TRÁI TIM
TỪ HẠNH
Nguyễn
Văn Sa
Để
miêu tả sự đói nghèo cùng cực của đại bộ phận người
dân nông thôn thời Pháp thuộc, nhà văn Thạch Lam đã chưng
ra hình ảnh một gia đình – “nhà mẹ Lê”â với cái ổ
rơm – trong đó “chó mẹ chó con lúc nhúc” !
Ngỡ
đấy chỉ là những thước phim quay chậm về một quá khứ
vốn đã xa xôi và ngậm ngùi. Nhưng không, giữa lòng một
thành phố lớn bậc nhất đất nước mà hơn một thập niên
gần đây mọi cư dân hầu như đều được ăn ngon mặc đẹp
này – đâu đấy vẫn còn có những con người đành phải
sống dưới mức thậm khổ. Xót thay, những con người ấy
lại là đám trẻ con hoặc vừa rời vú mẹ hoặc từ lâu
không rõ bố mẹ là ai. Một số có bố mẹ song đưa đón
đi về không chừng không đổi… nói gì chuyện cơm áo thất
thường bữa đói bữa no.
Tựa
những cây non, lũ trẻ hiếu động luôn vươn tới nơi đâu
giúp chúng nẩy nở. Than ôi, trên năm chục đứa trẻ con nhà
nghèo bằng cách này hay cách khác được quy tụ về đây –
ngôi chùa Từ Hạnh đang xây dang dở, mỗi ngày đều có thói
quen… cúi lom khom trên sân chùa nhặt nhạnh từng thứ có
thể chơi hoặc giúp các cháu hình dung ra đấy là thứ đồ
chơi dành riêng cho trẻ: vài ba viên sỏi óng ánh hay con búp
bê cụt tay rụng tóc nào đấy… Nào có nề hà gì đối với
chúng bởi “trẻ vốn có khả năng nghe những điều vô thanh
và thấy những điều vô hình” nên chỉ bấy nhiêu thứ nhặt
nhạnh kia cộng hưởng với trí tưởng tượng, chúng sẽ hội
đủ một thế giới để đùa vui…
Nhưng
với chúng ta liệu có tránh khỏi chạnh lòng và tự hỏi –
“các cháu thực sự được sinh ra để sống hay ngẫu nhiên
có mặt trên đời chỉ do bố mẹ sau một cơn vui ?”… Bằng
không, sự tồn tại triền miên và vô vọng trong cảnh đói
ăn đói mặc, đói cả niềm vui nho nhỏ của chúng làm sao
có thể giải thích được ?
Mọi
sự có là duyên khởi chăng ? Tiếc thay, sư cô Như Diệu lại
quá tiết kiệm lời – “Có ngon cho ăn ngon, có dở cho ăn
dở… nhiều ít không biết tính sao nữa” ! Thế việc cứu
khổ sẽ kéo dài được bao lâu, thưa sư cô ? – “Không,
không biết sao nữa” !
Vâng
– “không biết sao nữa” !
Vẻ
nhẫn nại qua ánh mắt, sự trung thực trong câu nói khiến
chúng tôi chỉ biết lặng người. Một phụ nữ dáng vẻ chân
quê mà cuộc đời qua một số người thân quen cho biết…
chỉ toàn những ngày khổ nhọc – sư cô Như Diệu, khởi
đầu sự nghiệp như một “bà mẹ Lê” của lũ con trên
năm mươi đứa không do mình đẻ ra hơn mười năm trước,
ở tuổi 45…
“Nếu
chờ đủ sức đủ lực mới đứng ra làm thì biết bao giờ
và sao gọi là… cứu khổ” sư cô ngập ngừng “ …vả
lại, có chi đâu” .Và sư cô lần lượt “hạ sinh” không
biết bao nhiêu cô cậu đủ mọi trang lứa, ban đầu do lòng
trắc ẩn nhận giữ không công một vài trẻ trong thời kỳ
sài đẹn mọc răng… Thêm dăm ba cháu đang tuổi ăn cháo đái
dầm bị cha mẹ bỏ lăn bỏ lóc để chạy cơm từng bữa,
quanh chùa. Dần dần, sư cô “bấm bụng” nuôi ăn một số
lớn tuổi hơn…“lên chín lên mười nhưng trông chúng
tội nghiệp quá, nhận nuôi không thì quá liều mà làm ngơ
cũng không được”. Ai chẳng thương con song thân phận tứ
xứ đến thành phố ngụ cư, tiêu chuẩn vài ngàn tiền ăn
mỗi ngày vượt quá khả năng nên bố mẹ chúng thường xuyên…
phó mặc !
Tiếng
lành đồn xa,“địa chỉ nuôi trẻ” nghiệp dư của sư cô
trở thành điểm hẹn cho từng cặp vợ chồng thuộc giới
lao động chân tay mang con đến, vô tình mấy ai thấu hiểu
“trái tim vàng” từ lâu đã… quá tải. “Khách không mời”
mỗi ngày mỗi tăng, nhưng theo lời nói vui mang tính cảm kích
của một “chuyên viên” thiện nguyện – bác sĩ Hồ
đắc Duy – “sự vụng về trong khâu tổ chức của con người
đầy hĩ xả ấy (tức sư cô) thì… vẫn vậy” !
Việc
tắm rửa, giặt rũ cho các cháu nếu thiếu sự trợ giúp của
quý lão bà neo đơn tá túc quanh đấy, ắt chẳng biết công
tác từ thiện của sư cô sẽ đi về đâu. Chất lượng khẩu
phần không thể định trước bởi tùy thuộc vào sự hảo
tâm của các chủ quán cơm trong khu vực, các bà bán hàng rong,
các sạp chợ sáng chiều đắc hay ế… Gạo nhận từ bá
tánh, soong chảo thiếu thì nấu làm nhiều xuất. Rau cải,
gia vị, thịt cá thặng dư xin từ các nhà hàng bất kể ươn
héo hay tươi ngon… nhận về lúc nào và bao nhiêu… sư cô
thường tính toán nhẩm và xác suất nhầm lẫn lại rất cao…
cũng “không biết sao nữa” !
Aáy
thế, nhà trẻ của sư cô Như Diệu vẫn tồn tại theo năm
tháng, phải chăng “thánh nhân vốn đãi ngộ.. kẻ giàu từ
tâm” !
Riêng
đồ chơi cho các cháu là một vấn đề vô cùng nan giải,
không chỉ với sư cô mà còn với những ai có thiện ý. Chị
LH. từ nước ngoài về mua một số, cọng thêm một số chúng
tôi quyên góp từ con em của bạn bè: chó bông gấu nhựa,
thỏ mẹ thỏ con bằng đất nung, gà gô vịt bầu... song chẳng
được bao lâu. Mỗi cuối ngày ra về, cháu nào cũng muốn
giữ lấy làm của riêng cho mình, không cháu nào chịu chia
tay với bất cứ con vật yêu nào cả. Và dường như bố mẹ
các cháu cũng… đồng tình với khuynh hướng tư hữu bẩm
sinh này của trẻ, chẳng ai nỡ “ngọt ngào đề nghị”
các cháu buông ra, nói gì… giựt lại đồ chơi khỏi tay chúng
dẫu để bào quản, tránh hư hao hay thất thoát.
Sân
chùa chỉ một đôi ngày sau vì thế vắng hoe… loài thú chơi.
Trường hợp có con thú hoặc vật chơi nào còn sót lại đâu
đấy, cùng lúc rơi vào mắt xanh của nhiều cháu. Rất dễ
đau lòng cho những ai nghe và thấy từ từng đôi môi đỏ
mọng hay những ngón tay búp măng ấy vung ra không thiếu những
tràng chưởi thề tựa người lớn ở các bến bãi, từng
vết cào cấu vào mặt mũi của nhau hung hãn không thua lũ mèo
hoang tranh mồi.
Làm
sao có thể trông chờ ở vị sư cô một phép thuật trị an
hữu hiệu khi mà việc chạy ăn từng ngày cho bấy nhiêu sinh
linh đã “lực bất tòng tâm” nếu không gọi là… bi đát.
Nhân sự vật lực, trình độ quản lý, kinh nghiệm hòa giải
trẻ, khả năng thuyết phục phu huynh mỗi khi sự cố xẩy
đến, sự tế nhị với từng con người có thể do… đói
ăn nên cạn nghĩ. ?
Rồi
với một nhân phẩm vẹn toàn đến thế, sư cô không ít lần
đã được “đền đáp” khá phũ phàng, lắm lúc mang tính
phản giáo dục trước mắt các cháu, bắt nguồn từ thái
độ vô tâm và vô ơn của bố mẹ sinh ra các cháu. Họ thờ
ơ lạnh nhạt dẫu trước đó không lâu đã mang con đến van
nài, gởi gắm.
Thay
vì hàm ơn, sự túng quẫn hành hạ tâm trí từng ngày khiến
họ gần như trơ ra, quên hết cảm giác ứng xử sao cho phải
nhẽ. Mỗi lần đón con dù sớm hay muộn, mấy ai trong số
bố mẹ các cháu chịu nói lời cám ơn hay nở một nụ cười
thân mật. Đôi lần có kẻ còn vung tay đánh con trước mặt
sư cô, kèm theo từng tràng chưởi đổng vốn đã giúp nhà
văn Nam Cao cấu thành chất liệu nặn nên một gã Chí Phèo
“lừng danh” hơn năm mươi năm về trước.
Sự
quả cảm nghiêng vai cất bớt gánh nặng từ đồng loại cùng
khổ khác, sự dấn thân quyết tìm cho ra lý do để sống,
để làm đầy trái tim vốn đã không đủ chứa bao nỗi đau
thương của chính mình của vị sư cô , bấy lâu được mấy
ai san sẻ ? –“Nhưng thôi, cũng không biết nói sao nữa”
– sư cô lại cười, không rõ vui hay buồn sau một lần tình
cờ có người chứng kiến và kể lại.
Đấy
có là “cái nghiệp” của sư cô và nếu là “nghiệp”
thì thượng đế – sau khi trót nhỡ trao “cái nghiệp” ấy
cho người phụ nữ nhân hậu này, thượng đế ắt phải…
thẹn thùng ?
Viết
bài này chúng tôi không chủ ý mang đến cho người đọc man
mác một nỗi buồn, bởi điều đó không giúp chúng ta phá
vỡ được thành lũy của sự đói nghèo hiện vẫn tiếp tục
vây bủa quanh một tầng lớp lao động nào đó trong xã hội.
Nhưng,
nói như sư cô Như Diệu “không thể chờ đủ hãy làm”
– càng không thể đồng hoá mình với những kẻ bàng quan
và mộng mị, mong chờ phép lạ tự trời cao… thực chất
nhẳm để tránh né hoặc biện minh…
Đã
qua rồi thời đại của những phép màu và sư thụ động
của những lời thuyết giảng.
Cần
phải can thiệp tích cực dẫu “vụng về” nhưng đúng lúc
như vị sư cô cùng bao con người giàu thiện tâm khác vào
sự thăng trầm của cuộc sống. Nghiêm túc và thực tế cúi
xuống với từng bi kịch dẫu ở mức độ nào, góp phần
lột xác những Chí Phèo cho xã hội hôm nay lẫn ngày mai.
Thượng
đế nếu có thật, sẽ không quên ơn con người, không quên
ơn chúng ta !
Tôi
nhận được bài viết của anh Nguyễn Văn Sa , sau khi đưa
anh đi thăm Lớp Học Tình Thương và nhà nuôi trẻ con của
chùa Từ Hạnh
Xin
cám ơn chi Lan Hương ở Canada , chi Duy Tâm ở Thụy Sĩ , gia
đinh ông bà Nguyễn Ngọc Hải ở Texas Hoa Kỳ , chi Trịnh Vinh
Tâm và các thân hữu đã góp tay mang lại niềm vui cho các
cháu mồ côi , các cháu mà số phận của các em gắn
chặt vào sự cùng cực của cha mẹ Moi thứ đồ chơi dù hư
củ xin cứ gởi hay mang đến địa chỉ : Chùa Từ Hạnh
số392/1 Kinh Dương Vương Khu Phố I - An Lạc , Bình Chánh Tp
HCM . DT 8776178
BS
Hồ Đắc Duy
Kinh
Sách và Các Bài Viết Mới Post Lên Mạng Trong Tháng 09-2003
Down
Load " Word Document" (WinZip File 379 KB) 
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân
