Mục Lục
Giới
Thiệu
Chương
một : Bước vào con đường tâm linh
1.
Mục đích của thiền định
2.
Để tiến tới việc nghiên cứu Phật Pháp
3.
Tìm hiểu nguyên nhân của bất hạnh
4.
Vọng tâm phát sinh như thế nào
5.
Tìm hiểu đau khổ và kiểm soát tâm
Chương
hai : Thiền định
1.
Ba khía cạnh chính của con đường dẫn đến giác ngộ
2.
Áp dụng Đạo Pháp vào đời sống thường ngày
Phụ
Lục của người dịch: Thơ của Milarepa
Giới
Thiệu
Tôi
rất vui vì nhà xuất bản Wisdom đã quyết định đánh dấu
25 năm kỷ niệm quyển sách Năng Lực Trí Tuệ của Lama Thubten
Yeshe và Lama Zopa Rinpoche bằng cách cho tái bản quyển này,
một quyển sách quan trọng giới thiệu quan điểm và cách
thực hành Phật giáo. Đã có rất nhiều thay đổi trong một
phần tư thế kỷ qua từ khi quyển sách này ra đời, nhưng
những nhu cầu căn bản của con người về chiều hướng khai
phá vẫn không thay đổi, nói lên sự quan tâm bây giờ vẫn
như ngày xưa.
Vào
cuối thập niên sáu mươi đầu thập niên bảy mươi ở Nepal
và Ấn độ, hai thầy bắt đầu dạy người Tây phương, một
số học trò của các ngài là những người đã rời bỏ xã
hội nơi họ đã sinh trưởng. Có rất nhiều nguyên nhân, nguyên
nhân chính là vì chiến tranh Đông Dương, đã làm cho họ chán
ghét quyền lực xã hội, chính trị và tôn giáo. Những phong
trào híp-pi đã hướng về Kathmandu, Dharamsala và những nơi
tương tự, họ được kích thích bởi những tư tưởng của
Ram Dass Ở Đây Bây Giờ, Hermann Hesse Hành Trình về Phương
Đông, Đức Phật (Câu chuyện dòng sông, DG) và đặc biệt
là cuốn chuyện tâng bốc người Tây Tạng của Lobsang Rampa.
Một số không nhỏ trong thành phần này đã kinh nghiệm được
thế nào là ảnh hưởng của ma túy. Bị vỡ mộng về những
huyền thoại xa xưa giầu có và chủ nghĩa duy vật, họ muốn
đi tìm cái gì chân thật sâu xa hơn.
Bằng
nhiều cách, một số phần tử trong nhóm này đã làm những
cuộc hành trình qua Hy Mã Lạp Sơn, tại đây họ đã chạm
trán với hai người khác thường. Mặc dầu mang một truyền
thống hoàn toàn khác biệt với những người trẻ mới tới,
Lama Yeshe và Lama Zopa Rinpoche – một là người Tây Tạng một
là người Sherpa (vùng biên giới Tây Tạng)- đã tiếp đón
họ rất thân thiện và chứng tỏ một khả năng đặc biệt
với nhóm người đa dạng đi tìm tâm linh này. Mặc dù với
một khả năng Anh ngữ nghèo nàn – như Lama thường nói- hai
ngài đã tiếp xúc trực tiếp với họ một cách rất thân
thiện, bỏ qua mọi khác biệt văn hóa, ngôn ngữ và những
lời dậy bảo của các ngài đã đánh thức tận thâm sâu
trái tim họ.
Một
cá tính nổi bật trong sự thân thiết của các ngài – bên
cạnh những đức tính nhiệt tình và cởi mở - là không khinh
thường, không coi họ như những người xa lạ, người ngoại
quốc tới tham khảo, học hỏi về tâm linh. Các ngài không
đòi hỏi họ phải tôn kính các ngài như những vị đạo
sư, thánh sư, và thường nhắc đệ tử bỏ đi cái khuynh hướng
tôn sùng các ngài như những nguồn giải thoát không thể sai
lầm. Lama Yeshe đặc biệt nhắc đi nhắc lại rằng tất cả
những câu trả lời, tất cả giải đáp cho những gì chúng
ta đang tìm kiếm đã có sẵn trong mỗi người chúng ta; chúng
ta chỉ cần tự giải thoát chính mình khỏi những thói quen
vọng tưởng, những ham muốn điên khùng vô nghĩa trong đời
và hãy lắng nghe tiếng nói trí tuệ sâu thẳm ở bên trong.
Dĩ
nhiên các vị lạt ma đã tin tưởng sâu xa, vững chắc vào
những phương pháp toàn thiện mà các ngài đã thực tập từ
rất nhỏ, nhưng thay vì đòi hỏi họ phải chấp nhận Phật
pháp như những chân lý không thể bắt bẻ, không được thắc
mắc thì các ngài lại khuyến khích những người nghe nên
thực tế và hãy khám nghiệm thái độ của họ về sự bất
mãn, về sự chỉ trích phê bình của họ. Do đó, thay vì cảm
thấy bị truyền đạo, bị thúc giục chấp nhận một tín
ngưỡng mới thay thế tín ngưỡng cũ, họ cảm thấy đang
đứng bên cạnh một người bạn tâm linh nói những lời thông
minh chân thật và sẵn sàng hướng dẫn họ trên cuộc hành
trình tâm linh cá biệt.
Lama
Yeshe thường nhấn mạnh, một trong những trở ngại lớn nhất
ngăn cản chúng ta không tiếp xúc được với nguồn trí tuệ
nội tâm là thái độ tự thương thân trách phận của chúng
ta, quan niệm sai lầm rằng chúng ta là những người bất toàn,
tội lỗi, không đáng được hưởng hạnh phúc lâu dài. Ngài
nhận định đây là căn bệnh trầm trọng của hầu hết những
học trò mới đến, nên ngài đã dồn cả năng lực vào việc
hướng dẫn họ giải thoát khỏi tình trạng tâm linh rối
bời này. Như tôi đã viết trong lời giới thiệu quyển sách
Đưa Vào Mật Tông của Lama Yeshe (Ni Sư Trí Hải đã dịch,
DG) xuất bản năm 1987, ba năm sau khi ngài qua đời:
Lama
Yeshe có một năng lực kỳ diệu khi tiếp xúc với những người
đến gặp ngài là, kíck động được trung tâm của sự bình
an, trí tuệ và phúc lạc nơi họ, những điều này rất lờ
mờ với họ trước đây. Có lẽ lời dậy sâu sắc nhất
của ngài là, trong tâm mỗi người chúng ta đều đã có sẵn
những câu giải đáp cho vấn đề của chính mình mà còn có
tiềm năng sống một cuộc đời cao cả hơn mình tưởng. Không
những Lama Yeshe đã đạt đến tiềm năng ấy cho chính bản
thân ngài mà ngài còn có khả năng làm một nguồn cảm hứng
cho tất cả những người đến nghe ngài, đem lại cho họ
niềm tin vững chắc vào chính họ cũng có cái tiềm năng vô
giới hạn đang chờ đợi được khai mở.
Tự
bản thân Lama Yeshe và Zopa Rinpoche là những vị thầy đầy
năng lực và rất cao thâm. Nhưng các ngài lại làm việc chung
với nhau cho chúng ta một cảm tưởng rất đặc biệt. Các
ngài đã kết hợp diễn giảng rõ ràng tự nhiên trong những
buổi thuyết giảng chính của khóa tu tháng 11 hàng năm tại
đồi Kopan ở thung lũng Kathmandu. Lama Zopa thường là thầy
giảng chính, hướng dẫn từ 150 học trò trở lên trong những
khóa tu tập, thực hành thiền theo truyền thống từng bước
một dẫn đến giải thoát, giác ngộ, thường được gọi
là lamrim. Sự tập trung vững vàng của ngài đã tạo nên một
bầu không khí trang nghiêm, tĩnh mịch của thiền định, nhưng
không tránh khỏi cảnh thực tế ồn ào của những người
đến tham dự. Theo tôi – kinh nghiệm của hai tham dự viên
không bao giờ giống nhau, ý kiến về một sự kiện thường
có nhiều khác biệt – khi nhận thức được tình trạng tự
hủy hoại của một cái tâm không thể chuyển hóa thường
cho tôi cảm tưởng mình đã bị lôi kéo vào địa ngục. Giống
như khi đang bị căng thẳng vì tự vấn, làm tăng trưởng
sự khó chịu, tức bực, không thoải mái, rồi khi Lama Yeshe
đến, mọi sự lập tức trở nên sáng sủa và đầy tiếng
cười! Giống như khi biết thói quen của mình thường tạo
ra cảnh địa ngục, rồi bây giờ mình lại có thể thấy
và cảm nhận được mình cũng có thể tạo ra thiên đàng.
Sau
chín năm, vì số học trò Tây phương tăng lên ở Nepal và
Ấn độ, Lama Yeshe và Zopa quyết định làm một cuộc hành
trình qua Tây phương vào năm 1974 để thấy tận mắt lý do
tại sao lại có những người đi tìm các ngài. Quyển sách
Năng Lực Trí Tuệ là kết quả của chuyến du hành đầu tiên
này (đề tài Vọng Tâm Phát Sinh Như Thế Nào được
thêm vào trong lần xuất bản 1982.) Cuộc hành trình đầu tiên
ở Hoa Kỳ rồi sau đó là Úc châu và Tân Tây Lan vào năm 1975
đã gieo những hạt giống mà sau này đã lớn mạnh trong toàn
cầu với hơn 100 trung tâm Phật giáo ở hơn 25 quốc gia. Vì
Lama Yeshe qua đời năm 1984 rồi được khám phá ra sự tái
sinh của ngài ngay năm sau đó, nên người đệ tử tâm huyết
của ngài là Lama Thubten Zopa Rinpoche đã trông coi, phát triển
và sinh hoạt thường xuyên trong những trung tâm này.
Hai
mươi lăm năm trước đây những quyển sách về Phật giáo
Tây Tạng bằng Anh ngữ rất hiếm so với bây giờ và những
hành giả Tây phương ngộ đạo viết sách cũng rất hiếm.
Thường chỉ là những quyển sách viết về Phật giáo Tây
tạng dưới hình thức lịch sử hoặc nhân chủng học. Quyển
Năng Lực Trí Tuệ xuất hiện theo một căn bản hoàn toàn
khác biệt. Như Lama Yeshe đã từng giải thích nhiều lần,
khi chúng ta nghiên cứu Phật giáo là thật sự chúng ta tìm
hiểu chính mình. Có nghĩa là chúng ta xử dụng những phương
pháp phân tích và thiền định mà Đức Phật đã dậy từ
hơn 2500 năm trước, được các vị thầy Ân độ và Tây Tạng
thảo luận tỉ mỉ sau đó, về quán tâm của chính mình rồi
sẽ khám phá ra chúng ta đã bị cầm tù và sẽ được giải
thoát như thế nào. Ngoài Phật giáo ra không một phương pháp
thực hành nào có thể giúp chúng ta tìm hiểu tâm của chính
mình và những cảm thọ của chính mình.
Sự
quán tâm như thế - không làm an tâm như đã được chứng
minh - có một giá trị rất cao vì rất nhiều người đã chân
thành tìm đọc quyển Năng Lực Trí Tuệ trong 25 năm qua, và
bây giờ vẫn còn tiếp tục. Mặc dù trong một phần tư thế
kỷ qua kỹ thuật đã tiến một cách vượt bực, đáng ngạc
nhiên, ảnh hưởng sâu xa đến đời sống thường ngày của
chúng ta – với những giàn máy vi tính tinh vi siêu tốc độ
trong mỗi nhà, mỗi văn phòng, mang những sinh hoạt trên
thế giới gần lại với nhau – nhưng chúng cũng không thể
giải đáp được những vấn nạn thâm sâu: làm thế nào cho
cuộc đời của chúng ta có ý nghĩa hơn? Hình như khi truyền
thông tin tức đi nhanh thì sự giao tế giữa con người với
nhau, đây là điều quan trọng, lại đi chậm lại. Sự
phát triển kỹ thuật và tiến bộ vật chất chỉ giải quyết,
chỉ thỏa mãn cấp thời những mục tiêu đòi hỏi lâu dài
trong đời sống của chúng ta, chúng không thể giải quyết,
càng không thể thỏa mãn những nhu cầu sâu thẳm trong tâm
ta. Tôi hy vọng rằng quyển Năng Lực Trí Tuệ xuất bản lần
thứ 25 sẽ đem lại nguồn cảm hứng và hy vọng cho những
ai còn quan tâm đến vấn đề này trong thiên niên kỷ mới.
Jonathan
Landau
7/2000
