-
BÀI HỌC THÀNH ĐẠO
-
(Thân
kính tặng Anh Chị Em Áo Lam)
-
Tâm Minh
Có
bốn ý nghĩa của thành đạo là: (i) con đường đi đến Giải
Thoát là Trung Đạo; (ii) bằng nỗ lực của tự thân, với
sự tu tập đúng Pháp, con người có thể giác ngộ ngay tại
đời này; (iii) nội dung của Thành Đạo là giải thoát, giải
thoát đây là giải thoát khỏi tham ái, chấp thủ mà không
cần thiết phải chạy trốn khỏi cuộc đời, và (iv) mười
đạo quân của ma vương không phải là một thế lực vô minh
từ bên ngoài mà chính là ngay tại tâm ta.
***
Một
mùa Thành Đạo nữa lại về. Thành Đạo là tên gọi của
sự kiện chứng ngộ Niết-bàn. Một lần nữa, lòng chúng
ta lại rộn lên niềm hân hoan chào đón ngày Đức Thế Tôn
hoàn thành công phu tu tập của Ngài, công phu chuyển đổi
vọng tâm để Niết-bàn hiển lộ. Thời điểm Thành Đạo
là lúc sao Mai mới mọc, đêm tối vô minh đã tan và ánh sáng
trí tuệ đã đến: ánh sáng giải thoát và giác ngộ. Tất
cả những sự kiện quan trọng trong cuộc đời Ngài từ Đản
Sanh, Xuất Gia, cho đến Tu Khổ Hạnh, chiến đãu với Ma Vương
rồi Thành Đạo, Nhập Diệt v..v.. Thế Tôn đều để lại
cho chúng ta những bài học vô cùng quí giá. Hôm nay mùa Thành
Đạo đã về, chúng ta hãy cùng nhau đi vào ý nghĩa Thành Đạo
và rút ra những bài học tu tập Đạo giải thoát qua thông
điệp Thành Đạo của đức Thế Tôn.
Ý
nghĩa thứ nhất của Thành Đạo là: con đường đi đến
Giải Thoát là Trung Đạo. Sau khi từ bỏ con đường Khổ
Hạnh và Thiền Định Ngoại Đạo, đức Thế Tôn nhập định
theo hướng mới (thiền định Phật Giáo) và đi đến chứng
đắc Đạo Vô Thượng. Áp dụng bài học này vào cuộc sống,
người Phật tử chúng ta cũng tránh xa hai thái cực: một bên
là quá hăng hái năng nỗ, nhiệt tình, một bên là quá giải
đãi, buông lung, phóng dật. Sau mỗi lần tu hoc hay mỗi kỳ
Đại Hội, y như rằng chúng ta rất hăm hở về Đơn vị,
gia đình riêng... áp dụng, truyền đạt, tích cực đóng góp,
xây dựng... nhưng cuối cùng thì thường thường là ngọn
lửa nhiệt tình ấy đã bị thả nổi, buông lung, cho qua, rời
rạc, và đâu lại vào đó. Chúng ta không có kế hoạch để
nuôi dưỡng sự tu tập, vun bồi những chủng tử tốt, loại
bỏ những cái xấu v..v.. Chúng ta chưa tự tạo ra thói quen
tốt thường soi rọi lại mình và tập cho đàn em chúng ta
làm như vậy. Như thói quen ‘Viết Sổ Việc Thiện’ chẳng
hạn, đã có từ những ngày xưa (bây giờ là Sổ Hiếu, Sổ
Hạnh, Sổ Dũng) không được duy trì và nhắc nhở nên chúng
ta không tiến bộ về mặt tu tập. Anh Chị em chúng ta cần
lưu tâm về việc này để khỏi mang tiếng người con Phật,
người Huynh Trưởng trong Gia Đình Áo Lam mà có khi bị Tam
Độc chi phối còn mạnh hơn là một người chỉ mới đến
với đạo Phật nữa.
Ý
nghĩa thứ hai của Thành Đạo là: bằng nỗ lực của tự
thân, với sự tu tập đúng Pháp, con người có thể giác ngộ
ngay tại đời này. Thật vậy, sinh ra là một con người,
sống như một con người, Đức Phật đã thành đạt trạng
thái giác ngộ bằng chính sự kiên trì và nỗ lực cá nhân.
Ngài không nói rằng chỉ một mình Ngài có thể thành Phật
mà ngài dạy rằng: "Ta là Phật đã thành, các con là Phật
sẽ thành." Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nghĩa là
tất cả chúng sanh đều có thể tu tập để đi đến giác
ngộ giải thoát khỏi phiền não khổ đau. Thế Tôn đã mở
ra cho chúng ta một niềm tin thoát khổ. Sự kiện Thành Đạo
vì vậy, như là một lời thọ ký cho tất cả chúng sanh sẽ
thành Phật trong tương lai. Là con của Ngài, hơn nữa là Huynh
Trưởng GĐPT, sau lưng còn có đàn em, chúng ta nguyện nỗ lực
tinh tấn trong sự tu sửa mình, xứng đáng là con của Như
Lai. Như lai có nghĩa là nói gì làm vậy, làm gì nói vậy.
Ở đây chúng ta còn học được thêm một bài học sâu sắc
về Thân Giáo của người Huynh Trưởng: người Anh, người
Chị phải luôn là tấm gương sáng cho đàn em noi theo. Chúng
ta không những dạy Phật Pháp cho các em, mà còn phải hành
Phật Pháp qua Thân, Miệng, Ý cho các em noi theo; không chỉ
ở Chùa, ở Đoàn, trong giờ dạy.. mà cả ở nhà, ở mọi
nơi và trong mọi lúc nữa. Nhiều người nghe nói ‘Thành Đạo
trong hiện kiếp’ thì liền ‘la’ lên rằng ‘làm sao tu
trong 1 kiếp mà thành Phật được?’ Nhưng họ đã quên rằng
Thành Phật trong hiện kiếp không có nghĩa là mới tu trong
kiếp này mà đã tu trong vô lượng kiếp và kiếp này là kiếp
sau cùng, cũng như Thái Tử Tất-đạt-đa vốn là Bồ-tát Hộ
Minh từ cung Trời Đâu-suất giáng trần vậy.
Một
ý nghĩa nữa của ngày Thành Đạo là: nội dung của Thành
Đạo là giải thoát, giải thoát đây là giải thoát khỏi
Tham ái, Chấp thủ mà không cần thiết phải chạy trốn khỏi
cuộc đời. Thật vậy, tự ngã và lòng ham muốn mãnh liệt
nơi ta là ngục tù to lớn nhất giam giữ ta trong sinh tử luân
hồi, trong phiền não khổ đau. Trong cuộc sống trước mặt,
dù đã có sẵn lý tưởng, phương châm.... đôi khi chúng ta
cũng chán nản đến nỗi thốt lên rằng: làm việc GĐPT là
vướng vào phiền não, vừa tốn kém năng lượng, thời gian
và tiền bạc... Đó là vì chúng ta chưa biết áp dụng bài
học này: cái làm cho chúng ta phiền não, tiêu hao năng lượng
vô ích không phải là vì sinh hoạt GĐPT mà là vì trong khi
sinh hoạt GĐPT, chúng ta còn quá nhiều tham vọng, cố chấp,
thị phi...... Nếu chúng ta biết buông bỏ những thứ đó,
‘đặt những gánh nặng đó xuống’ nghĩa là làm việc với
tâm vô tư, không thành kiến, không phê phán, không kể công...
thì ta sẽ được thanh thản nhẹ nhàng như lời đức Thế
Tôn: ‘Khi tâm ta thanh tịnh, ta thấy thế giới thanh tịnh.’
Cũng
thế, với tâm thanh tịnh và an lạc, bất cứ môi trường
nào, hoàn cảnh nào, thời điểm nào và con người nào, đối
với người biết tu tập giải thoát đều thấy đó là môi
trường lý tưởng, không cần phải thay đổi hoàn cảnh, cuộc
sống...gì cả mà chỉ cần thay đổi cách nhìn, cách suy nghĩ
đầy ngã tính đã thành tập khí lâu đời của chúng ta.
Ý
nghĩa thứ tư của Thành Đạo là: Mười đạo quân của
ma vương không phải là một thế lực vô minh từ bên ngoài
mà chính là ngay tại tâm ta. Thật vậy, đức Phật đã
chỉ tên rõ ràng 10 đạo binh của ma vương; đó là: ham muốn,
nản chí, đói và khát, ái dục, dã dượi, hôn trầm, sợ
hãi, hoài nghi, gièm pha & ngoan cố, chiếm đoạt, tự phụ
& khinh thường người khác. Chúng ta thấy rõ ràng đây
chính là 10 ‘kẻ thù’ có thể làm cho chúng ta thân bại
danh liệt, càng ngày càng lún sâu vào mê lầm của ngã chấp.
Do vậy, thành công hay thất bại là do ta có thắng lướt được
‘10 tên giặc trong nhà’ này không; chứ không có ai khác
quấy phá chúng ta một cách mạnh mẽ và ác liệt hơn 10 tên
giặc này. Chúng không những quấy phá bản thân chúng ta mà
còn làm ảnh hưởng xấu đến Đoàn thể, tổ chức của chúng
ta. Ví dụ như ‘con ma dèm pha & ngoan cố’ làm mất tình
đoàn kết thương yêu giữa anh chị em mình; con ma ‘tự phụ
& khinh thường người khác’ làm ngã chấp tăng trưởng,
xét đoán sai lầm, làm cho ta trở nên dễ ghét & khó thân
cận dưới mắt mọi người, bạn bè và anh chị em. Con ma
‘đói khát’ cũng không kém nguy hiểm -đói khát đây không
phải là đói cơm khát nước mà là lòng tham không đáy về
mọi thứ; đói khát đây sẽ đưa đến chiếm đọat ( = chiếm
hữu không chân chánh). Chiếm đoạt đây cũng không phải là
trộm cắp tiền bạc của cải mà là chiếm đoạt tiếng tốt
danh thơm và công lao hay tiếng vỗ tay của người khác chẳng
hạn. ‘Con ma’ này luôn thúc giục ta thấy mình đúng - người
sai, mình hay- người dở, mình phải-người trái v..v.. nó lôi
kéo chúng ta quay cuồng trong dục vọng đen tối, điên đảo
thị phi, làm cho ta mất đi cái tâm trong sáng bất sinh của
thuở ban đầu. Quả thật đạo quân Ma vương có khả năng
lôi ta xuống vực thẳm của khổ đau phiền não. Nhận diện
được chúng, tất nhiên ta có cách đối phó rồi. Vì vậy,
tu tập là luôn tỉnh thức để nhận biết khi chúng vừa xuất
hiện dưới hình thức một vọng niệm nhỏ, nhú lên trong
tâm ta, đừng chạy theo chúng, nhìn thẳng vào chúng và duy
trì chánh niệm, để cho chúng tự sinh tự diệt - tự đến
tự đi- thì chúng không thể sai sử hay lôi kéo ta được.
Đó là lúc chúng ta phải dùng tới sức mạnh của định tâm;
nhờ thường xuyên thiền tập, ta có thể quán chiếu tâm mình,
nhận diện chân tướng của 10 đạo quân này dưới bất cứ
hình tướng nào, nỗ lực tinh tấn loại bỏ chúng, từng tên
giặc một, cho đến khi tâm ta đạt được sự an lạc thảnh
thơi. Để đối trị và nhiếp phục chúng, ngay trong cuộc
sống hằng ngày, chúng ta phải chuyên tâm tu tập thực hành
hạnh Ít Muốn, Biết Đủ, khiêm tốn, bao dung và luôn tinh
cần soi rọi tâm mình, ghi nhớ lời Lục Tổ Huệ Năng: tự
thấy lỗi mình, không nhìn lỗi người.
Từ
bốn bài học chung của sự kiện Thành Đạo, chúng ta có thể
rút ra những bài hoc nhỏ cụ thể riêng cho bản thân mình,
tập thể mình, đơn vị mình, gia đình nhỏ của mình v..v..
Thân kính chúc Anh Chị Em một mùa Thành Đạo an lạc, thảnh
thơi và giải thoát.
***
Một
mùa Thành Đạo nữa lại về. Thành Đạo là tên gọi của
sự kiện chứng ngộ Niết-bàn. Một lần nữa, lòng chúng
ta lại rộn lên niềm hân hoan chào đón ngày Đức Thế Tôn
hoàn thành công phu tu tập của Ngài, công phu chuyển đổi
vọng tâm để Niết-bàn hiển lộ. Thời điểm Thành Đạo
là lúc sao Mai mới mọc, đêm tối vô minh đã tan và ánh sáng
trí tuệ đã đến: ánh sáng giải thoát và giác ngộ. Tất
cả những sự kiện quan trọng trong cuộc đời Ngài từ Đản
Sanh, Xuất Gia, cho đến Tu Khổ Hạnh, chiến đãu với Ma Vương
rồi Thành Đạo, Nhập Diệt v..v.. Thế Tôn đều để lại
cho chúng ta những bài học vô cùng quí giá. Hôm nay mùa Thành
Đạo đã về, chúng ta hãy cùng nhau đi vào ý nghĩa Thành Đạo
và rút ra những bài học tu tập Đạo giải thoát qua thông
điệp Thành Đạo của đức Thế Tôn.
Ý
nghĩa thứ nhất của Thành Đạo là: con đường đi đến
Giải Thoát là Trung Đạo. Sau khi từ bỏ con đường Khổ
Hạnh và Thiền Định Ngoại Đạo, đức Thế Tôn nhập định
theo hướng mới (thiền định Phật Giáo) và đi đến chứng
đắc Đạo Vô Thượng. Áp dụng bài học này vào cuộc sống,
người Phật tử chúng ta cũng tránh xa hai thái cực: một bên
là quá hăng hái năng nỗ, nhiệt tình, một bên là quá giải
đãi, buông lung, phóng dật. Sau mỗi lần tu hoc hay mỗi kỳ
Đại Hội, y như rằng chúng ta rất hăm hở về Đơn vị,
gia đình riêng... áp dụng, truyền đạt, tích cực đóng góp,
xây dựng... nhưng cuối cùng thì thường thường là ngọn
lửa nhiệt tình ấy đã bị thả nổi, buông lung, cho qua, rời
rạc, và đâu lại vào đó. Chúng ta không có kế hoạch để
nuôi dưỡng sự tu tập, vun bồi những chủng tử tốt, loại
bỏ những cái xấu v..v.. Chúng ta chưa tự tạo ra thói quen
tốt thường soi rọi lại mình và tập cho đàn em chúng ta
làm như vậy. Như thói quen ‘Viết Sổ Việc Thiện’ chẳng
hạn, đã có từ những ngày xưa (bây giờ là Sổ Hiếu, Sổ
Hạnh, Sổ Dũng) không được duy trì và nhắc nhở nên chúng
ta không tiến bộ về mặt tu tập. Anh Chị em chúng ta cần
lưu tâm về việc này để khỏi mang tiếng người con Phật,
người Huynh Trưởng trong Gia Đình Áo Lam mà có khi bị Tam
Độc chi phối còn mạnh hơn là một người chỉ mới đến
với đạo Phật nữa.
Ý
nghĩa thứ hai của Thành Đạo là: bằng nỗ lực của tự
thân, với sự tu tập đúng Pháp, con người có thể giác ngộ
ngay tại đời này. Thật vậy, sinh ra là một con người,
sống như một con người, Đức Phật đã thành đạt trạng
thái giác ngộ bằng chính sự kiên trì và nỗ lực cá nhân.
Ngài không nói rằng chỉ một mình Ngài có thể thành Phật
mà ngài dạy rằng: "Ta là Phật đã thành, các con là Phật
sẽ thành." Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, nghĩa là
tất cả chúng sanh đều có thể tu tập để đi đến giác
ngộ giải thoát khỏi phiền não khổ đau. Thế Tôn đã mở
ra cho chúng ta một niềm tin thoát khổ. Sự kiện Thành Đạo
vì vậy, như là một lời thọ ký cho tất cả chúng sanh sẽ
thành Phật trong tương lai. Là con của Ngài, hơn nữa là Huynh
Trưởng GĐPT, sau lưng còn có đàn em, chúng ta nguyện nỗ lực
tinh tấn trong sự tu sửa mình, xứng đáng là con của Như
Lai. Như lai có nghĩa là nói gì làm vậy, làm gì nói vậy.
Ở đây chúng ta còn học được thêm một bài học sâu sắc
về Thân Giáo của người Huynh Trưởng: người Anh, người
Chị phải luôn là tấm gương sáng cho đàn em noi theo. Chúng
ta không những dạy Phật Pháp cho các em, mà còn phải hành
Phật Pháp qua Thân, Miệng, Ý cho các em noi theo; không chỉ
ở Chùa, ở Đoàn, trong giờ dạy.. mà cả ở nhà, ở mọi
nơi và trong mọi lúc nữa. Nhiều người nghe nói ‘Thành Đạo
trong hiện kiếp’ thì liền ‘la’ lên rằng ‘làm sao tu
trong 1 kiếp mà thành Phật được?’ Nhưng họ đã quên rằng
Thành Phật trong hiện kiếp không có nghĩa là mới tu trong
kiếp này mà đã tu trong vô lượng kiếp và kiếp này là kiếp
sau cùng, cũng như Thái Tử Tất-đạt-đa vốn là Bồ-tát Hộ
Minh từ cung Trời Đâu-suất giáng trần vậy.
Một
ý nghĩa nữa của ngày Thành Đạo là: nội dung của Thành
Đạo là giải thoát, giải thoát đây là giải thoát khỏi
Tham ái, Chấp thủ mà không cần thiết phải chạy trốn khỏi
cuộc đời. Thật vậy, tự ngã và lòng ham muốn mãnh liệt
nơi ta là ngục tù to lớn nhất giam giữ ta trong sinh tử luân
hồi, trong phiền não khổ đau. Trong cuộc sống trước mặt,
dù đã có sẵn lý tưởng, phương châm.... đôi khi chúng ta
cũng chán nản đến nỗi thốt lên rằng: làm việc GĐPT là
vướng vào phiền não, vừa tốn kém năng lượng, thời gian
và tiền bạc... Đó là vì chúng ta chưa biết áp dụng bài
học này: cái làm cho chúng ta phiền não, tiêu hao năng lượng
vô ích không phải là vì sinh hoạt GĐPT mà là vì trong khi
sinh hoạt GĐPT, chúng ta còn quá nhiều tham vọng, cố chấp,
thị phi...... Nếu chúng ta biết buông bỏ những thứ đó,
‘đặt những gánh nặng đó xuống’ nghĩa là làm việc với
tâm vô tư, không thành kiến, không phê phán, không kể công...
thì ta sẽ được thanh thản nhẹ nhàng như lời đức Thế
Tôn: ‘Khi tâm ta thanh tịnh, ta thấy thế giới thanh tịnh.’
Cũng
thế, với tâm thanh tịnh và an lạc, bất cứ môi trường
nào, hoàn cảnh nào, thời điểm nào và con người nào, đối
với người biết tu tập giải thoát đều thấy đó là môi
trường lý tưởng, không cần phải thay đổi hoàn cảnh, cuộc
sống...gì cả mà chỉ cần thay đổi cách nhìn, cách suy nghĩ
đầy ngã tính đã thành tập khí lâu đời của chúng ta.
Ý
nghĩa thứ tư của Thành Đạo là: Mười đạo quân của
ma vương không phải là một thế lực vô minh từ bên ngoài
mà chính là ngay tại tâm ta. Thật vậy, đức Phật đã
chỉ tên rõ ràng 10 đạo binh của ma vương; đó là: ham muốn,
nản chí, đói và khát, ái dục, dã dượi, hôn trầm, sợ
hãi, hoài nghi, gièm pha & ngoan cố, chiếm đoạt, tự phụ
& khinh thường người khác. Chúng ta thấy rõ ràng đây
chính là 10 ‘kẻ thù’ có thể làm cho chúng ta thân bại
danh liệt, càng ngày càng lún sâu vào mê lầm của ngã chấp.
Do vậy, thành công hay thất bại là do ta có thắng lướt được
‘10 tên giặc trong nhà’ này không; chứ không có ai khác
quấy phá chúng ta một cách mạnh mẽ và ác liệt hơn 10 tên
giặc này. Chúng không những quấy phá bản thân chúng ta mà
còn làm ảnh hưởng xấu đến Đoàn thể, tổ chức của chúng
ta. Ví dụ như ‘con ma dèm pha & ngoan cố’ làm mất tình
đoàn kết thương yêu giữa anh chị em mình; con ma ‘tự phụ
& khinh thường người khác’ làm ngã chấp tăng trưởng,
xét đoán sai lầm, làm cho ta trở nên dễ ghét & khó thân
cận dưới mắt mọi người, bạn bè và anh chị em. Con ma
‘đói khát’ cũng không kém nguy hiểm -đói khát đây không
phải là đói cơm khát nước mà là lòng tham không đáy về
mọi thứ; đói khát đây sẽ đưa đến chiếm đọat ( = chiếm
hữu không chân chánh). Chiếm đoạt đây cũng không phải là
trộm cắp tiền bạc của cải mà là chiếm đoạt tiếng tốt
danh thơm và công lao hay tiếng vỗ tay của người khác chẳng
hạn. ‘Con ma’ này luôn thúc giục ta thấy mình đúng - người
sai, mình hay- người dở, mình phải-người trái v..v.. nó lôi
kéo chúng ta quay cuồng trong dục vọng đen tối, điên đảo
thị phi, làm cho ta mất đi cái tâm trong sáng bất sinh của
thuở ban đầu. Quả thật đạo quân Ma vương có khả năng
lôi ta xuống vực thẳm của khổ đau phiền não. Nhận diện
được chúng, tất nhiên ta có cách đối phó rồi. Vì vậy,
tu tập là luôn tỉnh thức để nhận biết khi chúng vừa xuất
hiện dưới hình thức một vọng niệm nhỏ, nhú lên trong
tâm ta, đừng chạy theo chúng, nhìn thẳng vào chúng và duy
trì chánh niệm, để cho chúng tự sinh tự diệt - tự đến
tự đi- thì chúng không thể sai sử hay lôi kéo ta được.
Đó là lúc chúng ta phải dùng tới sức mạnh của định tâm;
nhờ thường xuyên thiền tập, ta có thể quán chiếu tâm mình,
nhận diện chân tướng của 10 đạo quân này dưới bất cứ
hình tướng nào, nỗ lực tinh tấn loại bỏ chúng, từng tên
giặc một, cho đến khi tâm ta đạt được sự an lạc thảnh
thơi. Để đối trị và nhiếp phục chúng, ngay trong cuộc
sống hằng ngày, chúng ta phải chuyên tâm tu tập thực hành
hạnh Ít Muốn, Biết Đủ, khiêm tốn, bao dung và luôn tinh
cần soi rọi tâm mình, ghi nhớ lời Lục Tổ Huệ Năng: tự
thấy lỗi mình, không nhìn lỗi người.
Từ
bốn bài học chung của sự kiện Thành Đạo, chúng ta có thể
rút ra những bài hoc nhỏ cụ thể riêng cho bản thân mình,
tập thể mình, đơn vị mình, gia đình nhỏ của mình v..v..
Thân kính chúc Anh Chị Em một mùa Thành Đạo an lạc, thảnh
thơi và giải thoát.
