VU
LAN NHỚ MẸ
Diệu
Ngọc
Cách
đây không lâu, trong một dịp ghé thăm nhà người bạn, bạn
tôi đem ra khoe cho tôi coi ba cái tượng bằng gổ quý được
đánh bóng rất đẹp. Nhìn thấy ba cái tượng tôi chợt cười
lớn làm bạn tôi không kềm được cũng cười theo... Ðó
là ba cái tượng, mỗi cái lớn hơn nắm tay một chút, khắc
chạm rất khéo léo nhưng mà... lại chạm hình ba con khỉ.....
Ba con khỉ ngồi trong ba tư thế khác nhau, con thì bịt mắt,
con thì bịt tai, con thì bịt miệng... Sợ tôi không hiểu,
bạn tôi nói:
-
Nghe người ta nói ba cái tượng này mang nhiều ý nghĩa Thiền...
Tôi
cũng mườn tượng ra điều đó... Nhưng rồi một nỗi xót
xa không biết từ đâu chợt kéo đến làm cho tôi suýt nữa
đã không cầm được nước mắt... Vì nhìn hình ba con khỉ,
con thì bịt mắt, con bịt tai con bịt miệng, trong lòng tôi
chợt bùng lên hình ảnh cũ của một thời đã qua mà chỉ
có những người cùng hoàn cảnh và cùng thời với chúng tôi
mới hiểu được...
Ðó
là thời sau tháng 4/75, những người vợ của những quân nhân
và vợ các công chức của chế độ cũ như chúng tôi được
“người ta” khoát cho một cái nhãn hiệu là “vợ ngụy”
và vì “người ta” đã coi chúng tôi là kẻ thù cho nên “người
ta” đã không đối đải chúng tôi bằng tình người... Vì
vậy nên tình cảnh của chúng tôi không khác gì ba con khỉ
này...
Có
mắt nhưng phải giả như mù trước mọi cảnh ngang chướng
chung quanh mình... Sách báo thì chỉ một chiều ca tụng “cách
mạng” và nói tốt chế độ... Nếu coi sách báo cũ và bị
ai đó bắt gặp thì coi chừng bị báo cáo và sẽ bị rắc
rối... Lúc nào cũng lo âu sợ sệt, sợ bị báo cáo, như vậy
thì người ta đâu còn tâm trí nào để mà xử dụng cặp
mắt để nhìn cây ngắm cảnh... Cho nên cầu mong được nhắm
mắt ngủ giấc ngàn thu có lẽ yên thân hơn là sống trong
phập phồng...
Có
tai nhưng tai của mình chỉ để nghe người ta chưỡi mình
từ ngày này qua tháng nọ chớ không được nghe thứ gì khác,
nghe một bản nhạc hay, nghe ngâm một bài thơ cũ đều được
gán cho cái nhãn hiệu “phản cách mạng”.... Thà bịt tai
lại cho tâm trí bớt đảo điên, cho lòng bớt sôi lên vì
căm phẩn...
Có
miệng nhưng không được nói điều mình muốn nói mà chỉ
được nói lại những gì mà người ta muốn mình nói, cho
dù phải nói đi nói lại, chẳng hạng mở miệng ra là phải
nói tốt “cách mạng” nói tốt chế độ... Như vậy
thì thà bịt miệng lại giả làm người câm mà lại hay hơn...
{Tôi
xin được nhắc lại những điều đó không phải để khích
động sự thù hằn mà là để cho các thế hệ con cháu chúng
tôi sau này hiểu rằng cha mẹ, ông Bà chúng đã trải qua những
tình huống đắng cay như vậy ở ngay trên quê hương ruột
thịt của mình cho nên mới phải trở thành những kẻ lưu
vong
tị nạn nơi xứ người.}
Cuộc
sống của những người như chúng tôi như bị đóng trong một
khuông khổ nhứt định, có đôi lúc tôi có cảm tưởng như
mình đang ở tù giữa lòng xã hội trên chính quê hương mình,
cũng may là tôi còn có mấy chỗ dựa để được an ủi...
Những
lúc tôi cảm thấy quá mệt mỏi với cảnh sống ngột ngạt
ở thành phố, tinh thần bị căn thẳng, tôi bồng bế các
con về quê thăm ba má chồng tôi, để tìm nơi ấy mợt sự
an ủi...
Nhìn
những giọt nước mắt lăn dài trên đôi gò má nhăn nheo của
mẹ chồng tôi mỗi khi nhắc đến những đứa con trai của
Bà hiện đang tù đày không biết nơi nào trên chính quê hương
mình, trong đó có chồng tôi, tôi cảm thấy có một chút an
ủi là không phải chỉ mình tôi khổ... Và tôi cũng cảm thấy
rằng những giọt nước mắt của Bà đã đem lại cho tôi
một nguồn sinh lực để tôi vững bước chống chỏi với
những bất hạnh trên đời, để làm tròn bổn phận đối
với các con tôi... Bà như chiếc phao còn tôi là người bị
chìm tàu giữa biển đời đầy sóng gió...
Trong
ý nghĩ của tôi, mẹ chồng tôi đáng là một người đàn
Bà Việt Nam gương mẫu, Bà đã hy sinh cả cuộc đời cho chồng,
cho con, Bà đã buôn bán tảo tần giúp chồng nuôi một bầy
con cho đến ngày trưỏng thành, đã có địa vị trong xã hội,
mong ước sẽ được những chuổi ngày nhàn hạ ở cuối đời...
Nhưng nay điều ước mong bình thường đó của Bà đã không
thành, tình thế thay đổi, những người có địa vị trong
chế độ cũ của niềm Nam bây giờ đã trở thành những người
tù không có bản án, tức là tù không biết ngày nào ra...
Ai ở vào hoàn cảnh của tôi lúc đó mới thấy một nổi
xót xa đến cùng cực...
Trong
tâm tôi, tôi kính phục mẹ chồng tôi, Bà là người mất
mát nhiều hơn tôi, là người đau khổ nhất trong chúng tôi,
nhưng Bà lại là người can đảm nhất. Cũng có thể vì Bà
tự biết rằng Bà là người đứng đầu thuyền lướt sóng,
không những Bà phải dìu dắt cho những nàng dâu ngơ ngác
như tôi vượt qua biển khổ... Mà Bà còn có bổn phận an
ủi vổ về các cô con gái và một bầy cháu nội cháu ngoại
mà cha chúng đang chịu cảnh tù đày...
Trong
đời người, ai cũng có những hình ảnh mà mình không bao
giờ quên được mà đối với tôi hình ảnh Bà mẹ chồng
tôi là một. Làm sao tôi quên được những ngày cận tết
tôi đưa các con về quê nội. Từ sáng sớm Bà đã còng lưng
với gánh trái cây vườn nhà đem ra chợ bán để đỗi lấy
những thứ cần dùng cho ba ngày tết...
Về
tới nhà, vừa hạ đôi quang gánh xuống là Bà bận bịu tíu
tít để chuẩn bị các thứ cho nồi bánh tét sẽ nấu vào
buổi tối. Trong khi gói bánh Bà nhớ ý thích của từng người
con, dâu, các cháu, người thích bánh tét ít nhân nhiều nếp,
người thì thích nhân không có mỡ, người thì thích
bánh tét nhân chuối...v...v... Nghĩa là dủ loại, đủ kiểu...
Rồi Bà còn xào một chảo chuối xào thật to, Bà nói
như vậy mới đủ phần chia cho các con cháu về thăm mấy
ngày tết để có quà đem theo về nhà mà ăn vì đứa nào
cũng vắng cha....
Tối
đến, tôi ngồi bên Bà để canh lửa cho nồi bánh tét ở
sân sau, nhìn ngọn lửa hồng, rồi nhìn Bà tôi thấy ở Bà
hình ảnh của tất cả các Bà mẹ Việt Nam gương mẫu, có
một sự chịu đựng bền chắc và hy sinh vô bờ bến.
Những ngày ở gần Bà, nhiều lúc tôi thấy Bà quá vất vã
nhưng tôi không hề nghe Bà than trách, Bà chỉ khóc mỗi khi
nhắc đến các con đang trong cảnh tù đày không biết bây
giờ đang ở phương nào. Tôi cảm thương mẹ chồng tôi, tôi
tội nghiệp cho chính tôi và tôi tội nghiệp cho tất cả những
người đàn Bà Việt Nam thời đó, những người đàn Bà có
chồng bị tù đày mà không có án...
Ðó
là hình ảnh mẹ chồng tôi. Còn mẹ ruột tôi, vì ở quá
xa, phải mất hơn một ngày đường, cho nên tôi có muốn về
để tìm hơi ấm trong vòng tay của Bà hay để nghe những lời
an ủi vổ về của Bà cũng không được vì lúc đó phương
tiện di chuyển đường xa thật hiếm hoi, vã lại lúc đó
ai muốn đi xa như vậy phải có giấy phép... Mà những người
“vợ ngụy” như tôi không dễ gì xin được...
Ðối
với mẹ ruột tôi, tôi có những kỷ niệm thật khó quên...
Vào
thời Pháp và Nhật đánh nhau trên đất nước mình, người
dân ở thành phố thường bồng bế nhau chạy về miền quê
để lánh nạn mà người ta gọi là “tản cư”... Mẹ tôi
may một cái đãy để tôi ngồi trong đó rồi Bà đeo trước
ngực cho dù đi bộ, đi ghe hay đi ngựa tôi luôn luôn được
an toàn trong sự che chở của mẹ. Vì vậy, bây giờ ở đây,
mỗi lần nhìn hình ảnh con căn-ga-ru bọc con trước ngực
hay là con Koala cõng con trên lưng, cho dù gặp nguy hiễm đến
đâu cũng không bỏ con là tôi liên tưởng tớ mẹ tôi...
Chưa
hết, khi tôi lớn lên và được gởi đi học xa nhà, mỗi
lần về lại nhà trong dịp bãi trường mẹ tôi thường đón
tôi trước cổng và nói:
-
Thấy cây phượng đầu làng nở bông rộ là má biết con sắp
về...
Tôi
biết Bà nói câu đó để giải tỏa sự nhớ nhung và lo lắng
đã ẩn chứa trong lòng Bà trong suốt những ngày vắng tôi...
Ôi...!
Trên đời này có thứ tình nào sánh bằng tình mẹ con và
tôi đã trân trọng giữ gìn tấm tình mà mẹ chồng tôi và
mẹ ruột tôi đã dành cho tôi... Dù không một đấng mẹ hiền
nào mong con trả hiếu nhưng phận làm con ai lại quên công
sanh thành, nhưng cơ hội trả hiếu của tôi đã không còn
nữa vì cả mẹ ruột tôi và mẹ chồng tôi đã qua đời trong
khi tôi còn tay trắng trong những ngày đầu của kiếp người
tha hương tị nạn...
Tuy
rằng ngày xưa, khi tôi theo chồng ở xa nhà, mỗi khi đến
sinh nhựt của tôi thì việc đầu tiên tôi làm sáng sớm hôm
đó là viết một cái thơ cho mẹ, nhắc lại những kỷ niệm
vui vui của hai mẹ con... Nghĩ cho kỷ thì cái chuyện viết
thơ đó cũng chỉ để nói rằng con vẫn nhớ mẹ... Nhưng
nếu xét cho cùng thì cái nhớ đó rất hời hợt chớ không
như bây giờ, nhứt là từ khi tôi biết đi chùa, biết chảy
nước mắt khi đọc đến những lời Phật dạy trong kinh “Vu
Lan Bồn”, kinh “Phụ Mẫu Báo Trọng Ân”... Lời kinh đã
khơi dậy trong tôi cái tình mẫu tử thật đậm đà, thật
thắm thía... Làm cho tôi có cảm tưởng rằng tôi vì vô tình
nên đã để cho một cái gì đó thật trân quý tuột khỏi
tầm tay mà không mong tìm lại được... Vì vậy, người ta
thì sao tôi không biết nhưng với tôi và chồng tôi, chúng
tôi dành trọn ngày sinh nhựt của chúng tôi để tưởng nhớ
công ơn sanh thành dưỡng dục của mẹ...
Hôm
nay nhân mùa vu lang , tôi muốn nói lên tấm lòng biết ơn của
tôi đối mẹ ruột tôi, ngưòi đã mang nặng đẻ đau sinh
ra tôi, dạy bảo tôi nên người và tôi cũng tưởng nhớ tới
mẹ chồng tôi, người đã thương yêu, săn sóc, lo lắng cho
tôi không khác lo cho một đứa con gái nhỏ của Bà.
Tôi
xin mượn mấy câu thơ sau đây của Hồ Dzếnh để làm quà
Vu Lan cho những người phụ nữ Việt Nam:
Cô gái Việt Nam ơi .
Nếu chử hy sinh có ở đời.
Tôi muốn nạm vàng muôn khổ cực
Cho lòng cô gái Việt Nam tươi .
Down
Load " Word Document" (WinZip File 458 KB)
(Hạ
Tải Đem Về Nhà Để Xem Sau hay in ra Giấy)
Các
Số Đặc Biệt:
Số Đặc Biệt Mừng Phật Đản
Số Đặc Biệt Tưởng Niệm Bồ Tát Quảng Đức
Số Đặc Biệt Vu Lan
Số Đặc Biệt Mừng Thích Ca Thành Đạo
Số Đặc Biệt Mừng Xuân