BA CÂU HỎI
Leo
Tolstoy
Ðó
là chuyện ba câu hỏi khó của một nhà vua, do nhà văn hào
Leo Tolstoy kể lại.
Nhà
vua ấy, Tolstoy không biết tên. Một hôm đức Vua nghĩ rằng,
giá mà vua trả lời được ba câu hỏi ấy thì vua sẽ không
bao giờ bị thất bại trong bất cứ công việc nào. Ba câu
hỏi ấy là:
1.
Làm sao để biết được thời gian nào là thời gian thuận
lợi nhất cho mỗi công việc?
2.
Làm sao để biết được nhân vật nào là nhân vật quan trọng
nhất mà ta phải chú trọng?
3.
Làm sao để biết được công việc nào là công việc cần
thiết nhất mà ta phải thực hiện?
Nghĩ
thế, vua liền ban chiếu ra khắp trong bàn dân thiên hạ, hứa
rằng sẽ ban thưởng trọng hậu cho kẻ nào trả lời được
những câu hỏi đó.
Các
bậc hiền nhân đọc chiếu liền tìm tới kinh đô. Nhưng mỗi
người lại dâng lên vua một câu trả lời khác nhau.
Về
câu hỏi thứ nhất, có người trả lời rằng muốn biết
thời gian nào là thời gian thuận lợi nhất cho mỗi công việc
thì phải làm thời biểu cho đàng hoàng, có ngày giờ năm
tháng và phải thi hành cho thật đúng thời biểu ấy. Như
vậy mới mong công việc làm đúng lúc. Kẻ khác thì lại nói
không thể nào dự tính được trước những việc gì phải
làm và thời gian để làm những việc ấy; rằng ta không nên
ham vui mà nên chú ý đến mọi sự khi chúng xẩy tới để
có thể làm bất cứ gì xét ra cần thiết.
Có
kẻ lại nói rằng, dù vua có chú ý đến tình hình mấy đi
nữa thì một mình vua cũng không đủ sáng suốt để định
đoạt thời gian của mọi việc làm một cách sáng suốt, do
đó nhà vua phải thành lập một Hội Ðồng Nhân Sĩ và hành
động theo lời khuyến cáo của họ.
Lại
có kẻ nói rằng, có những công việc cần phải lấy quyết
định tức khắc không thể nào có thì giờ để tham khảo
xem đã đến lúc phải làm hay chưa đến lúc phải làm. Mà
muốn lấy quyết định cho đúng thì phải biết trước những
gì sẽ xẩy ra, do đó, nhà vua cần phải cần đến những
nhà cố vấn tiên tri và bốc phệ.
Về
câu hỏi thứ hai, cũng có nhiều câu trả lời không giống
nhau. Có người nói những nhân vật mà vua cần chú ý nhất
là những ông đại thần và những người trong triều đình.
Có người nói là mấy ông Giám Mục, Thượng Tọa là quan
hệ hơn hết. Có người nói là mấy ông tướng lãnh trong
quân đội là quan hệ hơn hết.
Về
câu hỏi thứ ba, các nhà thức giả cũng trả lời khác nhau.
Có người nói khoa học là quan trọng nhất. Có người nói
tôn giáo là quan trọng nhất. Có người lại nói: chỉnh trang
quân đội là quan trọng nhất.
Vì
các câu trả lời khác nhau cho nên nhà vua không thể đồng
ý với vị hiền nhân nào cả, và chẳng ban thưởng cho ai
hết.
Sau
nhiều đêm suy nghĩ vua quyết định đi chất vấn một ông
đạo tu trên núi, ông đạo này nổi tiếng là có giác ngộ.
Vua muốn tìm lên trên núi để gặp ông đạo và hỏi ba câu
hỏi kia.
Vị
đạo sĩ này chưa bao giờ chịu xuống núi và nơi ông ta ở
chỉ có những người dân nghèo; chẳng bao giờ ông chịu tiếp
người quyền quý. Vì vậy mà nhà vua cải trang làm thường
dân. Khi đi đến chân núi, vua dặn vệ sĩ đứng chờ ở dưới,
và một mình vua, trong y phục một thường dân, vua trèo lên
am của ông đạo.
Nhà
vua gặp ông đạo đang cuốc đất trước am. Khi trông thấy
người lạ, ông đạo gật đầu chào rồi tiếp tục cuốc
đất. Ông đạo cuốc đất một cách nặng nhọc bởi ông
đã già yếu; mỗi khi cuốc lên được một tảng đất hoặc
lật ngược được tảng đất ra thì ông lại thở hào hển.
Nhà
vua tới gần ông đạo và nói: 'Tôi tới đây để xin ông
đạo trả lời giúp cho tôi ba câu hỏi. Làm thế nào để
biết đúng thì giờ hành động, đừng để cho cơ hội qua
rồi sau phải hối tiếc ? Ai là những người quan trọng nhất
mà ta phải chú ý tới nhiều hơn cả ? Và công việc nào quan
trọng nhất cần thực hiện trước tiên ?'
Ông
đạo lắng nghe nhà vua nhưng không trả lời. Ông chỉ vỗ
vai nhà vua và cúi xuống tiếp tục cuốc đất.
Nhà
vua nói: 'Ông đạo mệt lắm rồi, thôi đưa cuốc cho tôi,
tôi cuốc một lát'. Vị đạo sĩ cám ơn và trao cuốc cho Vua
rồi ngồi xuống đất nghỉ mệt. Cuốc xong được hai vồng
đất thì nhà vua ngừng tay và lập lại câu hỏi. Ông đạo
vẫn không trả lời, chỉ đứng dậy và đưa tay ra đòi cuốc,
miệng nói: 'Bây giờ bác phải nghỉ, đến phiên tôi cuốc'.
Nhưng nhà vua thay vì trao cuốc lại cúi xuống tiếp tục cuốc
đất.
Một
giờ rồi hai giờ đồng hồ đi qua. Rồi mặt trời bắt đầu
khuất sau đỉnh núi. Nhà vua ngừng tay, buông cuốc, và nói
với ông đạo:
'Tôi
tới để xin ông đạo trả lời cho mấy câu hỏi. Nếu ông
đạo không thể trả lời cho tôi câu nào hết thì xin cho biết
để tôi còn về nhà'.
Ông
đạo nghe tiếng chân người chạy đâu đây bèn nói với nhà
vua: 'Bác thử xem có ai chạy lên kìa'. Nhà vua ngó ra thì thấy
một người có râu dài đang chạy lúp xúp sau mấy bụi cây,
hai tay ôm bụng. Máu chảy ướt đầm cả hai tay. Ông ta cố
chạy tới chỗ nhà vua và ngất xỉu giữa đất, nằm im bất
động miệng rên ri rỉ.
Vua
và ông đạo cởi áo người đó ra thì thấy có một vết
đâm sâu nơi bụng. Vua rửa chỗ bị thương thật sạch và
xé áo của mình ra băng bó vết thương, nhưng máu thấm ướt
cả áo. Vua giặt áo và đem băng lại vết thương. Cứ như
thế cho đến khi máu ngừng chảy.
Lúc
bấy giờ người bị thương mới tỉnh dậy và đòi uống
nước. Vua chạy đi múc nước suối cho ông ta uống. Khi đó
mặt trời đã bắt đầu khuất và bắt đầu lạnh. Nhờ sự
tiếp tay của ông đạo, nhà vua khiêng người bị nạn vào
trong am và đặt nằm trên giường ông đạo. Ông ta nhắm mắt
nằm yên. Nhà vua cũng mệt quá vì leo núi và cuốc đất cho
nên ngồi dựa vào cánh cửa và ngủ thiếp đi. Vua ngủ ngon
cho đến nỗi khi Vua thức dậy thì trời đã sáng và phải
một lúc sau Vua mới nhớ ra được mình đang ở đâu và đang
làm gì. Vua nhìn về phía giường thì thấy người bị thương
cũng đang nhìn mình chòng chọc, hai mắt sáng trưng.
Người
đó thấy vua tỉnh giấc rồi và đang nhìn mình thì nói, giọng
rất yếu ớt:
'Xin
bệ hạ tha tội cho thần'.
'Ông
có làm gì nên tội đâu mà phải tha ?'
'Bệ
hạ không biết hạ thần, nhưng hạ thần biết bệ hạ. Hạ
thần là người thù của bệ hạ, Hạ thần đã thề sẽ giết
bệ hạ cho bằng được bởi vì khi xưa, trong chinh chiến bệ
hạ đã giết mất người anh của hạ thần và còn tịch thu
gia sản của hạ thần nữa'.
'Hạ
thần biết rằng bệ hạ sẽ lên núi này một mình để gặp
ông đạo sĩ, nên đã mai phục quyết tâm giết bệ hạ trên
con đường về. Nhưng cho đến tối mà bệ hạ vẫn chưa trở
xuống, nên hạ thần đã rời chỗ mai phục mà đi lên núi
tìm bệ hạ để hành thích. Thay vì gặp bệ hạ, hạ thần
lại gặp bốn vệ sĩ. Bọn nầy nhận mặt được hạ thần
cho nên đã xông lại đâm hạ thần. Hạ thần trốn được
chạy lên đây, nhưng nếu không có bệ hạ cứu thì chắc
chắn hạ thần đã chết vì máu ra nhiều quá. Hạ thần quyết
tâm hành thích bệ hạ mà bệ hạ lại cứu sống được hạ
thần. Hạ thần hối hận quá. Bây giờ đây nếu hạ thần
mà sống được thì hạ thần nguyện sẽ làm tôi mọi cho
bệ hạ suốt đời, và hạ thần cũng sẽ bắt các con của
hạ thần làm như vậy. Xin bệ hạ tha tội cho hạ thần'.
Thấy
mình hòa giải được với kẻ thù một cách dễ dàng nhà
vua rất vui mừng. Vua không những tha tội cho người kia mà
còn hứa sẽ trả lại gia sản cho ông ta, và gửi ngự y cùng
quân hầu tới săn sóc cho ông ta lành bệnh.
Sau
khi cho vệ sĩ khiêng người bị thương về nhà, vua trở lên
tìm ông đạo để chào. Trước khi ra về vua còn lặp lại
lần cuối ba câu hỏi của vua. Ông đạo đang quỳ gối xuống
đất gieo những hạt đậu trên những luống đất đã cuốc
sẵn hôm qua.
Vị
đạo sĩ đứng dậy nhìn vua: 'Nhưng ba câu hỏi của vua đã
được trả lời rồi mà'.
Vua
hỏi: 'trả lời bao giờ đâu nào ?'
'Hôm
qua nếu Vua không thương hại bần đạo già yếu mà ra tay
cuốc dùm mấy luống đất này thì khi ra về nhà vua đã bị
kẻ kia mai phục hành thích mất rồi, và nhà Vua sẽ tiếc
rằng đã không ở lại cùng ta. Vì vậy thời gian quan trọng
nhất là thời gian Vua đang cuốc đất; nhân vật quan trọng
nhất lúc đó là bần đạo đây, và công việc quan trọng
nhất là công việc giúp bần đạo. Rồi sau đó khi người
bị thương nọ chạy lên, thời gian quan trọng nhất là thời
gian vua chăm sóc cho ông ta, bởi vì nếu vua không băng vết
thương cho ổng thì ổng sẽ chết và vua không có dịp hòa
giải với ổng; cũng vì thế mà ông ta là nhân vật quan trọng
nhất, và công việc vua làm để băng bó vết thương là quan
trọng nhất. Xin vua hãy nhớ kỹ điều này: 'chỉ có một
thời gian quan trọng mà thôi, đó là thời gian hiện tại,
là giờ phút hiện tại. Giờ phút hiện tại quan trọng bởi
vì đó là thời gian duy nhất trong đó ta có thể làm chủ
được ta. Và nhân vật quan trọng nhất là kẻ đang cụ thể
sống với ta, đang đứng trước mặt ta, bởi vì ai biết được
là mình sẽ đương đầu làm việc với những kẻ nào trong
tương lai. Công việc quan trọng nhất là công việc làm cho
người đang cụ thể sống bên ta, đang đứng trước mặt
ta được hạnh phúc, bởi vì đó là ý nghĩa chính của đời
sống.
(Trích
từ Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức - TNH )
Thích
Nhất Hạnh chuyển ngữ
The
Emperor's Three Questions
One
day it occurred to a certain emperor that if he only knew the answers to
three questions, he would never stray in any matter.
1.
What is the best time to do each thing?
2.
Who are the most important people to work with?
3.
What is the most important thing to do at all times?
The
emperor issued a decree throughout his kingdom announcing that whoever
could answer the questions would receive a great reward. Many who read
the decree made their way to the palace at once, each person with a different
answer.
In
reply to the first question, one person advised that the emperor make up
a thorough time schedule, consecrating every hour, day, month and year
for certain tasks and then follow the schedule to the letter. Only then
could he hope to do every task at the right time.
Another
person replied that it was impossible to plan in advance and that the emperor
should put all vain amusements aside and remain attentive to everything
in order to know what to do at what time.
Someone
else insisted that, by himself, the emperor could never hope to have all
the foresight and competence necessary to decide when to do each and every
task, and what he really needed was to set up a Council of the Wise and
then to act according to their advice.
Someone
else said that certain matters require immediate decision and could not
wait for consultation, but if he wanted to know in advance what was going
to happen he should consult magicians and soothsayers.
The
responses to the second question also lacked accord.
One
person said that the emperor needed to place all his trust in administrators,
another urged reliance on priests and monks, while others recommended physicians.
Still others put their faith in warriors.
The
third question drew a similar variety of answers.
Some
said science was the most important pursuit. Others insisted on religion.
Yet others claimed the most important thing was military skill.
The
emperor was not pleased with any of the answers, and no reward was given.
After
several nights of reflection, the emperor resolved to visit a hermit who
lived on a mountain and was said to be an enlightened man. The emperor
wished to find the hermit to ask him the three questions, though he knew
the hermit never left the mountains and was known to receive only the poor,
refusing to have anything to do with persons of wealth or power. So the
emperor disguised himself as a simple peasant and ordered his attendants
to wait for him at the foot of the mountain while he climbed the slope
alone to seek the hermit.
Reaching
the holy man's dwelling place, the emperor found the hermit digging a garden
in front of his hut. When the hermit saw the stranger, he nodded his head
in greeting and continued to dig. The labor was obviously hard on him.
He was an old man, and each time he thrust his spade into the ground to
turn the earth, he heaved heavily.
The
emperor approached him and said, 'I have come here to ask your help with
three questions: When is the best time to do each thing? Who are the most
important people to work with? What is the most important thing to do at
all times?'
The
hermit listened attentively but only patted the emperor on the shoulder
and continued digging. The emperor said, 'You must be tired. Here, let
me give you a hand with that.' The hermit thanked him, handed the emperor
the spade, and then sat down on the ground to rest.
After
he had dug two rows, the emperor stopped and turned to the hermit and repeated
his three questions. The hermit still did not answer, but instead stood
and pointed to the spade and said, 'Why don't you rest now? I can take
over again.' But the emperor continued to dig. One hour passed, then two.
Finally the sun began to set behind the mountain. The emperor put down
the spade and said to the hermit, 'I came here to ask if you could answer
my three questions. But if you can't give me any answer, please let me
know so that I can get on my way home.'
The
hermit lifted his head and asked the emperor, 'Do you hear someone running
over there?' The emperor turned his head. They both saw a man with a long
white beard emerge from the woods. He ran wildly, pressing his hands against
a bloody wound in his stomach. The man ran toward the emperor before falling
unconscious to the ground, where he lay groaning. Opening the man's clothing,
the emperor and hermit saw that the man had received a deep gash. The emperor
cleaned the wound thoroughly and then used his own shirt to bandage it,
but the blood completely soaked it within minutes. He rinsed the shirt
out and bandaged the wound a second time and continued to do so until the
flow of blood had stopped.
At
last the wounded man regained consciousness and asked for a drink of water.
The emperor ran down to the stream and brought back a jug of fresh water.
Meanwhile, the sun had disappeared and the night air had begun to turn
cold. The hermit gave the emperor a hand in carrying the man into the hut
where they laid him down on the hermit's bed. The man closed his eyes and
lay quietly. The emperor was worn out from a long day of climbing the mountain
and digging the garden. Leaning against the doorway, he fell asleep. When
he rose, the sun had already risen over the mountain. For a moment he forgot
where he was and what he had come here for. He looked over to the bed and
saw the wounded man also looking around him in confusion. When he saw the
emperor, he stared at him intently and then said in a faint whisper, 'Please
forgive me.'
'But
what have you done that I should forgive you?' the emperor asked.
'You
do not know me, your majesty, but I know you. I was your sworn enemy, and
I had vowed to take vengeance on you, for during the last war you killed
my brother and seized my property. When I learned that you were coming
alone to the mountain to meet the hermit, I resolved to surprise you on
your way back and kill you. But after waiting a long time there was still
no sign of you, and so I left my ambush in order to seek you out. But instead
of finding you, I came across your attendants, who recognized me, giving
me this wound. Luckily, I escaped and ran here. If I hadn't met you I would
surely be dead by now. I had intended to kill you, but instead you saved
my life! I am ashamed and grateful beyond words. If I live, I vow to be
your servant for the rest of my life, and I will bid my children and grandchildren
to do the same. Please grant me you forgiveness.'
The
emperor was overjoyed to see that he was so easily reconciled with a former
enemy. He not only forgave the man but promised to return all the man's
property and to send his own physician and servants to wait on the man
until he was completely healed. After ordering his attendants to take the
man home, the emperor returned to see the hermit. Before returning to the
palace the emperor wanted to repeat his three questions one last time.
He found the hermit sowing seeds in the earth they had dug the day before.
The
hermit stood up and looked at the emperor. 'But your questions have already
been answered.'
'How's
that?' the emperor asked, puzzled.
'Yesterday,
if you had not taken pity on my age and given me a hand with digging these
beds, you would have been attacked by that man on your way home. Then you
would have deeply regretted not staying with me. Therefore the most important
time was the time you were digging in the beds, the most important person
was myself, and the most important pursuit was to help me.'
'Later,
when the wounded man ran up here, the most important time was the time
you spent dressing his wound, for if you had not cared for him he would
have died and you would have lost the chance to be reconciled with him.
Likewise, he was the most important person, and the most important pursuit
was taking care of his wound.'
'Remember
that there is only one important time and that is now. The present moment
is the only time over which we have dominion. The most important person
is always the person you are with, who is right before you, for who knows
if you will have dealings with any other person in the future? The most
important pursuit is making the person standing at your side happy, for
that alone is the pursuit of life.'
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 08-2003
Down
Load " Word Document" (WinZip File 338 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
