CHƯƠNG
VIII.
Y
CA-THI-NA.
1.
Năm công đức
[877c6]
Bấy giờ, Thế Tôn ở tại nước Xá-vệ. Khi ấy có số đồng
tỳ-kheo an cư ở nước Câu-tát-la[1] xong, ngày mười lăm tự
tứ, ngày mười sáu đến hầu thăm đức Thế Tôn. Trên đường
đi, họ gặp mưa. Y phục đều bị ướt, phải vất vả, vì
tăng-già-lê quá nặng. Họ đến chỗ đức Thế Tôn tại Xá-vệ,
đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên. Lúc bấy giờ,
đức Thế Tôn an ủi các tỳ-kheo rằng:
«Các
thầy trụ chỉ có được hòa hợp, an lạc không? Khất thực
có bị vất vả không? Đi đường có bị mỏi mệt không?»
Các
tỳ-kheo thưa:
«Chúng
con trụ chỉ được hòa hợp an lạc. Không khổ sở vì khất
thực.
«Bạch
Đại đức, có số đồng tỳ-kheo an cư ở nước Câu-tát-la
xong, ngày mười lăm tự tứ, ngày mười sáu đến hầu thăm
đức Thế Tôn. Trên đường đi, họ gặp mưa. Y phục đều
bị ướt, phải vất vả, vì tăng-già-lê quá nặng.»
Lại
có số đông tỳ-kheo trì y phấn tảo ở tại xứ tuyết lạnh.
Hạ an cư nơi trú xứ nọ, ngày mười lăm tự tứ xong, ngày
mười sáu ôm cả y cũ và y mới lên đường về hầu Thế
Tôn. Trên đường đi gặp mưa, y phục ướt sủng trở nên
nặng, hết sức vất vả. Về đến tịnh xá Kỳ-hoàn, họ
đến chỗ Phật, đảnh lễ sát chân đức Thế Tôn, rồi ngồi
lui qua một bên. Đức Phật an ủi các tỳ-kheo:
«Các
thầy trụ chỉ có được hòa hợp an lạc không? Không bị
khổ sở vì khất thực chăng?»
Trả
lời:
«Chúng
con sống hoà hiệp, an lạc. Không vất vả vì khất thực.
«Bạch
Đại đức, có số đông tỳ-kheo trì y phấn tảo ở tại
xứ tuyết lạnh. Hạ an cư nơi trú xứ nọ, ngày mười lăm
tự tứ xong, ngày mười sáu ôm cả y cũ và y mới lên đường
về hầu Thế Tôn. Trên đường đi gặp mưa, y phục ướt
sủng trở nên nặng, hết sức vất vả.»
Lúc
bấy giờ, đức Thế Tôn vì nhơn duyên này tập hợp Tăng
tỳ-kheo và bảo các tỳ-kheo:
«An
cư xong, có bốn việc cần phải làm: Tự tứ, giải giới,
kết giới, thọ y công đức.[2] Bốn việc này, an cư xong cần
phải làm.
Có
năm nhơn duyên để thọ y công đức: Có y dư,[3] không [878a1]
mất y,[4] ăn biệt chúng,[5] lần lượt ăn,[6] trước bữa
ăn và sau bữa ăn được vào xóm làng mà không dặn tỳ-kheo
khác.[7] Có năm nhơn duyên như vậy nên thọ y công đức.
«Thọ
y công đức rồi sẽ được năm việc lợi: Được chứa y
dư, lìa y ngủ, ăn biệt chúng, lần lượt ăn, trước bữa
ăn và sau bữa ăn không dặn tỳ-kheo khác được vào xóm làng.
Thọ y công đức rồi sẽ được năm điều lợi như vậy.»
2.
Y như pháp
Chúng
Tăng nên thọ y công đức như vầy:
Y mới
nhận được, y do đàn-việt cúng, y phấn tảo, y mới, y cũ.
Y mới thì thiếp[8] rồi tác tịnh; hoặc đã giặt;[9] giặt
xong rồi nạp, sau đó tác tịnh.
Y không
do tà mạng được, không do xem tướng số mà được, không
do móng ý mà được, không để cách đêm, không phải[10] y
xả đọa rồi tác tịnh. Phải là y nhận trong ngày. Những
trường hợp trên là y đúng pháp.
Y năm
điều thì mười ô, bốn phía có viền. Y như vậy, Tăng nên
thọ dùng làm y công đức. Nếu quá mức này cũng có thể
thọ được. Nên tự giặt nhuộm, trương ra, cắt may làm thành
mười mảnh, rồi ráp lại thành y.
Nên
thọ ở trước chúng Tăng, như vậy là Tăng đã thọ y công
đức xong.
Thế
nào gọi là Tăng thọ y công đức không thành?
Không
phải chỉ giặt rồi là thành thọ y công đức. Không phải
chỉ trương ra may. Không phải chỉ viền. Không phải chỉ
cắt thành bức. Không phải chỉ viền biên. Không phải chỉ
kết cái khuy. Không phải chỉ làm thành lá. Không phải chỉ
đặt cái khâu, là thành y công đức. Hoặc do tà mạng mà
được y; do siểm khúc được y; do xem tướng số mà được
y; do mớm ý được y; hay cách đêm được y; y xả đọa không
tác tịnh; không phải y nhận trong ngày. Các trường hợp trên,
không đúng pháp thọ y. Y bốn phía không được viền; không
thọ trước Tăng; hoặc có nạn; hoặc không có tăng-già-lê;
ngay dù Tăng thọ y công đức như pháp mà vị kia ở ngoài
giới, tự mình thọ y, như vậy cũng không thành thọ y công
đức.
Thế
nào gọi là thọ y công đức được thành tựu?
Hoặc
y mới được, y đàn-việt cúng, y phấn tảo, hoặc là y mới,
hay y cũ. Y mới thì phải thiếp rồi tác tịnh. Nếu (y cũ)
đã giặt, giặt rồi mang tác tịnh. Chẳng phải do tà mạng
mà được, chẳng phải do siểm khúc mà được, chẳng phải
do xem tướng số mà được, chẳng phải cách đêm, không phải
y xả đọa tác tịnh, y nhận được trong ngày. Y năm điều
mười khoảng cách, bốn phía có viền, hoặc y quá hơn mức
độ đó thọ làm y công đức. Tự mình giặt nhuộm, tự tay
trương ra, cắt may thành mười mảnh rồi ráp lại thành y.
Cần phải thọ giữa chúng Tăng. Như vậy là chúng Tăng đã
thọ y công đức xong. Hoặc y công đức được thọ như pháp
như vậy, ở trong giới mà thọ y công đức, như vậy gọi
là thành thọ công đức y.
Bấy
giờ, nhóm sáu tỳ-kheo dùng y lớn nhuộm màu làm y công đức
để thọ trước Tăng. Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật
dạy:
«Không
được dùng y lớn nhuộm màu làm y công đức.»
Vị
kia dùng gấm làm. Đức Phật dạy:
«Không
được dùng gấm làm.»
Vị
kia dùng sắc trắng, Phật dạy:
«Không
được dùng sắc trắng để làm. Từ nay về sau cho phép dùng
màu ca-sa.»
3.
Thọ y
Lúc
bấy giờ, có trú xứ nọ, hiện tiền Tăng nhận được y
công đức đại quý giá, tỳ-kheo kia không biết nên như thế
nào? Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:
Cho
phép tác pháp, bạch như sau:
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Hôm nay chúng Tăng thọ y công đức.
Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận
hòa hợp thọ y công đức. Đây là lời tác bạch.»
Tác
bạch như vậy rồi, sai một tỳ-kheo hỏi rằng:
«Vị
nào có thể thọ trì y công đức này?»
Trả
lời:
«Tôi
có thể thọ trì.»
Trong
chúng nên sai một người có khả năng tác yết-ma tác bạch:
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Nếu thời gian thích hợp đối với
Tăng, Tăng chấp thuận sai tỳ-kheo tên... vì Tăng thọ trì
y công đức. Đây là lời tác bạch.
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Tăng sai tỳ-kheo tên... vì Tăng thọ
trì y công đức. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng sai tỳ-kheo...
vì Tăng thọ trì y công đức thì im lặng. Vị nào không đồng
ý xin nói.
«Tăng
đã sai tỳ-kheo... vì Tăng thọ trì y công đức rồi. Tăng
chấp thuận nên im lặng. Việc này được ghi nhận như vậy.»
Tăng
yết-ma giao y cho tỳ-kheo thọ trì. Văn yết-ma như sau:
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Tăng nơi trú xứ này nhận được
y vật có thể chia, hiện tiền Tăng nên chia. Nếu thời gian
thích hợp đối với Tăng, Tăng giao y nầy cho tỳ-kheo... Tỳ-kheo
nầy vì Tăng thọ trì y công đức này, ở trong trú xứ này.
Đây là lời tác bạch.
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Tăng trong trú xứ này nhận được
y vật có thể chia, hiện tiền Tăng nên chia. Nay Tăng đem y
nầy giao cho tỳ-kheo... Tỳ-kheo nầy sẽ vì Tăng thọ trì y
công đức này, trong trú xứ này. Các Trưởng lão nào đồng
ý Tăng giao y này cho tỳ-kheo... thọ làm y công đức, thì im
lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.
Tăng
đã đồng ý giao y cho tỳ-kheo... này rồi. Tăng đã đồng
ý nên im lặng. Việc này được ghi nhận như vậy.»
Tỳ-kheo
kia nên đứng dậy cầm y đưa đến từng tỳ-kheo một, tùy
thuộc vào độ cao thấp của tay các tỳ-kheo vừa sờ đụng
y, nói rõ ràng tướng của y và nói tiếp như vầy:
«Y
này chúng Tăng sẽ thọ làm y công đức. Y này nay chúng Tăng
thọ làm y công đức. Y này chúng Tăng đã thọ làm y công
đức rồi.»
Lần
thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy. Các tỳ-kheo kia nên
nói như vầy:
«Người
thọ y này đã thiện thọ. Công đức trong đây có phần của
tôi.»
Vị
tỳ-kheo kia nên trả lời:
«Vâng.»
Lúc
bấy giờ, Tôn giả Ưu-ba-ly từ chỗ ngồi đứng dậy, trống
vai bên hữu cởi bỏ giày dép, đầu gối bên hữu chấm đất,
bạch đức Thế Tôn rằng:
«Ba
câu[11] này là vì đời quá khứ, hay vì đời vị lai, hay vì
đời hiện tại để thọ y công đức hay chăng?»
Đức
Phật dạy Tôn giả Ưu-ba-ly:
«Nếu
nói đầy đủ, nên nói chín câu[12] như vậy, chứ không phải
vì quá khứ thọ y công đức mà nói ba câu. Cũng không phải
vì vị lai thọ y công đức mà nói ba câu hay vì hiện tại
thọ y công đức mà nói ba câu. Tại sao vậy? Này, Ưu-ba-ly,
quá khứ đã qua rồi, vị lai chưa đến. Cho nên, vì hiện
tại thọ y công đức nên nói ba câu mà thôi.»
Nếu
nhận được y chưa may thành thì chúng Tăng nên tác yết-ma
sai tỳ-kheo may. May thành y xong nên như pháp thọ liền.
Nhóm
sáu tỳ-kheo xuân-hạ-đông, lúc nào cũng thọ y công đức.
Các tỳ-kheo bạch Phật. Đức Phật dạy:
«Không
được xuân, hạ, đông lúc nào cũng thọ y công đức. Từ
nay về sau cho phép tự tứ xong, không thọ y công đức thì
một tháng, có thọ y công đức thì năm tháng.» [13]
4.
Xuất y
Nhóm
sáu tỳ-kheo không chịu xuất y công đức vì nghĩ rằng, để
hưởng năm việc phóng xả lâu hơn. Các tỳ-kheo bạch Phật,
Phật dạy:
«Không
được có ý nghĩ như vầy: để hưởng năm việc phóng xả
lâu hơn mà không xuất y công đức. Từ nay về sau, cho phép
hết bốn tháng mùa đông, Tăng phải xuất y công đức.»
Nên
xuất y công đức như vầy:
Tập
Tăng hòa hợp, người chưa thọ đại giới đã ra; người
không đến thuyết dục. Tăng nay hợp để làm gì? Trả lời
rằng: Xuất y công đức.
Tác
bạch:
«Đại
đức Tăng xin lắng nghe! Hôm nay chúng Tăng xuất y công đức,
nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận
nay Tăng hòa hợp xuất y công đức. Đây là lời tác bạch.»
Nên
tác bạch như vậy để xuất y công đức. Nếu không xuất,
để quá thời gian đã định của y công đức, phạm đột-kiết-la.
Có
tám nhơn duyên để xả y công đức:[14] Ra đi, y thành, y chưa
thành, mất y, mất hy vọng, nghe xả, xuất giới, đồng xả.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, đi ra ngoài giới [879a1] với
ý nghĩ đi luôn không trở lại. Ra đi, liền mất y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, đi ra ngoài giới may y. Vị
kia may y xong, liền mất y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới với ý nghĩ:
Không may y cũng không trở lại trú xứ. Chưa xong[15] là xả
y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới may y đã xong.
Khi tỳ-kheo mất y ấy, y công đức cũng mất.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới với hy vọng
được y. Tỳ-kheo kia ra ngoài giới, đến chỗ hy vọng được
y. Tỳ-kheo thấy chỗ đó rồi, mà không được y. Hy vọng
bị mất, không có chỗ nào để đặt hy vọng nữa. Hy vọng
ấy đã bị mất, mất luôn y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới may y. May y rồi,
nghe tin chúng Tăng xuất y công đức. Vị kia khi vừa nghe, khi
ấy mất y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới may y xong. Nhiều
lần có ý nghĩ là trở về. Khi còn ở ngoài giới, chúng Tăng
xuất y công đức. Vị kia ở ngoài giới mất y công đức.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ở ngoài giới may y. Y kia dù
may xong hay may chưa xong, trở về lại trú xứ. Tỳ-kheo kia
hòa hợp cùng xuất y công đức. Đó là tám trường hợp xả
y công đức.
Lại
có sáu nhơn duyên: Tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài
giới với ý nghĩ không trở lại. Ra đi tuy chưa được y,
nhưng vẫn mất y công đức. (Trong tám trường hợp trên, trừ
hai trường hợp mất y và mất hy vọng).
Lại
có sáu nhơn duyên: Tỳ-kheo thọ y công đức rồi, mang y ra
ngoài giới để may y. Khi ngoài giới may y xong, liền mất y
công đức. (Trong tám trường hợp trên, trừ hai trường hợp
mất y và mất hy vọng).
Chưa
được y lại có mười lăm vế. (Kế đó, đã được y, cũng
có mười lăm vế). Được y, chưa được y, cũng có mười
lăm vế. (Trường hợp này lẫn lộn với tám điều trên nên
không chép ra).
Lại
có mười hai nhơn duyên.
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra đi, hy vọng cầu y, đạt
được chỗ hy vọng cầu y. Ở ngoài giới may y, may y xong mất
y công đức (vế ‹may chưa xong› cũng như vậy, mất cũng
như vậy, hy vọng mất như trên).
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra đi, hy vọng được y, không
nói với người sẽ trở lại. Ra ngoài giới đến chỗ hy
vọng y, mà không được y hy vọng, lại được y chẳng phải
chỗ hy vọng. Ở ngoài giới may y. May y xong, liền mất y công
đức. (May chưa xong cũng như vậy, mất cũng như vậy, hy vọng
mất như trên).
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra đi, không nói với người
sẽ trở lại, cũng không có ý trở lại. Ở ngoài giới đến
chỗ hy vọng y, được y chỗ hy vọng. Ở ngoài giới may y.
May y xong, liền mất y công đức. (May không thành cũng như
vậy, mất cũng như vậy, hy vọng mất như trên).
Lại
có mười hai nhơn duyên: Đặng y chỗ hy vọng, không đặng
y chỗ hy vọng, đồng như mười hai nhơn duyên trên.
Lại
có chín nhơn duyên:
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra đi, chưa đặng y. Ở ngoài
giới, các tỳ-kheo khác hỏi: ‹Thầy ngủ ở đâu? Y thầy
ở đâu? Sao không mang đến tôi sẽ may y cho thầy?› Tỳ-kheo
kia trở về đến trú xứ, nghe chúng Tăng xuất y công đức.
Ông nghĩ như vầy: ‹Nay Tăng xuất y công đức mà ta mới
may y.› May y xong mất y công đức. (Không may y cũng như vậy;
mất y cũng như vậy. Đây là ở trong giới nghe, có ba vế.
Mang y ra ngoài giới, trên đường đi mà nghe, ba vế cũng như
vậy. Mang y đến chỗ tỳ-kheo kia, ba vế cũng như vậy. Đây
là chín nhơn duyên. Kế đó, chín vế được y cũng như vậy.
Được y không được y đều có chín nhơn duyên cũng như vậy).
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, ra ngoài giới, đến địa phương
khác, vị ấy nghĩ rằng: Nếu gặp được bạn lành thì sẽ
đi, không gặp được bạn lành thì sẽ trở về. Đến giữa
đường nghe chúng Tăng xuất y công đức, vị ấy nghĩ rằng
ta đang may y. May y xong, vị kia mất y công đức. (May chưa xong
cũng như vậy; mất y cũng như vậy; ngoài giới cũng như vậy;
nghe cũng như vậy, có năm vế).
Nếu
tỳ-kheo thọ y công đức rồi, muốn đến chỗ vắng vẻ thanh
tịnh; nếu thích thì vị kia sẽ ở, không thích thì về lại.
Tỳ-kheo kia đến chỗ đó, nghe chúng Tăng xuất y công đức,
vị ấy nói rằng ta đang may y, may y xong, tức xả y công đức.
(May chưa xong cũng như vậy; mất y cũng như vậy; ngoài giới
cũng như vậy; nghe cũng như vậy, có năm vế).
Có
hai loại xả y công đức, tỳ-kheo trì y công đức ra ngoài
giới ngủ, chúng Tăng hòa hợp cùng xả.
[1]
Pali, Kathinakkhando, Vin.i. 253: có 30 tỳ-kheo, là những vị sống
a-lan-nhã, ở nước Pāvā.
[2]
Công đức y 功德衣. Pali: kaṭhina. Mahāvagga vii, Vin. i. 254.
[3]
Ni-tát-kỳ 1: súc trưởng y.
[4]
Ni-tát-kỳ 2: ly y túc.
[5]
Tỳ-kheo, ba-dật-đề 33: biệt chúng thực.
[6]
Tỳ-kheo, ba-dật-đề 32: triển chuyển thực.
[7]
Tỳ-kheo, ba-dật-đề 42.
[8]
Xem, tỳ-kheo, ba-dật-đề 60.
[9]
Đây nói y cũ, dùng làm y ca-thi-na.
[10]
Xem đoạn dưới: y xả đọa không tác tịnh, không thành thọ.
[11]
Văn thọ y mà từng tỳ-kheo một nói ba lần trên kia.
[12]
Văn thọ y trên chia thành ba thời nói riêng. Mỗi thời nói
ba lần.
[13]
Được thọ năm việc phóng xả tức nới lỏng. Xem trên.
[14]
Y mất hiệu lực đối với cá nhân tỳ-kheo trong 8 trường
hợp.
[15]
Y bất cánh 衣不竟. Kiết-xỉ-na sự: bất quyết định. Tỳ-kheo
ra ngoài giới để tìm cầu y. Khi ra khỏi, có ý không trở
về; nếu may y, ca-thi-na liền xả khi y chưa may xong.
