SAIGON (VB) - Sau khi Hòa Thượng Đức Nhuận an nhiên từ trần, công an ra lệnh niêm phòng của Hòa Thượng. Tình hình có thể căng thẳng hơn, theo tin từ Thượng Tọa Tuệ Sỹ và từ Phòng Thông Tin Phật Giáo Quốc Tế.

Dưới đây là lời Thượng Tọa Tuệ Sỹ ghi nhận về những giây phút cuối của Hòa Thượng Đức Nhuận. Những lời này trong hình thức một lá thư gửi lên Hòa Thượng Mãn Giác, viện chủ Chùa Việt Nam Los Angeles. Vì gửi qua một trung gian, nên thư đã phổ biến trên một diễn đàn Internet của nhiều Phật Tử. Việt Báo trân trọng đăng toàn văn nơi đây để ghi lại hình ảnh

viên tịch an nhiên của một nhà văn hóa lớn, và cũng là một nhà đấu tranh không mệt mỏi cho quyền tự do tôn giáo. Đặc biệt, công an đã bám sát tình hình này, và đã ra lệnh niêm phong phòng riêng của Hòa Thượng Đức Nhuận, một hàng giáo phẩm cao cấp của Giáo Hội PGVNTN, tổ chức đang bị cấm hoạt động. Toàn văn như sau.

"Già lam, Jan 22 2002, Pl. 2545

Kính gởi Thầy Thích Mãn Giác,
Chùa Việt Nam

Thầy tôn kính,

Vì con không có địa chỉ của Thầy nên con phải nhờ trung gian chuyển thư đến Thầy.

Thầy Đức Nhuận vừa viên tịch. Chiều hôm qua, con được tin Thầy bệnh nặng, đang được đưa đi cấp cứu tại bệnh viện Đai học Y dược.

Con vội vàng lên bệnh viện, lúc bấy giờ là 3 giờ chiều, ngày 21 tháng giêng 2002. Đến nơi, con được vào thăm Thầy. Lúc đó các bác sỹ và y tá, khoảng 10 người, đang làm thủ pháp hô hấp nhân tạo, và cho Thầy thở oxy. Vì đang làm cấp cứu nên bệnh viên bảo người nhà ra ngoài hêt. Chúng con ra ngoài ngồi đợi. Đến khoảng 4giờ 50 phút, y tá ra gọi người nhà của bệnh nhân vào. Chúng con vào một lát, thì bác sỹ cho biết Thầy đã đi rồi. Họ cho phép đưa nhục thân Thầy về chùa. Chúng con đề nghị bệnh viện cho xe. Họ đồng ý. Sau đó, các thiết bị cấp cứu được tháo gỡ, và chúng con đã theo xe cấp cứu hộ niệm rước nhục thân Hoàng Thượng về chùa. 

Vì tất cả chúng con đều là khách tăng của chùa, nên theo hướng dẫn của chùa, tạm quàn nhục thân Thầy dưới sân chùa. Một lát sau, Thày Giác Dũng và Ni Sư Tịnh Nguyện đến. Hai vị gặp Thầy Đức Nghiệp, đề nghị rước nhục thân Hoà thượng lên nghỉ tại phòng riêng của Thầy. Hoà Thượng Đức Nghiệp nói, Công an Thành phố vừa gọi điện ra lệnh niêm phong ngay phòng Thầy, do đó không đưa lên đó được. Các vị có tranh luận với HT Đức Nghiệp một lúc lâu, có khi lớn tiếng kêu khóc. Nhưng HT Đức Nghiệp cương quyết chấp hành lệnh của Công an. 

Do đó, các vị quyết định rước nhục thân Thầy lên quàn tại phòng khách riêng của Thầy trên lầu. Chúng con, gồm một số các Thầy hiện diện, đồng nghiêng vai rước nhục thân Thầy lên lầu. Sau đó, các Thầy giúp lau mình Thầy, và thay y phục. Rồi chúng con cùng các Thầy các Cô đảnh lễ nhục thân Thầy và đồng thanh niệm hồng danh Phật để tiễn biệt Thầy.

Con cũng có gặp Thầy Đức Nghiệp để hỏi ý kiến về tang lễ. HT Đức Nghiêp nói, để chờ Chư Tăng Ni trong tông môn họp mới quyết định ngày giờ. Nhưng HT Đức Nghiệp cũng cho biêt ý riêng, là sáng mai, ngày 22 tháng giêng 2002 sẽ nhập liệm, nhưng chưa quyết định giờ. HT Đức Nghiệp cũng nói, vì chỉ được phép quàn tại chùa ba ngày thôi, nên ngày 12 tháng 12 âm lịch sẽ làm lễ hoả thiêu.

Thầy ra đi rất nhẹ nhàng. Chỉ tỏ vẻ hơi đau nhức một chút khi đưa lên xe cấp cứu. Lúc đó, Thầy bảo đỡ Ngài ngồi dậy, vì khó thở. Rồi Hoà Thương đưa tay nắm chặt thành ghế trước để chịu đựng. Có lẽ sự đau đớn không ít. Nhưng Thầy đã khắc phục nên không có dấu hiệu gì quằn quại vì đau nhức. Sau đó thì Thầy hôn mê dần, cho đến khi ngưng thở. Thầy nằm như đang ngủ, với gương mặt từ hoà, an nhiên. Chúng con không ai mang máy hình theo nên không ghi lại được hình ảnh cuối cùng này.

Con nhớ ngày ngày đầu tiên, khoảng năm 1965, con lên hầu Thầy ở Giác Minh, và trình Thầy xem bài con mới viết về Trung quán. Thầy khen, và cho đăng lên tạp chí Vạn Hạnh. Rồi Thầy khích lệ, con tiếp tục viết. Vừa học, vừa nghiên cứu vừa viết; nhờ thuận duyên này mà sự học hỏi giáo lý của con rất tiến bộ. Sau đó Thầy gọi con về làm Thư ký tòa soạn cho tạp chí; cho đến khi con trở về Huế, cuối năm 1966. Thầy là vị Thầy đã dìu dắt con những bước đầu trong cuộc đời học đạo và hành đạo của con.

Hiện nay, Chư vị Tôn túc đồng hàng với Thầy không còn bao nhiêu vị. Con biết Thầy là một trong các vị Sư Trưởng của con, mà đạo tình đối với Thầy Đức Nhuận rât thâm thiết, và đã cùng với Thầy Đức Nhuận lãnh đạo Tăng Ni Phật tử Việt nam vượt qua những thử thách gian nan nhất trong những ngày đen tối của lịch sử dân tộc và đạo pháp. Cho nên, trước sự đời biến chuyển không thường, đạo tích của bậc Cao tăng thạc học đã đến và đã đi, vĩnh viễn ra đi, còn ghi lại đậm nét trong tư duy thiền quán của Chư vị Trưởng bối đồng hàng. Trong cảm xúc đó, con kính gởi đến Thầy mấy dòng suy tưởng, ước nguyện rằng ân đức của các bậc Sư Trưởng hiện tiền vẫn luôn luôn là bóng cây trí tuệ che mát chúng con trong vô vàn thử thách mà chúng con vẫn đang phải cố gắng tự mình vượt qua để thành tựu một phần trong tâm nguyện vô biên của những người đã dâng hiến cả cuộc đời của mình tu học và hành trì Chánh pháp.

Con kính lễ Thầy,

Tuệ Sỹ."

Mặt khác, bản tin của Phòng Thông Tin Quốc Tế viết từ Paris như sau.

THÔNG CÁO BÁO CHÍ LÀM TẠI PARIS NGÀY 22.1.2002

Công an ra lệnh niêm phong căn phòng cư trú của Cố Hòa thượng Thích Đức Nhuận, nhục thân đành phải quàng tại sân chùa Giác Minh 300 Tăng Ni, Phật tử thuộc Viện Hóa Đạo đến dự lễ nhập kim quang sáng nay tại Saigon

Phòng Thông tin Phât giáo Quốc tế đã ra bản Thông cáo báo chí hôm qua (21.1.2002) khấp báo tin Hòa thượng Thích Đức Nhuận, Cố vấn Viện Hóa Đạo, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, viên tịch tại Saigon vào lúc 16 giờ 53 (ghi nhầm là 16 giờ 45) ngày 21.1.2002, cũng như nêu lên đại quan hành trạng cùng chí nguyện độ thế của Hòa thượng. Nay xin được bổ túc thêm các chi tiết mà Phòng Thông tin Phật giáo Quốc tế vừa thu nhận được từ Saigon :

Điều bi thiết, là Công an đã ra lệnh cho Hòa thượng Thích Đức Nghiệp, trụ trì Tổ đình Giác Minh, niêm phong căn phòng của Hòa thượng Thích Đức Nhuận để chờ Công an xử lý. Điều này có nghĩa là Công an sẽ đến khám xét, tịch thu các tư liệu của Hòa thượng !

Một sự vi phạm trắng trợn vào nhân phẩm và đời sống của người công dân khi sống cũng như lúc chết. Đây là lý do, khi các môn đồ pháp quyến chở nhục thân Hòa thượng Đức Nhuận từ bệnh viện Đại học Y Dược về Chùa Giác Minh đã không được quyền rước Hòa thượng

lên phòng mà phải tạm quàng ở sân chùa. Mặc bao sự thỉnh cầu khẩn thiết của chư Tăng Ni, Phật tử, có người phải gào khóc, Hòa thượng Đức Nghiệp vẫn chối từ, lấy cớ : "Tôi phải chấp hành lệnh của Công an".

Được biết rằng, hai Tổ đình Giác Minh và Vĩnh Nghiêm sẽ đứng ra lo việc tang lễ. Trưởng ban Tổ chức là Hòa thượng Thích Giác Hải, Trưởng Môn phái Tổ đình Giác Minh ố Vĩnh Nghiêm, cùng với Hòa thượng Thích Đức Nghiệp, Trụ trì Tổ đình Giác Minh. Lễ nhập kim quang cử hành lúc 10 giờ sáng 22.1.02 (10 tháng 12 âm lịch) ở chùa Giác Minh, số 716 đường Điện Biên Phủ, Phường 11, Quận 10, Saigon. Lễ Di quan sẽ cử hành vào lúc 8 giờ 30 sáng thứ năm 24.1.02 (12 tháng 12 âm lịch) và trà tỳ tại Lò hỏa táng Bình Hưng Hòa, huyện Bình Chánh.

Vì bị quản chế và canh gác gắt gao, Hòa thượng Thích Quảng Độ, Viện trưởng Viện Hóa Đạo, đã không thể rời Thanh Minh Thiền viện đến phúng điếu, nhưng sáng nay, 22.1.02, dù bị công an ngăn chận, nhưng đã có 300 chư Tăng Ni và Phật tử thuộc Viện Hóa Đạo đến dự lễ nhập Kim quang. Sáng mai, 23.1.02, vào lúc 9 giờ theo dự trù một Phái đoàn đại diện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất sẽ lại đến cúng viếng trợ tiến Giác linh Hòa thượng.

Tại hải ngoại, Hòa thượng Thích Hộ Giác đã Khấp báo trong một Thông tư đề ngày 21.1.02 và cho biết : "Để tưởng niệm công hạnh sâu dày của một bậc Cao tăng đã suốt đời tận tụy hy hiến cho Đạo pháp và Dân tộc, Lễ Thọ tang và Trợ tiến giác linh Đại lão Hòa thượng Cố vấn sẽ được Giáo hôi Phật giáo Việt Nam Thống nhất Hải ngoại tại Hoa Kỳ và Miền Vĩnh Nghiêm tổ chức lúc 11 giờ trưa Chủ nhật, ngày 27.1.2002 tại Chùa Vĩnh Nghiêm, California, đồng lúc trên 300 Chùa, Tu viện, Thiền viện Phật giáo khắp nơi trên thế giới và hàng chục ngàn Tự viện tại quốc nội cũng sẽ cử hành Lễ Trợ tiến giác linh Đại lão Hòa thượng". 

X