Vài
trang đầu của Thiền uyển tập anh - bản chữ Hán
Thiền
uyển tập anh là một văn bản cổ của Phật giáo VN - tài
liệu quan trọng trong sự khảo cứu lịch sử du nhập và hình
thành các phái thiền tại VN.
Ngoài
ra, Thiền
uyển tập anh còn giúp chúng ta hiểu thêm về lịch
sử chính trị, văn hoá, văn minh VN (đặc biệt trong hai triều
đại Lý, Trần), tuy rằng Thiền uyển tập anh cho đến nay
vẫn còn đặt ra cho giới nghiên cứu nhiều vấn đề cần
được giải quyết một cách thống nhất về phương diện
tác giả và văn bản học, và mặt khác, sự khảo cứu tác
phẩm cổ này vẫn chưa được đa dạng hóa với những cách
thức tiếp cận rộng hơn như: lịch sử chính trị, Phật
giáo trong quan hệ với nhà nước, luật học, triết học,
kinh tế học, ngôn ngữ, phong tục…
Đặc
biệt, mặc dù Thiền
uyển tập anh ít được khảo sát hoặc thưởng thức
như một tác phẩm văn chương thuần túy theo nghĩa truyền
thống, nhưng giá trị to lớn của nó về mặt văn học vẫn
hiển nhiên tồn tại.
Có
những mẫu chuyện thú vị mà tự thân chúng đã là những
tác phẩm hoàn chỉnh trong thể loại truyện ký, hay nhiều
bài kệ ứng tác của các vị thiền sư, chúng có vẻ đẹp
lộng lẫy của những bài Đường thi cổ kính.
Chính
sự hấp dẫn đó của Thiền uyển tập anh (như một áng văn
chương; hơn thế nữa, như một tác phẩm văn chương triết
học) đã thúc đẩy Philippe Langlet và Dominique de Miscault thực
hiện công trình dịch thuật tác phẩm này sang tiếng Pháp.
Đây cũng là bản dịch tiếng Pháp đầu tiên tương đối
đầy đủ của Thiền uyển tập anh.
Nhưng
làm thế nào để người đọc, nhất là người đọc ở phương
Tây, tiếp nhận Thiền uyển tập anh trước hết như là một
tác phẩm văn chương?
Philippe
Langlet và Dominique de Miscault đã giới thiệu một cách trình
bày văn bản như sau: “…56 bài kệ và những trích đoạn
ngữ lục từ thế kỷ thứ X đến thế kỷ thứ XII được
trích ra từ tác phẩm xuất hiện vào thế kỷ thư XIV và được
giới thiệu trong nguyên tác chữ Hán, cùng với bản dịch
tiếng Pháp, cũng như tiếng Việt đã được Viện văn học
ở Hà Nội cho phép. Tất cả các trích đoạn đều kèm theo
hình ảnh minh hoạ nội dung, nhằm gợi ra một cách tiếp cận
vượt ra ngoài sự đọc hiểu thông thường.
Những
chú giải văn bản và tiểu sử chỉ được cung cấp ở cuối
sách, bởi vì những trích đoạn cũng có thể được thuởng
thức một cách độc lập với bối cảnh lịch sử”
Cũng
cần giới thiệu thêm đôi nét về các tác giả công trình
dịch thuật này: Philippe Langlet, Giáo sư, Tiến sĩ sử học
và Đông phương học của Viện Đại học Paris 7- Denis Diderot.
Ông đã từng giảng dạy tại VN và cùng với vợ là Quách
Thanh Tâm, đã xuất bản nhiều công trình nghiên cứu về lịch
sử và địa lý VN.
Dominique
de Miscault, phụ trách phần trình bày và minh hoạ, là nghệ
sĩ tạo hình đã nhiều lần triển lãm tại VN.
Ngày
4 tháng 10 này, hai tác giả sẽ tổ chức buổi giới thiệu
công trình của mình tại Pháp.
Đối
với
người đọc VN, Thiền uyển tập anh qua mắt nhìn của Philippe
Langlet và Dominique de Miscault dự kiến sẽ ra mắt khoảng cuối
năm 2005. Đây cũng sẽ là dịp để thẩm định một cách
chính xác giá trị của công trình dịch thuật thú vị này.
Theo
Tạp chí Văn hóa Phật giáo
http://www.thuvienhoasen.org/thienuyen-00.htm
http://www.thuvienhoasen.org/vanhocpgvn-3-00.htm
