, cách nhau
có một tấm ván quan tài, chỉ trong gang tấc vậy mà thành
ra biết mấy trùng quan san ! Ôi ! Sao con tạo khéo trêu người
dường bấy ! Khi tôi được hân hạnh gần gũi nàng, thì nàng
đã hóa ra người thiên cổ, thành cái xác không hồn ! Ước
sao nàng hãy sống lại, tôi xin đổi bất cứ gì để đôi
ta được tái ngộ trên dương trần ! Xin nàng chứng giám cho
lòng tôi" .
Bửa
ăn nào cũng vậy, việc cúng cơm và đọc văn tế than khóc
người đẹp trở thành một tục lệ bất biến trong đời
chàng thư sinh . "Hữu cầu tất ứng", lời cầu nguyện của
chàng chẳng bao lâu cảm ứng được vong hồn người chết
. Một đêm nàng hiện về thỏ thẻ :
"Cảm
tấm tình si của chàng, em đã xin với Diêm vương cho em được
tái sinh vào ngôi nhà số 555, đường Nguyễn văn Trổi, thành
phố Hồ Chí Minh . Mười lăm năm sau đúng vào ngày rằm tháng
bảy, chàng hãy đến tìm em ở đó, chúng ta sẽ gặp gỡ để
vầy mối lương duyên . Nhưng chàng ôi, Diêm vương có ra một
điều kiện . Muốn tái sinh, em phải nhờ người thân chí
thành tụng một tạng kinh Kim Cương thì mới được như ý
. Vậy, nếu chàng có lòng, xin hãy tụng kinh cho em" .
Sinh
tỉnh dậy mừng rỡ, ghi rõ ngày tháng đã hẹn lên vách, ghi
luôn cả địa chỉ mới của cô gái . Từ đó chàng xếp bút
nghiên, chuyên chú tụng kinh Kim Cương đến sáu ngàn lần như
nàng dặn, phải hết mất ba năm . Năm đó chàng đã bốn mươi
lăm tuổi, còn những mười hai năm nữa mới gặp lại người
đẹp ngày xưa ! Sinh vẫn ôm lòng chờ đợi, hình ảnh yêu
kiều của nàng mỗi ngày một đậm trong trí tưởng của chàng
.
Về
phần cô gái, quả nhiên thần thức cô đã thác sinh vào một
gia đình thường dân ở địa chỉ trên, để đáp lại tấm
tình si của anh học trò . Cô mang hình dáng một cô gái nhu
mì dễ yêu, nhưng không có gì gọi là cá lặn chim sa cho lắm
. Mối tình đeo đẳng từ lúc còn nằm trong quan tài, khiến
tiềm thức cô vẫn một mực đợi chờ anh chàng thư sinh mặt
trắng . Với tình yêu mới nở, cô tưởng tượng hình dung
của anh chàng ít ra cũng bằng chàng Kim :
"Phong
tư tài mạo tuyệt vời
Vào
trong phong nhã, ra ngoài hào hoa" .
Ngày
tháng thoi đưa, sắp đến ngày hẹn . Chàng thư sinh bây giờ
tuổi đã xấp xỉ lục tuần, râu tóc hoa râm, sám mặt phong
trần vì nỗi đời mưa nắng . Nhưng mối tình thì vẫn tươi
trẻ như thuở ban đầu, vì nó vô hình vô tướng nên không
có già bệnh như cái thể xác của anh . Tình yêu đã không
đổi, nên hình ảnh nàng trong tim anh không chút đổi thay,
đó là nét đẹp đắm nguyệt say hoa của một lần sơ ngộ
. Anh yêu, là yêu cái hình bóng của nàng thì đúng hơn . Vì
nếu nàng còn sống thì chắc chắn bây giờ nàng cũng không
còn như hình bóng anh tôn thờ .
Cái
ngày hẹn hò đã đến . Anh chàng thắng bộ y phục mới tinh,
chải lại mái tóc nửa đen nửa bạc không biết bao nhiêu
lần, cố che dấu càng nhiều tóc bạc càng hay . Anh cũng kgông
quên bôi dầu láng mượt như thời trang dạo đó . Nhưng làm
gì thì làm, không thể hóa trang cái già thành trẻ . Không
thể nào xóa hết những vết hận năm tháng khắc sâu trên
vừng tráng nhăn nheo .
"Phong
trần đến cả sơn khê
Tang
thương đến cả hoa kia cỏ này" .
Huống
chi là con người, dù nó có nỗ lực bao nhiêu để xóa bỏ
vết tích thời gian trên thân thể . Nhưng tâm hồn của chàng,
mối tình si của chàng không chịu già theo tuổi tác, mà nó
vẫn là mối tình đầu của tuổi đôi mươi, của cái lần
sơ ngộ . Cho nên anh chàng hăng hái, hăm hở thuê xe tắc xi
đến địa chỉ nàng hẹn để gặp lại tình xưa . Phần nàng
cũng vậy, con tim rộn rã với tình yêu, với mộng đẹp và
với hình ảnh chàng thư sinh khả ái . Chắc hẳn mặt chàng
phải đẹp như mối tinh cùa chàng ! Chắc hẳn chàng phải
tươi trẻ như hoa xuân phong nhụy ! Ôi, cảm động làm sao
se là cái phút giây gặp gở ! Ngàn năm hồ dễ đã ai quên
.
...
Mỗi người sống trong tâm tưởng hình ảnh tuyệt vời của
người kia, và của mối tình, tưởng tượng đến cái lúc
gặp gỡ mà suýt chết ngất người vì sung sướng . Chiếc
xe tắc xi đã dừng lại trước một ngôi nhà chung cư dơ dáy
. Nàng con gái đã ra đứng tựa cửa trông chờ . Mà nào thấy
đâu bóng hình "hoàng tử của lòng em" ? Chỉ là một cụ già
trông càng già hơn do bởi nỗ lực làm cho có vẻ trẻ . Cô
gái buột miệng hỏi :
- Ông
kiếm ai ?
-
Xin lỗi, cho tôi hỏi thăm nhà tiểi thư...
-
Ông là ai ?
-
Tôi là thư sinh ở trọ chùa Bà đầm . Xin cô cứ thưa với
tiểu thư như vậy .
Cô
gái òa khóc, nói trong tức tưởi :
- Không
phải, không phải ! Trời ôi ! Chàng đã phụ tình, đã lừa
dối ta ! Chàng đã si mê người khác, nên đưa ông già này
đến thay ! Chàng lừa dối ta ! Thật chàng khinh ta quá mức
!
Nàng
ôm mặt bỏ chạy một mạch vào nhà trong . Cụ thư sinh lủi
thủi lê bước trên đường về . Chàng như bừng tỉnh cơn
trường mộng : hình ảnh cô tiểu thư đã chết thật rồi,
nhờ chàng vừa tai nghe mắt thấy . Vâng, nhờ thấy người
con gái sống, mà chàng chết được trong tim hình ảnh người
con gái chết . Bấy lâu hồn ma vẫn sống mãnh liệt trong lòng
chàng dưới hình ảnh một cô nương hoa nhường nguyệt thẹn
. Nhưng bây giờ, sau mười lăm năm chờ đợi, chàng chỉ bắt
gặp một cô gái nhan sắc tầm thường như trăm ngàn cô gái
khác, nào có gì đâu ? Chàng trở về, giở lại kinh Kim Cương
ra tụng, đến câu kết :
"Hết
thảy pháp hữu vi
Như
mộng, huyễn, bào, ảnh
Như
sương, như chớp lóe
Hãy
quán chiếu như thế" .
Chàng
tỉnh ngộ, thầm nhủ : "Cám ơn nàng . Nàng đã đem lại cho
ta SỰ THẬT . Nàng đã cho ta thấy cái phi lý của tưởng tượng
. Ta sẽ không còn ôm giữ một hình ảnh nào, vì Phật đã
dạy : Pháp còn phải bỏ huống chi phi pháp . Nhan sắc nàng,
cái nhan sắc mà mười lăm năm nay ta từng say đắm, đã không
thực, huống chi là hình ảnh, hoài niệm về nhan sắc ấy
. Cái thực đã không thực, huống hồ là mộng tưởng trong
tâm" .
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 07-2003
Down
Load " Word Document" (WinZip File 270 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
