PHỦ ĐỊNH THỨC 
VÀ BIỆN CHỨNG PHÁP TRUNG QUÁN
Tác Giả: B.K. Matilal -  Dịch Giả: Thích Viên Lý
Viện Triết Lý Việt Nam và Triết Học Thế Giới  2000

TIẾT 1

CHÚ THÍCH VỀ NIÊM ĐẠI

     Chánh Lý Kinh Nyayasutras - cách ngôn của hệ thống Chánh Lý (Nyaya) - được soạn trong khoảng thời gian giữa năm 200 sau Tây lịch. Bồ Tát Long Thọ đã thành công trong việc thiết lập trường phái Phật giáo Trung Quán (Màdhyamika) trong hậu bán thế kỷ thứ nhì sau Tây lịch. Khó có thể xác định một cách chính xác sự liên hệ về thời gian giữa Bồ Tát Long Thọ và bản đúc kết cuối cùng của Chánh Lý Kinh. Trong khi một số kinh (sutras) đó có vẻ được soạn trước thời của Bồ Tát Long Thọ, một số kinh khác thì lại có vẻ được soạn sau thời của ngài. 

     Thanh Biện (Bhàvaviveka) là một triết gia quan trọng về Phật giáo Đại Thừa, sanh sau Trần Na (Dinnàga). Ngoài những tác phẩm khác, ông đã viết bình luận về tác phẩm chủ yếu của Long Thọ. Ông còn phê phán trường phái Qui Mậu Luận Chứng (Pràsangika), thuộc Trung Quán Phái, do Phật Hộ (Buddhapàlita), một người sanh trước ông, kiến lập. Thanh Biện là người chính yếu khởi xướng trường phái Tự Lập Luận Chứng (Svàtantrika), thuộc Trung Quán phái. Còn Nguyệt Xứng (Candrakìrti), là triết gia lớn nhất của phái Qui Mậu Luận Chứng và cũng là người đã phê bình về Thanh Biện; vì vậy phải coi ông là nhân vật xuất hiện giữa Thanh Biện và Pháp Xứng (Dharmakìrti). 

     Chúng ta có thể tìm thấy trong những tác phẩm của triết gia Kumàrìla (Cưu Ma Lị La) và các triết gia thuộc trường phái Chánh Lý – Thắng Luận (Nyàya – Vaisesika) một số sách hữu ích phê bình về những quan điểm triết học của Long Thọ. 
 
 
 
 

TVHS