ABHIDHAMMATTHASANGAHA
THẮNG PHÁP TẬP YẾU LUẬN
Tỳ kheo Thích Minh Châu (dịch và giải)
Viện Đại Học Vạn Hạnh 1973

PHỤ LỤC

NGỮ VỰNG PÀLI - VIỆT; VIỆT - PÀLI

Phụ lục này không có mục đích làm quyển tự điển, vì đó phải là một công trình khác. Ở đây, chúng tôi chỉ ghi chép những danh từ chuyên môn để giáo sư, sinh viên và học giả có thể tham cứu mau chóng và tiện lợi. Danh từ chuyên môn trong tập này rất phong phú, nhiều chữ mới lạ và được dịch lần đầu tiên. Những ai giỏi Pàli, khi gặp chữ Việt có thể tìm ngay chữ Pàli rất dễ dàng, trong bản Việt - Pàli. Còn những người còn xa lạ quá với chữ Pàli, thì rất dễ tìm chữ Việt tương đương trong bảng Pàli - Việt. Có nhiều danh từ không có chữ tương đương trong chữ Hán, hoặc có mà chúng tôi chưa được biết, nên phải dựa theo ý mà dịch, do vậy có thể thiếu sót, mong độc giả giúp ý kiến cho được hoàn hảo.

THÍCH MINH CHÂU

Pali-Việt

Abbocchinnam	Không bị gián đoạn
Abhidhamma	Thắng pháp, vô tỷ pháp
Abhidhammatthā	Các pháp thuộc Abhidhamma
Abhijjhā	Tham
Abyākata	Vô ký
Adhimokkha	Thắng giải
Adhipati	Tăng thượng
Adhipatipaccaya	Tặng thượng duyên
Adinnā dā na	Thâu đạo
Adosa	Vô sân
Adukkhamasukha	Vô khổ vô lạc thọ
Advārarūpam	Phi môn sắc
Agocaraggāhikarūpam	Bất thủ cảnh sắc
Ahetuka	Vô nhân
Ahetukam	Vô nhân
Ahirika	Vô tàm
Ahosikamma	Vô hiệu nghiệp
Ajjhattika	Nội sắc
Akanitthā	Sắc cứu kính thiên
Akusala	Bất thiện
Akusalasādhārana	Bất thiện biến hành tâm sở
Akusalavipākāketukacitta	Bất thiện dị thục vô nhân tâm
Alobha	Vô tham
Amoha	Vô si
Anāgāmimaggacitta	Bất lai đạo tâm
Anannamannapaccaya	Hổ tương duyên
Anannātannassāmitindriyam	Vị tri đương tri căn
Anantarapaccaya	Vô gián duyên
Anatta	Vô ngã
Anicca	Vô thường
Aniccānupassana	Vô thường tùy quán
Aniccatā	Tánh vô thường
Anidassana rūpam	Phi hữu kiến sắc
Animittam	Vô tướng
Anindriya rūpam	Phi căn sắc
Anipphanna	Bất hoàn sắc hay phi sở tạo sắc
Annasamāna	Ðồng bất đồng tâm sở
Annātāvindriyam	Cụ tri căn
Annindriyam	Dĩ tri căn
Anottappa	Vô quý
Antarakappa	Trung kiếp
Anuloma	Thuận thứ
Anulomanānam	Thuận thứ trí
Anupādisesa nibbānadhātu	Vô dư y Niết Bàn giới
Anusaya	Tùy miên
Apacāyana	Cung kính
Aparāpariyavedanīya kamma	Hậu báo nghiệp
Apāyabhūmi	Ác thú địa
Apāyapatisandhi	Ác thú kiết sanh thức
Appamānābhā	Vô lượng quang thiên
Appamānasubhā	Vô lượng tịnh thiên
Appamannāyo	Vô lượng tâm sở
Appanā	An chỉ
Appanā bhāvanā	An chỉ tu tập
Appanā javana	An chỉ tốc hành tâm
Appanā javanam	An chỉ tốc hành tâm
Appanihitam	Vô nguyện
Appatigha rūpam	Phi hữu đối sắc
Apphātabbam	Phi sở đoạn
Arahattamaggacitta	A-la-hán đạo tâm
Arūparāga	Vô sắc ái
Arūpāvacara	Vô sắc giới
Arūpāvacarabhūmi	Vô sắc giới địa
Arūpavipāka	Vô sắc dị thục
Asankhārika	Không cần nhắc bảo
Asankheyyakappa	Vô số kiếp
Asannasatta	Vô tưởng chúng sanh
Asekha	Vô học
Asubhā	Bất tịnh
Asūrakāya	A-tu-la
Atimahanta	Rất lớn
Atiparitta	Rất nhỏ
Atītabhavanga	Quá khứ hữu phần
Atthangikamagga	Bát chánh đạo
Atthapannatti	Nghĩa khái niệm
Atthikam	Hài cốt tướng
Atthipaccaya	Hữu duyên
Avatthuka	Không có trú căn
Avibhūta	Không rõ ràng
Avigatapaccaya	Bất ly khứ duyên
Avihā	Vô phiền thiên
Avijjā	Vô minh
Avinibbhoga rūpam	Bất giản biệt sắc
Aviparīta	Không thay đổi
Ābhassara	Quang âm thiên
Ābhinnā	Thắng trí, thần thông trí
Ācinnakamma	Tập quán nghiệp
Ādīnavanāna	Hiểm nguy trí
Ādīnavanānam	Quá hoạn trí
Āhāra rūpam	Thực sắc
Āhārapaccaya	Thực duyên
Ājīvapārisuddhisīlam	Mạng thanh tịnh giới
Ākāsadhātu	Hư không giới
Ākāsānancāyatana	Không vô biên xứ
Ākāsānancāyatanabhūmi	Không vô biên xứ thiên
Ākincannāyatana	Vô sở hữu xứ
Ākincānnāyatanabhūmi	Vô sở hữu xứ thiên
Ālambana	Ðối tượng
Āpodhātu	Thủy giới
Ārammanapaccaya	Sở duyên duyên
Āsannakamma	Cận tử nghiệp
Āsevanapaccaya	Tập hành duyên
Ātappa	Vô nhiệt thiên
Āvajjana	Hướng tâm
Āyatana	Xứ
Āyukkhaya	Thọ mạng diệt
Bahira	Ngoại sắc
Bhanga	Diệt
Bhanganāna	Ðoạn trí, Hoại trí
Bhāva rūpam	Bản tánh sắc
Bhāvanā	Thiền định
Bhavanasota	Giòng hữu phần
Bhavanga	Hữu phần
Bhavangacalana	Hữu phần rung động
Bhavangupaccheda	Hữu phần ngưng trệ
Bhayanāna	Kinh hãi trí, Bố úy trí
Bhūta rūpam	Ðại chủng sắc
Brahmapārisajjā	Phạm chúng thiên
Brahmapurohitā	Phạm phụ thiên
Buddhicarita	Giác hành giả
Cakkhu	Mắt
Cakkhudvāra	Nhãn môn
Cakkhuvinnāna	Nhãn thức
Cattāri mahābhūtāni	Bốn đại chủng
Cātummahārājikā	Tứ thiên vương thiên
Catunnam mahābhūtānam upādāya rūpam	Tứ Ðại chủng sở tạo sắc
Catusankhepā	Tứ lược, tứ trùng
Cetanā	Tư
Cetasika	Tâm sở
Chadvārikacitta	Lục môn tâm
Chanda	Dục
Citta	Tâm
Cittasamutthāna rūpam	Sắc pháp do tâm sanh
Cittasantāna	Sự diễn tiến của tâm
Cuticitta	Tử tâm
Dāna	Bố thí
Dassana	Sự thấy
Dhammachanda	Pháp dục
Dhammadesanā	Thuyết pháp
Dhammasavana	Thính pháp
Dibbacakkhu	Thiên nhãn thông
Dibbasotam	Thiên nhĩ
Ditthadhammavedanīya kamma	Hiện báo nghiệp
Ditthigata	Tà kiến
Ditthijjukamma	Khiến tà kiến thành chơn chánh
Domanassa	Ưu
Dosa	Sân
Dosacarita	Sân hành giả
Dosamūlāni	Sân căn
Duggati	Ác thú
Duhetuka	Nhị nhân tâm
Dukkhasahagata	Câu hữu với khổ
Dūre rūpam	Viễn sắc
Dutiyajjhānacitta	Ðệ nhị thiền tâm
Dvā asangāni	12 chi
Dvāra rūpam	Môn sắc
Dvāravimutti	Không khởi qua môn nào
Dvipancavinnāna	Mười thức
Ekacittakkhanika	Nhứt tâm sát na
Ekadvārikacitta	Nhứt môn tâm
Ekaggatā	Nhứt tâm
Ekūnasattati	Sáu mươi chín
Gana	Chúng
Gandha	Hương
Garukakamma	Cực trọng nghiệp
Gatinimitta	Thủ tướng
Ghānadvāra	Tỷ môn
Ghānam	Mũi
Ghānavinnāna	Tỷ thức
Ghāyana	Sự ngửi
Gocara	Ðối tượng, trần
Gocara rūpam	Hành cảnh sắc
Gocaraggāhika rūpam	Thủ cảnh sắc
Gotrabhū	Chuyển tánh
Hadaya rūpam	Tâm sắc, Tâm sở y
Hadayavatthu	Ðoàn tâm, Tâm căn, Tâm cơ, Cứ điểm của tâm thức
Hasituppādacitta	Tiếu sanh tâm
Hata vikkhittakam	Chiết đoạn tán loạn tướng.
Hetupaccaya	Nhân duyên
Hiri	Tàm
Indriya rūpam	Căn sắc
Indriyasamvarasīlam	Căn luật nghi giới
Iriyāpatham	Uy nghi, cử chỉ
Issā	Tật
Itthattam	Nữ tánh
Janakakamma	Sanh nghiệp
Jaratā	Già, tàn lụn, lão
Javanacitta	Tốc hành tâm
Jhāna	Thiền, Thiền na
Jivhā	Lưỡi
Jivhādvāra	Thiệt môn
Jivhāvinnāna	Thiệt thức
Jīvita rūpam	Mạng sắc
Jīvitanavaka	Mạng căn cửu phần
Jīvitindriya	Mạng căn
Kā masugatibhūmi	Dục giới thiện thú địa
Kabalinkāro āhāro	Ðoàn thực
Kalapa	Các tổng hợp
Kāmacchanda	Dục cái
Kāmākusalacitta	Dục giới thiện tâm
Kāmārāga	Dục ái
Kāmasugatipatisandhi	Dục giới thiện thú kiết sanh thức
Kāmāvacara	Dục giới
Kāmāvacaram	Thuộc Dục giới
Kāmesumicchācāra	Tà dâm
Kamma	Nghiệp
Kammajam	Nghiệp sanh
Kammakkhaya	Nghiệp diệt
Kammanimittam	Nghiệp tướng
Kammannatā	Thích ứng, Kham nhẫn
Kammatthāna	Nghiệp xứ, hành xứ, công án
Kankhāvitaranavisuddhi	Ðoạn nghi tịnh
Kankhāvitaranavisuddhi	Ðoạn nghi thanh tịnh giới
Kappa	Kiếp
Karunā	Bi
Kasina	Biến xứ
Katattā kamma	Tích lũy nghiệp
Kattukamyatā chanda	Dục tác
Kāya	Thân
Kāya vinnatti	Thân biểu
Kāyadvāra	Thân môn
Kāyakamma	Thân nghiệp
Kāyavinnāna	Thân thức
Kāyavinnatti	Thân biểu
Khandha	Uẩn
Khanikapīti	Sát na hỷ
Khīnāsava	Lậu tận
Khuddakapīti	Tiểu hý
Kiriyā, Kriyā	Duy tác
Kriyā javana	Duy tác tốc hành tâm
Kukkucca	Hối tiếc
Kusala	Thiện
Lahutā	Khinh an, Khinh khoái, Lanh lẹ
Lakkhuna rūpam	Tướng sắc
Lobha	Tham
Lobhamūlāni	Những tham căn
Lobhasahagata	Câu hữu với tham
Lohitakam	Huyết đồ tướng
Lokiya	Thuộc thế tục
Lokuttara	Siêu thế
Lokuttarajavana	Siêu thế tốc hành tâm
Macchariyam	Xan
Maggā magganāna visuddhi	Ðạo phi đạo tri kiến thanh tịnh
Maggāmagganānadassana visuddhi	Ðạo phi đạo tri kiến tịnh
Mahābrahmā	Ðại phạm thiên
Mahaggatacitta	Ðại hành tâm
Mahākappa	Ðại kiếp
Mahanta	Lớn
Mahāvipāka	Ðại Dị thục
Māna	Mạn
Manasikāra	Tác ý
Manodhātuttika	Ba ý giới tâm
Manodvāram	Ý môn
Manodvāravīthi	Ý môn lộ trình hay lộ trình qua ý môn
Manodvārikacittam	Ý môn tâm
Manokamma	Ý nghiệp
Manussa	Nhân (loài người)
Maranuppatti	Nguyên nhân của chết
Maranuppatti	Nhân của chết
Micchāditthi	Tà kiến
Moha	Si
Mohacarita	Si hành giả
Mohamū lā ni	Những si căn
Momūhacitta	Si tâm
Muditā	Hỷ
Mudutā	Nhu nhuyến
Mudutā	Nhu nhuyến
Muncitukammyatānānam	Dục thoát trí
Muncitukamyatānāna	Dục giải thoát trí
Musāvāda	Vọng ngữ
Nāma	Danh
Nāma-jivitindriya	Danh mạng căn
Nāmapannatti	Danh khái niệm
Nānasampayutta	Tương ưng với trí
Nānavippayutta	Không tương ưng với trí
Natthikinci	Không có vật gì tất cả
Natthipaccaya	Vô hữu duyên
Nevasannā nasannā yatana	Phi tưởng phi phi tưởng xứ
Nevasannā nāsannā yatana bhūmi	Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiên
Nibbāna	Niết bàn
Nibbattita	Trừu tượng
Nibbidānānam	Yếm ly trí
Nimmānarati	Hóa lạc thiên
Nipphanna rūpam	Sở tạo sắc
Niraya	Ðịa ngục
Nirodhasamāpatti	Diệt tận định
Nissandaphala	Ðẳng lưu quả
Nissayapaccaya	Y chỉ duyên
Nīvarana	Triền cái
Ojā	Thực tố
Okkantikapīti	Hải triều hỷ
Okkantikkhane	Nhập thai sát na
Olārika rūpam	Thô sắc
Opapātikānam	Ðối với hàng hóa sanh
Ottappa	Quý
Paccayasannissitasīlam	Tư cụ y chỉ giới
Pacchājātapaccaya	Hậu sanh duyên
Pāgunnatā	Tinh luyện
Pākāruppa	Vô sắc dị thục
Pākinnaka	Biệt cảnh tâm sở
Pānātipāta	Sát sanh
Pancadvārāvajjanacitta	Ngũ môn hướng tâm
Pancadvārikacittam	Ngũ môn tâm
Pancamajjhānacitta	Ðệ ngũ thiền tâm
Pannatti	Khái niệm
Pannindriya	Huệ căn
Paracittavijā nanā	Tha tâm thông
Paramattha	Ðệ nhứt nghĩa
Paramatthasacca	Ðệ nhứt nghĩa đế
Paranimmitavasavattī	Tha hóa tự tại thiên
Pariccheda rūpam	Hạn giới sắc
Parikamma	Chuẩn bị
Parikammabhāvanā	Dự bị, chuẩn bị tu tập
Parikammanimitta	Sơ tướng
Paritta	Nhỏ
Parittā bhā	Thiểu quang thiên
Parittasubhā	Thiểu tịnh thiên
Pasāda rūpam	Tịnh sắc
Pasādarūpa	Tịnh sắc căn
Passaddhi	Thư thái
Pathamajjhānacitta	Sơ thiền tâm
Pathavī dhātu	Ðịa giới
Patībhāganimitta	Tợ tướng, Quang tướng
Paticcasamuppāda	Duyên khởi
Patigha	Hận
Pātimokkhasamvarasīlam	Biệt giải thoát luật nghi giới
Patipadā nānadassana visuddhi	Hành đạo tri kiến thanh tịnh
Patipadānānadassana visuddhi	Ðạo tri kiến tịnh
Patisandhi	Kiết sanh thức
Patisankhānāna	Suy tư trí
Patisankhānānam	Giản trạch trí
Pattānumodana	Tùy hỷ công đức
Pattidāna	Bố thí phước, hồi hướng công đức
Pettivisaya	Ngạ quỷ
Phalacitta	Quả tâm
Pharanapī ti	Sung mãn hỷ
Pharusavācā	Ác khẩu
Phassa	Xúc
Photthabbam	Xúc
Phusana	Sự xúc
Pisunavācā	Lưỡng thiệt, nói hai lưỡi
Pīti	Hỷ
Pubbenivāsānussati	Túc mạng thông
Puluvakam	Trùng tự tướng
Pumbhavadasakam	Nam tính thập pháp
Punnāpākāni	Thiện và Dị thục
Punnāpunnāni	Các thiện, bất thiện (tâm)
Purejātapaccaya	Tiền sanh duyên
Purisattam	Nam tính
Rāgacarita	Tham hành giả
Rasa	Vị, tác dụng
Rūpa	Sắc pháp
Rūpa rūpam	Sắc sắc
Rūpā yatanam	Sắc nhập
Rūpajīvitindriya	Sắc mạng căn
Rūpam	Sắc
Rūparāga	Sắc ái
Rūpāvacara	Sắc giới
Rūpāvacarabhūmi	Sắc giới địa
Sabbacittasādhārana	Biến hành tâm sở
Sabhāva rūpam	Tự tánh sắc
Sadda	Tiếng
Saddhā	Tín
Saddhā carita	Tín hành giả
Saddhamma	Diệu pháp
Sahajātapaccaya	Câu sanh duyên
Sahetuka	Hữu nhân
Sahetukakāmāvacarakriyā	Hữu nhân Dục giới Duy tác tâm
Sakadāgāmimaggacittam	Nhứt lai đạo tâm
Sakāyaditthi	Thân kiến
Salakkhana rūpam	Tự tướng sắc
Samanantarapaccaya	Ðẳng vô gián duyên
Samatha	Chỉ
Sammā ājīva	Chánh mạng
Sammā kammanta	Chánh nghiệp
Sammappadhāna	Chánh cần
Sammā sambuddha	Chánh đẳng giác
Sammasana nānam	Tư duy trí
Sammasana rūpam	Tư duy sắc
Sammā sankappa	Chánh tư duy
Samm āvācā	Chánh ngữ
Sammā vāyāmo	Chánh tinh tấn