Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
Ch
Cha:
Father.
Cha
Chú: Father and uncle.
Cha
Con: Father and child.
Cha
Đở Đầu: Godfather.
Cha
Ghẻ: Stepfather.
Cha
Mẹ: Parents.
Cha
Truyền Con Nối: heredity.
Chà
Đạp: To trample.
Chạm
Mặt: Pre-engagement (ceremony).
Chan
Chứa: Overflowing—Plentiful—Abundant—Absorbing.
Chán
Đời: To be tired of this world.
Chán
Ghét: To dislike.
Chán
Nãn: Discouraged—Depressed—Despondent.
Chán
Ngán: To grow weary.
Chán
Ta Bà Nên Tìm Vui Tịnh Độ: To be tired of the Saha world, to seek
the happiness in the Pure Land.
Chánh:
1)
Đúng: Right—Proper—Correct—Just.
2)
Chánh Yếu: Chief—Principal.
3)
Chính Xác: Exact.
4)
Chánh Nguyệt: Tháng giêng—The first month.
Chánh
Án: Presiding judge.
Chánh
Báo: Thân Độ—Làm con người hiện tại, tốt hay xấu, tùy
thuộc vào kết quả của nghiệp đời trước, như phải giữ
căn bản ngũ giới nếu muốn tái sanh trở lại làm người—One’s
body—Being the resultant person, good or bad, depends on or results
from former karma—Direct retribution of the individual’s previous existence,
such as being born as a man is the result of keeping the five basic commandments
for being reborn as a man.
**
For more information, please see Thân Độ
and Nhị Báo.
Chánh
Báo Y Báo: Giáo pháp của Phật chủ trương chánh báo và y
báo hay tất cả thân thể và sở trụ của chúng sanh đều
do tâm của họ biến hiện—Buddhist doctrine believes that direct
retribution of individual’s previous existence and the dependent condition
or environment created by the beings’ minds.
1)
See Chánh Báo.
2)
See Y Báo.
Chánh
Biến Giác: Samyak-sambuddha (skt)—See Chánh Biến Tri.
Chánh
Biến Tri: Samyaksambuddha (skt)—Chánh Biến Giác—Chánh Đẳng
Chánh Giác—Chánh Tận Giác—Phổ giác nhứt thiết pháp (biết
rộng và biết đúng về tất cả chư pháp)—Correct equal or
universal enlightenment—Completely enlightened—The universal knowledge
of a Buddha.
Chánh
Biến Tri Hải: Biển phổ giác hay biển tri thức của chư Phật—The
ocean of omniscience (universal knowledge of a Buddha).
Chánh
Cần: Right effort.
Chánh
Chủ Khảo: Chairman of the examining board.
Chánh
Đáng: Righteousness.
Chánh
Đẳng Chánh Giác: A Nậu Đa La Tam Miệu Tam Bồ Đề—Perfect
universal enlightenment, knowledge, or understanding—Supreme or perfect
enlightenment (Anuttara-samyak-sambodhi—A Nậu đa la tam miệu Tam
bồ đề)—See Chánh Biến tri.
**
For more information, please see
Chánh Biến Tri.
Chánh
Đẳng Giác: Samyakbuddhi (bodhi) Chánh trí vô thượng của
Phật (trí giác biết các pháp không sai lệch)—Correct universal
perfect enlightenment—The perfect universal wisdom of a Buddha.
**
For more information, please see
Chánh Biến Tri.
Chánh
Địa Bộ: Mahisasakah (skt)—See Hóa Địa Bộ.
Chánh
Điện: The Main Hall—Buddha hall—Shrine.
Chánh
Định: Samyak-samadhi (skt).
·
Tâm cố định và không bị khuấy rối. Giai đoạn cuối cùng
trong Bát Thánh Đạo: Right concentration or abstraction so that becomes
vacant and receptive—The mind fixed and undisturbed—The last link of
the Eightfold Path.
·
Chánh Định là yếu tố kỷ luật tinh thần cuối cùng dẫn
đến Tứ Thiền hay bốn giai đoạn của Thiền: Right Concentration
is the last mental discipline that leads to the four stages of jhana—See
Tứ Thiền.
**
For more information, please see Bát
Chánh Đạo.
Chánh
Định Lực: Samadhibhala (skt)—Định lực của tâm hay định
lực thiền giúp ta không lầm lẫn cũng như dong ruỗi—The
power of concentration of mind or meditation which helps destroying confused
or wandering thoughts.
Chánh
Định Nghiệp: Thuận theo 18 lời nguyện của Phật A Di Đà
và cõi Tây Phương Cực Lạc mà nhất tâm chuyên niệm hồng
danh của Ngài—Concentration upon the eighteen vows of Amitabha and
the Western Paradise, in repeating the name of Amitabha.
Chánh
Đương Nhâm Ma Thời: Just at such and such an hour.
Chánh
Giác: Sambodhi (skt)—Tam Bồ Đề—Thực trí của Như Lai hay
giác trí chân chánh về chư pháp—The wisdom or omniscience of
a Buddha.
Chánh
Giáo:
1)
Giáo dục chánh trị: Political teaching—Governmental education.
2)
Chánh trị và tôn giáo: Politics and religion.
Chánh
Giới: Correct rules (precepts).
Chánh
Hạnh:
1)
Right conduct.
2)
Chánh hạnh nơi thân là một trong những cửa ngõ quan trọng
đi vào đại giác, vì nhờ đó mà tam nghiệp hằng thanh tịnh—Right
conduct of the actions of the body is one of the most important entrances
to the great enlightenment; for with it, the three kinds of behavior are
pure.
Chánh
Hạnh Kinh: Phật Thuyết A Hàm Chánh Hạnh Kinh—Kinh Đức Phật
dạy về chánh hạnh nơi thân—The sutra in which the Buddha taught
about right deeds of the body.
Chánh
Kiến: Samyagdrsti (skt).
(A)
Nghĩa của Chánh Kiến—The meanings of Right Understanding—Hiểu
được bốn sự thật cao quí. Sự hiểu biết nầy là
trí tuệ cao cả nhất nhìn thấy sự thật tối hậu, nghĩa
là thấy sự vật đúng là như thế. Đây là giai đoạn đầu
tiên trong Bát Thánh đạo—Right understanding, right views, or knowledge
of the four noble truth. This understanding is the highest wisdom which
sees the Ultimate Reality. That is to say to see things as they are—Understanding
the four noble truths, the first of the eightfold noble path.
(B)
Phân loại Chánh Kiến—Categories of Right Understanding—Theo Tiến
Sĩ K. Sri. Dhammananda trong Những Hạt Ngọc Trí Tuệ Phật Giáo,
có hai loại Chánh Kiến—According to Dr. K. Sri. Dhammananda in
the Gems of Buddhism Wisdom, there are two sorts of understanding:
1)
Phàm Kiến: Kiến thức về một sự tích lũy của trí nhớ—an
accumulated of memory, an intellectual grasping of a subject according
to certain given data.
2)
Thánh Kiến: Hiểu biết thật và sâu xa, hay thâm nhập, nghĩa
là nhìn sự vật đúng bản chất của nó, chứ không theo tên
hay nhãn hiệu bề ngoài. Sự thâm nhập nầy chỉ xãy ra khi
tâm ta đã gột rữa hết những bất tịnh và đã hoàn toàn
phát triển qua thiền định—Real deep understanding, a penetration
or an intellectual seeing a thing in its true nature, without name and
external label. This penetration is possible only when the mind is
free from all impurities and is fully developed through meditation.
**
For more information, please see Bát
Chánh Đạo.
Chánh
Kỵ: The day of decease.
Chánh
Lượng Bộ: Sammatiya or Sammitiya (skt)—Một trong 18 bộ của
trường phái Tiểu Thừa. Pháp của phái bộ nầy là chánh
lượng hay đúng y với Phật pháp nguyên thủy không sai lệch.
Ba trăm năm sau ngày Phật nhập niết bàn thì bốn phái Độc
Tử Bộ được thành lập, trong đó Chánh Lượng Bộ là bộ
thứ ba—One of the 18 sects of early Hinayana. The school of correct
measures, or correct evaluation. Three hundred years after the Buddha’s
nirvana it is said that from the Vatsiputriyah school four divisions were
formed, of which this was the third.
Chánh
Mạng: Cuộc sống đúng đắn của hàng tu sĩ là khất thực.
Làm việc hay làm thương mại là tà mệnh—Right livelihood—The
right livelihood for a monk is to beg for food. To work for a living or
to do worldly business is an improper life.
(A)
Bỏ lối sống sai trái, gây đau khổ cho người—Abandon wrong
ways of living which bring harm and suffering to others:
·
Buôn súng ống và vũ khí: Selling arms and lethal weapons.
·
Buôn bán súc vật để hạ thịt: Selling animals for slaughter.
·
Buôn bán nô lệ: Dealing in slaves.
·
Buôn bán những thức uống có chất cay độc: Selling intoxicating
and/or poisonous drinks.
(B)
Nên sống bằng những nghề nghiệp lương thiện, không làm
hại mình hại người: One should live by an honest profession that
is free from harm to self anf others.
Chánh
Môn: Main gate.
Chánh
Nghiệp: Samyakkarmanta (skt)—Hành động đúng, tránh làm việc
ác, thanh tịnh thân là giai đoạn thứ tư trong Bát Thánh Đạo—Right
action, avoiding all wrong, purity of body, the fourth of the eightfold
noble path.
(A)
Không nên làm (Nên tránh)—Not to do or avoid:
·
Không sát sanh: Abstaining from taking life.
·
Không trộm cắp: Abstaining from taking what is not given.
·
Không tà dâm: Abstaining from carnal indulgence or illicit sexual indulgence.
(B)
Nên làm—Should do:
·
Nên trau dồi từ bi: Cultivate compassion.
·
Chỉ lấy khi được cho: Take only things that are given.
·
Sống thanh tịnh và trong sạch: Living pure and chaste.
Chánh
Ngữ: Samyagvak (skt)—Nói đúng là giai đoạn thứ ba trong Bát
Thánh đạo—Right speech, the third of the eightfold noble path.
(A)
Không nói—Don’t speak the following:
·
Nói đúng là không nói xấu phỉ báng vu khống và nói năng
có thể mang lại sân hận, thù oán, chia rẽ và bất hòa giữa
cá nhân và các đoàn thể: Abstaining from backbiting slander and
talk that may bring about hatred, enmity, disunity and disharmony among
individuals or groups of people.
·
Không nói dối: Abstaining from lying.
·
Không lạm dụng nhàn đàm hý luận: Abstaining from abuse and idle
talk.
·
Không nói lời cộc cằn thô lỗ, thiếu lễ độ, hiểm độc
và những lời sỉ nhục: Abstaining from harsh, rude, impolite, malicious
language.
·
Không nói lời bừa bãi: Abstaining from careless words.
(B)
Nói—Do speak the following:
·
Nói điều chân thật: To speak the truth.
·
Nói bằng lời dịu dàng thân hữu và nhân đức: Utilize words
that are soft, friendly and benevolent.
·
Dùng lời vui vẻ lịch sự, có ý nghĩa và có lợi ích: Utilize
words that are pleasant, gentle, meaningful and useful.
·
Nói đúng lúc đúng chỗ: Speak at the right time and place.
(A)
Nếu không cần nói, hay không nói được điều lợi ích, thì
Đức Phật khuyên chúng ta nên giữ im lặng, vì đây là sự
im lặng cao thượng: If not necessary, or if one cannot say something
useful, the Buddha advised people to keep silent. This is a noble silence.
**
For more information, please see Bát
Chánh Đạo.
Chánh
Nhân Phật Tánh: The Buddha-nature or Bhutatathata.
**
For more information, please see Duyên
Nhân Phật Tánh.
Chánh
Nhựt: The day of a funeral.
Chánh
Niệm: Sammasati (p)—Samyaksmrti (skt)— Right mindfulness—Chánh
niệm là nhớ đúng nghĩ đúng là giai đoạn thứ bảy trong
Bát Thánh đạo. Nhìn vào hay quán vào thân tâm để luôn tỉnh
thức. Chánh niệm có nghĩa là lìa mọi phân biệt mà niệm
thực tính của chư pháp. Theo Bát Chánh Đạo, chánh niệm là
“Nhất Tâm.”—Right remembrance, the seventh of the eightfold noble
path, means remembering correctly and thinking correctly. The looking or
contemplating on the body and the spirit in such a way as to remain ardent,
self-possessed and mindful. Right remembrance means looking on the body
and spirit in such a way as to remain ardent, self-possessed and mindful,
having overcome both hankering and dejection. According to the eightfold
noble path, right mindfulness means the one-pointedness of the mind.
·
Nơi thân tỉnh thức bằng cách thực tập tập trung vào hơi
thở: Be attentive to the activities of the body with the practice of
concentration on breathing.
·
Nơi cảm thọ tỉnh thức bằng cách quán sát sự đến đi
trong ta của tất cả mọi hình thức của cảm thọ, vui, buồn,
trung tính: Be aware of all forms of feelings and sensations, pleasant,
unpleasant, and neutral, by contemplating their appearance and disappearance
within oneself.
·
Nơi những hoạt động của tâm tỉnh thức bằng cách xem coi
tâm ta có chứa chấp dục vọng, sân hận, lừa dối, xao lãng,
hay tập trung: Be aware whether one’s mind is lustful, hatred, deluded,
distracted or concentrated.
·
Nơi vạn pháp tỉnh thức bằng cách quán sát bản chất vô
thường của chúng từ sanh trụ dị diệt để tận diệt chấp
trước và luyến ái: Contemplate the impermanence of all things from
arise, stay, change and decay to eliminate attachment.
Chánh
Niệm Và Tỉnh Giác: Sati ca sampajananan ca (p)—Mindfulness and
clear awareness (clarity of awareness).
Chánh
Niệm Và Tỉnh Thức: Mindfulness and awareness—See Chánh Niệm,
and Tỉnh Thức.
Chánh
Pháp: Saddharma (skt)—Saddhamma (p)—Chánh Pháp Thọ—Correct Doctrine
of the Buddha—Right method—The period of correct Dharma—Chánh Pháp
còn là phương pháp đúng, thường được dùng để chỉ Bát
Chánh Đạo—Correct (right or true) doctrine of the Buddha also means
the right method, is often used as a name for the Noble Eightfold Path.
(I)
Nghĩa của “Chánh Pháp”—The meanings of “Saddharma”:
1)
Chánh pháp là giai đoạn kéo dài 500 năm (có người nói 1.000
năm) sau ngày Phật nhập diệt. Tuy Phật đã nhập diệt, nhưng
pháp nghi giới luật của Ngài dạy và để lại vẫn còn vững
chắc. Hơn nữa, trong giai đoạn nầy chúng sanh nghiệp nhẹ
tâm thuần, nên có nhiều có tới 80 đến 90 phần trăm người
nghe pháp tu hành đắc quả. Nghĩa là có người hành trì chân
chánh và có người tu chứng. Trong Kinh Lăng Già, Đức Phật
nói: “Này Mahamati! Khi Chánh Pháp được hiểu thì sẽ không
có sự gián đoạn của dòng giống Phật.”—True dharma—The
period of Correct Law (Correct Doctrine of the Buddha) —The perfect age
of dharma—The Proper Dharma Age—The real period of Buddhism which lasted
500 years (some says 1,000 years) after the death of the Buddha (entered
the Maha-Nirvana). Although the Buddha was no longer in existence, His
Dharma and precepts were still properly practiced and upheld. Furthermore,
there would be many Buddhists who had light karma and their mind
were intrinsically good, therefore, many of them would attain enlightenment
in their cultivation. From eighty to ninety out of one hundred cultivators
would attain enlightenment. That is to say there were true and genuine
practitioners who attained enlightenment. In the Lankavatara Sutra, the
Buddha said: “Mahamati! When the right doctrine is comprehended, there
will be no discontinuation of the Buddha-family.”
2)
Trong Kinh Ma Ha Ma Gia, Đức Phật có tiên đoán rằng sau khi
Ngài nhập Niết Bàn rồi thì—In the Mahamaya Sutra, the Buddha
prophesied that after He entered the Maha-Nirvana:
·
Một trăm năm sau, có Tỳ Kheo Ưu Ba Cúc Đa, đủ biện tài
thuyết pháp như Phú Lâu Na, độ được vô lượng chúng sanh:
One hundred years later, there will be a Bhikshu named Upagupta (see Hai
Mươi Tám Tổ Ấn Độ (4)) who will have the complete ability
to speak, elucidate, and clarify the Dharma similar to Purna Maitrayaniputtra.
He will aid and rescue infinite sentient beings.
·
Một trăm năm sau đó (tức là hai trăm năm sau khi Phật nhập
diệt), có Tỳ Kheo Thi La Nan Đà, khéo nói pháp yếu, độ được
mười hai triệu người trong châu Diêm Phù Đề: In the following
one hundred years (two hundred years after the Buddha’s Maha-Nirvana),
there will be a Bhikshu named Silananda, able to speak the crucial Dharma
discerningly and will aid and save twelve million beings in this Jambudvipa
continent (the earth).
·
Một trăm năm kế đó (tức là ba trăm năm sau khi Phật nhập
diệt), có Tỳ Kheo Thanh Liên Hoa Nhãn, thuyết pháp độ được
nửa triệu người: In the following one hundred years (or three hundred
years after the Buddha’s Maha-Nirvana), there will be a Bhikshu named
Hsin-Lien-Hua-Ran, who will speak the Dharma to aid and save five hundred
thousand beings.
·
Một trăm năm kế nữa (tứ bốn trăm năm sau khi Phật nhập
diệt), có Tỳ Kheo Ngưu Khẩu thuyết pháp độ được một
vạn người: One hundred years after Hsin-Lien-Hua-Ran (four hundred
years after the Buddha’s Maha-Nirvana), there will be a Bhikshu named
Niu-k’ou, who will speak the Dharma and rescue ten thousand beings.
·
Một trăm năm kế tiếp đó (tức 500 năm sau ngày Phật nhập
diệt), có Tỳ Kheo Bảo Thiên thuyết pháp độ được hai vạn
người và khiến cho vô số chúng sanh phát tâm vô thượng
Bồ Đề. Sau đó thì thời kỳ Chánh Pháp sẽ chấm dứt: One
hundred years after Niu-K’ou (five hundred years after the Buddha’s
Maha-Nirvana), there will be a Bhikshu named Bao-T’ien, who will speak
the Dharma to aid and save twenty thousand beings and influence infinite
others to develop the Ultimate Bodhi Mind. After this time, the Proper
Dharma Age will come to an end.
·
Sáu trăm năm sau ngày Phật nhập Niết Bàn, có 96 thứ tà đạo
sống dậy, tà thuyết nổi lên phá hoại Chánh Pháp. Lúc ấy
có Tỳ Kheo Mã Minh ra đời. Tỳ Kheo nầy dùng trí huệ biện
tài hàng phục ngoại đạo: Six hundred years after the Buddha’s
Maha-Nirvana, ninety-six types of improper doctrines will arise, false
teachings will be born to destroy the Proper Dharma. At that time, a Bhikshu
named Asvaghosha will be born. This Bhikshu will use great wisdom to speak
of the Dharma to combat these false religions.
·
Bảy trăm năm sau khi Phật nhập diệt, có Tỳ Kheo Long Thọ
ra đời, dùng chánh trí hay trí huệ Bát Nhã chân chánh, xô
ngả cột phướn tà kiến, đốt sáng ngọn đuốt Chánh Pháp:
Seven hundred years after the Buddha’s Maha-Nirvana, there will born
a Bhikshu named Nagarjuna; he will use the power of the Proper Prajna or
great wisdom to destroy false views to light brightly the Buddha’s Dharma’s
torch.
(II)
Những lời Phật dạy về “Chánh Pháp” trong Kinh Pháp Cú—The
Buddha’s teachings on “Saddharma” in the Dharmapada Sutra:
1)
Đêm rất dài với những kẻ mất ngủ, đường rất xa với
kẻ lữ hành mỏi mệt. Cũng thế, vòng luân hồi sẽ tiếp
nối vô tận với kẻ ngu si không minh đạt chánh pháp—Long
is the night to the wakeful; long is the road to him who is tired; long
is samsara to the foolish who do not know true Law (Dharmapada 60).
2)
Hăng hái đừng buông lung, làm lành theo Chánh pháp. Người
thực hành đúng Chánh pháp thì đời nầy vui đời sau cũng
vui—Eagerly try not to be heedless, follow the path of righteousness.
He who observes this practice lives happily both in this world and in the
next (Dharmapada 168).
3)
Hãy làm lành theo Chánh pháp, việc ác tránh không làm. Người
thực hành đúng Chánh pháp, thì đời nầy vui đời sau cũng
vui—Follow the path of righteousness. Do not do evil. He who practices
this, lives happily both in this world and in the next (Dharmapada 169).
Chánh
Pháp Cự: Ánh đuốc chân lý hay Phật Giáo—The torch of the
truth or Buddhism.
Chánh
Pháp Hoa Kinh: 10 quyển dịch của bộ kinh Pháp Hoa được dịch
bởi ngài Trúc Pháp Hộ đời Tấn vào khoảng năm 286 sau Tây
Lịch, hiện nay vẫn còn (đại để cũng giống như bản dịch
của ngài Cưu Ma La Thập sau nầy)—The earliest translation of
the Lotus Sutra in 10 books by Dharmaraksa in around 286 A.D., still in
existence.
Chánh
Pháp Hưng Thịnh: The True Dharma is still flourished.
Chánh
Pháp Minh Như Lai: Vị Như Lai hiểu tường tận chánh pháp.
Danh hiệu Phật mà Đức Quán Thế Âm đã đắc thành trong
quá khứ—The Tathagata who clearly understands the true law, i.e. Kuan-Yin,
who attained Buddhahood in the past.
Chánh
Pháp Nhãn: The Right Dharma Eye—Right or true experience of reality.
Chánh
Pháp Nhãn Tạng: The right Dharma eye treasury—Something that contains
and preserves the right experience of reality.
Chánh
Pháp Thọ: See Chánh Pháp.
Chánh
Pháp Y:
1)
Phật là chỗ tựa của Chánh Pháp: He, the Buddha, on whom the
truth depends.
2)
Danh hiệu của Phật: A term for a Buddha.
Chánh
Phủ: Government.
Chánh
Phụ: Primary and secondary.
Chánh
Quả: Hệ quả trực tiếp, tốt hay xấu là do bởi kết quả
của tiền nghiệp—One’s direct reward, good or bad, depends on
or results from former karma.
**
For more information, please see Chánh
Báo.
Chánh
Sách: Policy.
Chánh
Sĩ:
1)
Bậc thức giả chơn chánh: Correct scholar.
2)
Bồ Tát: Bodhisatva.
Chánh
Tâm Hành Xứ: Điều kiện trong đó sự vận hành của tâm
vững chắc và hòa hợp với đối tượng—The condition when
the motions of the mind are steadied and harmonized with the object.
Chánh
Tận Giác: See Chánh Biến Tri.
Chánh
Thọ: Cảm thọ đúng về đối tượng trong khi thiền quán—Correct
sensation of the object contemplated.
Chánh
Tín: Right belief—Cửa ngõ đầu tiên đi vào đại giác, vì
nhờ đó mà tâm ta luôn kiên định không thối chuyển—The
first entrance to the great enlightenment; for with it, the steadfast mind
is not broken.
Chánh
Tinh Tấn: Samyagvyayama (skt)—Cố gắng đúng là giai đoạn thứ
sáu trong Bát Thánh đạo—Right effort, zeal or progress, unintermitting
perseverance, the sixth of the eightfold noble path.
·
Ngăn chận các tư tưởng tội lỗi và bất thiện chưa sanh:
To prevent the arising of evil and unwholesome thoughts that have not yet
arisen.
·
Trấn áp tất cả những trạng thái xấu xa: To supress the rising
of evil states.
·
Loại bỏ khi chúng vừa chớm khởi dậy: To eradicate (discard)
those which have arisen.
·
Làm cho phát sanh và phát triển những tư tưởng thiện chưa
sanh: To produce and develop wholesome thoughts not yet arisen.
·
Nuôi dưỡng và làm tăng trưởng những trạng thái tốt : To
stimulate good states, and to perfect those which have come into being
(to promote and maintain the good thoughts already present).
**
For more information, please see Bát
Chánh Đạo.
Chánh
Tính Ly Sinh: According to Abhidharma-kosa, the life of holiness apart
or distinguished from the life of common unenlightened people—See Thánh
Tính Ly Sinh.
Chánh
Trí: Samyagjnana (skt)—Right knowledge—Trí của các bậc Hiền
Thánh, một trong ngũ pháp—Correct knowledge—Sage-like or saint-like
knowledge, one of the five Dharmas—See Ngũ Pháp (4).
Chánh
Trị: Politics.
Chánh
Trung: See Chính Trung.
Chánh
Trực:
1)
Thẳng Thắn: Correct and straight.
2)
Nhứt Thừa Thiên Thai: The One Vehicle teaching of the T’ien-T’ai.
Chánh
Trực Xả Phương Tiện: Con đường thẳng loại bỏ tất cả
mọi phương tiện—The straight way which has cast aside expediency.
Chánh
Tư Duy: Samyaksamkalpa (skt)—Suy nghĩ đúng là giai đoạn thứ
nhì trong Bát Thánh đạo. Suy nghĩ đúng về cuộc sống xuất
gia, từ bi lợi chúng—Right thought and intent, the second of the
eightfold noble path. Right aspiration towards renunciation, benvolence
and kindness.
Chánh
Tượng Mạt: Ba thời kỳ chính của Phật giáo là thời Chánh
Pháp, Tượng Pháp, và Mạt Pháp—Three main periods of Buddhism,
the real or correct, the formal or semblance, and the final or termination—See
Chánh Pháp, Tượng Pháp, and Mạt Pháp.
Chánh
Ứng: Sự cảm ứng linh nghiệm của chư Phật và chư Thánh—The
influence of Buddha; the response of the Buddhas, or saints.
Chạnh
Lòng: Moved—Affected.
Chao
Đảo: Imbalance.
Chào:
To salute.
Chào
Đời: To be born.
Chau
Mày: To frown.
Cháu
Chắt: Grand children.
Chay:
vegetarian.
Chạy
Ăn: To earn one’s living.
Chạy
Ba Chân Bốn Cẳng: To run at full speed—To run as fast as one’s
legs can carry.
Chạy
Chết: To run for one’s life.
Chạy
Theo Danh Lợi Hư Ảo: To chase after dream-like and empty fame and
fortune.
Chạy
Thoát: To have a narrow escape.
Chạy
Theo: To run after—Everyone from the smallest insect to the greatest
king, ran after pleasures.
Chạy
Trốn: To run away.
Chắc
Chắn: Certain—Firm—Solid—Secure.
Chắc
Lưỡi: To smack one’s tongue.
Chăm
Nom: To take care of—To look after—To care for.
Chăm
Sóc Chu Đáo: Tender care.
Chăn
Trâu: To tend water buffalo.
Chăng
Bẫy: To set a trap.
Chẳng
May: Unfortunately.
Chẳng
Nệ: Chẳng quản—To spare no pains.
Chẳng
Sợ Nghiệp Sớm Khởi, Chỉ Sợ Chậm Giác Ngộ Mà Thôi: Not
to fear an early development of karma, fear only a slow awakening.
Chắp
Tay: To join one’s hands.
Châm:
Suci (skt)—Cây kim—A needle.
Châm
Biếm: Ironical.
Châm
Chích: Caustic.
Châm
Chọc: To tease.
Châm
Giới: Hạt cải và mũi kim, ví với việc thị hiện của Đức
Phật còn hiếm hơn việc hạt cải bay từ không trung mà rớt
vào ngay lổ kim—Needle and mustard seed; the appearance of Buddha
is as rare as hitting the point of a needle on earth by a mustard seed
thrown from the sky.
Châm
Khẩu Quỷ: Một trong chín loại quỷ, là loại quỷ có miệng
nhỏ như cây kim, không ăn uống gì được—One of the nine classes
of pretas, needle-mouth ghosts, with mouth so small that they cannot satisfy
their hunger or thirst—See Ngạ Quỷ, and Cửu Quỷ.
Châm
Khổng: Lổ kim, ý nói tái sanh làm người còn khó hơn chuyện
một sợi chỉ từ trên không bay xỏ vào ngay lổ kim dưới
đất (theo Pháp Uyển Châu Lâm, quyển 31, “Nếu như có một
người đứng trên đỉnh núi Tu Di kéo ra một sợi dây cực
nhỏ, một người đứng dưới chân núi tay cầm cây kim đón
lấy đầu dây, ở lưng chừng gió lốc, gió xoáy lại nổi
lên dữ dội vào sợi dây, sợi dây thật là khó chui vào được
đúng lổ kim. Làm được thân người còn khó hơn thế ấy
nữa)—A needle eye; it is as difficult to be reborn as a man as it is
to thread a needle on earth by throwing the threadat it from the sky.
Châm
Mao Quỷ: Một trong chín loài quỷ—One of the nine classes
of pretas—See Cửu Quỷ.
Châm
Ngôn: Maxim—Precept.
Châm
Phong: See Châm Giới.
Chấm
Dứt: To put an end—To close—To conclude—To end—To finish—To
bring to an end.
Chấm
Dứt Mọi Trói Buộc Của Kiết Sử: To stop one’s propensities
and habits.
Chầm
Chậm: Slowly.
Chẩm:
Thế nào—How?—What?
Chẩm
Sinh: Làm thế nào được sinh ra?—How born?—How did it arise?
Chậm
Chạp: Slow.
Chậm
Trễ: Tardy.
Chân:
·
Chân thực: Tattva (skt)—True—Real—Truth—Reality.
·
Trạng thái thực: Tattvata (skt)—Real state—Truth—Reality.
Chân
Ảnh: Ảnh tượng chân dung, bao gồm tranh vẽ chân dung, hình
ảnh hay tượng gỗ—The reflection of the truth, i.e. a portrait,
photograph, image, etc.
Chân
Cảnh: Cảnh giới của chân lý—The region of truth or reality.
Chân
Chính: Legitimate.
Chân
Chứng: Bằng chứng của sự giác ngộ—Real evidence, proof or
assurance, or realization of truth. The knowledge, concept, or idea which
corresponds to reality.
Chân
Diệu: Chân thực vi diệu—The mysterious reality; reality in its
profundity.
Chân
Đan: Chân Đán—Thần Đan—Thần Đán—Trần Đan—Một từ
ngữ cổ của Ấn Độ dùng để gọi Trung Quốc—An ancient
Indian term for China.
Chân
Đạo: Con đường của chân lý—The Truth, the true way;
reality.
Chân
Đế: Paramartha-satya (skt)—Ultimate truth—Categories of reality
in contrast with ordinary categories (tục đế)—Giáo pháp giác
ngộ tối thượng của Phật hay cái thực không hư vọng vốn
có, đối lại với thế đế (tục đế) của phàm phu, hạng
chỉ biết hình tướng bên ngoài chứ không phải là chân lý—The
correct dogma or averment of the enlightened—Phật pháp: The Buddha
law—Đệ nhất nghĩa đế—Thắng đế—The asseveration or categories
of reality. Truth in reality, opposite of ordinary or worldly truth (Thế
đế) or ordinary categories; they are those of the sage, or man of insight,
in contrast with those of the common man, who knows only appearance and
not reality.
Chân
Đế Tam Tạng (513-569): Paramartha, Gunarata, or Kulanatha (skt)—Ba
La Mạt Đà—Câu Na La Đà.
(A)
Tiểu sử của Chân Đế— Paramartha’s Biography: Theo Khởi
Tín Luận, Chân Đế Tam Tạng là một nhà sư, nhà dịch thuật
nổi tiếng, từ vùng Tây Ấn. Chân Đế quê quán ở Ujjayini,
có lẽ quan hệ đến đại học Valabhi, vùng Tây Ấn Độ,
một trung tâm học Phật. Khoảng năm 546-548, một hoàng đế
Trung Hoa cử một phái đoàn đến Ma Kiệt Đà để thỉnh cầu
vua nước nầy cử một học giả có thể giảng dạy giáo
lý đạo Phật cho Trung Hoa. Chân Đế đã theo phái đoàn đến
Trung Hoa để đáp lại lời thỉnh cầu. Ông mang theo một số
lớn kinh Phật và đi bằng đường biển đến Nam Kinh vào
năm 548. Theo mong ước của nhà vua, trong khoảng thời gian đó
đến năm 557, ông đã dịch 70 tác phẩm. Người ta nói ông
cũng có viết trên 40 tác phẩm khoảng 200 quyển. Đối tượng
chính của ông là truyền bá học thuyết A Tỳ Đạt Ma Câu
Xá và Nhiếp Đại Thừa Luận. Hoạt động văn học của ông
hình như đã gây ảnh hưởng lớn trong tâm hồn Trung Hoa thời
bấy giờ; điều nầy được minh chứng với nhiều đồ đệ
xuất sắc dưới trướng. Chân Đế thiết lập Câu Xá Tông
và hoạt động của ông chỉ có thể so sánh được với Cưu
Ma La Thập ở thế hệ trước và Huyền Trang ở thế hệ sau
ông mà thôi. Sau đó ông bị buộc phải đi lang thang nhiều
nơi do những biến động chánh trị ở Trung Hoa. Ông sống
những năm cuối đời trong ẩn dật. Năm 569 ông thị tịch,
thọ bảy mươi mốt tuổi—According to the Awakening of Faith,
Paramartha was a famous translator, a monk from Ujjayini, western India,
probably connected with Valabhi University. Around 546-548 A.D., a Chinese
emperor had sent a mision to Magadha to request the king of that country
to send a scholar who could teach the Buddha-Dharma to China. Paramartha
accompanied the Chinese envoys back to China in response to this request.
He carried with him a large collection of Buddhist texts and travelled
by the sea route, arriving in Nanking in 548 A.D. In accordance with the
desire of the emperor, from that time to 557, he translated seventy texts.
He is also said to have written more than forty works, altogether amounting
to two hundred Chinese volumes. His chiefly object was to propagate the
doctrine of Abhidharma-kosa and the Mahyana-samparigraha. His literary
and religious activity seems to have greatly influenced the Chinese mind
of the time as is testified by the fact that he had many able pupils under
him. Paramartha founded the realistic Kosa School and his activities can
be compared only with Kumarajiva who came before him and Hsuan-Tsang who
came after him. Thereafter he was compelled to wander from place to place
on account of political upheavals in China. The last years of his life
were spent in solitude and retirement and he died in 569 A.D. at
the age of seventy-one.
(B)
Sự nghiệp dịch thuật các kinh sách tiếng Phạn và hoằng
pháp của Chân Đế—Paramartha’s career of translating Sanskrit
texts and propagation of Buddhism: Theo Giáo Sư Bapat trong Hai Ngàn
Năm Trăm Năm Phật Giáo, sự nghiệp dịch thuật các kinh sách
tiếng Phạn của Chân Đế có thể chia làm hai phần—According
to Prof. Bapat in the Twenty-Five Hundred Years of Buddhism, Paramartha’s
career of translating Sanskrit texts can be divided into two parts:
a)
Thời kỳ từ năm 548- đến 557—The period from 548 to 557 A.D.:
Trong thời kỳ nầy ông đã dịch khoảng 10 tác phẩm,
trong đó 6 cuốn còn tồn tại cho đến năm 730—During this
period he translated about 10 works, of which six were still in existence
in 730 A.D.
b)
Thời kỳ từ năm 557 đến 569 sau Tây Lịch—The period from
557 to 569 A.D.: Trong thời kỳ nầy ông đã dịch một số lớn
kinh sách dưới sự bảo trợ của triều đình nhà Hán và
tiếp tục công việc của của mình cho đến khi thị tịch
năm 569—During this period, he worked on numerous texts under the patronage
of the Han dynasty and continued his labours till he died in 569 A.D.
c)
Chân Đế lập ra Nhiếp Luận Tông (Mahayanasampari-graha-sastra
school) tại Trung Hoa. Trường phái nầy dựa trên nền tảng
của nhiều kinh sách tiếng Phạn được ông dịch ra chữ Hán.
Quan trọng nhất là bộ Nhiếp Đại Thừa Luận (Mahayanasamparigraha-sastra),
kinh sách căn bản của trường phái nầy. Trường phái nầy
đã có những môn đệ xuất sắc và chiếm số đông trong
các học giả Phật giáo Trung Hoa suốt một thời gian khoảng
80 năm. Tuy nhiên, cũng giống như bao trường phái khác ở Trung
Hoa, trường phái nầy cũng phải chịu những gò bó chung về
chính trị, những suy thoái của chùa chiền, và mất đi sự
hậu thuẫn của dân chúng. Bên cạnh đó, sự phổ biến của
Pháp Tướng Tông (Dharmalaksana school) do Huyền Trang đề xướng
cũng có thể xem là một trong những lý do làm suy yếu Nhiếp
Luận tông. Chân Đế coi trọng sự cần thiết phải nghiên
cứu Nhiếp Đại Thừa Luận, nhưng Huyền Trang thì lại dịch
bộ Thành Duy Thức Luận (Vidyamatrasiddhi-sastra) và nhấn mạnh
trên sự cần thiết phải nghiên cứu một số kinh điển chọn
lọc gồm sáu cuốn kinh và mười bộ luận, kể cả Nhiếp
Đại Thừa Luận. Do đó Nhiếp Luận tông do Chân Đế sáng
lập đã bị hòa nhập vào Pháp Tướng tông của Huyền Trang.
Trường phái nầy được gọi là phái ‘Tân Dịch Thuật’
(New Translation Method), còn phái Nhiếp Luận tông do Chân Đế
sáng lập ra được gọi là ‘Cựu Dịch Thuật.’ Mặc dù
bị hòa nhập vào một trường phái khác, nhưng Nhiếp Luận
tông vẫn còn là một tổ chức Phật giáo Trung Hoa tồn tại:
Paramartha established the Mahayanasamparigraha-sastra school (She-Lun-Tsung)
in China. This school was based on many Sanskrit texts translated by him
, the most important being the Mahayanasamparigraha-sastra, a basic text
of that school. This school had eminent disciples and prevailed among Buddhist
scholars in China for about 80 years. However, like other Buddhist schools
in China, this school, too, suffered from general political restrictions,
the deterioration of temples, and the loss of popular support. Besides
these conditions, the popularity of the Dharmalaksana school established
by Hsuan-Tsang might also be considered one of the reasons for the
decline of the She-Lun-Tsung. Paramartha greatly emphasized the necessity
of studying the Mahayanasamparigraha-sastra, but Hsuan-Tsang, in his turn,
translated the Vidy amatrasiddhi-sastra and laid emphasis on the necessity
for the study of selected texts, which consist of six sutras and
eleven sastras and include the Mahayanasamparigraha-sastra. Thus the Mahayanasamparigraha-sastra
school established by Paramartha was absorbed by the Dharmalaksana
school founded by Hsuan-Tsang. This school was called the New Translation
Method while the She-Lun-Tsung founded by Paramartha was known as the Old
Translation Method. In spite of the fact that the She-Lun-Tsung was absorbed
by another school, it remains a permanent Chinese Buddhist institutionin
China.
d)
Các bản dịch từ Phạn ra Hán của Chân Đế—Paramartha’s
translation of Sanskrit texts:
·
Kim Cương Bát Nhã Ba La Mật Đa: Vajracchedika-Prajnaparamita-sutra.
·
Nhiếp Đại Thừa Luận: Mahayanasamparigraha-sastra.
·
Trung Biện Phân Biệt Luận: Madhyantavibhaga-sastra.
·
A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Chính Luận: Abhidharma-kosa-vyakhya-sastra.
·
Nhiếp Đại Thừa Chính Luận: Mahayanasamparigraha-sastra-vyakhya.
·
Luật Nhiếp Minh Liễu Luận: Vinaya-dvavimsatiprasannartha-sastra.
Chân
Đế Tục Đế: The twofold truth, the higher truth and the worldly
truth.
1)
Chân Đế: Higher truth—Chân lý tuyệt đối—The higher truth.
2)
Tục Đế: Worldly truth—Chân lý của thế giới hiện tượng—The
phenomenal truth.
**
For more information, please see Nhị Đế.
Chân
Đường: Hall for Patriarchs’ images—Trueness Hall.
Chân
Giá Trị: True value.
Chân
Giả: True and false.
Chân
Giác: Sự toàn giác chân chính, như niết bàn toàn thiện của
Phật—The true and complete enlightenment, i.e. the perfect nirvana
of Buddha, the perception of ultimate truth.
Chân
Giải Thoát: Sự giải thoát thật sự là sự thoát khỏi mọi
chướng ngại của dục vọng phiền não để đạt tới Niết
Bàn của Phật (dứt bỏ trói buộc gọi là giải, an nhiên
tự tại gọi là thoát). Niết bàn của Phật có đầy đủ
pháp thân, bát nhã và giải thoát, mà không thiếu vắng đại
bi mẫn chúng—Release from all the hindrances of passions and afflictions
to attain the Buddha’s nirvana, which is not a permanent state of absence
from the needs of the living, but is spiritual, omniscient, and liberating.
Chân
Hóa:
1)
Cứu độ người bằng chân lý giải thoát—To convert people
by using teaching of the Truth.
2)
Giáo thuyết của Chân Tông: The teaching of the True Sect or Shingon.
Chân
Hóa Nhị Thân: Chân thân là pháp thân và báo thân; và hóa
thân là ứng thân—The true body is the dharmakaya and sambhogakaya,
and the transformation body is the nirmanakaya.
**
For more information, please see Nhị Thân.
Chân
Không:
1)
Chân không không có nghĩa là trống rỗng, mà có nghĩa là cái
không mà không phải là không; chân không làm khởi lên diệu
hữu: Emptiness—Wonderful existence—True emptiness is not empty; it
gives rise to wonderful existence. Wonderful existence does not exists;
it does not obstruct True Emptiness. From the void which seemingly contains
nothing, absolutely everything descends.
2)
Người ta nói chân không là Niết Bàn của Tiểu Thừa (chân
không tức niết bàn diệt đế, chẳng phải giả nên gọi
là chân, lìa bỏ hành tướng nên gọi là không): The absolute
void, completely vacuity, said to be the nirvana of the Hinayana.
3)
Không Chân Như: Theo Khởi Tín Luận, Duy Thức Học, và Kinh
Hoa nghiêm, chân không là lý tính chân như—According to the Awakening
of Faith, Only-Consciousness, and The Flower Adornment Sutra, emptiness
means the essence of the bhutatathata.
·
Xa lìa các tướng do mê tình nhìn thấy trong Khởi Tín Luận—See
Chân Như (c) (1) and (f) (2).
·
Nhị Không trong Duy Thức—See Nhị Không.
·
Chân Không tam quán trong Hoa Nghiêm—See Tam Quán.
4)
Phi Không Chi Không: Đối với hữu trong phi hữu là diệu hữu,
nói không trong phi không là chân không—The void or immaterial
as reality, as essential or substantial, the not-void void, the ultimate
reality, the highest Mahayana concept of true voidness, or of ultimate
reality.
**
For more information, please see Diệu Hữu
Chân
Không Diệu Hữu: Tánh có nghĩa là tinh thần hay tinh yếu; dấu
hiệu có nghĩa là tướng. Tánh và tướng đối nghịch nhau,
giống như tinh thần đối chọi với hiện tượng. Tuy nhiên,
thật tướng thật tánh hay Phật tánh thường hằng không thay
đổi. Thật tánh của thế giới hiện tượng là chân không,
thường hữu mà hư vô; tuy hư vô nhưng thường hữu (cái không
chẳng phải là không, cái hữu chẳng phải là hữu mà phàm
phu suy nghĩ)—The true void—The true void is the mysteriously existing—Truly
void, or immaterial yet transcendetally existing—True emptiness—Wonderful
existence—Nature means noumenon or essence; mark mean characteristics,
forms or physiognomy. Marks and nature are contrasted, in the same way
noumenon is contrasted with phenomenon. However, true mark stands for true
form, true nature, Buddha nature always unchanging. True mark of all phenomena
is like space; always existing but really empty; although empty, really
existing.
Chân
Không Thiền Sư: Zen Master Chân Không (1045-1100)—Thiền sư Việt
Nam, quê ở Phù Đổng, Tiên Du, Bắc Việt. Năm 20 tuổi sư
xuất gia tại chùa Tĩnh Lự trên núi Đông Cứu. Ngài là pháp
tử đời thứ 16 dòng Thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi. Về sau, ngài
dời đến núi Từ Sơn và trụ tại đây vài năm. Vua Lý Nhân
Tông gửi chiếu chỉ triệu hồi ngài về triều đình thuyết
pháp. Sư vào trong Đại nội và thuyết kinh Pháp Hoa làm thức
tỉnh nhiều người. Sau đó sư về trụ tại chùa Chúc Thánh
trên núi Phả Lại. Một ngày nọ có vị sư tới hỏi: “Thế
nào là diệu đạo?” Sư đáp: “Hãy ngộ đi rồi sẽ biết!”
Khi về già, sư trở về quê hương trùng tu chùa Bảo Cảm
và trụ tại đây tiếp tục hoằng hóa Phật giáo cho đến
khi thị tịch vào năm 1100, thọ 55 tuổi—A Vietnamese Zen master
from Phù Đổng, Tiên Du, North Vietnam. He left home at the age of
20. First, he went to Tĩnh Lự Temple on Mount Đông Cứu to stay there
to practice meditation. He was the dharma heir of the sixteenth generation
of the Vinitaruci Zen Sect. Later, he moved to Mount Từ Sơn and stayed
there for several years. King Lý Nhân Tông sent an Imperial Order to
summon him to the capital to preach Buddha Dharma to the royal family.
He went to the Great Citadel to preach the Lotus sutra to awaken many people.
Later, he stayed at Chúc Thánh Temple on Mount Phả Lại. One day,
a monk caem to ask him: “What is the wonderful way?” He replied: “When
you obtain enlightenment, you will know it by yourself.” When he
was old, he returned to his home district to rebuild Bảo Cảm Temple
and stayed there to revive and expand Buddhism until he passed away in
1100, at the age of 55.
Chân
Kiến: Dris-tattva (skt)—True perceiving.
Chân
Kiến Đạo: Giác ngộ được cái lý chân như vô phân biệt—The
realization of reality in the absolute as whole and undivided.
**
For more information, please see Tam Đạo
(B) (1).
Chân
Kim: Vàng ròng—Pure gold.
Chân
Kim Sơn:
1)
Một trái núi bằng vàng ròng: A moutain of pure gold.
2)
Thân Phật: Buddha’s body.
Chân
Kim Tượng:
1)
Một pho tượng bằng vàng ròng—An image of pure gold.
2)
Thân Phật: The body of the Buddha.
Chân
Lắm Tay Bùn: Dusty feet and muddy hands—Hard toil.
Chân
Lý: The true principle.
(I)
Nghĩa của “Chân Lý”—The meanings of “True Principle”
·
Chân lý là lẽ tự nhiên, không chối cãi được. Chân lý
chính là nguyên nhân diệt trừ khổ đau: Truth—Suchness—True
emptiness—The true principle—The principle of truth—The absolute
apart from phenomena—Wonderful existence—True teachings. The truth
is the destructive cause of pain.
·
Trong Phật Giáo Đại Thừa, chân lý được nói trong Kinh Liên
Hoa và Hoa Nghiêm: In Mahayana, true teachings primarily refer to those
of Lotus and Avatamsaka Sutras—Expedient teachings include all other
teachings.
(II)
Những lời Phật dạy về “Chân Lý”—The Buddha’s teachings
on “True Principle”
1)
Hão huyền mà tưởng là chơn thật, chơn thật lại thấy là
phi chơn, cứ tư duy một cách tà vạy, người như thế không
thể nào đạt đến chơn thật—In the untruth the foolish see
the truth, while the truth is seen as the untruth. Those who harbor such
wrong thoughts never realize the truth (Dharmapada 11).
2)
Chơn thật nghĩ là chơn thật, phi chơn biết là phi chơn, cứ
tư duy một cách đúng đắn, người như thế mới thật chứng
được chơn thật—What is truth regarded as truth, what is untruth
regarded as untruth. Those who harbor such right thoughts realize the truth
(Dharmapada 12).
Chân
Lý Tương Đối-Chân Lý Tuyệt Đối: Relative truth-Absolute truth—Theo
chân lý tương đối thì tất cả các sự vật đều hiện
hữu, nhưng trong chân lý tuyệt đối thì không có gì hiện
hữu cả; trong chân lý tuyệt đối, người ta thấy rằng tất
cả các sự vật đều không có tự tính, nhưng trong chân lý
tương đối có một sự nhận thức chỗ nào không có tự
tính—According to relative truth all things exist, but in absolute truth
nothing is; in absolute truth one sees that all things are devoid of self-nature;
however, in relative truth, a perception where there is no self-nature.
Chân
Minh: Trí tuệ bát nhã hay trí huệ của sự giác ngộ chân
lý đối lại với hình tướng bên ngoài—The truth wisdom—Buddha-illumination—True
knowledge or enlightenment (in regard to reality in contrast with appearance).
Chân
Môn: The gateway of truth or reality.
Chân
Ngã: Intrinsic essence.
1)
Chân ngã hay Niết Bàn ngã của chư Phật, tức là cái ngã
siêu việt, đối lại với vọng ngã của phàm phu: The real
or nirvana ego, the transcendental ego, as contrasted with the illusory
or temporal ego.
2)
Cái ngã mà ngoại đạo cho là thực, Phật giáo thì cho là
giả ngã: The ego as considered real by non-Buddhists.
Chân
Ngôn: Dharani (skt)—Mạn Đát La—Mạn Đồ La—Đà La Ni Chú
Minh—Thần Chú.
1)
Ngữ mật trong tam mật của Đức Như Lai , chỉ riêng thuyết
pháp của pháp thân Phật (còn gọi là bí mật hiệu, mật
ngôn, mật ngữ, chú minh): Precept, true words, right discourse, words
of truth, or the words of Tathagata, Buddha-truth. One of the three mystic
things of the Tathagata—See Tam Mật.
2)
Chân ngôn còn để chỉ Đà La Ni hay Tổng Trì hay Mật Chú:
The term is used for mantra and dharani, indicating magical formulae, spells,
charms, esoteric words.
3)
Chư Phật và chư Bồ Tát đều có mật âm tiêu biểu bởi
Phạn ngữ, tiên khởi với âm “a” hay “Chân Ngôn Cứu Thế
Giả” của Đức Đại Nhật Như Lai: Buddhas and Bodhisattvas
have each an esoteric sound represented by a Sanskrit letter, the primary
Vairocana letter, the alpha of all sounds being “a” which is also styled
the True Word that saves the world.
Chân
Ngôn Bí Mật: Bản tánh bí mật của chú và đà la ni—The
mystic nature of the mantras and dharanis.
Chân
Ngôn Chỉ Quán: The use of a mantra is characteristic of the esoteric
Buddhism of the Shingon Sect.
Chân
Ngôn Thừa:
1)
Mật Chú Thừa: The True World, or Mantra Vehicle.
2)
Thần Thông Thừa: Thừa theo giáo pháp chân ngôn mà đến đất
Phật một cách nhanh chóng: The supernatural vehicle, because of immediate
attainment of the Buddha-land through tantric methods.
Chân
Ngôn Bát Tổ: Eight patriarchs of the True Word Sect.
1)
Đệ Nhất Tổ Giáo Chủ Bí Mật Đại Nhật Như Lai: The first
patriarch, the Mantra Lord, Vairocana Buddha.
2)
Đệ Nhị Tổ: Ngài Kim Cang Tát Đỏa Bồ Tát—The second patriarch,
The imaginary Bodhisattva Vajrasattva.
