50
CÁI XUÂN XANH
Chân
Hiền Tâm
Mậu
tý, cho đầy 50 cái xuân. Đã có 50 mùa xuân đi qua trong đời.
Cái tuổi đủ già, chiêm nghiệm cho biết thân phận con người.
Cái tuổi vẫn trẻ, bởi nếu xuôi tay nhắm mắt, bài vị
sẽ ghi “hưởng dương 50”. Hưởng dương chưa nhường hưởng
thọ, nghĩa là chưa già. Cái mình tưởng già chỗ này hóa
ra vẫn trẻ chỗ khác. Ngộ thiệt! Có gì mà ngộ. Thế gian
vốn vậy. Vạn pháp hiện tướng theo duyên, làm gì có tánh
nhất định mà già chỉ già, trẻ trẻ mãi. Khi già, khi trẻ
… tùy duyên!
Cái
khoảng 50, huơ ngang cánh cửa bất nhị “Không già không trẻ”
coi ra không khác “Không sanh không diệt…” của luận Trung
Quán. Ôi! 50 đúng là không già không trẻ. Thấy trẻ
thấy già là tại vì duyên.
Tuổi
thơ của tôi ngập đầy may mắn. Cha mẹ, anh em đầy đủ.
Tết rất sung túc. Đêm giao thừa dạo quanh các chùa. Đầu
năm phong bì lủng lẳng. Tình dư mà tiền cũng dư. Nhưng rồi
may ấy lại không kéo dài. Chỉ gói trong một con giáp đầu
đời. Ông Bô “tử trận”. Cái khoảng bất hạnh sau đó
lộ ra. Không phải vì phải lang thang đầu đường xó chợ
kiếm cơm như trẻ mồ côi mà nói bất hạnh. Chỉ vì chết
chìm trong những đối đãi thế gian mà việc thành có. Cái
khoảng thời gian mình thấy sung túc trước kia, nó làm bàn
đạp cho những thiếu thốn về sau - dù chỉ chút đỉnh -
trở thành bất hạnh thêm nhiều. Mẹ còng lưng cố lo cho con
như ngày cha còn. Nhưng thứ gì đã cố, sức người hiện
tại lộ rõ mõi mòn. Cái mõi của mẹ làm tăng nỗi nhận
cái mòn trong con. Càng thấy bất hạnh khi tình cho mẹ chỉ
đủ để mình thương cảm, không đủ để thành hành động,
vực đi cho hết những khoảng mõi mòn.
Con
gái có chồng ...
Xuân
đầu vội vã. Bụng mang dạ chửa. Túi bụi, lo toan, sợ hãi,
hồi hộp. Từ tàu nhỏ sang tàu lớn, từ tỉnh này qua tỉnh
kia, đi tìm một miền đất hứa. Vượt cho mau, đi cho kịp.
Kịp cho đến tết thứ hai “Anh trong song cửa chờ gặp mặt.
Em bế con ngoài ngóng thăm nuôi”.
Mồng
một tết một mình với con. Mùng hai tết với con một mình.
Mùng ba tết được hai mẹ con. Người ta xuân, mình phải xuân,
nhưng xuân của mình là xuân gượng. Người ta vui, mình phải
vui, nhưng vui đó là gượng vui. Xuân gượng gượng vui, cuối
cùng là … khóc. Cầm cự đến đó là cùng. Đầu năm kiêng
cử, khóc vẫn cứ khóc. Kiếp người khổ nạn mênh mang …
Chồng
về, tết đã đủ đầy, nhưng cũng bắt đầu cho những lo
toan : Mai vàng nở phải đúng vụ. Dưa hấu cần đỏ, đủ
đôi. Sáng mùng một tết phải cười v.v… Mọi thứ đều
phải tốt đẹp. Có vậy những ngày sau tết mới thông. Cái
khoảng nghĩ ra, lăng xăng sắm tết đã lắm rộn ràng. Cái
sự sau đó mới là đáng nói. Cái khổ không phải mua sắm.
Cái khổ là sắm ra sao để yên cả năm, để tài vô nhiều,
gia đình đầy lộc. Khổ là ở đó. Mai nở mà thấy không
kịp giao thừa mùng một, đứng ngồi không yên. Lật đật
chạy tìm mai khác. Cái sự bên ngoài, mình lấy làm chủ cái
dạ bên trong của mình. Nó dẫn mình chạy. Hết chuyện này
đến chuyện khác. Hết chuyện khác đến chuyện kia. Tính
ra, hoa nở mình đã không yên. Hoa rụng mình cũng thấp thỏm.
Ngày ngày lo chuyện công việc. Tết nghỉ tưởng yên, ai ngờ
lo chuyện chưa ra. Lo quanh, lo quẩn, không thể nào yên. Chồng
nói “Tu mà như lo, chánh quả đã thành”. Coi ra khổ nạn
chưa hết, chỉ khéo chuyển mình. Mình thì nhập cuộc khá
giỏi, khổ nạn đâu thấy. Cứ mực lo toan những cái không
đáng. Lo rất tự nhiên. Lo riết mà bệnh. Gầy gò, mất ăn,
mất ngủ. Chỉ vì thích … lo.
Thế
gian vô thường, không có gì bền. Cái thân thay đổi, cái
tâm cũng thay. Vọng tưởng đâu có tánh thực mà chịu đứng
yên một chỗ. Không nghĩ chuyện này thì nghĩ chuyện khác.
Không đọc cái này thì đi sắm đồ. Nhờ vậy cuộc sống
“phong phú”, thế gian còn hoài. Có điều, trong cái vô thường
tạm bợ lại có cái thường, cái lạc, cái tịnh. Cái đó
làm nền bắt mình không chịu cái khổ. Ai cũng muốn vui. Không
vui thì lại muốn vui. Vui ít lại muốn vui nhiều. Mà xét cho
cùng, muốn vui đâu phải là lỗi. La Hán cũng vì muốn vui
mới tu cái định Diệt tận. Bồ tát cũng vì muốn vui cái
vui trường viễn của Phật mới tu thiền định, học hạnh
Bồ tát. Người người muốn vui không phải chuyện lạ.
Có
điều, mình hay TƯỞNG LỘN như vậy là vui. Cái TƯỞNG mới
là vấn đề. TƯỞNG tình và tiền đầy đủ mới là được
vui. Tưởng cái bên ngoài mang đến hạnh phúc cho mình. Ừ!
Ừ! Không phải không có. Nhưng vui như đó là vui sanh diệt,
vui mà nương nhờ. Nó sanh thì yên mà lỡ nó diệt, mình tàn
úa theo. Đáng nói ở chỗ, tình tiền muốn đủ có khi mình
lại gieo nghiệp. Cái nhân đã gieo, đủ duyên cái quả ló
đầu. Khổ vui có mặt lẫn lộn trong một kiếp người là
vậy. Không phải chỉ có người nghèo là tội, người giàu
cũng khóc. Kẻ quá đầy đủ lại muốn tự tử. Cuộc sống
trở thành vô nghĩa. Đều từ do TƯỞNG. TƯỞNG từ suy nghĩ
cho đến việc làm. Rất nhiều cái TƯỞNG khiến mình có những
cái quả không vui. Chỉ biết chạy theo nuôi thêm cái khổ.
Rồi
cũng nhận ra chân lý : Chỉ vì muốn vui cái vui vô thường
mà mình bán đứng cái thường, cái lạc, cái tịnh chân thường
của mình. Vui đâu chưa thấy, trước mắt thấy khổ. Lăng
xăng cái thân, lộn xộn cái tâm không khổ là gì. Nhận ra
chân lý, đổi thay ít nhiều. Bao nhiêu cái tết đều đã bình
yên. Hoa có cũng được. Hoa không cũng xong. Nhà cửa rộn ràng
vui đó. Nhà cửa văng lặng càng hay. Tâm yên, có tịnh có
lạc. Tết tết không khác mọi ngày. Chỉ vì không còn lo lắng,
coi thường cái sự thế gian. Hoa nở, hoa tàn mắc mớ gì đâu.
Cái nhân gieo tốt, ngày nào cũng đẹp. Nhân gieo không tốt,
đủ duyên phải trả, lo mà tránh được hay sao? Muốn yên,
lấy việc phúc thiện đắp vô. Có lo liền bỏ, tâm liền
bình yên. Chưa yên thì bỏ cho yên. Hễ “nó” ló dạng trong
đầu, mình cho nó nhập niết bàn tịnh tâm. Riết rồi cũng
yên.
Cái
yên kiểu đó, Tổ Phật đều nói “Do không dính mắc ngoại
vật mà yên. Sáu căn không vướng sáu trần mà yên. Vì không
chuyển mình theo vật mà yên”. Yên nớ số zách biết không!
Một trời tự do khoáng đạt. Cái vui thế gian nào có thấm
gì. Vui chi không bằng tâm yên. Yên rồi, mới thấy sự nào
chưa yên, trói buộc cực khổ vô cùng. Thành cực chi cực,
muốn chi đó muốn, rồi cũng phải tháo cho yên. Không gấp
thì cũng từ từ. Từng sự, từng sự … mỗi ngày một ít.
Thế nào cũng yên.
Thử
đi thì biết!
Xưa
kia, Trúc Lâm từng nói :
Thuở
bé đâu từng rõ sắc không
Xuân
về hoa nở rộ trong lòng
Ngày
nay khám phá Đông hoàng diện
Thiền
bản, bồ đoàn ngắm hồng rơi
(Tổ
Trúc Lâm)
Vua
chúa nhận ra chất thực cái CÓ cái KHÔNG trong cuộc đời
này, còn bỏ sàng lộng, bắt chân bồ đoàn. Huống mình là
thứ tép riêu?
Chẳng
qua vì không rõ được “sắc tức không, không tức sắc”,
hoặc như Tuệ Trung Thượng Sĩ thường nói “Không vốn không
sắc, sắc không không. Thể tánh làu làu chẳng được mất”,
tức chưa nhận được mặt thật Đông hoàng không có được
mất, mà mình muôn đời cứ ôm được mất mà chạy. Từ
cái này sang cái kia. Từ cái kia sang cái nọ. Hoa nở đúng
ý thì yên, vui. Hoa tàn báo hiệu điềm mất, buồn. Vui vui
buồn buồn theo những sanh diệt. Sanh sanh diệt diệt theo những
buồn vui. Không khổ không lo mới là chuyện lạ.
Thiền
bản, bồ đoàn, tréo chân cho định cái tâm, cho tuệ hiển
lộ. Đối cảnh vô tâm thì hoa có rụng bao nhiêu, chỉ là
hoa rụng. Hoa nở hoa tàn thế sự vốn thế trong cõi vô thường.
Việc mình là hiển cho được cái thường, chiêm ngưỡng một
cõi vô thường mà không nắm giữ, dù được hay mất, dù
xấu hay đẹp. Không tâm nắm giữ, vui vui khổ khổ như nước
theo dòng, niệm niệm nào khác vô niệm?
Nói
dễ, làm không phải dễ. Làm được, nhẹ gánh buồn lo. Sanh
tử không khác niết bàn. Đâu cần đi tìm một cõi niết bàn
ngoài tâm.
Một
miền đất hứa cho tuổi 50.
À
không, là cho tất cả mọi người biết dụng đất tâm của
mình.
Kẻ
ngu, sống chết lo âu mãi
Người
trí rõ không, nhàn vậy thôi
(Tuệ
Trung Thượng Sĩ)
Mới
hay,
Cuộc
thế não sầu hay tịnh lạc
Bởi
tại GIÁC TÂM có cạn sâu
02-04-2008
11:34:14
