Ý NGHĨA LỄ ĐỨC
PHẬT THÀNH ĐẠO
TT Thích
Trí Quảng
Mỗi
năm đến ngày mùng 8 tháng Chạp, giới Phật giáo Bắc tông
cử hành lễ kỷ niệm Ngày Thành đạo của đức Phật Thích
Ca nhưng theo truyền thống Phật giáo Nam tông, ngày đức Phật
Đản sanh, Xuất gia, Thành đạo và Niết bàn đều là ngày
trăng tròn tháng Tư âm lịch. Riêng đối với tôi, ngày tháng
Thành đạo là ngày nào không quan trọng mà vấn đề chính
chúng ta cần tìm hiểu về ý nghĩa của sự Thành đạo. Kỷ
niệm đức Phật Thành đạo theo tinh thần kinh Hoa Nghiêm để
cùng tiến bước trên con đường chánh pháp, xây dựng cuộc
sống an lạc tốt đạo đẹp đời.
Trong
phần chính yếu của kinh Hoa Nghiêm, phẩm Nhập pháp giới
diễn tả Thiện Tài đồng tử đi cầu đạo, bằng niềm tin
trong trắng, đầy đủ phước đức, Thiện Tài trải qua 110
thành gặp 50 thiện tri thức hay đủ các gương mặt tốt xấu
của thế gian. Tuy có thật nhiều kinh nghiệm, Thiện Tài gạt
bỏ lại phía sau tất cả những gì của cuộc đời để cuối
cùng vẫn giữ được nét trong trắng của tâm thanh tịnh ban
đầu nên Ngài mới gặp được đồng tử Đức Sanh và đồng
nữ Hữu Đức. Học đạo với Đức Sanh và Hữu Đức rồi,
Thiện Tài đến ra mắt Di Lặc Bồ Tát, tiêu biểu cho ý nghĩa
hành giả có đầy đủ đức hạnh, trên bước đường tu
gặp việc đáng buồn không buồn, đáng giận không giận,
trải qua bao nhiêu khó khăn phiền lụy, lòng không chút bợn
nhơ. Hành giả có đức hạnh hành đạo đến cuối cuộc đời,
tóc vẫn xanh mă1t vẫn sáng mà kinh diễn tả bằng hình ảnh
trẻ thơ là đồng tử Thiện Tài suốt đời cầu đạo bằng
tâm hồn ngây thơ trong sáng. Từ tâm thanh tịnh không thay đổi,
khế hợp với Đức Sanh và Hữu Đức, Thiện Tài mới thâm
nhập Phật đạo gặp được Di Lặc Bồ Tát là người giữ
tạng báu Như Lai, kinh Hoa Nghiêm gọi là Tỳ Lô Giá Na lâu
các. Điều này gợi cho chúng ta suy nghĩ tu thế nào cho thành
tựu đức hạnh vì chỉ có đức hạnh mới là nhịp cầu
đưa chúng ta đến với Di Lặc Bồ Tát, người tiêu biểu
cho đức hạnh đệ nhất, được Phật Thích Ca thọ ký làm
người thừa kế Ngài ở Ta Bà trong đời vị lai.
Thiện
Tài với tư cách hài nhi trong trắng gặp Di Lặc Bồ Tát dạy
cho pháp giải thoát như huyễn theo đó mọi vật, mọi việc
trần gian nói chung là các pháp đều huyễn hóa, đều do tâm
chúng ta biến hiện ra mà thôi. Thâm nhập pháp như huyễn,
trở về bản tâm thạnh tịnh, Thiện Tài thấy Tỳ Lô Giá
Na lâu các xuất hiện. Tỳ Lô Giá Na lâu các gồm cả bốn
phần nhân, hạnh, quả, đức của Phật Thích Ca mà kinh Pháp
Hoa gọi Pháp thân thường trú. Tòa lâu các của đức Thích
Ca Mâu Ni để lại, chúng ta phải hiểu là tòa vô hình tồn
tại vô lượng kiếp không mất. Tòa lâu các hay Bảo sở là
kho báu của Phật làm bằng gì, làm thế nào mà đức Phật
tạo được? Trong kinh Pháp Hoa có nói đức Phật từ vô số
kiếp trước hành Bồ Tát đạo, cảm thành thọ mạng, thành
tựu Pháp thân nghĩa là Ngài đã tạo kho báu vô hình. Thực
vậy, cuộc đời đức Phật trang nghiêm toàn bằng chất liệu
đạo đức tri thức nên thọ mạng của Ngài vĩnh hằng bất
tử. Đức Phật tu Bồ Tát pháp không phải một ngày một
buổi cũng như Thiện Tài đồng tử phải vượt 110 thành tham
học với 50 thiện tri thức hay trải qua 50 chặng đường cũng
đồng nghĩa vượt thoát 500 do tuần đường hiểm sanh tử
trong kinh Pháp Hoa mà tâm Bồ đề vẫn kiên cố, đức hạnh
vẫn tròn đầy mới gặp Di Lặc Bồ Tát mở cửa cho vào Tỳ
Lô Giá Na lâu các. Còn những người thấp chí bạc tài, sợ
hành Bồ Tát đạo dài lâu, nửa đường muốn thối lui thì
muôn đời vẫn ở trong sanh tử luân hồi. Riêng tôi, ý thức
sâu sắc lời Phật dạy rằng chúng ta từ vô lượng kiếp
đến nay lăn lộn đủ trong các loài không biết mệt mỏi
nhàm chán giống y như người đam mê cờ bạc đánh hết ván
này lại tiếp tục ván khác, thật phí công vô ích. Quán kỹ
điều này tôi rất ngán sợ, tự nghĩ chỉ nếm mùi ba ván
cờ sanh tử trong cuộc đời là quá đủ rồi.
Từ
vô lượng kiếp đức Phật hành đạo tích lũy công đức,
mỗi lần tái sanh, Ngài lại đưa thêm vào kho tư lương phước
đức trí tuệ nên dẫn đến kết quả trong hiện đời Ngài
có thể lực khỏe mạnh, trí lực siêu việt và điều kiện
sống thật cao tột mà bao người thế gian ước mơ. Riêng
chúng ta tự xét mỗi đời tái sanh tạo thêm công đức hay
nghiệp chướng? Trên bước đường tu, kinh Hoa Nghiêm dạy
chúng ta phải cải tạo ngay trong tâm mình. Khi còn nhìn tha
nhân bằng đôi mắt không thiện cảm, tự biết mình còn chất
chứa nhiều nghiệp ác cần phải xóa bỏ, sám hối cho đến
khi nhìn người với tâm hồn thanh thản và cao hơn nữa khởi
được tâm đại bi đối với người chống phá mình. Đức
Phật dạy hành giả thực tu theo dõi cải thiện tâm là chính
vì tất cả diễn biến bên ngoài tốt xấu đều tùy thuộc
nơi tâm chúng ta sanh khởi. Chính đức Phật hành đạo dưới
dạng tâm, từ vô lượng kiếp đến nay Ngài hành Bồ Tát
hạnh, quán sát nghiệp chướng trần lao quá khứ thế nào
để hóa giải, chuyển thành công đức. Ai phát tâm tu Bồ
Tát đạo được đức Phật nuôi lớn tâm này nên mỗi ngày
tâm họ gần Phật hơn, việc của họ cũng giống Phật hơn.
Mỗi lần đức Phật tái sanh, tiếp tục hành Bồ Tát đạo
cộng thêm sự hành đạo của quyến thuộc, có bao nhiêu người
tốt theo Ngài thì việc tốt của Phật trở thành bội số
nhân, cứ như vậy mà hành động thánh thiện của đức Phật
ảnh hưởng cho người làm tốt theo cho đến kiếp, hiện tại
Ngài thành bậc Vô Thượng Đẳng Giác, trong tất cả loài,
không loài nào mà Ngài không hiện hữu, không xả bỏ sinh
mạng. Dưới kiến giải của Phật huệ, Ngài nhận ra được
thân ta trong hiện tại là kết hợp thân của lục thú tứ
sanh trong quá khứ và ngược lại trong thân của chúng sanh
cũng có thân ta. Nói khác, từ phần vật chất xa đến vật
chất hiện tại có liên hệ hỗ tương mật thiết đến độ
Phật quán thấy tất cả hợp nhất, trong một chứa tất cả.
Xa hơn nữa về tinh thần, Ngài cũng thấy tác động qua lại
giữa các loài, điều này dễ hiểu như thực tế người thân
buồn, ta cũng buồn theo, họ vui ta cũng vui theo. Từ liên hệ
vô hình đó, đức Phật hành Bồ Tát đạo đồng cảm với
chúng sanh để giải buồn cho họ, tùy hỷ với chúng sanh để
mang thêm nguồn vui, tạo thành hạnh ban vui cứu khổ. Với
quá trình tu hành từ vô lượng kiếp, đức Phật tổng hợp
được liên hệ sắc thân hữu cơ và liên hệ tình cảm vô
hình giữa Ngài và chúng sanh tạo thành Pháp thân hay Tỳ Lô
Giá Na thân nghĩa là thân tổng thể bao hàm muôn loài. Trước
kia, Thiện Tài chỉ thấy thân Phật giới hạn trong một đời
nhưng nay trải qua quá trình vượt 113 thành học đạo với
53 thiện tri thức, Ngài thấy được thân tổng thể Tỳ Lô
Giá Na thì Di Lặc Bồ Tát khuyên Thiện Tài nên cầu học một
lần nữa với Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát. Khi Thiện Tài vừa
khởi ý niệm cầu đạo thì Văn Thù Sư Lợi cách xa 110 do
tuần đưa tay đến xoa đầu thọ ký Thiện Tài. Từ khởi
đầu tham phương cầu học, Thiện Tài được Văn Thù khai
ngộ và thâm nhập được Tỳ Lô Giá Na lâu các rồi trở
ra, Thiện Tài lại gặp Văn Thù gia bị lần thứ hai, nói khác
Thầy ở giai đoạn một dạy chúng ta bằng ngôn ngữ tiến
đến gặp Thầy ở trong pháp giới dưới dạng tâm. Ở dạng
tâm hay nhìn bằng trí tuệ, tất cả thông thành một cõi,
không còn chướng ngại, không còn chia chẽ từng quốc độ
riêng biệt. Điều ấy có thể tạm hiểu như ngày nay chúng
ta dùng viễn vọng kính dễ dàng quan sát mọi vật ở các
vì sao, cũng vậy nếu chúng ta nâng độ sáng của cặp mắt
tâm linh, chúng ta sẽ thấy pháp giới của Phật. Vì vậy Thiện
Tài chỉ cần khởi tâm, Văn Thù Sư Lợi liền hiện hữu bên
cạnh, bấy giờ Văn Thù và Thiện Tài cùng ở chung trên pháp
tánh. Trong bể pháp tánh hay Tỳ Lô Giá Na biến chiếu mà quan
sát mới nhận chân được rằng tất cả cảnh tốt xấu phải
trái đều do tâm tạo, tâm có khả năng biến khắp pháp giới,
khởi niệm ác liền có ác, khởi niệm thiện có thiện, chân
lý này được đức Phật dạy trong kinh Hoa Nghiêm qua bài kệ:
Nhược
nhơn dục liễu tri
Tâm
thế nhứt thiết Phật
Ưng
quán pháp giới tánh
Nhứt
thiết duy tâm tạo.
Tóm
lại, đức Phật Thành đạo hay trên con đường trở về an
trú nơi bản tâm thanh tịnh, Ngài nhận ra được quy luật
"Nhứt thiết do tâm tạo" và trong suốt pháp hội Hoa Nghiêm,
đức Phật đưa cho chúng ta mô hình tu dưới dạng tâm của
Ngài trong quá trình hành Bồ Tát đạo từ vô lượng kiếp,
Ngài chăm sóc nuôi dưỡng tâm thanh tịnh. Thiện Tài đồng
tử cũng đi cầu đạo theo lộ trình đó, tham học với 53
thiện tri thức tiêu biểu cho hành trình dấn thân giáp mặt
với tất cả thành phần trong xã hội đến khi tâm thuần
thiện, đầy đủ tâm đại bi mới được Di Lặc Bồ Tát
mở cửa Tỳ Lô Giá Na lâu các đưa tạng bí yếu của Như
Lai. Tôi mong rằng Tăng Ni Phật tử cũng đi theo mô hình này,
nhận được phần nào pháp yếu của đức Phật trao cho đến
tâm khai mở, thanh tịnh ngõ hầu đến gần Tỳ Lô Giá Na lâu
các của Di Lặc Bồ Tát hay đến gần Pháp thân của chính
mình, đó là phẩm vật quý giá nhất chúng ta dâng lên cúng
dường đức Thế Tôn trong mùa Thành Đạo PL 2537.
TT
Thích Trí Quảng
Source:
Nguyệt San Giác Ngộ
