IVOLGINSK, Nga – Một phép lạ đã xảy ra tại Siberia. Có kẻ cho là một trò cuội. Kẻ khác lại bảo khoa học có thể giải thích được.  Nhưng nhiều người vẫn nghĩ rằng đó là  đức tin.

Câu chuyện khởi đầu từ năm 1927, khi một vị lãnh đạo tinh thần của một nhóm Phật tử ở Nga tụ tập môn đồ lại rồi tuyên bố ngày Ngài viên tịch. Vị trưởng thượng đó là  Dashi-Dorzho Itigilov, vị Pandito Hambo Lama thứ 12, lúc bấy giờ đã 75 tuổi, dạy chúng rằng 30 năm sau “hãy đến viếng nhục thân của Ngài”.

Ngài đã an nhiên tọa thiền, tụng một hồi kinh vảng sanh rồi băng.

Những năm kế tiếp thực là khổ nạn cho mọi tôn giáo ở Nga, bao gồm cả Phật giáo tại Buryatia, một vùng cằn cổi, nghèo khó ở vùng Siberia cạnh biên giới xứ Mông cổ. Liên Xô dưới thời Stalin, đã tiêu diệt hầu hết mọi giáo phái, xử tử hằng trăm Lạt Ma và hủy họai 46 ngôi tự viện.

 Sau thế chiến thứ hai, Stalin nới lỏng đôi chút và đã cho phép Phật tử tái thiết ngôi tự viện ở Ivolginsk, 22 dặm từ Ulan-Ude là thủ phủ của Buryatia. Nhưng các lễ nghi thì vẫn bị xiết chặc. 
Khi thời hạn 30 năm đến, những môn đồ của Lạt Ma Itigilov vẫn nhớ lời dặn, đã cãi táng nhục thể của Ngài ở một nghĩa địa tại Khukhe-Zurkhen. Điều mà họ khám phá, theo lời kể là nhục thể của Itigilov vẫn ở trong tư thế tòa sen và hòan tòan nguyên vẹn.

Stalin đã qua đời nhưng quyền lực của Liên Xô thì vẫn còn tuyệt đối cho nên các Phật tử phải bí mật táng Ngài trong một nấm mồ khuyết danh, sau khi cho thêm muối vào trong quan tài bằng gổ.

Lat Ma thứ 25 đương thời, Damba Ayusheyev bảo: “Bấy giờ, không ai được tiết lộ chuyện ấy. Việc đưa nhục thể của Ngài vào trong tự viện là điều cấm kỵ và bất khả thi, cho nên phải đành táng Ngài trở lại.” 

Không như Đức Lạt Ma tối cao ở Tây Tạng, thường được xem như là tái sinh của những vị Lạt Ma tiền nhiệm và được đăng quang trọn đời, các vị Lạt Ma Pandito Hambo thì lại được đề cử bởi những vị Lạt Ma khác, tại vị tương đối ngắn hạn và lui về an trí tùy duyên.

Câu chuyện có lẽ đã ngừng ở đọan cãi táng, nếu không vì lòng hiếu kỳ của một vị Lạt Ma trẻ tên là Bimba Dorzhiyev; Ngài quyết tìm hiểu điều bí ẩn của Itigilov.

Ngài tìm ra một cụ già tín đồ 88 tuổi tên là Amgalan Dabayev, người đã cùng với ông gia phụ đã có mặt lúc nắp quan được mở ra và đã nhìn thấy Itigilov tận mắt. Cụ Dabayev đã hướng dẫn Ngài đến ngôi mộ.

Vào ngày 11 tháng Chín vừa qua, 75 năm sau khi Itigilov viên tịch, nhục thân của Ngài lại được đem ra khỏi lòng đất. Lần này có một tá người chứng kiến, gồm cả 2 chuyên gia khảo nghiệm tử thi và một nhiếp ảnh viên.

Nhục thể của Itigilov vẫn còn nguyên vẹn.

Vị Lạt Ma đương nhiệm ra lệnh đưa nhục thể về Ivolginsk, và Phật tử hoan hỉ cung nghênh với chuông ngân và tụng niệm. Ngài còn ra lệnh an vị nhục thể vào một trong bốn ngôi tháp của chùa, cho đến nay vẫn còn bên sau những tấm màn dày và cửa được khóa chặt.
150 môn đồ trong tu viện thay phiên tụng niệm và canh thức liên tục. Chỉ có các Lạt Ma là được phép xem nhục thể.
Hambo Lama Ayusheyev, vị lãnh đạo tinh thần từ năm 1995 bảo “Đây chính là một phép lạ lớn nhất đối với tôi; Hóa ra vẫn còn có những điều mà thời gian tõ ra vô hiệu.”

Tại Moscow, Vladislav Kozeltsev, một chuyên gia tại Trung tâm về Kỷ thuật Sinh-Y (Center for Biomedical Technologies), cơ sở chuyên bảo tồn xác của Lenin, mất từ năm 1924, trưng ngọa tại Công trường Đỏ, cho rằng muối trong quan tài có thể đã làm chậm lại tiến trình họai rửa, nhưng nếu vậy vẫn không giải thích đươc vì sao cơ thể vẫn còn nguyên vẹn.
Những yếu tố khác có thể gồm cả mẩu đất và điều kiện của quan tài. Kozeltsev lại bảo có thể là Itigilov có một gene khuyết đã làm chậm sự hủy thể của các cấu trúc tế bào sau khi chết.
Ông ta lại thêm rằng “Bạn không thể lọai trừ các phương thức bí mật về ướp xác.”  Hambo Lama Ayusheyev bảo nhục thể còn nguyên vẹn vì Itigilov đã đạt đến giai tầng cao của hiện thực qua thiền định được biết như là “Tánh Không” (shunyata hay emptiness).
Để đánh tan nghi ngờ, Ngài đành phá lệ và dẫn một vị khách vào trong phòng tối ở đó nhục thể của Itigilov tọa vị trên một cái bàn đơn sơ, chung quanh được thắp nến và kim bát đựng dầu.
Các vị Lạt Ma đã đắp ngòai thân Ngài một tấm y bằng vàng.
Đôi mắt của Ngài nhắm nghiền, đường nét hơi nhòa, nhưng hình dáng của gương mặt và sóng mũi thì giống y như tấm ảnh chụp vào năm 1913. Đôi tay của Ngài vẫn mềm mại. Làn da thì đanh lại nhưng vẫn mềm. Đầu Ngài vẫn còn phủ một làn tóc tỉa ngắn.
Hambo Lama Ayusheyev nói: “Nhiều người không được xem điều hiễn bày. Và nhiều người sẽ không hiễu được ngay cả đã được xem nhục thể của Ngài.”

Trần Trúc-Lâm dịch.