TỪ
BI LÀ NỀN TẢNG CỦA HOÀ BÌNH THẾ GIỚI
Tenzin
Gyatso
Bảo
Hoàn lược dịch
Theo
Phật giáo, tất cả mọi phiền não của con người đều phát
sinh từ dục vọng và sự luyến ái đối với sự vật mà
chúng ta tưởng là bền vững. Sự theo đuổi vật chất dựa
trên dục vọng và tham luyến sẽ tạo nên sự căng thẳng
về mặt tinh thần và tranh đua. Con người cũng tưởng rằng,
mình có thể đạt được mọi thứ bằng sự gây hấn và
tranh đấu. Nhưng tư tưởng đó dễ dàng biến thành hành động
và tạo thành một cuộc hỗn chiến trong tâm của mỗi người.
Những diễn tiến nạy đã xảy ra trong tâm thức của nhân
loại từ lâu lắm rồi, và hậu quả của nó thực sự nghiêm
trọng trong đời sống xã hội của con người hôm nay. Vậy
chúng ta phải làm gì để có thể chế ngự được các độc
tố tham lam, sân hận và si mê của tâm khi biết rằng chính
chúng là nguyên nhân của tất cả khổ đau hiện hữu trên
cuộc đời này?
Theo
truyền thống của Phật giáo Đại thừa, tình yêu (lòng từ
bi) là nền tảng đạo đức cho hòa bình thế giới [*]. Thế
nào là Từ bi? Khi một người cảm thấy xót thương hay khởi
tâm từ bi đối với một người nghèo khổ, như vậy họ
đã bày tỏ lòng cảm thông đối với sự nghèo khổ của
người đó; lòng từ bi ấy dựa vào sự quan tâm một cách
vị tha đối với người nghèo khổ. Ngược lại, khi một
người yêu thương vợ, con hay bạn thân của mình thì tình
cảm đó xuất phát từ sự luyến ái. Và khi lòng luyến ái
thay đổi, tức thì sự tử tế đó cũng thay đổi theo; hoặc
có khi nó còn biến mất luôn. Vì thế đây không phải lạ
tình yêu chân thật. Tình yêu chân thật không dựa trên sự
luyến ái mà dựa trên lòng vị tha. Ở trường hợp này, lòng
từ bi sẽ mãi tồn tại như một sự đáp ứng nhân đạo
đối với mọi khổ đau và nó sẽ tồn tại mãi cho đến
ngày loài người không còn khổ đau nữa.
Lòng
từ bi phải nên trau giồi mỗi ngày và nên phát triển chúng
từ mức độ còn giới hạn cho đến khi chúng trở thành bao
la không biên giới. Lòng từ bi phải không phân biệt, hoàn
toàn tự phát và bao trùm muôn loài này, dĩ nhiên không phải
là tình yêu bình thường đối với gia đình hay bạn bè, vì
nó bị chi phối bởi sự luyến ái.
Lý
do căn bản của Từ bi là tất cả chúng sinh đều muốn tránh
khổ đau và tìm cầu hạnh phúc. Điều này dựa vào cảm giác
về cái "ngã". Như chúng ta đã biết, muôn loài đều được
sinh ra với cùng tham muốn chung và có quyền bình đẳng về
thụ hưởng hạnh phúc.
Truyền
thống của Phật giáo Đại thừa dạy rằng hãy xem tất cả
chúng sinh như là những bà mẹ thân yêu của chúng ta và nên
bày tỏ lòng biết ơn bằng cách yêu thương mẹ. Vì theo giáo
lý của đạo Phật thì chúng ta đã tái sinh không biết bao
nhiêu lần và từ đó chúng ta cũng nhận ra rằng, mỗi một
người có thể đã từng là cha, mẹ của chúng ta trong một
kiếp này hay kiếp khác. Khi nhận thức như vậy, chúng ta hiểu
được rằng muôn loài trong vũ trụ đều chia sẻ chung một
mối liên hệ gia đình.
Dù
cho một người có đức tin vào tôn giáo hay không, không ai
có thể phủ nhận giá trị cao quý của tình yêu và tâm từ.
Ngay từ lúc chào đời, chúng ta đã được mẹ, cha chăm sóc
tử tế. Sau đó, lúc lớn lên, khi phải va chạm với khổ
đau, bệnh tật và tuổi già, chúng ta lại một lần nữa phải
nương tựa vào lòng tử tế của người khác. Nếu khi bắt
đầu cuộc sống và ở đoạn cuối của cuộc sống, chúng
ta đều phải dựa vào lòng tử tế của người khác thì tại
sao trong đoạn giữa của cuộc sống, chúng ta lại không cư
xử tử tế đối với mọi người?
Sự
phát triển của một trái tim từ bi, cảm giác gần gũi với
tất cả mọi người, không đòi hỏi phải có tôn giáo như
chúng ta vẫn thường nghĩ khi nói về tôn giáo. Lòng từ bi
không phải dành riêng cho những người có tôn giáo không thôi,
mà nó còn cho tất cả mọi người không phân biệt chủng
tộc, tôn giáo hay quan điểm chính trị. Nó dành cho bất kỳ
ai là thành viên của đại gia đình loài người vạ nhìn cuộc
sống với một tấm lòng rộng rãi, bao dung. Đây là một cảm
giác mạnh mẽ mà chúng ta cần nên phát triển và ứng dụng
trong cuộc sống. Tuy nhiên, chúng ta thường hay lơ là nó, nhất
là khi đang ở trong thời kỳ huy hoàng nhất của cuộc sống,
chúng ta có một cảm giác giả tạo là mình rất vững vàng,
yên ổn, không cần ai giúp đỡ.
Khi
có sự hiểu biết sâu xa hơn, chúng ta dễ cảm thông rằng
tất cả mọi người đều mong muốn hạnh phúc và tiến trình
khổ đau, đồng thời luôn biết bản thân không quan trọng
bằng vô số những người khác. Từ những nhận thức đó,
chúng ta cảm thấy thật là cao quý khi được chia sẻ những
vật sở hữu của mình với người khác. Khi luyện tập được
thói quen này, một cảm giác từ bi yêu thương và tôn trọng
mọi người sẽ đến với chúng ta. Lúc đó hạnh phúc cá
nhân tạm ngừng lại để thay thế cho nỗ lực của ý thức
tìm kiếm con người thật của mình. Hạnh phúc đó sẽ trở
thành cao thượng trong tiến trình yêu thương và phục vụ
mọi người.
Một
kết quả nữa của sự phát triển lòng từ bi là nó mang lại
sự an lành đầy hữu ích trong tâm hồn của chúng ta. Cuộc
sống luôn luôn có sự biến đổi liên tục. Sự biến đổi
này gây ra biết bao khó khăn cho chúng ta. Nếu đối đầu với
mọi khó khăn của cuộc sống bằng một tâm hồn tĩnh lặng
và bình an thì tất cả mọi khó khăn đều được giải quyết
một cách thành công và tốt đẹp. Ngược lại, nếu tâm thức
bị mê mờ vì sự thù hận, ích kỷ, ganh tỵ và giận hờn,
thì chúng ta sẽ đánh mất óc xét đoán. Vì thế, tâm con người
lúc đó sẽ trở thành mù quáng và trong lúc ngông cuồng rồ
dại đó, mọi điều xấu xa có thể xảy ra, kể cả chiến
tranh. Như vậy, sự thực hành lòng từ bi và trí tuệ rất
là hữu ích cho tất cả mọi người, nhất lạ đối với
những ai có trách nhiệm phải gánh vác đại sự quốc gia
khi trong tay họ có quyền lực và cơ hội để tạo nên hòa
bình cho thế giới.
(Theo
"Compassion As the Pillar of World Peace" by Tenzin Gyatso XIV).
[*]
Nhận xét của Bình Anson (05-2003): Lòng Từ (Metta, Maitri) là
một trong Bốn Tâm Vô Lượng (Từ, Bi, Hỷ, Xả), căn bản
chung cho mọi tông phái Phật giáo, không riêng gì cho Phật
giáo Bắc truyền.
Nguồn:
http://buddhanet.net/budsas/uni/u-vbud/vbpha517.htm
xk
