Dù
thế nào chăng nữa thì mọi cuộc đời đều quý báu. Trước
hết, quý báu có nghĩa là gì? Trong Phạn ngữ, từ ratna để
chỉ cho sự quý báu. Trong tiếng Tây Tạng, ratna đôi khi được
dịch là konchog và có lúc được dịch là rinpoche. Đôi khi
từ này được dịch ngắn gọn là rinchen. Những lúc khác
được dịch là norbu, có nghĩa là viên ngọc quý. Vì thế,
tiếng Tây Tạng thật phong phú khi diễn tả những thuật ngữ
tâm linh khác nhau. Theo Uttaratantra của Bồ Tát Maitreya (Di Lặc)
- một trong những bản văn Phật Giáo quan trọng nhất - việc
sinh ra làm người quý báu được giảng theo năm cách khác
nhau. Trước hết, việc làm người này khó được và vì thế
nó quý báu. Thứ hai, chân tánh của tâm thì thuần tịnh tự
nguyên thủy, vì lý do này được sinh ra làm người cũng là
điều quý báu. Thứ ba, việc sinh ra làm người quý báu có
khả năng sâu xa khiến ta có thể sử dụng cuộc đời này
để thành tựu giác ngộ và làm lợi lạc cho những người
khác. Thứ tư, đó là vật trang sức vĩ đại nhất mà những
món trang sức tầm thường khác không thể so sánh được.
Thứ năm, sự sinh ra làm người quý báu ấy sở hữu Phật
tánh bất di bất dịch. Bởi những lý do này mà nó được
gọi là quý báu. Thiền định về sự sinh ra làm người quý
báu là pháp chuẩn bị thứ nhất trong bốn chuẩn bị thông
thường. Đây là thiền định về tám điều nhàn nhã (tự
do) và mười phú bẩm (thuận lợi) của sự sinh ra làm người
quý báu.
Việc
hiểu biết về sự sinh ra làm người quý báu này thì rất
cần thiết không chỉ đối với các hành giả mà còn cho tất
cả mọi người. Tôi đã nhận ra điều đó khi giảng dạy
cho các thanh thiếu niên rằng điều quan trọng là phải giải
nghĩa rõ ràng về vấn đề này. Đáng tiếc là đôi khi có
những người trẻ tuổi tự tử. Do đó rất cần phải thấu
hiểu tính chất quý báu của đời người. Vì thế tôi đã
cố gắng nói về vấn đề này bất kỳ nơi nào tôi đến.
Mọi người ở đây đã hiểu rõ về sự quý báu của đời
người. Nhưng ở Montreal tôi đã thấy có nhiều người trẻ
tuổi tự tử. Giáo lý này nhằm khuyến khích người học
Phật Pháp đi vào thực hành và giúp những người khác có
thể nhận thức sâu sắc về cuộc đời của họ. Vì thế
đây là một giáo lý vô cùng hữu hiệu. Ta có thể sử dụng
giáo lý này để có được sức mạnh và năng lực khi gặp
những khó khăn và thử thách. Khi ta nhận thức sâu xa về
cuộc đời của ta và của những người khác, ta không làm
hại bản thân ta và những người khác. Sau khi chấm dứt các
việc học tập, tôi đã thực hành ngondro (pháp chuẩn bị).
Trong phái Drikung, các thực hành này đựơc bắt đầu bằng
những lời cầu nguyện trường thọ tới Đức Phật Amitayus
(Phật Vô Lượng Thọ). Sau đó tôi thiền định về bốn chuẩn
bị thông thường, mỗi chuẩn bị kéo dài ba tuần. Khi tôi
ngồi xuống để thực hành các pháp này, tâm tôi trống rỗng
và tôi không biết phải thiền định về cái gì. Vì thế
tôi trở lại với các bản văn. Những bản văn mô tả nguyên
nhân của sự sinh ra làm người quý báu, cho các ví dụ, giải
thích sự hy hữu và bản tánh của đời người. Sau khi thực
hành bốn chuẩn bị tôi nhận thấy việc thiền định trở
nên dễ dàng. Vì thế điều quan trọng là bạn phải tự giáo
dục, tu tập bản thân dựa trên giáo lý này. Mục đích của
việc học Pháp là để hỗ trợ cho thực hành. Ngài Vasubhandu
(Thế Thân) đã nói: “Bất kỳ nền giáo dục nào chúng ta
theo đuổi phải nhằm hỗ trợ cho thiền định.”
Như
vậy, thế nào là một cuộc đời tâm linh? Ta có một cuộc
đời tâm linh khi ta sống để làm lợi lạc chúng sinh và hoàn
toàn tiệt trừ những cảm xúc phiền não. Hình thức thực
hành của chúng ta là hình thức của một yogi (hành giả) hay
yogini (nữ hành giả) cư sĩ. Chúng ta giữ năm giới nguyện
biệt giải thoát của một cư sĩ. Có bảy phạm trù giới
nguyện biệt giải thoát: những giới nguyện của tăng ni thọ
cụ túc giới, những giới nguyện của các sa di và sa di ni,
những giới nguyện của cư sĩ nam và cư sĩ nữ, và giới
nguyện trong một ngày. Tất cả những giới nguyện được
thọ với mục đích làm lợi lạc chúng sinh. Là con người,
chúng ta cần có thực phẩm, quần áo, và nơi trú ẩn. Theo
truyền thống, điều cần thiết thứ tư là một con ngựa.
Và để có được những điều này chúng ta cần có một việc
làm. Mục đích của cuộc đời là hạnh phúc. Hạnh phúc không
chỉ đến từ bên ngoài. Hạnh phúc đến từ bên ngoài thật
hạn hẹp. Hạnh phúc nội tại to lớn hơn nhiều. Nhưng chừng
nào mà những hoạt động của chúng ta không lấn át thời
giờ để thiền định thì hai loại hạnh phúc này không mâu
thuẫn nhau. Hãy đơn giản, dịu dàng và tốt lành. Điều đó
có vẻ bao gồm mọi sự. Đối với một hành giả như chúng
ta, không những ta phải thấu hiểu cuộc đời quý báu ra sao,
mà còn phải hiểu rằng nó thật vô thường. Mọi sự đều
thay đổi. Mục đích của việc thiền định về lẽ vô thường
là dùng nó như một cách đối trị cho tánh lười biếng.
Thiền định này cũng được dùng làm một phương thức đối
trị cho tánh tham luyến. Khi chúng ta thoát khỏi tham luyến,
tâm thức chúng ta trở nên mạnh mẽ và tự do. Thân xác chúng
ta có thể ở trong sinh tử nhưng tâm chúng ta thì tự do tự
tại. Giáo lý về sự vô thường là cốt tủy của Pháp. Giáo
lý này giải thoát chúng ta khỏi sự tham luyến, sân hận và
ganh ghét. Sự vô thường đối trị tánh bám chấp. Chúng ta
bám chấp vào những niệm tưởng bởi ta không nhận ra rằng
chúng thì vô thường. Do đó, tâm ta bị tham luyến trói buộc.
Khi một niệm tưởng khởi lên, nó sẽ biến mất khi bạn
nhận thấy nó vô thường. Vì thế có một mối liên hệ chặt
chẽ giữa việc nhận thức sâu xa lẽ vô thường và thiền
định.
Chúng
ta cũng phải nghĩ tưởng rằng những cuộc đời khác cũng
quan trọng. Là một người ăn chay thật không dễ dàng, bởi
lẽ bạn cần phải học tập về khoa dinh dưỡng. Tôi mất
một năm học tập để trở thành một người ăn chay bởi
tôi phải học tất cả về điều này. Việc ăn chay tích tập
công đức to lớn và giảm thiểu khả năng bị bệnh tật.
Vì nhiều lý do, trở thành một người ăn chay thì thật lợi
lạc.
Hỏi:
Con đọc được rằng một trong những lời nguyện của Đức
Phật Dược Sư là giúp cho phụ nữ được tái sinh làm người
nam trong đời sau? Điều ấy có tính chất văn hóa không?
Đáp:
Có lẽ điều ấy có tính chất văn hóa. Đây có thể là một
giáo lý thiết thực. Tôi không quen thuộc với lời nguyện
đó. Các bậc cha mẹ nên tạo cơ hội đồng đều cho tất
cả con cái của họ. Tôi đã hướng dẫn một chuyến du hành
tới Ấn Độ và khi chúng tôi ở Dehra Dun, vấn đề ni giới
được đặt ra. Họ đã để ý rằng các sư cô phải sống
trong những điều kiện tệ hại hơn. Khi tôi tới Arizona tôi
được mời tới một sweat lodge - lều tẩy tịnh - (1) để
cầu nguyện. Những người đàn bà vào lều trước rồi mới
tới đàn ông. Tôi cho rằng điều này thật vĩ đại. Vợ
tôi đã kể cho tôi nghe biết bao nhiêu vấn đề về sức khỏe
mà phụ nữ gặp phải ở Tây Tạng. Phật Giáo đã nói rõ
rằng để đạt được giác ngộ, những người nam và nữ
đều có cơ hội như nhau. Vì thế mọi cuộc đời đều đặc
biệt.
Hỏi:
Khi Thầy còn là một cậu bé và gia nhập tu viện, thầy có
nhận thức sâu sắc về giá trị của việc có thể thực
hiện được điều đó?
Đáp:
Phần đông các hành giả trẻ tuổi không nhận thức được
điều này. Đối với họ đó là một việc thuộc về văn
hóa. Chỉ một thiểu số là có động lực tâm linh. Thông
thường thì ở Tây Tạng một đứa trẻ trở thành một tăng
hay ni. Trong trường hợp của tôi, tôi rất quan tâm tới việc
gia nhập tu viện.
Hỏi:
Khi thiền định con thấy có nhiều niệm tưởng khởi lên.
Thầy có thể giải thích làm cách nào để buông bỏ chúng?
Đáp:
Trong thời gian thiền định điều gì đó có thể xuất hiện.
Nhưng bản tánh của tâm thì vẫn hiện diện ở đó. Đừng
lấy hay bỏ bất kỳ điều gì. Bạn nên thoát khỏi những
nghi ngờ và hy vọng. Mọi sự phát khởi thì không thể tách
lìa bản tánh của tâm. Nếu trước tiên bạn cầu nguyện
Lạt ma hay Bổn Tôn của bạn thì các ngài có thể cứu giúp
bạn. Ngài Gampopa đã nói như thế. Hãy gắn bó với những
sự xuất hiện như một đứa trẻ đã làm. Những sự xuất
hiện ấy chỉ là một chướng ngại nếu bạn bám chặt vào
chúng hay xua đuổi chúng đi. Điều quan trọng là phải nhẫn
nại. Lòng bi mẫn thì cũng cần thiết. Và bạn phải kiên
trì. Trong hậu thiền định bạn phải thực hành chánh niệm./.
Chú
thích:
(1)
sweat lodge: Túp lều hay nhà nghỉ được dùng trong nghi lễ
tịnh hóa. Lúc ban đầu, các Thổ dân ở châu Mỹ đã sử
dụng nghi lễ này. Đối với họ đây là một buổi lễ đầy
ý nghĩa. Ngày nay nghi thức này trở nên phổ biến trong những
nhóm người không phải là người da đỏ. Những người này
nhận ra nghi thức tẩy tịnh có lợi cho sức khỏe cũng như
tâm linh của họ.
Nguyên
tác: “Precious Human Birth”
by
Lama Gursam
http://www.lamagursam.org/precious_human_birth.html
Xin
đọc thêm:
-
Một Đời người Quý báu
http://thuvienhoasen.org/tuyentapxuan-86.htm
-
Đừng Bỏ phí Cơ hội Thực hành Pháp
http://thuvienhoasen.org/dungbophicohoithuchanhphap.htm
Bản
dịch Việt ngữ của Thanh Liên
05-20-2007
05:26:29
