A
A:
Vô—Phi—Không—Chẳng phải—Tiếp đầu ngữ trong Phạn
ngữ có nghĩa là “không” hay phủ định. Khi đứng trước
một nguyên âm khác, nó có thể được theo sau bởi một phụ
âm cho thuận tai, như a(n)atta, chứ không phải atta—The prefix
meaning “not,” the negative. Before another vowel it may be followed
by a supplemental consonant for euphony, e.g., a(n)atta, not atta.
Abbhutadhamma
(p): Vị Tằng Hữu Pháp—Wonderful Dhammas.
Abhaya
(skt): Fearless—See Vô Úy.
Abhayagiri
(skt): Tự viện và phế tháp tại Anuradhapura, một thời là
kinh đô của Tích Lan—Famous monastery and surviving Stupa at Anuradhapura,
once the capital of Ceylon—See Anuradhapura in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Abhaya-mudra
(skt): Cử chỉ của Phật Sakyamuni ngay sau khi Ngài đạt Ðại
giác (bàn tay phải đưa ngang vai, các ngón tay duỗi thẳng,
lòng bàn tay hướng về phía trước)—The gesture of Sakyamuni
Buddha right after he attained enlightenment (the right hand is raised
to shoulder level with fingers extended and palm turned outward).
Abhabbagamana
(skt) Abhibbagamana (p): Incapable of progressing—Không còn khả
năng chuyển hóa—Those beings who are obstructed by their evil actions,
by their defilements, by the result of their evil actions—Those who are
devoid of faith, energy and knowledge, and unable to enter the right path
and reach perfection.
Abhassara:
Cõi trời—Deva—The “Radiant Ones.”—A class of heavenly beings
of the fine-material world (rupa-loka).
Abhasvaravimana
(skt): Quang AÂm Cung hay Cực Quang Tịnh Thiên là một cõi trời
thuộc sắc giới, ở đấy không nghe thấy âm thanh nào; khi
các cư dân ở đó muốn nói chuyện, một tia sáng thanh tịnh
thoát ra khỏi miệng được dùng làm ngôn ngữ—A heaven belonging
to the world of form or rupaloka, where no sounds are heard; when the inhabitants
wish to talk, a ray of pure light comes out of the mouth, which serves
as speech—See Thiên in Vietnamese-English Section.
Abhava:
Phi hữu.
Abhavasvabhava
(skt): Không có tự tính—Lack of self-substance or absence of the
substance of existence—Không có một thuộc tính độc lập.
Abhaya
(skt): Vô úy—Fearless.
Abhaya-bhumi:
Vô úy sở địa—Fearless bhumi.
Abhaya-dana
(skt) Abhayamdada (p): Vô úy thí—Giving of fearlessness—Giving assurance
of safety—Fearless charity.
**
For more information, please see Vô Úy thí in Vietnamese-English Section.
Abhayagiri
(skt): Một tự viện nổi tiếng và phế tích của ngôi tháp
tại thành Anuradhapura, một thời là cố đô của Tích Lan—A
famous monastery and surviving stupa (tháp) at Anuradhapura, once the
capital of Ceylon.
Abhayagiri-vasin:
Vô úy sơn trụ bộ.
Abhaya-mudra:
See Mudra 5.
Abhibhavayatana
(skt) Abhibhayatana (p): Tám cách kiểm soát tri giác về những
đối tượng khác nhau trong thiền định—Eight fields (meditation
exercises) of mastery the sphere of the senses of perception in relation
to various objects:
1)
Luôn biết về những hình thức của thân thể với những
hình thức giới hạn của thế giới bên ngoài như đẹp xấu
giúp cho người tu tập làm chủ được những ham thích về
hình tướng của mình—Perception of forms in relation to one’s
own body and of limited forms in the external world such as beautiful or
ugly, which helps the cultivator to conquer attachment to forms.
2)
Luôn biết về những hình thức của thân thể với những
hình thức không giới hạn của thế giới bên ngoài, cũng
nhằm giúp cho người tu tập làm chủ được sự ham thích
hình tướng của mình—Perception of forms in relation to the body
and of unlimited external forms which also helps the cultivator to conquer
attachment to forms.
3)
Luôn biết không có những hình thức của thân thể với những
hình thức giới hạn của thế giới bên ngoài, điều nầy
giúp tăng cường định lực của người tu tập—Perception
of no forms in relation to one’s own body and limited external forms
which help increasing or strengthening the cultivator’s concentration
ability.
4)
Luôn biết không có những hình thức của thân thể với những
hình thức không hạn chế của thế giới bên ngoài, điều
nầy cũng giúp tăng cường định lực của người tu tập—Perception
of no forms in relation to one’s own body and unlimited external forms,
which also helps strengthening the cultivator’s concentration ability.
5)
Từ giai đoạn năm đến tám, người tu tập không không còn
lưu ý đến những hình thức của thân thể, nhưng vẫn còn
biết về những hình thức mang những màu xanh, vàng, đỏ,
trắng. Những thực tập nầy giúp người tu tập khống chế
những ham muốn về cái đẹp bên ngoài—From the fifth stage
to the eighth stage, the cultivator perceives no forms in relation to one’s
own body, but externally blue, yellow, red, and white forms are still perceived.
These practices will help the cultivator restraining attachment to beauty.
Abhidhamma-Pitaka
(p): Higher Dharma—A tỳ đạt ma Luận—Cái giỏ của học thuyết
cao thượng và là phần thứ ba của Tam Tạng, thường được
gọi tắt là Luận. Những lời giảng và phân tích về các
hiện tượng tâm thần và tâm linh chứa đựng trong những
thời thuyết pháp của Phật và các đệ tử của Ngài. Ðây
là cơ sở giáo lý chủ yếu của phái Nam Tông. Vi Diệu Pháp
là tạng thứ ba trong Tam Tạng Kinh Ðiển Phật Giáo của trường
phái Phật giáo Nguyên Thủy—Basket of the Supreme Teaching, the
third part of Buddhist Canon (Tripitaka), usually known or called by the
short name Abhidharma. Books of psychological analysis and synthesis. Earliest
compilation of Buddhist philosophy and psychology, concerning psychological
and spiritual phenomena contained in the discourses of the Buddha and his
principal disciples are presented in a systematic order. The Abhidharma
reflects the views of Hinayana. The Abhidharma is the third division of
the Buddhist Canon of the Theravadan School.
Abhidhammattha-sangaha
(p): A Tỳ Ðạt Ma Giáo Nghĩa Cương Yếu—Do một luận sư
người Tích Lan tên Anuruddha soạn vào khoảng năm 1100 sau Tây
Lịch, giới thiệu tổng quát giáo nghĩa của phái A Tỳ Ðàm—Composed
by Anuruddha, a native of Ceylon, in about 1100 AD, introduced an overview
of Abhidhamma.
Abhidhammika
(p): See Abhidharmika.
Abhidhana
(skt): Gọi tên—Naming.
Abhidharma
(skt) Abhidhamma Pitaka (p): A tỳ đàm—A tỳ đạt ma Luận—Vi
Diệu Pháp—Buddhist commentaries—Special Teaching—For more information,
please see A Tỳ Ðạt Ma in Vietnamese-English Section, and Abhidhamma
in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Abhidharma
Dharma Skandha Pada (skt): A Tỳ Ðạt Ma Pháp Uẩn Túc Luận—Do
Ngài Ðại Mục Kiền Liên biên soạn—Composed by Mahamaudgalyayana.
Abhidharma
Dhatu Kaya Pada (skt): A Tỳ Ðạt Ma Túc Luận—Do Ngài Thế
Hữu biên soạn.
Abhidharma
Jnana Prasthana (skt): A Tỳ Ðạt Ma Phát Trí Luận—Do Tỳ kheo
Ấn Ðộ Cà Ða Diễn Ni Tử soạn vào khoảng năm 300 sau khi
Phật nhập diệt—Composed in about 300 years after the Buddha passed
away by Katyayanitra, an Indian monk.
Abhidharma-kosa
(skt) Abhidhamma-kosha (p): A Tỳ Ðạt Ma Câu Xá—Kho báu Abhidharma,
phản ảnh việc chuyển từ Tiểu Thừa (Hinayana) sang Ðại
Thừa (Mahayana) được Ngài Thế Thân soạn tại Kashmir vào
khoảng thế kỷ thứ 5 sau công nguyên—Treasure chamber of of
the Abhidharma which reflects the transition from the Hinayana to the Mahayana,
composed by Vasubandhu in Kashmir in the fifth century AD.
Abhidharma
Kosa Samaya Pradipika (skt): A Tỳ Ðạt Ma Câu Xá Hiển Tôn Luận—Do
Ngài Chúng Hiền biên soạn.
Abhidharma-Kosa-sastra:
A tỳ đạt ma câu xá luận—Treasure (store-room—interior of a
carriage—collection of sentences) chamber of the Abhidharma.
Abhidharma
Nyayanusara (skt): A Tỳ Ðạt Ma Thuận Chánh Lý Luận—Do Ngài
Chúng Hiền biên soạn.
Abhidharma
Pitaka (skt): Luận Tạng.
Abhidharma
Prikarana Pada (skt): A Tỳ Ðạt Ma Phẩm Loại Túc Luận—Do Ngài
Thế Hữu biên soạn.
Abhidharma-samgiti-Sastra:
A tỳ đạt ma tạp tập luận—Do Ngài Xá Lợi Phất biên soạn—Composed
by Sariputra.
Abhidharma-sutra:
A tỳ đạt ma Kinh.
Abhidharmika
(skt) Abhidhammika (p): Luận Sư—Phật Thích Ca Mâu Ni là vị
Luận sư đầu tiên của đạo Phật—Luận sư Phật giáo nhưng
cũng giỏi về Kinh và Luật—Sakyamuni Buddha is known as the first
Abhidharmika in Buddhism, even though the Abhidharmika was compiled long
after his death—A Buddhist monk who specializes in the study of Abhidharma,
but also good in Sutra-pitaka and Vinaya-pitaka.
Abhidharma
vibhasa sastra (skt): A Tỳ Ðạt Ma Tỳ Ba Sa Luận—Giải thích
cuốn Phát Trí Luận của Cà Ða Diễn Ni Tử—Explained the Abhidharma
Jnana Prasthana of Bhikkhu Katyayanitra.
Abhidharma
Vijnana Kaya Pada (skt): A Tỳ Ðạt Ma Thức Thân Túc Luận—Do
Tỳ Kheo Ấn Ðộ tên Ðề Bà Thiết Ma biên soạn, phủ nhận
cái “ngã”—Abhidharma Vijnana Kaya Pada, composed by an Indian Bhikkhu
named Devasarman, which denied the ego.
Abhidheya
(skt): Ý nghĩa—Meaning.
Abhidheyavikalpa
(skt): Sở thuyết bất phân—Sự phân biệt sai lầm về những
gì đã được thuyết giảng hay miêu tả—Wrong discrimination
regarding what is described.
Abhijjha:
Tham—Covetousness—Lust—(Synonym of Lobha and Tanha).
Abhijna
(skt) Abhinna (p): Thần Thông—Super-knowledge.
·
Thần thông là những loại tuệ giác đạt được bằng tu
tập thiền định: Super-knowledge are modes of insight attained by
the practice of Dhyana.
·
Những quyền năng siêu nhiên, trạng thái tâm thức cao khi những
năng lực tâm linh được phát triển, những năng lực phi phàm
có được ở một vị Phật, Bồ Tát hay A la hán. Gồm có
sáu loại (lục thông): Thiên nhãn thông là thấy mọi vật
trong vũ trụ ngay cả những sinh tử của thế gian; thiên nhĩ
thông là nghe được mọi tiếng của trời người; thần túc
thông là có khả năng biến hiện khắp mọi nơi trong mọi
lúc; tha tâm thông là đoán biết được tâm hay ý tưởng của
người khác; túc mạng thông là biết chuyện đời trước,
đời nầy và đời sau của mình và người; lậu tận thông
là dứt tận mọi ô nhiễm chấp trước—Super knowledge or supernatural
powers, a high state of consciousness when six spiritual powers have been
developped, abilities possesses by a Buddha, bodhisattva or arhat. Modes
of insight attained by the practice of Dhyana. There are six types: Divine
eyes which can see all things in the universe including the cycles of births
and deaths of all beings, divine ears which can perceive all human and
divine voices, divine ability to be at anywhere at anytime, divine perception
of the thoughts of other beings, recollection of previous existences, knowledge
concerning the extinction of one’s own imputrity and passions—See Lục
Thông—See Thần Thông.
Abhimana
(skt): See Tăng Thượng Mạn in Vietnamese-English Section.
Abhimukti
(skt): Tín giải (tin và hiểu) về sự giải thoát khỏi chu
kỳ luân hồi, chu kỳ ấy chỉ tiếp diễn khi nào con người
vẫn còn những dục vọng—Deliverance from the cycle of birth and
death, which continues only as long as desires are present.
Abhijna
(skt) Abhinna (p) Thần thông—Supernormal (supernatural—mystical)
knowledges—The six high powers or Supernormal knowledges—See Thần
Thông.
Abhilakshana
(skt):
·
Chuyên cầu hay mong ước mãnh liệt: Earnestly desiring.
·
Tha thiết mong cầu sự thể chứng trí tuệ tối thượng vốn
ở trogn tâm thức sâu kín nhất của mình: By earnestly seeking
for the realization of the supreme wisdom which is in one’s inmost consciousness.
Abhilapavikalpa
(skt): Ngôn thuyết phân biệt hay sự phân biệt sai lầm về
các biểu thể, như chấp vào âm thanh, bài hát, vân vân—Wrong
discrimination concerning sounds and expressions, i.e., getting attached
to various pleasant sounds and songs, etc.
Abhinibbatti
(p) Punabhava (skt): Tái sanh—Rebirth.
Abhinivesa
(skt): Chấp trước hay sự ràng buộc—Attachment.
Abhinnalakshana
(skt): Dị tướng hay những trạng thái sai biệt—Differentiating
marks.
Abhinnaya
(p): Trí tuệ cao siêu—Supernormal knowledge—See Thần Thông.
Abhirati
(skt): Ðông độ Thiên Ðường của Tu Mật La Thiên hay A Súc
Bệ Phật. Trong đạo Phật, những cảnh giới tiêu biểu cho
những hiện tượng tâm lý hay tâm thức, chứ không phải là
những địa danh—Realm of Joy; the paradise of the Buddha Akshobhya
(A Súc Bệ Phật ở phương Ðông) in the East of the universe. In
Buddhism, realms (paradises, hells, etc) are considered not geographical
locations but rather states of consciousness.
Abhisamacarika-sila
(p): Giới hạnh oai nghi. Phật dạy: “Chư Tăng Ni nào không
có giới hạnh uy nghi thì không thể nào tu hành thanh tịnh
được.”—Morality consisting in good behavior relates to the external
duties of a monk, such as toward his superior. The Buddha taught: “If
certain monks and nuns have had no good behavior, in no way they can fulfill
the law of genuine pure conduct.”
Abhisamaya
(skt): Hiện chứng hay sự thể chứng nội tại, hay thực chứng
đầy đủ và trực tiếp về Tứ Diệu Ðế của hàng Dự
lưu. Sự thể chứng nầy cao hơn sự hiểu biết bằng tri thức
về chân lý, nó thuộc tâm linh—Inner realization or truth-realization,
or full and direct grasp of the four Noble Truths by the Stream-Winner
(dự lưu). This is more than an intellectual understanding of the truth,
it is spiritual.
Abhisambodha
(skt): Chứng hay sự giác ngộ hoàn toàn—Being fully awake.
Abhisankhara
(skt) Abhisamkhara (p): Hành Nghiệp Ma vương, giống như mắc xích
thứ nhì trong 12 nhân duyên—Karma formations, identical with the
second link of the paticcasamuppada.
Abhiseka
(skt) Abhishekha (p):
(A)
Pháp Quán đảnh—Baptism, Sprinkling, Initiation, or Anointment:
a)
Lễ xức dầu nhập môn của phái Kim Cương Thừa; trong đó
các môn sinh nhận từ thầy mình quyền được hiến mình cho
những luyện tập thiền định đặc biệt: Baptism or anointment—Consecration
or Initiation—The process used by Vajrayana (Mật Tông), in which the
disciple is empowered by the master to carry out specific meditation practices—Initiation
of transmission of power.
b)
Gồm có bốn giai đoạn nhập môn kế tiếp nhau—There are four
different sucessive stages of initiation:
1)
Nhập môn bình cúng: Vase initiation.
2)
Nhập môn bí mật: Secret initiation.
3)
Nhập môn trí năng: Wisdom initiation.
4)
Nhập môn thứ tư: Fourth initiation.
(B)
Khi một vị Bồ Tát đạt đến địa cuối cùng hay Pháp Vân
Ðịa (Dharmamegha) của sự tu tập, ngài được chư Phật quán
đảnh bằng những bàn tay của các Ngài, và vị Bồ Tát ấy
được chính thức khai nhận như là một vị trong chư Phật:
When a Bodhisattva reaches his last stage of self-discipline, he is anointed
by the Buddhas with their own hands and formally inaugurated as one of
them.
Abhutaparikalpa
(skt): Hư vọng phân biệt hay sự phán đoán sai lầm—False
judgment—Trong Kinh Lăng Già, Ðức Phật dạy: “Vì sự phán
đoán sai lầm được nêu ra về các sự vật được quan niệm
trong phức tính của chúng nên xãy ra sự chấp thủ mạnh mẽ
vào thế giới bên ngoài.”—In the Lankavatara Sutra, the Buddha
taught: “As a variety of false judgements is given to objects conceived
in their multiplicity, there takes place a strong clinging to the external
world."
Acala
(skt & p): Bất Ðộng Ðịa—The Immovable—Not moving—Unshakable—A
stage in the Bodhisattva’s career—See Thập Ðịa (B) (8).
Acalanatha
(p): Bất Ðộng Tôn.
Acarin
(skt): Hành giả—Practitioner—One who practises and performs the
duties of a disciple.
Acariya-mutthi
(p): Mật giáo—Esoteric doctrine—Secret teaching.
Acarya
(skt) Acharya (p): A Kỳ Lợi—A Già Lợi Da—A Già Lê Da—A Xà
Lê—Giáo thọ—Một trong hai loại thầy tinh thần được
biết đến trong Phật giáo; người chẳng những thông hiểu
giáo lý mà còn thực chứng những chân lý chứa đựng trong
đó—Teacher—A spiritual guide or teacher—One who knows or teaches
the acara or rules of good conduct—Master or Teacher of the dharma.
One of the two kinds of spiritual masters (known in Buddhism) who not only
has mastered the dharmas also has realized the truths they contain.
Acavanadhamma
(p): Bất Chung Pháp—Not subject to death.
Accadhaya
(p): Having placed one leg upon the other in a slightly changed position—Ðể
chân này tréo lên chân kia trong tư thế hơi thay đổi.
Accana
(p): Honor—Danh dự.
Accanta
(p): Perpetual—Absolute (a)—Tuyệt đối.
Accasanna
(p): Very near (a)—Rất gần.
Accaya
(p): Fault—Lầm lỗi.
Accayika
(p): Urgent (a)—Khẩn cấp.
Acceti
(p): To pass time—Cho qua thời gian.
Accha
(p): Clear—Pure—Trong trẻo.
Acchadana
(p): Clothing—Quần áo—Y phục.
Acchadeti
(p): To cover with—To clothe—Mặc quần áo.
Acchambhi
(p): Fearless—Not frightened—Vô úy.
Acchara
(p): Short moment—Khoảng thời gian ngắn.
Acchara-sanghata
(p): In a snapping of fingers—Trong một khảy móng tay (trong khoảng
thời gian thật ngắn).
Acchariya
(p): Wonder—Kỳ diệu.
Acchariyabbhutadhamma
(p): Vị Tằng Hữu Pháp—Marvellous quality.
Acchariya
manussa (p): Người phi thường—An extraordinary man—A Marvellous
man.
Acchecchi
(p): Cut out—Destroyed—Phá hủy.
Acchejja
(p): Unbreakable—Indestructible—Bất hoại.
Acchijja
(p): Of the following—Theo sau đây.
Acchindati
(p): To rob—To take by force—Cướp.
Acci
(p): Flame (n)—Ngọn lửa.
Accita
(p): Esteemed—Honored (a)—Ðược vinh dự—Ðược kính trọng.
Accodaka
(p): Too much water—Quá nhiều nước.
Accuggata
(p): Very high (a)—Rất cao.
Accunha
(p): Very hot (a)—Rất nóng.
Accussanna
(p): Much abundant (a)—Rất nhiều.
Accuta
(p): Everlasting (a)—Not passing away—Trường tồn.
Acela
(p): Void of cloth—Naked (a)—Trần truồng.
Acelaka
(p): Naked ascetic—Khổ hạnh trần truồng.
Acetana
(p): Senseless—Vô giác.
Acintya
(skt) Acinteyya (p): Bất khả tư nghì hay không thể nghĩ bàn—Beyond
the power of mentation—Cannot or could not be thought—Unthinkable—Incomprehensible—Impenetrable—Inconceivable—For
more information, see Bất Khả Tư Nghì, and Ngũ Bất Khả Tư Nghì
in Vietnamese-English Section.
Acintyamati
(p): Bất Khả Tư Nghị Huệ.
Acira
(p): Recent—New (a)—Vừa mới.
Aciravata
(p): A-Di-Na-Hòa-Ðề—Name of a novice.
Aciravati
(p): A-Di-La-Bà-Ðề—Tên của một trong năm con sông lớn tại
Ấn Ðộ—Name of one of the five big rivers in India.
Acitta
(skt): Phi tâm hay vượt khỏi tâm thức—No-mind or beyond mentation—No-mindness.
Asaya:
A thế da.
Adana
(skt): Tên khác của A Lại Da Thức—Another name for Alaya consciousness—See
Alaya Vijnana in Sanskrit/Pali-Vietnamese and A Lại Da Thức in Vietnamese-English
Sections.
Adanavijnana
(skt): A Ðà Na Thức hay Chấp Trì Thức—See Alaya-Vijnana in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Adarsavimba
(skt): Ảnh trong kính—Mirror-image.
Adbhuta-dharma:
A phù đà đạt ma—Kinh Vị Tằng Hữu—Rare, marvel (wonder)
and unprecedented occurences—A system or series of marvels or prodigies.
Addhamasa
(p): A fortnight—Mười lăm ngày.
Addharatta
(p): Midnight—Nửa đêm.
Adhamma
(p): Wrong—Unjust—Evil—Immoral—Xấu ác.
Adhicitta
(p): Tăng thượng tâm—Lofty mind.
Adhigamavabodha
(skt): Chứng tri—Realization.
Adhimokkha
(p): Determination—Sự quyết định.
Adhipatiphala
(skt): See Tăng Thượng Quả.
Adhipati-pratyaya
(skt: Tăng thượng duyên—Overarching circumstances—Circumstances
over and above—Promoting circumstances—See Tăng Thượng Duyên.
Adhisthana
(skt): Gia trì lực hay uy thần lực—Năng lực tâm linh của
Ðức Phật gia trì cho một vị Bồ Tát và hộ trì vị ấy
xuyên qua quá trình tu tập của vị ấy. Ðây là một trong
những quan niệm đặc biệt của Phật giáo Ðại Thừa—The
spiritual power of the Buddha which is added to a Bodhisattva and sustains
him through his course of discipline. This is one of the conceptions
peculiar to Mahayana Buddhism.
Adi-Buddha
(skt): A đề Phật—Là bậc Toàn thiện hay Toàn phúc, một
trong những vị Bồ Tát quan trọng trong Ðại thừa Phật giáo,
là người bảo hộ cho những ai truyền bá và hoằng trì chánh
pháp—Còn được gọi là Phổ Hiền Bồ Tát, cỡi voi trắng
sáu vòi, xuất hiện bên cạnh Phật Thích Ca và Văn Thù. Voi
trắng tượng trưng cho sức mạnh của trí năng lướt thắng
trở ngại, còn sáu vòi tượng trưng cho sự chiến thắng sáu
giác quan—The self-existence, unoriginated source of Universal Mind—One
who is All-pervadingly Good, and Whose Beneficence Is Everywhere. One of
the most important bodhisattvas of Mahayana Buddhism. He is venerated as
the protector of all those who teach and practice the dharma. Also called
Fu-H’sien
who rides a white elephant with six tusks appears alongside with Sakyamuni
Buddha and Manjusri. The white elephant represents the power of wisdom
to overcome obstructions. The six tusks represent overcoming attachment
to the six senses.
Adinava
(p): Unsatisfactoriness—Danger—Evil consequence—Hậu quả xấu
ác.
Adinnadana
(p): Bất dữ Thủ—Taking what is not given.
Adinnadanam
(p): Trộm đạo.
Aditta
Parayaya (p): Tất cả đều bị thiêu đốt.
Adhitthana
(p): Nhẫn nhục—Forbearance—Endurance—Patience.
Aditya
(p): Nhựt Thần—The sun god or spirit.
Adityasambhava-Buddha:
Nhựt sanh Phật.
Adukkha
asukha (p): Bất khổ bất lạc—Without suffering, without happiness.
Advayta
or Advaita (skt)—Từ ngữ của Ấn Ðộ giáo có nghĩa là “bất
nhị”—Hindu term meaning non-dual or not two.
·
Bất nhị hay vô nhị: Non-dual—Not two.
·
Vô nhị biên: Non-duality.
·
See Bất Nhị in Vietnamese-English Section.
Aga
(p): Mountain—Núi.
Agada:
Medicine—Drug—Phổ khử (thuốc trừ mọi thứ bịnh).
Agadha
(p): Very deep—Thật sâu.
Agama
(skt): A-Hàm.
·
Ðại thừa gọi đây là những sưu tập các văn bản Kinh bằng
tiếng Phạn (tương đương với Nikaya trong thuật ngữ Pali).
Kinh A Hàm là bản dịch tiếng Hoa những kinh điển hay những
bài giảng của Ðức Phật bằng Phạn ngữ—A traditional
doctrine or precept—Collection of Buddha’s doctrine—Sacred work—Anything
handed down and fixed by tradition—Mahayana name for collections of writings
of the Sanskrit canon or sutras or sermons as collected by the Sarvastivadin
school of Hinayana.
·
Kinh A Hàm là bản dịch tiếng Hoa những kinh điển hay những
bài thuyết giảng của Ðức Phật bằng Phạn ngữ được
trường phái Ðại Chúng Bộ của Tiểu Thừa thâu thập. Bộ
A Hàm hơi khác với bộ tạng kinh của Phật giáo Nguyên Thủy
ngày nay—The Agamas are Chinese translations of the sutras or sermons
in Sanskrit of the Buddha, collected by the Sarvastivadin School of the
Hinayana. They vary little from the corresponding Sutta Pitaka of the Theravada
Canon of today.
·
Theo Từ Ðiển Phật Học Việt Nam của Hòa Thượng Thích Minh
Châu, có bốn loại Kinh A Hàm—According to Most Venerable Thich
Minh Châu in Vietnamese Buddhist Dictionary, there are four Agamas:
(A)
Kinh Tạng thuộc văn hệ Bắc Phạn gồm bốn bộ A Hàm—Sanskrit
Sutras consist of four Agamas:
1)
Trường A Hàm gồm năm mươi bản kinh: Dirghagama (skt)—Long
Collection which comprises fifty sutras.
2)
Trung A Hàm gồm 222 bản kinh bàn những vấn đề siêu hình:
Madhyamagama (skt)—Medium Collection which comprises of 222 sutras, concerning
with metaphysical problems.
3)
Tạp A Hàm gồm 1362 bản kinh, những văn bản hỗn hợp nầy
bàn về suy tưởng trừu tượng: Samyuktagama (skt)—Miscellaneous
Collection which comprises of 1,362 sutras, dealing with abstract meditation.
4)
Tăng Nhứt A Hàm gồm 51 bản kinh, bàn về các con số: Ekottarikagama
(skt)—Numerical Collection which comprises 51 sutras.
(B)
Kinh Tạng thuộc văn hệ Nam Phạn gồm năm bộ A Hàm—Pali
Sutras consist of five Agamas:
1)
Trường Bộ Kinh: Dighanikaya (p).
2)
Trung Bộ Kinh: Majjhimanikaya (p).
3)
Tương Ưng Bộ Kinh: Samyuttanikaya (p).
4)
Tăng Chi Bộ Kinh: Anguttaranikaya (p).
5)
Tiểu Bộ Kinh: Khuddakanikaya (p).
Agantuklesa
(skt): See Khách Trần in Vietnamese-English Section.
Agara
(p): House—Dwelling place—Nhà—Nơi cư trú.
Agarika
(p): Layman—Người tại gia.
Agaru:
1)
Agaru (p): Not heavy—Không nặng.
2)
Agaru (p): Not troublesome—Không gây phiền phức.
3)
Agaru (skt): Trầm hương—Aloes—The fragrant Aloe wood or tree.
Agata
(skt): Lai (đã đến nơi)—Come or arrived.
Agati
:
·
Agati (p): Wrong course—Tà đạo.
·
Agati (p): Tà đạo để phân biệt với Chánh đạo hay
con đường đi tới giác ngộ—The wrong path as distinct from the
right path, or the path to enlightenment.
·
Agati (skt): Tái sanh—Rebirth.
Agga
(p): The highest—Cao nhất.
Agganna
(p): Known as the highest (a)—Ðược biết như là người hay sự
việc gì cao nhất.
Aggha
(p): Price—Giá trị.
Agghati
(p): To be worth—To deserve—Có giá trị.
Aggi
(p): Fire—Lửa.
Aggikkhandha
(p): A mass of fire—Một đám lửa lớn.
Aggiparicarana
(p): Fire-worship—Thờ lửa.
Aggisala
(p): Heated room—Phòng được sưởi ấm.
Aggisikha
(p): Flame—Ngọn lửa.
Aggivessana
(p): A Kỳ Xá Na—Tên của một bộ tộc Bà-La-Môn—Probably
name of a Brahmin clan.
Aghi
(p): The sky—Bầu trời.
Agni:
1)
Thần Hỏa—The fire spirit.
2)
Một vương quốc cổ nằm về phía bắc của Lop Nor, mà bây
giờ là Karashahr: An ancient kingdom north of Lop Nor, presently Karashahr.
Agnosticism:
Thuyết không thể biết về bản chất của chân lý tối thượng—The
doctrine that man can never know the nature of Ultimate Reality
Agotra:
Vô tánh Bồ Tát.
Ahamkara
(skt): Tà kiến về cái ngã bất tử và thường hằng—The
false belief of individuality, that the self contains some immortal and
unchanging faculty or soul.
Ahara
(p): Nutriment—Chất bổ dưỡng.
Ahimsa
(p):
·
Từ bi—Bất tổn hại—Not hurting—Not harming—Not injuring—Compassion—Non-violence.
·
Giới luật đầu tiên trong năm giới và vô lượng tâm thứ
hai trong tứ vô lượng tâm—The first precept in the basic five
precepts and the second of the Four Sublime Moods in Buddhism.
·
Bất tổn hại là một trong những mặt căn bản của đạo
Phật là tôn trọng tuyệt đối mọi sinh linh, đặc biệt là
con người và các loài cầm thú. Chính vì vậy mà đa phần
các nước theo truyền thống văn hóa Phật giáo thường khuyên
sư sãi và Phật tử nên ăn chay—Nonharming of living beings is
considered one of the most important aspects of the Buddhist spiritual
attitude, especially human beings and all animals. Thus, the rule of vegetarianism
is recommended for monks and nuns in Mahahayana Buddhism.
Ahirika
(p): Hành động bất thiện.
Ahrikya
(skt): Vô tàm—Shamelessness.
Ahu
(skt): Kỳ lạ thay!
Ahura-Mazda:
Yêu thần.
Airavati:
A lỵ la bạt đề.
Aisvarika:
A thuyết-la bộ.
Ajalandika
(p): Goat’s dung—Phân dê.
Ajanana
(p): Ignorance—Vô minh.
Ajananta
(p): Not knowing—Ignorant of—Không biết về cái gì.
Ajanna
(p): Unclean—Impure—Bất tịnh.
Ajanta:
Thành phố miền trung tây Ấn độ, nổi tiếng nhờ 29 hang
động lịch sử Phật giáo đã có từ thời 200 trước Tây
Lịch và 700 sau Tây Lịch. Trong các hang động nầy hiện nay
còn thấy những bức minh họa về những cảnh tượng về
cuộc đời Ðức Phật, bốn lần ra đi bốn cửa của Phật,
ý định của Mara, hay Phật nhập Niết Bàn, v.v—City in the
western part of central India, famous for Buddhist historical caves (dating
from 200 BC to 700 AD). In these caves we can still see the best preserved
Buddhist frescoes in the world which illustrate the life of the historical
Buddha as it is known from the sutras (Prince Siddhartha Gautama at the
four gates, the temptation of mara, entry into nirvana, ect).
Ajapalanigrodha
(p): A-Na-Hòa-La-Ni-Câu-Loại—Tên của một loại cây bên dòng
sông Ni Liên Thiền—Name of a tree on the bank of Neranjara.
Ajata
(skt)—Bất sinh—Not born.
Ajatasatru
(skt) Ajatasattu (p):
1)
Kẻ thù trước khi sanh: Enemy before birth.
2)
Vua A-xà-thế—King Ajatasatru.
·
A Xà Thế là con của vua Tần Bà Sa La và hoàng hậu Vi Ðề
Hi. Ông lên làm vua và trị vì xứ Ma Kiệt Ðà khoảng những
năm 494-462 trước Tây Lịch, khoảng tám năm trước và 24 năm
sau khi Phật nhập diệt—Ajatasatru, the son of king Bimbisara and
queen Vaidehi. He reigned over the kingdom of Magadha (around 494-462 B.C.)
during the last eight years of the Buddha’s life and for twenty-four
years after the Buddha’s Nirvana.
·
Vua xứ Ma kiệt đà; ông trị vì trong tám năm sau cùng của
cuộc đời Phật Thích Ca. Với sự trợ lực của Ðề bà
đạt đa, A xà thế đã bày kế giết cha đoạt ngôi cũng như
làm hại Ðức Phật. Sau nầy ông đã qui y Phật giáo và đắc
lực trong việc truyền bá tôn giáo nầy—The king of Magadha
who reigned during the last eight years of the lifetime of Buddha—With
the help from Devadatta, he developed a conspiracy to killed his father
King Bimbisara and to harm the Buddha. Later he was converted and fostered
Buddhism.
·
A xà thế có nghĩa là “kẻ thù trước khi sanh ra.” Theo truyền
thuyết thì lúc mang thai A xà thế, mẹ ông thường đòi uống
máu lấy từ đầu gối của chồng. Các nhà chiêm tinh đều
tiên đoán sau nầy A xà thế sẽ giết vua cha. Thực đúng như
vậy, A xà thế đã giết cha đoạt ngôi. Theo sử liệu Phật
giáo, A Xà Thế đã bắt giam và bỏ đói giết chết vua cha
trong ngục thất—Ajatasatru means “Enemy before birth,” or “enemy
while still unborn.” According to the legend, when his mother was pregnant,
she always wished to drink blood from his father’s knees. This was interpreted
by the astrologers to mean that the child would kill his father. According
to the Buddhist tradition, Ajatasatru imprisoned his father and starved
him to death.
·
A Xà Thế là một ông vua đầy tham vọng. Tuy nhiên, từ khi
quy-y Phật, ông đã chuyển hướng và trở thành một trong
những ông vua nhân từ nhất trong lịch sử Ấn Ðộ. Cuối
đời ông bị chính con trai mình là Thái từ Udayabhadra sát
hại—Ajatasatru was an ambitious king; however, after he took refuge
in the Triratna, he completely changed and became one of the most kind-hearted
king in the Indian history. Eventually, he was killed by his own
son, prince Udayabhadra.
Ajeyya
(p): Invincible—Vô địch (không ai đánh bại được).
Ajimha
(p): Straight—Not crooked—Không tà vạy.
Ajina:
Tri bổn tế—Liễu bổn tế.
Ajina
Kaundinya: A Nhã Kiều Trần Như, một trong năm đệ tử đầu
tiên của Phật—One of the first five disciples of Sakyamuni Buddha.
Ajinapatta
(p): Con dơi.
Ajini
(p): To conquer—Thống trị.
Ajinna:
Vô tri.
Ajira
(p): Court yard—Sân.
Ajirika:
A-kỳ-tỳ giả—Indigestion—Sự tiêu hóa.
Ajita:
A dật đa (Vô năng thắng)—Không bị chế ngự—Không bị
khuất phục—Tên của Phật Di Lặc hay của một vị Phật
tương lai—Not conquered—Unsubdued—Unsurpassed—Invincible—Irresistible—Name
of Maitreya or a future Buddha.
Ajita:
A-thị-đa—A-la-hán.
Ajita-Kesakambala
(s) Ajita Kesamkambali (p): A-kỳ-đà-Sí-xá-khâm-bà-la—Một trong
sáu tà sư thời Ðức Phật—One of the six heretical teachers of
the Buddha’s time.
Ajiva
(p): Chánh Mạng, chánh đạo thứ năm trong Bát Chánh Ðạo—Right
Livelihood, the fifth step on the Noble Eightfold Path.
Ajja
(p): Today—Hôm nay.
Ajjata
(p): Từ bây giờ trở đi (tùng kim nhựt thủy) —From now onwards.
Ajjava
(p): Honesty—Integrity—Uprightness—Straightness—Sự lương thiện.
Ajjhabhasati
(p): To speak—To address—Thuyết trình.
Ajjhacara
(p): Wrong doing—Transgression—Wrong behavior—Sexual intercourse—Hành
động sai trái (hành dâm).
Ajjhacarati
(p): To conduct against the rules—To transgress—Phạm tội.
Ajhacinna
(p): Habitually done—Ðược làm theo thói quen.
Ajjhaga
(p): Experienced—Thể nghiệm hay kinh qua bằng kinh nghiệm.
Ajjhapana
(p): Teaching—Instruction—Giáo thuyết.
Ajjhapanna
(p): Become guilty of an offence—Phạm tội.
Ajjharuhati
(p): To rise up—To climb over—Trèo lên.
Ajjhasaya
(p): Intention—Sự cố ý.
Ajjhatta
(p): Personal—Thuộc về cá nhân.
Ajjhavara
(p): A candidate—Ứng viên.
Ajjhavasati
(p): To inhabit—To settle down—Trú ngụ.
Ajjhavuttha
(p): Inhabited—Occupied—Chiếm ngụ.
Ajjhaya
(p): Chapter—Chương sách.
Ajjhayaka
(p): Instructor—Teacher—Thầy dạy.
Ajjhayana
(p): Study—Learning—Học.
Ajjhesana
(p): Invitation—Request (n)—Lời (sự) thỉnh cầu.
Ajjhesati
(p): To invite—To request—Thỉnh cầu.
Ajjhogahati
(p): To enter—Ði vào.
Ajjhokasa
(p): The open air—Ngoài trời.
Ajjhupagacchati
(p): To arrive—To reach—Ðến.
Ajjhupagamana
(p): Arrival—Agreement—Sự đến—Sự thỏa thuận.
Ajjhupagata
(p): Of the above—Theo trên.
Ajjhupekkhana
(p): Indifference—Negligence—Sự lãnh đạm—Sự quên lãng.
Ajjhupekkhati
(p): To be indifferent—Lãnh đạm.
Ajjhupeti
(p): To come near—To approach—Ðến gần.
Ajjita
(p): Earned—Collected—Thu thập được.
Ajna-chakra
(skt): See Chakra 6.
Ajnanakarmatrishna
(skt):
·
Vô Minh-Nghiệp-Ái, ba động lực giữ cho thế giới nầy vận
hành: Ignorance, karma, and desire are the three motive powers that keep
the present world in motion.
·
Vô minh, nghiệp và ái là những mối ràng buộc bên trong: Ignorance,
karma, and desire are the inner fetters.
·
Ðức Phật dạy rằng toàn thể thế giới khởi sinh từ những
nguyên nhân phối hợp của vô minh, ái dục, nghiệp, và sự
phân biệt: The Buddha taught: “The world arises from such causal combinations
as ignorance, desire, karma, and discrimination.
Ajnata-kaundinya
(skt): A Nhã Kiều Trần Như, một trong năm vị đệ tử đầu
tiên của Ðức Phật—One of the first five disciples of Sakyamuni.
Akaca
(p): Flowless—Vô lậu (không chảy hay rỉ ra).
Akala
(p): Inappropriate time—Out of season—Bất thời (không đúng thời).
Akaliko
(skt & p): Timeless.
Akamaka
(p): Unwilling—Không tự nguyện.
Akampiya
(p): Immovable—Stable—Firm—Bất động.
Akanishtha:
Sắc cứu cánh Thiên—The highest of the Brahmalokas—Akanishtha
nghĩa đen là “không phải cái ít nhất” hay “không phải
cái nhỏ nhất,” và cõi trời nầy là cõi chỗ tột cùng
cao nhất của sắc giới mà tiếng Phạn gọi là Rupadhatu hay
Rupaloka, tức là thế giới của hình sắc. Theo Tiến Sĩ Unrai
Wogihara trong Mahavyutpatti, trang 306, “aka” hẳn phải là “agha,”
và agha thường có nghĩa là “tệ hại” hay “khổ đau,”nhưng
Phật tử hiểu nó theo nghĩa “sắc,” có lẽ vì sự đau
khổ là một sự đi kèm không thể tránh được của sắc.
Do đó mà Hoa ngữ dịch Akanishtha là giới hạn hay chỗ tột
cùng của sắc—Akanishtha literally means “not the least” or “not
the smallest,” and the heaven so designated is regarded as situated at
the highest end of the Rupadhatu or Rupaloka, the world of Form. According
to Dr. Unrai Wogihara in Mahavyutpatti, page 306, “aka” must have been
originally “agha”, and “agha” ordinarily means “evil”
or “pain,” but Buddhists understood it in the sense of form, perhaps
because pain is inevitable accompaniment of form. Hence the Chinese “Akanishtha”
means limit or end of form—For more information, please see Thiên.
Akanta
(p): Bất thọ—Desireless.
Akarana
(p): Non-action—Vô vi.
Akaraniya
(p):
1)
That should not be done: Không nên làm việc ấy.
2)
Improper action: Hành động sai trái.
Akaronta
(p): Not doing or not performing—Không tạo tác.
Akasa
(skt) Akasha (p):
A)
Hư Không: Bầu trời hay không gian—Space—Vacuity—Sky—Atmosphere—A
free or open space.
c)
Theo Phật giáo, không gian có hai thứ—According to Buddhism, there
are two kinds of space (two kinds of space are distinguished):
·
Giới hạn: Limited (by corporeality) space.
·
Vô hạn: Unlimited space.
Akasagarbha
(p): Hư Không Tạng Bồ Tát.
Akasanetra
(p): Hư không nhãn.
Akasa-Samadhi:
Hư không tam muội.
Akasanantyayatana:
Không vô biên xứ.
Akasanantyatana-Samadhi:
Không vô biên xứ định.
Akasi
(p): did, made, or performed—Ðã tạo tác hay đã làm rồi.
Akata
(p): Not done—Not made—Chưa hoàn tất.
Akatannu
(p): Ungrateful—Vô ơn bạc nghĩa.
Akchaya:
Vô tận.
Akchayamati:
Vô tận Ý Bồ Tát.
Akhetta
(p): Unsuitable place—Nơi không thích hợp.
Akincana
(p): Untiring—Không mỏi mệt.
Akincanayyatana:
Vô sở hữu xứ.
Akincanayyatana
samadhi: Vơ sở hữu xứ định.
Akiriya
(p): Non-action—Vô vi.
Akka
(p): The sun—Mặt trời.
Akkamati
(p): To step or tread upon—Dẫm lên.
Akkandati
(p): Wail—Cry—Khóc than.
Akkanta
(p): Stepped upon—Trodden—Dẫm lên.
Akkha
(p): Sense organ—Căn.
Akkhadasa
(p): A judge—An umpire—Quan tòa—Trọng tài.
Akkhadhutta
(p): Addicted to gambling—Ghiền cờ bạc.
Akkhaka
(p): Collar-bone—Xương cổ.
Akkhana
(p): Inappropriate time—Bất thời hay không đúng thời điểm.
Akkhara
(p): A letter—Chữ.
Akkhata
(p): Unhurt—Not wounded—Faultless—Không bị tổn hại.
Akkhati
(p): To announce—To declare—Tuyên bố.
Akkhatu
(p): One who relates or preaches—Người thuyết giảng.
Akkhaya
(p): Changeless—Eternal—Decayless—Bất biến—Không hoại diệt.
Akkhi
(p): Eye—Mắt.
Akkhidala
(p): Eyelid—Mí mắt.
Akkhikupa
(p): Socket of the eye—Hốc mắt.
Akkhitara
(p): Pupil of the eye—Con ngươi của mắt.
Akkhitta
(p): Not despised or thrown away—Không xem thường.
Akkhobha
(p): Imperturbable—Ðiềm tĩnh.
Akkodha
(p): Freedom from hatred—Thoát khỏi hận thù.
Akkosati
(p): To abuse—To scold—Lạm dụng.
Akovida
(p): Not clever—Ðộn căn.
Akshara
(skt): Văn tự—Word—Letter—Syllable.
·
Chân lý phải được tách rời khỏi văn tự: The truth must
be detached from letters.
·
Chư Như Lai bất thuyết trụy Văn Tự Pháp (chư Phật không
thuyết giảng cái học thuyết bị thối chuyển suông trong
văn tự): The Tathagatas do not preach the doctrine that has degenerated
into mere words.
Aksobhya
(skt) Akshobhya (p): A Súc Bệ Phật.
·
Không thể lay chuyển—Immovable.
·
Phật A Súc Bệ ngự trị bên Thiên đường Ðông độ. Trong
Phật giáo, thiên đường không nhằm chỉ một địa danh, mà
là một trạng thái của tâm thức---The Imperturbable, one of the
Dhyani Buddhas pairing with Amitabha—The Buddha who reigns over the eastern
paradise Abhirati. In Buddhism, paradise is not understood as a location
but rather as a state of consciousness—See Ngũ Phật.
·
Một trong những vị Phật đầu tiên trở thành đối tượng
của Bhakti là Bất Ðộng Tôn Như Lai, ngự trị ở phương
Ðông, trong cảnh giới Phật ở Abhirati. Tên ngài được những
kinh điển Ðại Thừa đầu tiên nhắc đến rất nhiều. Sự
thờ phụng ngài chắc chắn bành trướng thật rộng rãi, nhưng
thần thoại về ngài rất tản mạn—One of the first Buddhas
to become an object of Bhakti was Akshobhya or the Imperturbable, who rules
in the East, in the Buddha-land of Abhirati. He is mentioned in quite a
number of early Mahayana Sutras. His worship must have been fairly widespread,
but only fragments of his legend have survived.
·
Bất Ðộng Tôn Như Lai: Người không thể lay chuyển được—Immovable—Imperturbable—Vị
Phật ngự trị nơi Thiên đường Ðông độ với tên gọi
là Abhirati. Theo truyền thuyết thì Aksobhya là một vị sư người
đã thệ nguyện trước vị Phật đã từng trị vì vô cùng
lâu dài ở Abharati rằng sẽ không bao giờ oán hận hay giận
dữ một sinh linh nào cả. Vị sư đã luôn tuân thủ lời thề
của mình và sau nầy đã trở thành Phật A Súc Bệ ngự trị
thiên đường Abhirati. Ai được sanh vào thiên đường nầy
sẽ không bao giờ rơi lại vào ác đạo. Vì thế Phật tử
nên phát nguyện giữ đúng lời thề do Phật A Súc Bệ đã
nói lên—The Buddha who reigns over the eastern paradise Abhirati. Aksobhya
as a monk is said to have taken a vow before the Buddha who, endlessly
long ago, reigned over Abhirati, never feel disgust or anger toward
any being. In carrying out this vow, he showed himself “immovable”
and after endlessly long striving, he became Buddha Aksobhya and thereby
the ruler of the Abhirati paradise. Whoever is reborn there can never fall
back into lower levels of consciousness. Thus all Buddhist believers should
seek to fulfill the promise kept by Aksobhya.
Akuppa
(p): Steadfast—Unshakable—Bất Ðộng.
Akusala
(skt) Akushala (p): Ðiều ác hay Bất Thiện—Ðiều không
lành mạnh (là cội rễ bất thiện) theo sau bởi tham sân si
và những hậu quả khổ đau về sau—Demeritorious—Evil (wrong—bad)
deeds—Unwholesome deeds (anything connected with the unwholesome root
or akasula mula) accompanied by greed, hate or delusion and cause undesirable
karmic results or future suffering.
Akusala-mula
(skt & p): Roots of evil—Bất thiện căn.
Akusala-vitakka:
Tư tưởng bất thiện—Unwholesome thoughts.
Akutila
(p): Straight—Honest—Not crooked—Thẳng thắn—Thành thật—Không
tà vạy.
Akutobhaya
(p): Safe from every direction—An toàn từ mọi phía.
Alabha
(skt): See Bất Khả Ðắc.
Alakshana
(skt): Vô Tướng—Không có tướng trạng hay các dấu hiệu
có thể nhận được—Without marks or recognizable signs—See Vô
Tướng in Vietnamese-English Section.
Alambalambya
(skt): Năng duyên sở duyên hay chủ thể và đối tượng—Mutual
dependence, subject and object.
Alambana
(skt) Arammana (p):
·
Sở Duyên hay đối tượng, tức là cái để dựa vào hay tùy
thuộc vào: Resting or depending upon (object of consciousness).
·
Viễn ly nhất thiết sở duyên (thoát ra ngoài mọi điều kiện):
Free from all conditions (alambavigata).
Alambana-pratyaya
(skt): Sở duyên duyên—A connected circumstance—A co-operating cause.
Alamkarrasura:
Tam muội—Tịnh chiếu minh.
Alara-Kalama:
Nhà tu khổ hạnh mà Thái Tử Cồ Ðàm đã tìm đến đầu
tiên sau khi Ngài rời bỏ cung điện của vua cha để ra đi
tìm đường cứu vớt nhân loại—The recluse to whom the youthful
Prince Gautama first went for spiritual help on leaving his father’s
home to save mankind.
Alasanda:
A lệ tán.
Alatacakra
(skt): Hỏa Luân—Fire circle—Kinh Lăng Già dùng hỏa luân để
diễn tả bản chất ảo hóa của hiện hữu. Một bánh xe hay
một vòng tròn thực sự được nhìn thấy khi một que lửa
quay nhanh theo vòng tròn, nhưng thực ra không có bánh xe mà đấy
chỉ là một ảo ảnh mà thôi—The Lankavatara Sutra uses the fire
circle to illustrate the illusive nature of existence. A real wheel or
circle comes into view when a fire brand is rapidly turned round, but in
reality there is no wheel, being a mere vision.
Alaya:
A lại da thức.
Alaya-vijnana
(skt):
·
Cái tâm chất chứa tất cả: The all-conserving mind.
·
A Lại Da tàng thức (đệ bát thức): The Preconsciousness—Ý
thức căn bản về mọi tồn tại hay ý thức di truyền, nơi
những hạt giống karma lọt vào và gây ra hoạt động tâm
thần—The eighth consciousness—The store-consciousness—The central
or universal consciousness which is the womb or store consciousness (the
storehouse consciousness where all karmic seeds enter and cause all thought
activities).
Alobha:
Vô tham—Greedlessness.
Aloka-sanna
(skt): Perception of light.
Alpecchuh
(skt): Thiểu dục—Small desire—Having little or moderate wishes.
Amalaka:
A ma lặc—Thọ.
Amanapa
Dhamma (p): Bất khả pháp—Unlovely dhamma.
Amaravati
(skt&p): Thành phố Nam Ấn, cách Guntur chừng 16 dặm về
phía tây, trung tâm nghệ thuật Phật giáo Ðại thừa vào những
thế kỷ thứ II và thứ III. Nơi Vua A Dục đã dựng trụ tháp
thờ xá lợi Phật. Ngôi tháp nầy là tháp lớn nhất và nổi
tiếng nhất. Tháp bắt đầu được xây lần đầu tiên trong
thế kỷ thứ hai trước Tây Lịch, và được làm lớn thêm
trong khoảng năm 150 và 200 do những nỗ lực của ngài
Long Thọ. Ngôi tháp nầy lớn hơn ngôi tháp ở Sanchi. Các hàng
lan can đẹp mắt mô tả các cảnh trong cuộc đời Ðức Phật.
Các hoa văn nổi, với sự phối hợp cân xứng một cách tuyệt
mỹ, được xếp vào số tác phẩm nghệ thuật vĩ đại nhất
của Ấn Ðộ. Tháp Amaravati có thể tranh đua với các tháp
Sanchi và Bharhut ở phía bắc về vẻ đẹp nghệ thuật và
tầm cỡ. Giống như các trường phái điêu khắc Mathura và
Gandhara, trường phái Amaravati có thể gây một ảnh hưởng
mạnh mẽ. Các sản phẩm ở đây được mang đến Tích Lan,
vùng đông nam Á, và đã có ảnh hưởng đáng kể trên các
kiểu dáng của địa phương—South Indian city, about 16 miles
from west of Guntur, city of magnificent speciment of Buddhist art near
Madras; in the second and third centuries was an important center for Buddhist
art in which the beginnings of the Mahayana were reflected. Where king
Asoka erected a stupa to contain the relics of the historical Buddha.
The stupa at this place is the largest and most famous. It was first begun
as early as the second century B.C. and was enlarged between 150 and 200
A.D. by the efforts of Nagarjuna. This stupa is larger than the Sanchi
stupa. The beautiful railings depict scenes from the Buddha’s life. The
relief medallions, beautiful balanced in composition, are among the greatest
works of art in India. The Amaravati stupa could well vie in artistic beauty
and grandeur with the sanchi and Bharhut stupas in the North. Like the
Mathura and Gandhara schools of sculpture, the Amaravati school enjoyed
great influence. Its products were brought to Ceylon and South-East Asia
and had a marked effect on the local styles.
Amrita
(skt) Amata (p): Ðạo quả Vô sanh Bất diệt—Immortal—Deathless—Nirvana—Immortality.
Ambapati:
Một quan chức trong thành Tỳ Xá Ly, người đã cúng dường
ngôi tịnh xá cho Ðức Phật và Tăng đoàn—A courtesan in the
city of Vaisali who gave a mansion to the Buddha for the use of the Sangha.
Ambedkar
(skt&p): Bhimrao Ramji (1891-1956). Một trong những cha đẻ của
hiến pháp Ấn Ðộ, người sáng lập phong trào qui y Phật
cho những người hạ đẳng. Người đã cải đạo từ Ấn
giáo sang Phật giáo và lôi kéo hơn 500.000 người khác gia nhập
đạo Phật với mình. Người đã viết quyển Ðức Phật và
Phật pháp làm sách nhập môn cho những ai muốn gia nhập phong
trào của ông—One of the father of the Indian constitution. Founder
a a movement to convert the members of the lowest caste of the Indian social
system to Buddhism. Ambedkar himself was originally a Hindu, converted
publicly to Buddhism in 1956 in a huge ceremony along with 500,000 other
lowest caste people. He was the author of the book titled “The Buddha
and His Dharma” which served as an entrance guide for his followers.
Amidism:
Các môn phái (ở Tàu và Nhật) đặt Ðức Phật A Di Ðà vào
trọng tâm tu tập của môn phái—All schools (of Chinese and Japanese)
that have made Amitabha Buddha the central point of their teaching and
practicing.
Amisa-dana
(skt): Tài thí—Giving of material objects—Giving of goods (flesh,
food, meat, prey, gift, etc).
Amita:
A-Di-Dà—Tên của một vị Phật thần thoại.
Sự thờ phụng Ðức Amitabha chịu ảnh hưởng nặng nề của
Ba Tư, bắt đầu từ những năm đầu công nguyên. A Di Ðà
Phật là Vô Lượng Quang Như Lai và cõi Cực Lạc của Ngài
ở phương Tây. Ngài cũng còn được biết dưới tên Vô Lượng
Thọ (Amitayus), vì sự trường thọ (ayus) của Ngài. Một số
lớn kinh văn dành cho Vô Lượng Quang Phật; cuốn kinh được
biết tới nhiều nhất là Sukhavati-vyuha, Kinh Di Ðà, mô tả
Thiên đàng của Ngài, nguồn gốc và cách cấu tạo của cõi
ấy—The cult of Amitabha shows strong Iranian influence, and began about
the first years of Christain Era. Amitabha is the Buddha of Infinite (Amita)
Light (abha) and his kingdom is in the West. He is known as Amitayus, because
his life-span (ayuh) is infinite (amita). A great number of texts are devoted
to Amitabha. The best known among them is the Sukhavati-vyuha, the Array
of the Happy Land, which describes his Paradise, its origin and structure.
Vô Lượng Quang và Vô Lượng Thọ Phật. Ðức Phật chủ trì
Tây phương Cực Lạc. Ngài là đối tượng thờ cúng và tu
tập của các phái Tịnh độ ở Tàu và Nhật. Ngài thường
ngồi ở giữa liên đài ám chỉ sự thanh tịnh. Ngài thường
xuất hiện cùng với bên phải là Ðại thế chí và bên trái
là Quán Thế AÂm (Phật A Di Ðà ngồi còn hai vị Bồ
tát thì đứng)—Name of a mythical Buddha—The Buddha of Infinite
Light and Infinite Life—The presiding Buddha of the Western Paradise
worshipped in Pure Land Buddhism. Most often he is seated in the middle
of a lotus blossom, symbol of purity. He often appears together with Avalokitesvara
on his left hand and Mahasthamaprapta on his right hand (Amitabha is seated
and the two bodhisattvas stand).
**
For more information, please see A Di Ðà in Vietnamese-English Section,
and Amitabha in English-Vietnamese Section.
Amitabha:
A Di Ðà Phật—The Buddha of Infinite Light—The Buddha of Infinite
Life—See Amita.
Amitabha-Buddha
(skt): See Amita.
Amitabha
Sutra (Skt): Kinh của Ðức Phật A Di Ðà—Một trong ba bộ kinh
quan trọng trong trường phái Tịnh Ðộ—Sutra of the Buddha Amitabha—One
of the three sutras that form the doctrinal basis for the Pure Land school.
Amitabha-Vyuha-Sutra:
Vô Lượng Thọ Kinh—Sutra of Infinite Life.
Amitadhvaga-Buddha:
Vô Lượng Tràng Phật.
Amitayudhyana-Sutra
(skt): Kinh Quán Vô Lượng Thọ. Một trong ba bộ kinh lớn của
môn phái Tịnh Ðộ—Sutra on the contemplation of the Buddha or reciting
the name of Amitayus (Amitabha) Buddha, the Buddha of Boundless Life. One
of the three doctrinal basis of the Pure Land school.
Amitayus
(skt): Vô Lượng Thọ Phật—Ðức Phật A Di Ðà ngồi trên
tay cầm chiếc bình đựng mật hoa bất tử—Amitabha Buddha
sitting with a vessel of nectar of immortality in his hands—See A Di
Ðà.
Amitayus-Dhyana-sutra:
Quán Vô Lượng Thọ Phật Kinh.
Amogha:
A Mục Khư—Bất không.
Amoghasiddhi
(skt): Ly Bố Úy Như Lai—Nguời thực hiện mục đích không
sợ hãi. Một trong năm vị Phật siêu việt, mà thế gian Maitreya
và Bồ Tát siêu việt đều phải theo—One whose achievement
is not in vain, who unerringly achieves his goal. One of the five transcendent
Budhhas. With him are associated the earthly Maitreya Buddha and the transcendental
bodhisatva Vishvapani.
Amoghavajra:
A mục khư bạt triết la—Bất không kim cang—See Bất Không
(2).
Amra:
Nan phân biệt—Am-ma-la—Xoài—Mango.
Amrapalika:
Am-la-quả Nữ. Âmra—Vijnana: Thanh tịnh thức.
Amrita
(skt) Amata (p): A mật
ri
đa—Cam lộ—Bất tử bửu—Sweet dew—Nectar—Immortal—Deathless—Spiritual
liquor—World of immortality—Heaven—Eternity—Nirvana.
Amrtodana
(skt): Cam Lộ Vương—Cha của A Nậu Lâu Ðà—Father of Anuruddha.
Anabhasa
(skt): Không có hình ảnh hay không có bóng dáng, tức là vượt
khỏi phạm vi của các giác quan—Imageless or shadowless, i.e.
beyond the reach of the sense—See Nirabhasa in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Anabhinirvritti
(skt): Vô sinh khởi—Not rising.
Anabhoga
(skt): Vô công dụng hay không có mục đích, đối lại với
gia hành—Purposeless—Effortless, or unaware of conscious striving,
in contrast with effortful life.
Anagami
(p) Anagamin (skt): A Na Hàm—Bất Lai.
Người đã giải thoát khỏi năm ràng buộc đầu tiên là tin
vào cái ngã, nghi ngờ, chấp trước vào nghi lễ cúng kiến,
ghen ghét và thù oán. A na hàm là bậc không còn tái sanh vào
thế giới Ta bà nầy nữa—Non (never)-returner. Those who are free
from the first five fetters of believing ego, doubt, clinging to rites
and rules, sensual appetite, and resentment. One who is never again reborn
in this world.
Quả vị thứ ba trong tứ Thánh quả—Trạng thái không còn
trở lại nữa, quả vị thứ ba trong bốn quả vị của người
tu Phật giáo—Người đắc quả vị nầy thì sau khi nhập
diệt, không còn trở lại tái sanh trong cõi trần, mà tái sanh
vào cõi trời vô sắc cao nhứt và sau đó đạt được Thánh
quả A La Hán—Never Returner—Third of the four stages on the Path,
the state which is not subject to returning—The Anagami does not return
to the earth after his death, but is reborn in the highest formless heaven
and there attains arhatship—A Na Hàm—Bất Lai—See Tứ Thánh Quả
(B) (3) Vietnamese-English Section.
Anagarika
(p): Người thoát ly gia đình, nhưng không theo Tăng đoàn
Phật giáo. Vào thời Ðức Phật ở Ấn độ có vô số
nhóm Anagarika mà Sangha chỉ là một—A homeless one—One who enters
the homeless life without formally entering the Sangha. At the time of
the Buddha, in India there existed numerous groups of Anagarika, among
which Sangha was only one of them.
Anagata:
Vị lai—The future.
Anagata
addhana (p): The future.
Anahata
chakra (p) Cakra (skt): Ðiểm nằm trong vùng tim, nơi cai quản
trái tim—Anahata Cakra lies in the heart region, which controls the
heart.
Anahata-Sabda:
(skt) Anahata-Shabda (p): AÂm thanh huyền bí, chỉ có thể nhận
biết khi thiền định đã tiến bộ. Ðôi khi người ta dùng
âm OM như một âm thanh huyền bí—A mystic sound which can be perceived
during the advanced stage of practicing meditation or at a certain stage
of spiritual development. Sometimes OM is also referred to as a mystic
sound.
Ananasukha
(p): Hạnh phúc không nợ nần.
Ananda
(skt):
Name of the Buddha’s half brother—Tên của ngưới anh em cùng
cha khác mẹ với Phật.
Name of the second Indian Patriarch—Tên của vị Tổ thứ hai dòng
Thiền Ấn Ðộ.
Enjoyment—Happiness—Joy—Sung sướng—Hạnh phúc.
Name of one of the ten Buddha’s great disciples—Among the Buddha’s
ten senior disciples, Ananda was the most handsome, clever, strong and
excellence in memory. He was known as “The Most Knowledgeable.” But
unfortunate incident happened to him. One day, Ananda was making his begging
round in a village with alms bowl in hand. He saw a young woman fetching
water from a well. So he begged her for some water to drink. From her dress,
he knew that she belonged to the inferior Sudra caste, but he did not despise
her. The girl name was Matangi, though of low caste, was as beautiful as
flowers. As she saw Ananda begging for water, she offered him a bucket
of pure water. At the same time, she glanced at Ananda’s handsome appearance.
Instantaneously, she had developed a passion for Ananda. Ananda paid no
intention to Matangi’s beauty. After drinking the water, he thanked her
and departed. By this time, Matangi was totally possessed because she had
never seen any Bhiksu as handsome as Ananda. From that day onwards, Matangi
was love-sick just thinking of Ananda everyday. She lost the sparkle in
her beautiful looks and got thinner and thinner. After repeatedly questioned
by the mother, she revealed: “I must be married to Ananda.” Her mother
said: “Ananda is the Buddha’s disciple, who has given up the five desires.
What can I do?” But seeing that Matangi got thinner and thinner by the
day, she was very worried. So the mother and daughter had an intimate talk
after which they decided to learn the esoteric dharani (secret incantations
of sorcery) in order to cast a spell on Ananda. At that time, the Buddha
and his disciples were invited into the King’s Palace by King Prasenjit,
but Ananda missed that party for the mass offering. That day, Ananda went
on his own begging round. He happened to arrive at Matangi’s house. When
she saw the person of her dreams, she was overcome with joy. While she
prepared some food for the offering, she started to chan the dharani. The
dharani was effective. Although Ananda was a practicing Bhiksu, he succumbed
to the spell and lost control of himself. Unknowingly, he followed Matangi
into the inner chamber. Just as Ananda lost his self-control and was about
to be seduced by Matangi, the Buddha was aware that Ananda had run into
the mara’s trap. He bad good-bye to King Prasenjit and hurried back to
the vihara with his disciples. The Buddha sat cross-legged in a lotus position
and pronounced the Surangama Dharani which could be able to break the dharani
of Matangi. While Ananda was intoxicated by the spell and was about to
violate the precept, a ray of Buddha’s light descended from the heavens
and shone on the bodies of Ananda and Matangi. Both were aroused from their
daze. With the good prevailing over the evil, they quickly came to their
senses. Ananda, who had almost breached the basic precept, was so ashamed
that he held his head in his hands, crying painfully. After Matangi was
bathed in the Buddha’s light, she was deeply remorseful. She and Ananda
walked together to the front of the Buddha and begged for repentance. Ananda,
prostrating himself on the ground crying, could not raise his head. The
kind Buddha forgave Ananda and caressed the top of his head to give him
empowerment. The Buddha then delivered the "Surangama Sutra” which taught
people how to attain Buddhahood by the practicing of meditation. Later,
Matangi was also ordained. She applied herself so diligently to her practice
that she quickly attained Arhanship—Tên của một trong mười vị
đại đệ tử của Phật—Ông là một trong mười đại đệ
tử của đức Phật. A Nan Ðà trẻ tuổi, thông minh và trí
nhớ tuyệt luân, nên được gọi là “Ðệ Nhất Uyên Bác”
(Ða Văn Ðệ Nhất). Nhưng chuyện bất hạnh lại phát sinh
từ A Nan Ðà. Một hôm, A Nan Ðà ôm bát đi khất thực, đến
một thôn nhỏ, thấy một cô gái trẻ đang múc nước giếng,
bèn xin bố thí nước uống. Nhìn cách ăn mặc, A Nan biết
là cô gái thuộc đẳng cấp tiện dân (thủ đà la) nhưng không
hề có ý xem thường. Người con gái này tên là Ma Ðăng Già,
tuy là tiện dân nhưng mặt đẹp như hoa. Cô gái thấy A Nan
xin nước, bèn cúng dường một bình nước sạch, đồng thời
ngẫn ngơ lén nhìn tướng mạo đẹp trai của A Nan, liền sanh
lòng yêu thương. A Nan không có ý thưởng thức sắc đẹp
của cô gái, uống xong liền cám ơn rồi đi. Lúc này cô gái
như người mất hồn, lại như người trúng độc. Bởi vì
cô chưa từng nhìn thấy một vị Tỳ kheo nào tuấn tú như
A Nan. Từ hôm đó, Ma Ðăng Già tương tư, ngày ngày tưởng
nhớ A Nan, mặt mày ủ dột, ngày càng gầy ốm. Người mẹ
thấy vậy bèn hạch hỏi mãi mới biết nguồn cơn. Ma Ðăng
Già nói: “Con nhất định phải gả làm vợ cho A Nan.
Mẹ nàng nói: “A Nan là đệ tử của Paht, đã đoạn trừ
ngũ dục, bảo mẹ phải làm sao đây?” Nhưng nhìn thấy con
gái ngày càng gầy yếu lòng bà mẹ xót xa, bèn bàn nhau học
bùa chú để làm mê muội A Nan. Mấy hôm sau đó, khi Ðức
Phật nhận lời mời của vua Ba Tư Nặc đến cung điện nhà
vua, thì A Nan không theo được để dự lễ trai Tăng lần đó.
Một hôm A Nan ôm bát đi khất thực, tình cờ đến ngay trước
nhà của Ma Ðăng Già. Cô gái nhìn thấy người trong mộng,
vui mừng khôn xiết, một mặt chuẩn bị đồ ăn cúng dường,
mặt khác nàng thầm đọc thần chú. Bùa chú này quả nhiên
linh nghiệm. A Nan tuy là một Tỳ kheo tu hành, nhưng vẫn phải
chào thua, không tự chế, không biết là đã đi vào trong buồng
của Ma Ðăng Già tự lúc nào. Ðúng vào lúc A Nan mất
tự chủ và bị Ma Ðăng Già mê hoặc. Phật biết được A
Nan đang gặp ma chướng, nên Ngài xin giã từ vua Ba Tư Nặc
để trở về tịnh xá. Về đến tịnh xá, Ðức Phật ngồi
thiền tĩnh tọa và niệm thần chú Lăng Nghiêm để phá trừ
bùa chú của Ma Ðăng Già. Ðúng khi A Nan đang bị say dại và
sắp sửa phá giới thì một ánh Phật quang từ trên chiếu
xuống trên thân thể cùa A Nan và Ma Ðăng Già, cả hai chợt
tỉnh. Cuối cùng thì chánh đã thắng tà, cả hai nhanh chóng
khôi phục lại lý trí, đặc biệt là A Nan, suýt chút nữa
là đã phá giới căn bản, cảm thấy hổ thẹn kêu khóc. Ma
Ðăng Già được tắm mình trong ánh Phật quang nên rất hối
hận đã làm chuyện quấy. Hai người cùng đến trước Phật,
mong sám hối. A Nan dập đầu khóc, không ngẩng lên được.
Ðức Phật từ bi đã dung thứ cho A Nan, xoa đầu an ủi, đồng
thời Phật tuyên đọc bộ kinh “Ðại Phật Ðảnh Thủ Lăng
Nghiêm” dạy người tu thiền định thành Phật đạo. Về
sau Ma Ðăng Già cũng xin xuất gia, tinh tấn tu hành và nhanh
chóng chứng quả A La Hán.
**
For more information, please see A-Nan-Ðà in Vietnamese-English Section.
Anangana
(p): Vô uế—Without blemishes.
Anantarya
(skt): See Vô Gián Nghiệp.
Anantasavara-usnisa
(p): Phật đảnh Vô Biên AÂm.
Anantat:
Vô biện—Vô lượng.
Anantatcharitra:
Vô biên hạnh Bồ Tát.
Anantatvikramin:
Vô lượng lực Bồ Tát.
Anantava
loko (p) Thế giới vô biên—The world is infinite.
Anapana
(skt): A Na Ba Na—Hơi thở ra vô—Exhaling and Inhaling.
Anapanasati
(p) Anapraan-smrti (skt): Thiền sổ tức—Ðếm hơi thở.
Chú tâm và tỉnh thức hơi thở vào và thở ra với mục đích
làm cho tinh thần yên tĩnh và nhắc nhở chúng ta quay vào với
chính mình. Mục đích của lối thực tập nầy giúp ngăn chận
tâm viên ý mã hầu đạt tới định tĩnh. Tuy nhiên, người
tu tập luôn nên nhớ không nên tìm cách điều tiết hơi thở—Mindfulness
of in-and-out breathing (a form of meditation)—Mindfulness of the Breath
(breathing)—Breathwatching—To watch your breathing-in and breathing-out.
This will remind us to come back to our own person; that is to go inward
rather than outward. The goal of this meditation is to stop the wandering
mind in order to attain concentration. However, the cultivator should always
remember that breathing is not regulated in this practice.
Anapatrapya
(skt): Lack of reserve—Non-bashfulness, one of the upaklesa or secondary
hindrances—See Ngũ Chướng.
Anapranansmrti
(skt): Mindfulness of breathing or mindfulness on the in-and-out breathing—Thiền
sổ tức.
**For
more information, please see Anapana-sati in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Anariyapariyesana
(p): Phi Thánh cầu—The unariyan quest.
Anasrava
(skt): Vô lậu—Without leakage—Faultless—Unconditioned—See Asrava
in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section, and Tứ Hữu Lậu in Vietnamese-English
Section.
Anatavirya:
Vô lượng tinh tấn Phật.
Anatana-samyak-sambodhi:
Enlightenement.
Anathapindada
(skt) Anathapindika (p): Cấp cô độc, một trong những đệ
tử của Phật, tên thật là Sadatta, người cho người nghèo
bánh và đồ ăn, người nuôi nấng những kẻ cô độc, sống
vào thời của Ðức Phật Thích Ca và là một trong những đệ
tử tại gia nổi tiếng của Phật. Ông đã dùng số tiền
lớn để mua vườn Kỳ Ðà xây tịnh xá cho Phật và Tăng
đoàn, nơi đã trở thành chốn an dưỡng của Phật trong mùa
kiết hạ an cư—One of the Buddha’s disciples. His real name is
Sadatta, the giver of cakes or food to the poor, the feeder of forlorn,
who lived at the time of the Sakyamuni Buddha, was one of the Buddha’s
most renowned lay folowers. He spent a great deal of money to acquire the
Jetavana Grove, where he had built a monastery for the Buddha and his order.
This place also became the preferred rainy season retreat of the Buddha.
Anathapindika-Vihara:
Cấp cô độc viên.
Anatman
(skt) Anatta (p): Không có linh hồn—Vô ngã hay tính vô ngã.
Một trong những học thuyết trọng tâm của đạo Phật. Nó
phủ định cái ngã bên trong một cá nhân theo nghĩa bất tử,
bất diệt, duy nhất và độc lập—No-Soul—No-Self—Nonself—Not
self—Not spiritual—Without self—No self—Destitute of spirit or
self—Something different from spirit or soul—One of the central teachings
of Buddhism; it says that no self exists in the sense of a permanent, eternal,
integral and independent substance within an individual existent.
Anatta
(skt): Non-ego—Impersonality—Vô ngã (không có bản ngã hay thuộc
tính vĩnh hằng, vì vạn sự vạn vật đều phải nương nhau
mà có).
Anatthasamhita
(p): Danh từ vô bổ.
Anavabodha
(skt): Bất giác—Not knowing—Unknowledge—Không ý thức, không
tỉnh giác hay mê muội trong từng ý niệm—See Bất Giác in
Vietnamese-English Section.
Anavajjasukha
(p): Hạnh phúc không bị khiển trách.
Anavapta
(skt): Name of a dragon and of a lake.
Anavarana
(skt): Không bị chướng ngại—Unobstructed.
Anavatapta:
A nậu đạt trì—Long vương trì.
Anavattidhamma
(p): Bất thối pháp—Not liable to return to a lower life.
Anda
(p): An egg—Trứng.
Andaja
(skt): Tứ sanh lục đạo—trong lục đạo có bốn loại tái
sanh—Four kinds of birth by which the beings of the six modes of existence:
(C)
Thai sanh (gồm con người và những động vật có vú): Jarayuja—Born
alive (humans and mammals).
(D)
Noãn sanh (gồm chim và loài bò sát): Andaja—Oviparous or born
of an egg (egg-born such as birds, serpents and reptiles).
(E)
Thấp sanh (cá và trùng): Samsvedaja—Moisture or water born (fish
and worms).
(F)
Hóa sanh (gồm các vị trời cũng như ngạ quỷ và địa ngục—Sanh
bằng nghiệp lực): Aupapaduka—Born by metamorphosis, not by a mother
but rather through the power of karma alone (devas, pretas, and hell beings).
Andjali:
Hiệp chưởng—Hiệp trảo.
Anekapariyaya
(p): Vô lượng phương tiện—In various ways.
Anga
(skt):
·
Chi: A limb of the body—Tay chân.
·
See Thập Nhị Ðại Thừa Kinh in Vietnamese-English Section.
·
Tên của một trong 16 nước thời cổ Ấn Ðộ: Name of one of
the 16 great countries in ancient India.
Angada
(p): Bracelet for arm—Vòng đeo tay.
Angajata
(p): The male or female organ—Bộ phận sinh dục nam hay nữ.
Angana
(p):
An open space—Khoảng không gian trống trải.
