Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE -
ENGLISH VIỆT - ANH
Thiện
Phúc
Pha
Pha
Lẫn: To mingle—To mix.
Pha
Lê:
1)
Phả Lê—Đá trong như pha lê, một trong bảy của báu: Sphatika
(skt)—Rock crystal, or a green indestructible gem, one of the seven precious
things—See Thất Bảo.
2)
Tên một ngọn núi gần Varanasi: Name of a mountain near Varanasi.
Pha
Trò: To jest—To joke—To speak in jest.
Phá:
1)
Đả phá: To disprove—To refute—To negate—To cause schism.
2)
Phá đám: To break—To disrupt.
3)
Phá hoại: Phá hủy—To destroy—To demolish.
Phá
Ám Mãn Nguyện: Phá tan vô minh tối ám và làm tròn lời nguyện,
như Đức Phật A Di Đà—To destroy darkness or ignorance and fulfil
the Buddha’s vow, i.e. that of Amitabha.
Phá
Bồ Đề: Upasanti (skt)—Calm—Tranquility.
Phá
Chánh: Phá bỏ chân lý—To deny the truth, e.g. heresy.
Phá
Chánh Hiển Tà: To deny the truth and support the evil.
Phá
Chánh Mệnh: Cuộc sống không theo đúng theo chánh mệnh—An
incorrect or wrong form of livelihood—See Bát Chánh Đạo (5).
Phá
Chấp:
1)
Phá bỏ hay phản bác những mê chấp tà kiến: To refute tenets.
2)
Phản bác niềm tin nơi thực ngã hay thực pháp, nghĩa là sự
có thật của một cái ngã và chư pháp: To refute the belief in
the reality of the ego and things.
Phá
Chấp Nhị Biên: To sever dualistic attachments.
Phá
Địa Ngục: Phá vỡ cửa địa ngục bằng cách tụng đọc
kinh kệ giải thoát cho người quá vãng—To break open the gates
of hells by chants or incantations for the release of a departed spirit.
Phá
Gia: To ruin one’s family.
Phá
Giới:
1)
Người đã thọ giới lại tự mình hay do sự xúi dục mà
phá giới: Theo sách Thập Luân, vị Tỳ Kheo phá giới, tuy đã
chết nhưng dư lực của giới ấy vẫn còn bảo đường cho
nhân thiên, ví như hương của ngưu hoàng xạ. Phật do đó
mà thuyết bài kệ: “Thiệm bạc hoa tuy ny, thắng ư nhứt
thiết hoa, phá giới chư Tỳ Kheo, do thắng chư ngoại đạo,”
nghĩa là hoa thiệm bạc tuy héo vẫn thơm hơn các thứ hoa khác,
các Tỳ Kheo tuy phá giới nhưng vẫn còn hơn hết thảy ngoại
đạo)—To violate (break) religious commandments.
2)
Trong Kinh Phạm Võng Bồ Tát Giới 48 giới khinh điều thứ
36, Đức Phật dạy: “Thà rót nước đồng sôi vào miệng,
nguyện không để miệng nầy phá giới khi hãy còn thọ dụng
của cúng dường của đàn na tín thí. Thà dùng lưới sắt
quấn thân nầy, nguyện không để thân phá giới nầy tiếp
tục thọ nhận những y phục của tín tâm đàn việt.”—The
Buddha taught in the thirty-sixth of the forty-eight secondary precepts
in the Brahma-Net Sutra: "I vow that I would rather pour boiling metal
in my mouth than allow such a mouth ever to break the precepts and still
partake the food and drink offered by followers. I would rather wrap my
body in a red hot metal net than allow such a body to break the precepts
and still wear the clothing offered by the followers.”
3)
Những lời Phật dạy về Phá Giới trong Kinh Pháp Cú—The
Buddha’s teachings on “Breaking Precepts” in the Dharmapada Sutra:
a)
Sự phá giới làm hại mình như dây mang-la bao quanh cây Ta-la
làm cho cây nầy khô héo. Người phá giới chỉ là người
làm điều mà kẻ thù muốn làm cho mình—Breaking commandments
is so harmful as a creeper is strangling a sala tree. A man who breaks
commandments does to himself what an enemy would wish for him (Dharmapada
162).
b)
Phá giới chẳng tu hành, thà nuốt hườn sắt nóng hừng hực
lửa đốt thân còn hơn thọ lãnh của tín thí—It is better
to swallow a red-hot iron ball than to be an immoral and uncontrolled monk
feeding on the alms offered by good people (Dharmapada 308).
c)
Buông lung theo tà dục, sẽ chịu bốn việc bất an: mắc tội
vô phước, ngủ không yên, bị chê là vô luân, đọa địa
ngục—Four misfortunes occur to a careless man who commits adultery:
acquisition of demerit, restlessness, moral blame and downward path (Dharmapada
309).
d)
Vô phước đọa ác thú bị khủng bố, ít vui, quốc vương
kết trọng tội: đó là kết quả của tà dâm. Vậy chớ nên
phạm đến—There is acquisition of demerit as well as evil destiny.
No joy of the frightened man. The king imposes a heavy punishment. Therefore,
man should never commit adultery (Dharmapada 310).
e)
Cũng như vụng nắm cỏ cô-sa (cỏ thơm) thì bị đứt tay,
làm sa-môn mà theo tà hạnh thì bị đọa địa ngục—Just
as kusa grass cuts the hand of those who wrongly grasped. Even so the monk
who wrongly practised ascetism leads to a woeful state (Dharmapada 311).
f)
Những người giải đãi, nhiễm ô và hoài nghi việc tu phạm
hạnh, sẽ không làm sao chứng thành quả lớn—An act
carelessly performed, a broken vow, and a wavering obedience to religious
discipline, no reward can come from such a life (Dharmapada 312).
g)
Việc đáng làm hãy làm cho hết sức! Phóng đãng và rong chơi
chỉ tăng thêm trần dục mà thôi—Thing should be done, let’s
strive to do it vigorously, or do it with all your heart. A debauched ascetic
only scatters the dust more widely (Dharmapada 313).
h)
Không tạo ác nghiệp là hơn, vì làm ác nhứt định thọ khổ;
làm các thiện nghiệp là hơn, vì làm lành nhứt định thọ
vui—An evil deed is better not done, a misdeed will bring future suffering.
A good deed is better done now, for after doing it one does not grieve
(Dharmapada 314).
i)
Như thành quách được phòng hộ thế nào, tự thân các ngươi
cũng phải nên phòng hộ như thế. Một giây lát cũng chớ
buông lung. Hễ một giây lát buông lung là một giây lát sa
đọa địa ngục—Like a frontier fortress is well guarded, so guard
yourself, inside and outside. Do not let a second slip away, for each wasted
second makes the downward path (Dharmapada 315).
Phá
Hạ: Phá hoại an cư kiết hạ, nghĩa là không tuân thủ theo
những cấm túc của ba tháng an cư—To neglect the summer retreat.
Phá
Hại: To ruin—To ravage.
Phá
Hòa Hợp Tăng: Sanghabheda—Phá vỡ sự hòa hợp trong cộng
đồng Tăng Ni và gây ra xáo trộn bởi những ý kiến tà vạy—To
disrupt the harmony of the community of monks to cause schism by heretical
opinions.
Phá
Hoại: To sabotage—To destroy.
Phá
Hoại Thiện:
1)
Hủy hoại thiện nghiệp: To destroy good.
2)
Tên của một loài ma vương: Name of a Mara.
Phá
Hoại Thiện Ma Vương: Mara who destroys of good.
Phá
Hủy: To destroy—To demolish.
Phá
Hư: To disable.
Phá
Hữu:
1)
Phá bỏ sự tin tưởng cho rằng vạn hữu là có thật: To refute
the belief in the reality of things.
2)
Đức Như Lai thị hiện để phá bỏ sự sinh tử trong ba cõi:
To break the power of transmigration as does the Buddha.
Phá
Kỷ Lục: To break (beat) the record.
Phá
Lập: Còn gọi là Già Chiếu, nghĩa là phá bỏ cái lý đặc
thù để hiển hiện cái lý phổ quát, hay ngược lại. Phá
vạn pháp để hiển hiện cái lý chân không gọi là phá; bàn
về lẽ duyên khởi của vạn pháp để hiển hiện cái nghĩa
của diệu hữu gọi là lập (Phá Lập là học thuyết của
hai phái “Không Môn tông Tam Luận” và “Hữu Môn tông Pháp
Tướng.” Tông Tam Luận dựa vào Không Môn mà phá chư pháp,
tông Pháp Tướng dựa vào Hữu Môn mà lập chư pháp)—Refuting
and establishing; by refuting to prove, or to establish, i.e. in refuting
the particular to prove the universal, and vice versa.
Phá
Ma: Phá diệt ác ma—To overcome the maras or exorcise demons.
Phá
Môn: Rời bỏ tông môn—To leave a sect, to break the door.
Phá
Nát: To destroy completely.
Phá
Ngục: To break open a prison.
Phá
Nhan Vi Tiếu: Phá lên cười, tướng giác ngộ của Ngài Ca
Diếp, khi Đức Phật tuyên bố rằng pháp của Ngài là tâm
truyền tâm. Đây chính là chỉ giáo của Thiền Tông—To break
into a smile, the mark of Kasyapa’s enlightenment when Buddha announced
on Vulture Peak that he had a teaching which was propagated from mind to
mind, a speech taken as authoritative by the Intuitional School.
Phá
Pháp: Hủy bỏ chánh pháp bằng cách dùng tà kiến để phá
bỏ chánh pháp của Như Lai (chẳng tu theo kinh luật, chẳng
nghe lời khuyên bảo của các bậc tôn túc, mà ngược lại
đui tu mù luyện theo thói của tà kiến ngoại đạo, để đi
đến phạm giới và thích theo thế tục)—To break the Buddha
law, e.g. by the adoption of heresy.
Phá
Quấy: To disturb.
Phá
Sản: To go bankrupt.
Phá
Sập: To pull down.
Phá
Tà Hiển Chánh: Phá bỏ tà chấp tà kiến tức là làm rõ chánh
đạo chánh kiến—To break or disprove the false and make manifest
the right—Theo Tam Luận Tông, học thuyết Tam Luận Tông có
ba khía cạnh chính, khía cạnh đầu tiên là ‘phá tà hiển
chánh.’ Phá tà là cần thiết để cứu độ chúng sanh đang
đắm chìm trong biển chấp trước, còn hiển chánh cũng là
cần thiết vì để xiển dương Phật pháp—According to the
Madhyamika School, the doctrine of the school has three main aspects, the
first aspect is the “refutation itself of a wrong view, at the same time,
the elusidation of a right view.” Refutation is necessary to save
all sentient beings who are drowned in the sea of attachment while elucidation
is also important in order to propagate the teaching of the Buddha.
1)
Phá Tà—Refutation of all wrong views: Phá tà là phủ nhận tất
cả những quan điểm y cứ trên sự chấp trước. Như thế
những quan điểm như thuyết về ‘Ngã’ của các triết gia
Bà La Môn, thuyết ‘Đa Nguyên Luận’ của các luận sư A
Tỳ Đàm và Câu Xá, cũng như những nguyên tắc độc đoán
của các luận sư Đại Thừa, không bao giờ được thông qua
mà không bị bài bác chi ly. ‘Hữu’ hay tất cả đều có,
cũng như ‘không’ hay tất cả đều không đều bị chỉ
trích—Refutation means to refute all views based on attachment. Also
views such as the ‘self’ or atman, the theory of Brahmanic philosophers.
The pluralistic doctrines of the Buddhist Abhidharma schools (Vaibhasika,
Kosa, etc) and the dogmatic principles of Mahayana teachers are never passed
without a detailed refutation. The Realistic or all exists, and the Nihilistic
or nothing exists are equally condemned.
2)
Hiển Chánh—Elucidation of a right view—Theo Giáo Sư Takakusu trong
Cương Yếu Triết Học Phật Giáo, Tam Luận Tông luận rằng
chân lý chỉ có thể đạt được bằng cách phủ định hay
bài bác các tà kiến bên trong và bên ngoài Phật giáo, cũng
như những sai lầm của Đại thừa và Tiểu thừa. Khi ôm giữ
tà kiến sai lầm, con người sẽ mù quáng trong phán đoán.
Làm sao mà một người mù có thể có được cái thấy
đúng, và nếu không có nó thì không bao giờ tránh được
hai cực đoan. Cứu cánh vọng ngôn tuyệt lự là buổi bình
minh của trung đạo. Phá tà và chỉ có phá tà mới dẫn
đến cứu cánh chân lý. Con đường giữa hay con đường xa
lìa danh và tướng là con đường hiển chánh—According to Prof.
Takakusu in The Essentials of Buddhist Philosophy, the Madhyamika School
strongly believed that the truth can be attained only by negation or refutation
of wrong views within and without Buddhism, and of errors of both the Great
and Small Vehicles. When retaining wrong views or error, one will be blind
to reason. How can a blind man get a right view without which the two extremes
can never be avoided? The end of verbal refutation is the dawn of the Middle
Path. Refutation and refutation only, can lead to the ultimate truth.
The Middel Path, which is devoid of name and character is really the way
of elucidation of a right view.
Phá
Tà Tức Hiển Chánh: See Phá Tà Hiển Chánh.
Phá
Quỷ: To overcome all the maras.
Phá
Táo Đọa: Theo Thiền Luận, Tập II của Thiền sư D.T. Suzuki,
Phá Táo Đọa là cái tên mà Thiền sư Huệ An đặt cho một
đệ tử của mình ở Tung Nhạc. Nghĩa đen là bếp hư đổ,
chỉ cho biến cố trong đời sống của một Thiền sư
không tên tuổi, nhờ đấy mà được chú ý—The P’o-Tsao-To
is the name given by Zen master Hui-An to one of his disciples at Tsung-Yueh.
It literally means, ‘a broken range falen to pieces,’ which illustrates
an incident in the life of a nameless Zen master, whereby he became famous.
·
Tại một làng vùng núi Tung Nhạc, có một cái miếu bên
trong điện có để một bếp lửa. Dân ở gần xa đến tế
tự bếp lửa nầy không ngớt, họ luộc rất nhiều thú vật
để cúng. Một hôm có nhà sư vô danh dẫn các Tăng hầu vào
miếu. Sư lấy gậy gõ vào bếp ba lần, và bảo: “Chặc!
Bếp ơi là bếp! Mi há không phải chỉ là bùn gạch hiệp
thành sao? Thánh linh đâu nơi mi vậy? Sao mi đòi luộc nhiều
mạng thú vật để cúng như thế?” Nói xong, ông lại gõ
vào bếp ba lần nữa. Bếp liền nghiêng đổ xuống đất vỡ
ra từng mảnh—There was a shrine in one of the Tsung-Yueh villages
where a lonely range was kept. This was the object of worship for the country
people far and near, who here roasted alive many animals for sacrifice.
One day a nameless monk appeared in the shrine accompanied by his attendants.
He struck the range three times with his staff, and said: “Tut!
O you an old range, are you not a mere composite of brick and clay? Whence
your holiness? Whence your spirituality? And yet you demand so many animals
roasted alive for sacrifice!” So saying, the master struck the range
for another three times. The range then tipped by itself, and falling on
the ground broke in pieces.
·
Chốc lát, có một người đến gần sư cúi đầu lạy. Sư
hỏi ông là ai. Y đáp: “Tôi là Táo thần của miếu nầy.
Tôi ở đây rất lâu do nghiệp báo đời trước của mình.
Nay nhờ nghe ‘pháp vô sinh’ của thầy mà thoát khỏi ràng
buộc và được thác sinh lên trời. Nay tôi đến đây để
bái tạ Thầy.” Sư bảo: “Vô sinh là bản tánh của ngươi,
chẳng phải nhờ ta thuyết pháp.” Thần bếp lạy và biến
mất—After a while there suddenly appeared a man, and approaching the
master bowed reverentially to him. The master asked wo he was, and he answered:
“I am the spirit of the range enshrined here. I have been here for a
long time owing to my previous karma. But listening to your sermon on the
doctrine of no-birth, I am now released from the bondage and born in the
heavens. To offer my special thanks to you I have come.” Said the master:
“No-birth is the original nature of your being. No sermonizing of mine
was needed.” The heavenly being bowed again and vanished.
·
Sau đó, các Tăng hầu và các người khác hỏi sư: “Chúng
con theo hầu thầy rất lâu, nhưng chưa hề được nghe chính
ngài giảng pháp. Táo thần được ngài dạy cho pháp gì mà
có thể thác sinh ngay trên trời?”—Later on the attendant-monks
and others asked the master: “We have been with you for ever so ong,
but we have never been permitted to listen to your personal discourses
on the Dharma. What effective teaching did the range-spirit get from you
which enabled him to be born immediately in the heavens?”
·
Sư nói: “Ta chỉ bảo nó là nó, do bùn gạch hiệp thành,
chứ chẳng có đạo lý gì khác dạy riêng cho nó.”—The master
said: “What I told him was simply that he was a composite of brick and
clay; I had no further teaching specially meant for him.”
·
Các tăng hầu và những người khác đứng im không nói. Sư
lên tiếng: “Hiểu không?”—The attendant-monks and others stood
quietly without a saying a word. The master remarked, “Do you understand?”
·
Vị chủ sự thưa: “Bẩm, chúng con không hiểu.”—The chief
secretary of the monastery said: “No, we do not.”
·
Sư tiếp lời: “Tánh bản hữu của hết thảy các pháp. Tại
sao các ông không hiểu?”—The master continued: “The original
nature of all beings, why do you not understand it?”
·
Các thầy Tăng bèn lạy, sư liền bảo: “Đổ rồi! Đổ rồi!
Vỡ rồi! Vỡ rồi!”—The monks all made bows to the master, whereupon
exclaimed the master: “It’s fallen, it’s fallen. It’s broken to
pieces, it’s broken to pieces!”
Năm
và nơi sư thị tịch không ai rõ—His whereabout and when he passed
away were unknown.
Phá
Tăng:
1)
Phá Pháp Luân Tăng: Phá rối sự thiền định của vị Tăng,
hay đưa ra một pháp để đối lập với Phật pháp (như trường
hợp Đề Bà Đạt Đa)—To break, destroy or disrupt a monk’s meditation
or preaching, as in the case of Devadatta.
2)
Phá Yết Ma Tăng: Sanghabheda (skt)—Phá hòa hợp Tăng, cùng trong
một giới mà đưa ra ý kiến ngoại đạo hay lập ra loại
yết ma khác để phá vở sự hòa hợp của yết ma Tăng—Disrupt
the harmony of the community of monks, to cause schism, e.g. by heretical
opinions.
Phá
Thai: Abortion—Terminating life of a fetus—According to Buddhist scriptures,
abortion is a grave offence.
Phá
Trai: Ngã mặn—Phá luật trai giới của tịnh xá, hoặc ăn
sái giờ, hình phạt cho sự phá giới nầy là địa ngục hoặc
trở thành ngạ quỷ, những con ngạ quỷ cổ nhỏ như cây
kim, bụng ỏng như cái trống chầu, hoặc có thể tái sanh
làm súc sanh (Phật tử tại gia không bắt buộc trường chay;
tuy nhiên, khi đã thọ bát quan trai giới trong một ngày một
đêm thì phải trì giữ cho tròn. Nếu đã thọ mà phạm thì
phải tội cũng như trên)—To break the monastic rule of the regulation
food, or time for meals, for which the punishment is hell, or to become
a hungry ghost like with throats small as needles and distended bellies,
or become an animal.
Phá
Tướng Tông: Tông phái phá bỏ sự chấp tướng—The sect held
the unreality of all things.
1)
Tông phái Phá Tướng đầu tiên sáng lập bởi ngài Vĩnh Minh,
phá bỏ sự chấp tướng: The first sect founded by Yung Ming (Vĩnh
Minh) which held the unreality of all things.
2)
Tông Phá Tướng thứ hai do ngài Tịnh Ảnh sáng lập: The second
sect founded by Ching-Ying.
3)
Tông Phá Tướng thứ ba do ngài Huệ Viễn sáng lập: The third
sect founded by Hui-Yuan.
Phà:
1)
Chiếc phà: Ferry-boat.
2)
Phà khói: To puff out (exhale) smoke.
Phả:
Kha khá—Quite—Very—Somewhat—Partial.
Phả
La: Phala (skt)—Quả—Fruit—Produce—Progeny—Profit.
Phả
La Đọa: Bharadvaja (skt).
1)
Còn gọi là Phả La Trá, dòng dõi của một trong sáu họ Bà
La Môn: Descendant of the ancient sage Bharadvaja, interpreted as one
of the six Brahmin surnames.
2)
Lợi căn hay thông minh: Also has the meaning of keen mind, or clever.
Phả
Lê: Rock crystal—See Pha Lê.
Phả
Ni Đa: Phanita (skt)—Đường mía—The inspissated juice of the sugar
can, or raw sugar.
Phác
Họa: To outline—To sketch.
Phách:
1)
Rọc ra hay tách ra: To split—To tear—To rend.
2)
Vuông khăn—Kerchief—Veil.
3)
Vỗ: To clap (hands).
Phách
Chưởng: Phách Thủ, lệ vỗ tay lúc bắt đầu và lúc chấm
dứt cuộc lễ của phái Chân Ngôn—Clapping of hands at the beginning
and end of worship, a Shingon custom.
Phách
Lối: To be haughty
Phách
Tiễn Cấp: Nhanh như tên lướt gió hay chẻ gió—Rapid as an
arrow cleaving the air.
Phai
Mờ: To fade.
Phái:
1)
Đề cử: To delegate—To detach.
2)
Môn phái: School—Sect (môn phái).
Phái
Đoàn: Delegation—Mission.
Phải:
1)
Bên phải: Right.
2)
Cần phải: To have to—Must—Should—Ought to.
3)
Đúng: Right.
Phải
Chăng: Reasonable.
Phải
Quấy: Right or wrong.
Phải
Trái: Right or left—Right or wrong.
Phàm:
Common—Ordinary—Everybody.
Phàm
Chủng: Common seed—Ordinary people.
Phàm
Dân: Common people.
Phàm
Lệ: Foreword.
Phàm
Lự: The anxieties of common or unconverted men.
Phàm
Ngu: Common, ignorant, or unconverted men.
Phàm
Phu:
(I)
Nghĩa của Phàm Phu—The meanings of ordinary people:
1)
Người phàm hay người thường: Sinner—A sane man—Ordinary man—Worldly
man—The sinner—Secular people—Common people—The unenlightened—A
common fellow.
2)
Đệ tử Phàm phu: Đệ tử chưa chứng ngộ—Unenlightened disciples—There
are two kinds of ordinary disciples:
a)
Nội Phàm: Đang trên đường giải thoát—The inner or higher
ranks of ordinary disciples who are on the road of liberation.
b)
Ngoại Phàm: Chưa được tự tại—Lower grades who are not on
the road of liberation yet.
(II)
Những lời Phật dạy về Phàm Phu trong Kinh Pháp Cú—The Buddha’s
teachings on ordinary people in the Dharmapada Sutra:
1)
Đêm rất dài với những kẻ mất ngủ, đường rất xa với
kẻ lữ hành mỏi mệt. Cũng thế, vòng luân hồi sẽ tiếp
nối vô tận với kẻ ngu si không minh đạt chánh pháp—Long
is the night to the wakeful; long is the road to him who is tired; long
is samsara to the foolish who do not know true Law (Dharmapada 60).
2)
Không được kết bạn với kẻ hơn mình, không được kết
bạn với kẻ ngang mình, thà quyết chí ở một mình tốt hơn
kết bạn với người ngu muội—If a traveler does not meet a companion
who is better or at least equal, let him firmly pursue his solitary career,
rather than being in fellowship with the foolish (Dharmapada 61).
3)
“Đây là con ta, đây là tài sản ta,” kẻ phàm phu thường
lo nghĩ như thế, nhưng chẳng biết chính ta còn không thiệt
có, huống là con ta hay tài sản ta?—These are my sons; this is
my wealth; with such thought a fool is tormented. Verily, he is not even
the owner of himself. Whence sons? Whence wealth? (Dharmapada 62).
4)
Ngu mà tự biết ngu, tức là trí, ngu mà tự xưng rằng trí,
chính đó mới thật là ngu—A foolish man who knows that he is a
fool, for that very reason a wise man; the fool who think himself
wise, he is indeed a real fool (Dharmapada 63).
5)
Người ngu suốt đời gần gũi người trí vẫn chẳng hiểu
gì Chánh pháp, ví như cái muỗng múc canh luôn mà chẳng bao
giờ biết được mùi vị của canh—If a fool associates with
a wise man even all his life, he will understand the Dharma as litle as
a spoon tastes the flavour of soup (Dharmapada 64).
6)
Người trí dù chỉ gần gủi người trí trong khoảnh khắc
cũng hiểu ngay được Chánh pháp, chẳng khác gì cái lưỡi
dù mới tiếp xúc với canh trong khoảnh khắc, đã biết
ngay được mùi vị của canh—An intelligent person associates with
a wise man, even for a moment, he will quickly understand the Dharma, as
the tongue tastes the flavour of soup (Dharmapada 65).
7)
Kẻ phàm phu không giác ngộ nên đi chung với cừu địch một
đường. Cũng thế, những người tạo ác nghiệp nhất định
phải cùng ác nghiệp đi đến khổ báo—A fool with little wit,
goes through life with the very self as his own greatest enemy. In the
same manner, evil doers do evil deeds, the fruit of which is bitter
(Dharmapada 66).
8)
Những người gây điều bất thiện, làm xong ăn năn khóc lóc,
nhỏ lệ dầm dề, vì biết mình sẽ phải thọ lấy quả báo
tương lai—The deed is not well done of which a man must repent, and
the reward of which he receives, weeping, with tearful face; one reaps
the fruit thereof (Dharmapada 67).
9)
Những người tạo các thiện nghiệp, làm xong chẳng chút ăn
năn, còn vui mừng hớn hở, vì biết mình sẽ thọ lấy quả
báo tương lai—The deed is well done when, after having done it, one
repents not, and when, with joy and pleasure, one reaps the fruit thereof
(Dharmapada 68).
10)
Khi ác nghiệp chưa thành thục, người ngu tưởng như đường
mật, nhưng khi ác nghiệp đã thành thục, họ nhứt định
phải chịu khổ đắng cay—As long as the evil deed done does not
bear fruit, the fool thinks it is as sweet as honey; but when it
ripens, then he comes to grief (Dharmapada 69).
11)
Từ tháng này qua tháng khác, với món ăn bằng đầu ngọn
cỏ Cô-sa (cỏ thơm), người ngu có thể lấy để nuôi sống,
nhưng việc làm ấy không có giá trị bằng một phần mười
sáu của người tư duy Chánh pháp—Let a fool, month after month,
eats only as much food as can be picked up on the tip of a kusa blade;
but he is not worth a sixteenth part of them who have comprehended the
truth (Dharmapada 70).
12)
Người cất sửa bò, không phải chỉ sáng chiều đã
thành ra vị đề hồ được. Cũng thế, kẻ phàm phu tạo ác
nghiệp tuy chẳng cảm thụ quả ác liền, nhưng nghiệp lực
vẫn âm thầm theo họ như lửa ngún giữa tro than—An evil deed
committed may not immediately bear fruit, just as newl drawn milk does
not turn sour at once. In the same manner, smouldering, it follows
the fool like fire covered with ashes (Dharmapada 71).
13)
Kẻ phàm phu, lòng thì muốn cầu được trí thức mà hành
động lại dẫn tới diệt vong, nên hạnh phúc bị tổn hại
mà trí tuệ cũng tiêu tan—The knowledge and fame that the fool gains
, so far from benefiting; they destroy his bright lot and cleave his head
(Dharmapada 72).
14)
Kẻ ngu xuẫn thường hay muốn danh tiếng mà mình không xứng:
chỗ ngồi cao trong Tăng chúng, oai quyền trong Tăng lữ, danh
vọng giữa các gia tộc khác—The fool always desire for an undue
reputation or undeserved honour, precedence among the monks, authority
in the monasteries, honour among other families (Dharmapada 73).
15)
Hãy để cho người Tăng kẻ tục nghĩ rằng “sự nầy do
ta làm, trong mọi việc lớn hay nhỏ đều do nơi ta cả.”
Kẻ phàm phu cứ tưởng lầm như thế, nên lòng tham lam ngạo
mạn tăng hoài—Let both monks and laymen think, “by myself was this
done; in every work, great or small, let them refer to me.” Such is the
ambition of the fool; his desires and pride increase (Dharmapada 74).
16)
Một đàng đưa tới thế gian, một đàng đưa tới Niết bàn,
hàng Tỳ kheo đệ tửø Phật, hãy biết rõ như thế, chớ
nên tham đắm lợi lạc thế gian để chuyên chú vào đạo
giải thoát—One is the path that leads to worldly gain, and another
is the path leads to nirvana. Once understand this, the monks and the lay
disciples of the Buddha, should not rejoice in the praise and worldly favours,
but cultivate detachment (Dharmapada 75).
Phàm
Phu Kiêu Ngạo: Boastful secular people.
Phàm
Phu Tánh: The common underlying nature of all men.
Phàm
Phúc: Phước báo nhơn thiên—The ordinary blessedness of devas and
men as compared with that of the converted.
Phàm
Sở Hữu Tướng, Giai Thị Hư Vọng. Nhược Kiến Chư Tướng
Phi Tướng, Tức Kiến Như Lai: Theo Kinh Kim Cang, Đức Phật
dạy: “Bất cứ vật gì hễ có hình tướng đều là giả
dối. Nếu thấy các tướng không phải hình tướng, như thế
mới tạm gọi là thấy được Như Lai.”—In the Diamond Sutra,
the Buddha taught: “All forms and phenomena are illusive. If one can
see beyond forms, one sees the Tathagata.”
Phàm
Sư: Vị sư chưa giác ngộ chân lý mà Phật đã giảng dạy—Ordinary
or worldly teachers who are unenlightened by Buddhist truth.
Phàm
Tánh: Common nature of all men.
Phàm
Tăng: Phàm Tăng ngược lại với Thánh Tăng (những vị Tăng
đã có công đức sâu dầy, đạo cao đức trọng)—The ordinary
practicing monk, as contrasted with the holy monk (Thánh Tăng) who has
achieved higher merit.
Phàm
Thánh: Sinners and Saints.
Phàm
Thánh Bất Nhị: Phàm Thánh đều cùng có bổn tánh như nhau:
Phật tánh—Sinners and saints are of the same fundamental nature: Buddha-nature.
Phàm
Thánh Đồng Cư Địa: Thế giới nầy nơi mà Thánh phàm đồng
cư—This world, where saints and sinners dwell together.
Phàm
Thánh Nhứt Như: Phàm Thánh bất nhị—Sinners and Saints are of
the same fundamental nature—See Phàm Thánh Bất Nhị and Sinh Phật
Nhứt Như.
Phàm
Thân: The common mortal body—The ordinary individual.
Phàm
Thức: Ordinary knowledge.
Phàm
Tập: The practices, good and evil, of common or unconverted men.
Phàm
Tình: Desires or passions of the unconverted.
Phàm
Tục: Thói thường tốt hay xấu của phàm nhân—Mundane—Earthly—Ordinary—Common—The
practices, good or evil, of common or unconverted men.
Phạm:
1)
Phạm Thiên: Brahman (skt)—Supreme Being regarded as impersonal.
a)
Thanh Tịnh: Celibate and pure.
b)
Ly Dục: Giving up desires.
2)
Phạm Tội: To violate—To commit—To offend against—To break the
law.
3)
Phạm trù: Khuôn phép—Pattern—Rule—Method.
Phạm
Âm:
1)
Brahma voice, one of the thirty-two marks of a Buddha:
a)
Tiếng nói trong trẻo: The voice is clear.
b)
Tiếng nói hòa nhã: The voice is melodious.
c)
Tiếng nói thanh tịnh (chính trực): The voice is pure.
d)
Tiếng nói sang sảng: The voice is deep.
e)
Tiếng nói ấy ngân vang, ở nơi xa cũng nghe thấy: The voice
is far-reaching.
2)
Tiếng ca hay tụng tán thán Phật: Singing in praise of Buddha.
**
For more information, please see Âm
Thanh Của Đức Như Lai.
Phạm
Bổn: Những bộ kinh bằng tiếng Phạn (Ấn Độ)—Sutras in
the Indian language.
Phạm
Ca Di: Brahma-kayikas (skt)—Tên của chư Thiên ở cõi sơ thiền
sắc giới—The Brahma-devas in the first dhyana in the realm of form.
Phạm
Chí:
1)
Brahmacarin (skt): Người xuất gia học Thánh điển và tu hành
phạm hạnh—Studying sacred learning; practising continence or chasity.
2)
Brahamacari (skt): Người trẻ Bà La Môn tu tập giai đoạn đầu
trong bốn giai đoạn đi vào Phạm Thiên—Young Brahman in his
first sarama or period of life; ther are four such periods.
3)
Người Phật tử xuất gia tu đời thanh tịnh: A Buddhist ascetic
with his will set on purity.
Phạm
Chung: Đại Hồng Chung của tự viện—The temple or monastery
bell.
Phạm
Chúng: Chư Tăng Ni—Monks and nuns.
Phạm
Chúng Thiên: Brahmaparisadya or Parsadya (skt)—Các vị chư Thiên
ở cõi trời sơ thiền thuộc sắc giới (Phạm Thiên giới
được chia làm ba cấp, các vị chư thiên ở hạ cấp thì
được gọi là Phạm Chúng Thiên)—The assembly of Brahmadevas,
belonging to the retinue of Brahma; the first Brahmaloka; the first region
of the first dhyana heaven of form.
**
For more information, please see Phạm
Thiên (B).
Phạm
Chương: Brahmavastu (skt)—Sách học vần Phạn ngữ gồm 12 chương—A
Sanskrit syllabary in twelve parts.
Phạm
Cung:
1)
Cung điện của Phạm Thiên: Brahma’s palace.
2)
Chùa: Buddhist temple.
3)
Phạm Giới, cõi thiền thứ nhất trong cõi trời sắc giới:
The realm of Brahma; the first dhyana heaven of the realm of form.
Phạm
Diên: Phạm Thiên và Trời Na La Diên—Brahma and Narayana.
Phạm
Diễn Na: Bayana (skt)—Theo Eitel trong Trung Anh Phật Học Từ
Điển, Phạm Diễn Na, một vương quốc cổ trong vùng Bokhara,
bây giờ là Bamian, nổi tiếng với những tượng Phật Nhập
Niết Bàn khổng lồ, dài tới 1.000 bộ Anh—According to Eitel
in The Dictionary of Chinese-English Buddhist Terms, Bayana, an ancient
kingdom and city in Bokhara (modern Bamian), famous for a colossal statue
of Buddha (entering Nirvana) believed to be 1,000 feet long.
Phạm
Diện Phật: Đức Phật có gương mặt giống như Phạm Thiên,
người ta nói vị ấy sống tới 23.000 năm—A Buddha with Brahma’s
face (said to be 23.000 years old).
Phạm
Đàn: Brahmadanda (skt)—Phép trị tội Phạm Đàn. Khi vị sư
nào phạm tội thì được đưa đếm “Phạm Đàn” để cách
ly, cấm không cho nói chuyện với ai—Brahma-staff—The Brahma
(religious) punishment; the explanation is to send to Coventry a recalcitrant
monk, the forbidding of any conversation with him, or exclusion to silence.
Phạm
Đạo: Thanh tịnh đạo—The way of purity, or celibacy; the brahman
way.
Phạm
Điển: Kinh điển Phật—The Buddhist sutras, or books.
Phạm
Độ: Brahman-Land—Ấn Độ—India.
Phạm
Đức: Năng lực hay phước đức của Phạm Thiên—The power,
or bliss of Brahma.
Phạm
Giáp: Kinh điển làm bằng lá cây đa la (một loại cây kè
có lá giống như lá thốt nốt) Palm-leaf scriptures.
Phạm
Giới: Phá phạm giới luật mà Đức Phật đã đặt ra—To
turn one’s back on the precepts—To offend against or break the moral
or ceremonial laws of Buddhism.
Phạm
Hành: Noble action—High conduct.
Phạm
Hạnh: Pure living.
(I)
Nghĩa của “Phạm Hạnh”—The meanings of “Pure living”—Cuộc
sống thanh tịnh hay giới pháp giúp hành giả cắt đứt dâm
dục, sống đời độc thân để được sanh về cõi trời
sắc giới Phạm Thiên hay cao hơn—Pure living; noble action; the
discipline of celibacy which ensures rebirth in the Brahmaloka, or in the
realms beyond form.
(II)
Những lời Phật dạy về “Phạm Hạnh” trong Kinh Pháp Cú—The
Buddha’s teachings on “Pure living” in the Dharmapada Sutra:
1)
Sống trăm tuổi mà phá giới và buông lung, chẳng bằng sống
chỉ một ngày mà trì giới, tu thiền định—To live a hundred
years, immoral and uncontrolled, is no better than a single-day life of
being moral and meditative (Dharmapada 110).
2)
Sống trăm tuổi mà thiếu trí huệ, không tu thiền, chẳng
bằng sống chỉ một ngày mà đủ trí, tu thiền định—To
live a hundred years without wisdom and control, is no better than a single-day
life of being wise and meditative (Dharmapada 111).
3)
Sống trăm tuổi mà giải đãi không tinh tấn, chẳng bằng
sống chỉ một ngày mà hăng hái tinh cần—To live a hundred
years, idle and inactive, is no better than a single-day life of intense
effort (Dharmapada 112).
4)
Sống trăm tuổi mà không thấy pháp vô thường sinh diệt,
chẳng bằng sống chỉ một ngày mà được thấy pháp sinh
diệt vô thường—To live a hundred years without comprehending how
all things rise and pass away, is no better than a single-day life of seeing
beginning and end of all things (Dharmapada 113).
5)
Sống trăm tuổi mà không thấy đạo tịch tịnh vô vi, chẳng
bằng sống chỉ một ngày mà được thấy đạo tịch tịnh
vô vi—To live a hundred years without seeing the immortal state, is
no better than a single-day life of one who sees the deathless state (nirvana)
(Dharmapada 114).
6)
Sống trăm tuổi mà không thấy pháp tối thượng, chẳng bằng
sống chỉ một ngày mà được thấy pháp tối thượng—To
live a hundred years without seeing the Supreme Truth, is no better than
a single-day life of someone who see the highest law (Dharmapada 115).
Phạm
Hoàng:
1)
Vua của Ấn Độ: The Indian Emperor.
2)
Đức Phật: Buddha.
Phạm
Học:
1)
Nghiên cứu về Bà La Môn: The study of Brahmanism.
2)
Nghiên cứu về Phật Giáo: The study of Buddhism.
Phạm
Hưởng: Âm thanh của Đức Phật—The sound of Buddha’s voice
(Buddha’s preaching).
Phạm
Luân:
1)
Bánh xe chuyển pháp của Đức Phật: The Brahma-wheel—The wheel
of the law, or pure preaching of the Buddha.
2)
Bài pháp đầu tiên mà Phạm Thiên Vương thỉnh Phật quay bánh
xe pháp: The first sermon at the request of Brahma.
3)
Giáo thuyết của Phạm Thiên: The doctrine or preaching of the Brahmans.
Phạm
Luật: To offend against the law—Khi Đức Thế Tôn còn tại thế,
có hai vị Tỳ Kheo phạm luật hạnh, lấy làm hổ thẹn, không
dám hỏi Phật, đến hỏi Ưu Ba Li rằng: “Dạ thưa ngài Ưu
Ba Li! Chúng tôi phạm luật thật lấy làm hổ thẹn, không
dám hỏi Phật, mong nhờ ngài giải rõ chỗ nghi hối cho chúng
tôi được khỏi tội ấy.” Ưu Ba Li liền y theo pháp, giải
nói cho hai vị. Bấy giờ ông Duy Ma Cật đến nói với Ưu
Ba Li—At the time of the Buddha, there were two bhiksus who broke the
prohibitions, and being shameful of their sins they dared not call on the
Buddha. They came to ask Upali and said to him: “Upali, we have
broken the commandments and are ashamed of our sins, so we dare not ask
the Buddha about this and come to you. Please teach us the rules
of repentance so as to wipe out our sins.” Upali then taught them the
rules of repentance. At that time, Vimalakirti came to Upali and said:
·
“Thưa ngài Ưu Ba Li, ngài chớ kết thêm tội cho hai vị Tỳ
Kheo nầy, phải trừ dứt ngay, chớ làm rối loạn lòng họ.
Vì sao? Vì tội tánh kia không ở trong, không ở ngoài, không
ở khoảng giữa. Như lời Phật đã dạy: ‘Tâm nhơ nên chúng
sanh nhơ, tâm sạch nên chúng sanh sạch.’ Tâm cũng không ở
trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa. Tâm kia như thế
nào, tội cấu cũng như thế ấy. Các pháp cũng thế, không
ra ngoài chơn như. Như ngài Ưu Ba Li, khi tâm tướng được
giải thoát thì có tội cấu chăng?”—“Upali, do not aggravate
their sins which you should wipe out at once without further disturbing
their minds. Why? Because the nature of sin is neither within
nor without, nor in between. As the Buddha has said, ‘living beings
are impure because their mind are impure; if their minds are pure they
are all pure.’ And mind also is neither within nor without, nor
in between. Their minds being such, so are their sins. Likewise all
things do not go beyond (their ) suchness. Upali, when your mind
is liberated, is there any remaining impurity?’
·
Ưu Ba Li đáp: ‘Không.”—Upali replied: “There will be no more.”
·
Ông Duy Ma Cật nói: ‘Tất cả chúng sanh tâm tướng không
nhơ cũng như thế! Thưa ngài Ưu Ba Li! Vọng tưởng là
nhơ, không vọng tưởng là sạch; điên đảo là nhơ, không
điên đảo là sạch; chấp ngã là nhơ, không chấp ngã là
sạch. Ngài Ưu Ba Li! Tất cả pháp sanh diệt không dừng, như
huyễn, như chớp; các Pháp không chờ nhau cho đến một niệm
không dừng; các Pháp đều là vọng kiến, như chiêm bao, như
nắng dợn, như trăng dưới nước, như bóng trong gương, do
vọng tưởng sanh ra. Người nào biết nghĩa nầy gọi là giữ
luật, người nào rõ nghĩa nầy gọi là khéo hiểu.”—Vimalakirti
said: “Likewise, the minds of all living beings are free from impurities.
Upali, false thoughts are impure and the absence of false thought is purity.
Inverted (ideas) are impure and the absence of inverted (ideas) is purity.
Clinging to ego is impure and non-clinging to ego is purity. Upali,
all phenomena rise and fall without staying (for an instant) like an illusion
and lightning. All phenomena do not wait for one another and do not stay
for the time of a thought. They all derive from false views and are
like a dream and a flame, the moon in water, and an image in a mirror for
they are born from wrong thinking. He who understands this is called
a keeper of the rules of discipline and he who knows it is called a skillful
interpreter (of the precepts).”
·
Lúc đó hai vị Tỳ Kheo khen rằng: “Thật là bực thượng
trí! Ngài Ưu Ba Li nầy không thể sánh kịp. Ngài là bực giữ
luật hơn hết mà không nói được.”—At that “time, the two
bhiksus declared: ‘What a supreme wisdom which is beyond the reach of
Upali who cannot expound the highest principle of discipline and morality?”
·
Ưu Ba Li đáp rằng: “Trừ Đức Như Lai ra, chưa có bực Thanh
Văn và Bồ Tát nào có thể chế phục được chỗ nhạo thuyết
biện tài của ông Duy Ma Cật. Trí tuệ ông thông suốt không
lường.”—Upali said: ‘Since I left the Buddha I have not met a
sravaka or a Bodhisattva who can surpass hi rhetoric for his great wisdom
and perfect enlightenment have reached such a high degree.’
·
Khi ấy, hai vị Tỳ Kheo dứt hết nghi hối, phát tâm Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác và phát nguyện rằng: “Nguyện làm
cho tất cả chúng sanh đều được biện tài như vậy.”—Thereupon,
the two bhiksus got rid of their doubts and repentance, set their mind
on the quest of supreme enlightenment and took the vow that make all living
beings acquire the same power of speech.
Phạm
Ma:
1)
Phạm Thiên và Ma La Vương—Brahma or Brahman and Mara.
a)
Phạm Thiên là vị chủ ở các cõi trời sắc giới: Brahma
is the lord of the realm of form.
b)
Ma là chủ Lục Dục Thiên hay cõi Tha Hóa Tự Tại—Mara is
the lord of desire or passion.
2)
Phạm Thiên: Brahma—See Phạm Thiên.
Phạm
Ma Đạt: Brahmadatta (skt).
1)
Tên vị vua của xứ Kanyakubja: A king of Kanyakubja.
2)
Tên vua xứ Varanasi, cha của Ca Diếp: A king of Varanasi, father
of Kasyapa.
Phạm
Ma La: See Phạm Ma (1).
Phạm
Ma Ni: Brahma-mani (skt).
1)
Tịnh Châu: Tên một loại ngọc báu—Pure pearl.
2)
Ngọc báu như ý của Phạm Thiên: The magic pearl of Brahma.
Phạm
Ma Tam Bát: Brahma-sahampati or Mahabrahma-sahampati (skt)—Phạm Thiên,
là vị chủ của thế giới—Brahma, lord of the world.
Phạm
Nan: Sự khó khăn trong việc duy trì đời sống phạm hạnh—The
diffculty of maintaining celibacy, or purity.
Phạm
Ngữ: Ngôn ngữ của Phạm Thiên—The language came from Brahma.
1)
Ngôn ngữ Phạn: Brahma language (Sanskrit).
2)
Mẫu tự Phạn: The Sanskrit alphabet.
3)
Ngôn ngữ của Ấn Độ: The language of India.
Phạm
Nữ:
1)
Con gái của Phạm Chí: A noble woman.
2)
Người con gái phạm hạnh: A woman of high character.
Phạm
Pháp: To break the law.
Phạm
Phú Lâu: Brahmapurohita (skt).
1)
Những vị cận thần hay phụ tá của Phạm Thiên: The ministers,
or assistants of Brahma.
2)
Tên cõi trời sơ thiền thứ hai thuộc sắc giới: The second
Brahmaloka; the second region of the first dhyana heaven of form.
Phạm
Phụ Thiên: The Brahmapurohitas, or the etinue of Brahma—See Phạm
Phú Lâu (2).
Phạm
Phục: Kasaya (skt).
1)
Y phục của Phạm Thiên: Brahma’s robe.
2)
Áo cà sa: Monk’s robe.
3)
Y phục của người tu phạm hạnh: The garment of celibacy.
Phạm
Sát: Brahmaksetra (skt).
1)
Cõi Phật: Buddha-land.
2)
Tên gọi tự viện như là nơi thanh tịnh: A name for a Buddhist
monastery, i.e. a place of purity.
Phạm
Tăng:
1)
Vị Tăng Ấn Độ thời xưa. Vào thời đó Tăng sĩ Ấn Độ
mặc áo trịch (để lộ) vai phải: A monk from India: Brahman monk
is a Buddhist Master of ancient India. During those days, Buddhist monks
wore rope, Buddhist monks wore roped exposing thei right shoulders.
2)
Vị Tăng gìn giữ tịnh hạnh: A monk who maintains his purity.
Phạm
Tâm: Tâm tu theo phạm hạnh hay thanh cao và tinh khiết mà
người thực tập sẽ được sanh về cõi trời vô sắc—The
noble or pure mind (which practises the discipline that ensures rebirth
in the realm without form).
Phạm
Thanh: Tiếng của Đức Phật—The voice of Buddha
Phạm
Thân:
1)
Thân tâm thanh tịnh: The pure spiritual body.
2)
Pháp thân của Phật: Dharmakaya of the Buddha.
Phạm
Thân Thiên: Quyến thuộc của Phạm Thiên (Phạm Chúng Thiên,
Phạm Phụ Thiên, và Đại Phạm Thiên)—The Brahmakayika, or retinue
of Brahma.
**
For more information, please see Phạm
Thiên (B).
Phạm
Thất: Nơi Tăng đoàn trú ngụ và tu tập, chùa hay tự viện—A
dwelling where the sangha is practicing Buddhist laws—A dwelling where
celibate discipline is practised, a monastery, temple.
Phạm
Thế Giới: Brahmaloka (skt)—Phạm Thế Thiên—Các cõi trời
thuộc sắc giới—The Brahmaloka of the realm of form.
Phạm
Thế Thiên: Brahmaloka (skt)—See Phạm Thế Giới.
Phạm
Thích: Trời Phạm Thiên và trời Đế Thích—Brahma and Sakra:
1)
Trời Phạm Thiên, chủ cung trời sắc giới: Brahma, the lord
of the form-realm.
2)
Trời Đế Thích, chủ của trời dục giới: Sakra, the lord of
the desire-realm.
Phạm
Thích Tứ Thiên: Trời Phạm Thiên, Đế Thích, và Tứ Thiên
Vương—Brahma, sakra, and the four Maharajas.
Phạm
Thiên: Brahmas (skt).
(A)
Nghĩa của Phạm Thiên—The meanings of Brahma:
1)
Vị thần chính của Ấn giáo, thường được diễn tả như
ngưới sáng tạo hệ thống thế giới—A chief of Hindu
gods often described as the creator of world system.
2)
Chủ của cung trời sắc giới. Ngài làm chúa tể của chúng
sanh, được Phật giáo thừa nhận là chư Thiên, nhưng thấp
hơn Phật hay người đã giác ngộ—Lord of the heavens of form.
The father of all living beings; the first person of the Brahmanical Trimurti,
Brahma, Visnu, and Siva, recognized by Buddhism as devas but as inferior
to a Buddha, or enlightened man.
3)
Các chư Thiên trong cõi trời sắc giới: Devas in the realm of
form.
(B)
Ba loại Phạm Thiên—Three kinds of Brahmas:
1)
Phạm Chúng Thiên: The assembly of brahmadevas, i.e. Brahmakayika.
2)
Phạm Phụ Thiên: Brahmapurohitas, or retinue of Brahma.
3)
Đại Phạm Thiên: Phạm Thiên Vương—Mahabrahman, or Brahman himself.
**
For more information, please see Thế Chủ.
Phạm
Thiên Giới: The realm of Brahma.
Phạm
Thiên Hậu: Hậu phi của Phạm Thiên (Phạm Thiên trong Phật
giáo không có hậu phi, tuy nhiên, dân gian Ấn Độ tôn sùng
và cho rằng ngài có ba bà hậu phi)—The queen or wife of Braham.
Phạm
Thiên Ngoại Đạo: Brahmadeva-heretics—Bà La Môn cho rằng Phạm
Thiên là Đấng Tạo Hóa, nhưng với Phật giáo điều nầy
trái với chân lý—The Brahmans consider Brahma to be the Creator
of al things and the Supreme Being, which is heresy with Budhism.
Phạm
Thiên Vương: See Phạm Thiên (B) (3).
Phạm
Thừa: Brahmayana (skt)—Phạm Thiên Thừa hay Bồ Tát Thừa—The
noblest of the vehicles, that of the bodhisattva.
Phạm
Thượng: To be impertinent to superiors.
Phạm
Tội: To commit a crime—To commit offences.
Phạm
Trọng: Vi phạm giới trọng hay những giới chính—To break
the weightier laws.
Phạm
Tự:
1)
Chữ Phạn—Brahma letters—samskrtam—Sanskrit.
a)
Bắc Phạn: Sanskrit.
b)
Nam Phạn: Tiếng Phạn Pali được vài học giả Trung Hoa cho
rằng cổ hơn tiếng Phạn Sanskrit về cả tiếng nói lẫn chữ
viết—Pali, considered more ancient by some Chinese writers than Sanskrit
both as a written and spoken language.
2)
Phạm Thư: Văn Tự cổ của Ấn Độ, phân biệt với tiếng
nói bình dân Prakrit. Chỉ vài ngoại lệ kinh điển Trung Quốc
được dịch từ tiếng Phạn Pali (Nam Phạn), còn thì đa phần
được dịch sang từ tiếng Phạn Sanskrit (Bắc Phạn). —The
classical Aryan language of India, in contradistinction to Prakrit, representing
the language as ordinarily spoken. With the exception of a few ancient
translations probably from Pali versions, most of the original texts used
in China were Sanskrit.
Phạm
Tướng: Brahmadhvaja (skt)—Một trong những người con trai của
Mahabhijna, trong cõi Phật ở về phía tây nam vũ trụ của chúng
ta—One of the sons of Mahabhijna; his Buddha domain is south-west of
our universe.
Phạm
Uyển: Tự viện, nơi các vị xuất gia sống đời độc thân
tu tập—A monastery or any place where celibate discipline is practised.
Phạm
Vi:
1)
Phạm trù: Domain—Field.
2)
Khuôn khổ hay nguyên tắc: Rule and restraint—To guard by proper
means.
Phạm
Võng: Brahmajala (skt)—Brahma-net.
Phạm
Võng Giới: See Phạm Võng Giới Bổn.
Phạm
Võng Giới Bổn: Bồ Tát Giới Kinh hay phần sau của Kinh Phạm
Võng—The latter part of the Brahma-sutra.
**
For more information, please see Bốn Mươi
Tám Giới Khinh, and Mười Giới Trọng của
chư Bồ Tát trong Kinh Phạm Võng.
Phạm
Võng Giới Phẩm: Tên của Kinh Phạm Võng (Kinh Phạm Võng ngày
nay chỉ còn lại một phẩm Bồ Tát Tâm Địa Giới trong bộ
Kinh Phạm Võng nên gọi là Phạm Võng Giới Phẩm)—A name for
the Brahma-sutra.
Phạm
Võng Kinh: Tên gọi tắt của Phạm Võng Kinh Lư Xá Na, Phật
Thuyết Bồ Tát Tâm Địa Giới Phẩm Đệ Thập Phạm Võng
Kinh, được ngài Cưu Ma La Thập dịch sang Hoa ngữ khoảng năm
406 sau Tây Lịch. Lấy tên Phạm Võng là vì pháp giới vô biên,
như những mắt lưới của vua Trời Đế Thích (giao nhau mà
không hề vướng víu trở ngại), cũng giống như giáo pháp
của của chư Phật cũng tầng tầng vô tận, trang nghiêm pháp
thân cũng không hề có chướng ngại—Brahmajala-sutra, translated
into Chinese by Kumarajiva around 406 A.D., the infinitude of worlds being
as the eyes or holes in Indra’s net, which is all-embracing, like the
Buddha’s teaching. There are many treatises on it.
**
For More information, please see Kinh Phạm Võng, Mười Giới Trọng
của chư Bồ Tát trong Kinh Phạm Võng, and Bốn Mươi Tám Giới
Khinh.
Phạm
Võng Tông: Luật Tông được mang vào hoằng hóa tại Nhật
Bản bởi một nhà sư Trung Hoa tên Giám Chân vào khoảng năm
754 sau Tây Lịch—The sect of Ritsu, brought into Japan by the Chinese
monk Chien-Chen in 754 A.D.
Phạm
Vũ: Chùa hay tự viện—A sacred house, i.e. a Buddhist monastery,
or temple.
Phạm
Vương: See Phạm thiên.
Phạm
Vương Cung: Cung điện của Phạm Thiên—The palace of Brahma.
Phan:
1)
Cờ phướn: Pataka (skt)—Ba Đa Ca—Lá cờ hay phướn treo tại
chùa trong các ngày lễ (vật trang nghiêm biểu tượng cho uy
đức của Đức Phật)—Flag—Banner—Streamer—Pennant.
2)
Leo lên: To climb.
3)
Nắm lấy: To grasp—To detain.
Phan
Duyên: Duyên—Tâm nương vịn vào cảnh sở mà khởi lên, giống
như người già vịn vào cây gậy mà đứng lên (tâm thay đổi
lúc thế nầy lúc thế khác, tùy theo sự vật của thế giới
bên ngoài, giống như con vượn chuyền cây, hay con ngựa vô
cương)—Something to lay hold of, a reality, cause, basis, similar to
an old man relies on his cane (the mind likea monkey, the thought like
a horse).
**
For more information, please see Duyên in
Vietnamese-English Section.
Phan
Giác: Nắêm lấy và hiểu biết những cái cạn cợt bên ngoài,
như con vượn chuyền hết cành nầy qua cành khác—Seizing and
perceiving, like a monkey jumping from branch to branch, i.e. attracted
by external unstable.
Phán:
1)
Phán lệnh: To order.
2)
Phán Quyết: To judge—To try.
3)
Phán định: To decide.
4)
Phán xét: To examine and judge.
Phán
Đoán: Phán quyết—To judge.
Phán
Lự Tư: Phân biệt tư tưởng—Discriminating thought.
Phán
Quyết: Determination—Decision.
Phán
Giáo: Phân chia hay phân tích giáo pháp hay giáo tướng một
đời của Đức Phật—Division of the Buddha’s teaching.
1)
Phán Giáo Thiên Thai Ngũ Thời Bát Giáo: Division of T’ien-T’ai,
into the five periods and eight teachings—See Thiên Thai Ngũ Thời
Bát Giáo.
2)
Phán Giáo Hoa nghiêm Ngũ Giáo: Division of Hua-Yen into five teachings—See
Hoa nghiêm Thời and Ngũ Giáo.
Phán
Thích: Phán đoán ý chỉ của kinh luận, và giải thích ý nghĩa
của nó. Phê phán phân tích giáo lý mà Đức Thích Ca Mâu Ni
thuyết giảng—To divide and explain sutras; to arrange in order, analyse
the Buddha’s teaching.
Phàn
Nàn: To blame—To complain.
Phản:
1)
Chiếc phản: Camp-bed—Plank bed.
2)
Chống lại: Anti—Counter.
3)
Làm phản: To rebel.
4)
Ngược lại: Contrary.
5)
Phản bội: To betray.
6)
Trở về: Turn over—Trun or send back.
Phản
Ảnh: To reflect
Phản
Chiếu: Paribimbaya (skt)—Phản ánh—To reflect.
Phản
Đạo Đức: Immoral.
Phản
Đối: To oppose—To object.
Phản
Quang: Reflected light.
Phản
Quang Tự Kỷ: Hồi quang tự kỷ—Hồi quang biến chiếu—To
turn the spotlight to ourselves—To turn back and reflect ourselves.
Phản
Xoa Hợp Chưởng: Một trong mười hai cách chấp tay, đan bện
những ngón tay vào nhau—One of the twelve forms of folded hands,
with interlocking fingers.
Phản
Suất Sanh Tử:
1)
Một trong bảy loại sanh tử—One of the seven kinds of mortality.
2)
Thoát vòng sanh tử để đi vào Niết Bàn—Escape from mortality
into nirvana.
Phản
Tỉnh: A turning about.
Phản
Tỉnh Khẩu Nghiệp: Trong Kinh Giáo Giới La Hầu La ở Rừng
Am Bà La trong Trung Bộ Kinh, Đức Phật đã dạy La Hầu La về
‘Phản Tỉnh Khẩu Nghiệp’—The Buddha taught Venerable Rahula
about ‘Action With the Speech’ in the Ambalatthikarahulovada Sutta
in the Middle Length Discourses of the Buddha:
1)
Này La Hầu La, khi ông muốn làm một khẩu nghiệp gì,
hãy phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “Khẩu nghiệp nầy
của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại
người, có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp
nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo
đau khổ.” Rahula, when you wish to do an ction by speech (please see
Phản Tỉnh Thân Nghiệp 1, just substituting “speech” for “body”).
a)
Này La Hầu La, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết:”Khẩu
nghiệp nầy ta muốn làm. Khẩu nghiệp nầy của ta có thể
đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại nguời, có thể
đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp nầy là bất thiện,
đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Một khẩu
nghiệp như vậy, này La Hầu La, nhất định chớ có làm (please
see Phản Tỉnh Thân Nghiệp 1a, just substituting “speech” for
“body”).
b)
Này La Hầu La, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “Khẩu
nghiệp nầy ta muốn làm. Khẩu nghiệp nầy của ta không có
thể đưa đến tự hại, không có thể đưa đến hại người;
không có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp nầy
là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.”
Một khẩu nghiệp như vậy, này La Hầu La, ông nên làm (please
see Phản Tỉnh Thân Nghiệp 1b, just substituting “speech” for
“body”).
2)
Này La Hầu La, khi ông đang làm một khẩu nghiệp, ông cần
phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “Khẩu nghiệp
nầy ta đang làm. Khẩu nghiệp nầy của ta đưa đến tự hại,
đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu
nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến
quả báo đau khổ.” Rahula, when you are doing an action by
speech (please see Phản Tỉnh Thân Nghiệp 2, just substituting “speech”
for “body”).
a)
Này La Hầu La, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “Khẩu
nghiệp nầy ta đang làm. Khẩu nghiệp nầy của ta đưa đến
tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời
khẩu nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem
đến quả báo đau khổ.” Này La Hầu La, ông hãy từ bỏ
một khẩu nghiệp như vậy (Please see Phản Tỉnh Thân Nghiệp
2a, just substituting “speech” for “body”).
b)
Nhưng nếu này La Hầu La, khi phản tỉnh, ông biết như sau:
“Khẩu nghiệp nầy ta đang làm. Khẩu nghiệp nầy của ta
không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không
đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp nầy là thiện,
đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Khẩu nghiệp
như vậy, nầy La Hầu La, ông cần phải tiếp tục làm (please
see Phản Tỉnh Thân Nghiệp 2b, just substituting “speech” for
“body”).
3)
Sau khi ông làm xong một khẩu nghiệp, này La Hầu La, ông cần
phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: “Khẩu nghiệp
nầy ta đã làm. Khẩu nghiệp nầy của ta đưa đến tự hại,
đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu
nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến
quả báo khổ.”—Rahula, after you have done an action by speech
(please see Phản Tỉnh Thân Nghiệp 3, just substituting “speech”
for “body”).
a)
Nếu trong khi phản tỉnh, này La Hầu La, ông biết như sau:
“Khẩu nghiệp nầy ta đã làm. Khẩu nghiệp nầy đưa đến
tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời
khẩu nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem
đến quả báo đau khổ.” Một khẩu nghiệp như vậy, này
La Hầu La, ông cần phải thưa lên, cần phải tỏ lộ, cần
phải trình bày trước vị Đạo Sư, hay trước các vị đồng
phạm hạnh có trí. Sau khi đã thưa lên, tỏ lộ, trình bày,
cần phải phòng hộ trong tương lai (please see Phản Tỉnh Thân
Nghiệp 3a, just substituting “speech” for “body”).
b)
Nếu trong khi phản tỉnh, này La Hầu La, ông biết như sau:
“Khẩu nghiệp nầy ta đã làm. Khẩu nghiệp nầy không đưa
đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến
hại cả hai; thời khẩu nghiệp nầy là thiện, đưa đến
an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Do vậy, này La Hầu La,
ông phải an trú trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp tục tu
học ngày đêm trong các thiện pháp (please see Phản Tỉnh Thân
Nghiệp 3b, just substituting “speech” for “body”).
Phản
Tỉnh Thân Nghiệp: Trong Kinh Giáo Giới La Hầu La Ở Rừng Am
Bà La trong Trung Bộ Kinh, Đức Phật đã dạy La Hầu La về
‘Phản Tỉnh Thân Nghiệp’—The Buddha taught Venerable Rahula
about ‘Action With the Body’ in the Ambalatthikarahulovada Sutta in
the Middle Length Dicourses of the Buddha:
1)
“Này La Hầu La, khi ông muốn làm một thân nghiệp gì, hãy
phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “Thân nghiệp nầy của
ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại người,
có thể đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp nầy là
bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ.”—Rahula,
when you wish to do an action with the body, you should reflect upon that
same bodily action thus: “Would this action that I wish to do with the
body lead to my own affliction, or to the affliction of others, or to the
affliction of both? Is it an unwholesome bodily action with painful consequences,
with painful results?”
a)
Này La Hầu La, nếu trong khi phản tỉnh ông biết: “Thân nghiệp
nầy ta muốn làm. Thân nghiệp nầy của ta có thể đưa tự
hại, có thể đưa đến hại người, có thể đưa đến hại
cả hai; thời thân nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau
khổ, đem đến quả báo đau khổ.” Một thân nghiệp như
vậy, này La Hầu La, ông nhất định chớ có làm—When you
reflect, if you know: “This action that I wish to do with the body would
lead to my own affliction, or to the affliction of others, or to the affliction
of both; it is an unwholesome bodily action with painful consequences,
with painful results,” then you definitely should not do such an action
with the body.
b)
Này La Hầu La, khi ông muốn làm một thân nghiệp, nếu sau
khi phản tỉnh ông biết: “Thân nghiệp nầy ta muốn làm.
Thân nghiệp nầy của ta không có thể đưa đến tự hại,
không có thể đưa đến hại người, , không thể đưa đến
hại cả hai; thời thân nghiệp nầy là thiện, đưa đến an
lạc, đưa đến quả báo an lạc.” Một thân nghiệp như vậy,
này La Hầu La, ông nên làm—When you reflect, if you know: “This
action that I wish to do with the body would not lead to my own affliction,
or to the affliction of others, or to the affliction of both; it is a wholesome
bodily action with pleasant consequences, with pleasant results,” then
you may do such an action with the body.
2)
Này La Hầu La, khi ông đang làm một thân nghiệp, ông cần
phải phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “Thân nghiệp nầy
ta đang làm. Thân nghiệp nầy của ta đưa đến tự hại, đưa
đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp
nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo
đau khổ.”—Rahula, while you are doing an action with the body, you
should reflect upon that same bodily action thus: “Does this action that
I am doing with the body lead to my own affliction, or to the affliction
of others, or to the affliction of both? Is it an unwholesome bodily action
with painful consequences, with painful results?”
a)
Này La Hầu La, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết: “Thân
nghiệp nầy ta đang làm. Thân nghiệp nầy của ta đưa đến
tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời
thân nghiệp nầy là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến
quả báo đau khổ.” Này La Hầu La, ông hãy từ bỏ một thân
nghiệp như vậy.—Rahula, when you reflect, if you know: “This action
that I am doing with the body leads to my own affliction, or to the affliction
of others, or to the affliction of both; it is an unwholesome bodily action
with painful consequences, with painful results,” then you should suspend
such a bodily action.
b)
Nhưng nếu, này La Hầu La, trong khi phản tỉnh, ông biết như
sau: “Thân nghiệp nầy ta đang làm. Thân nghiệp nầy của
ta không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người,
không đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp nầy là thiện,
đưa đến an lạc, đem đến quả báo an lạc.” Thân nghiệp
như vậy, này La Hầu La, ông cần phải tiếp tục làm.—But
when you reflect, if you know: “This action that I am doing with the
body does not lead to my own affliction, or to the affliction of others,
or to the affliction of both; it is a wholesome bodily action with pleasant
consequences, with pleasant results,” then you may continue in such a
bodily action.
3)
Này La Hầu La, sau khi làm xong một thân nghiệp, ông cần phải
phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: “Thân nghiệp nầy ta
đã làm, thân nghiệp nầy của ta đưa đến tự hại
