Phật giáo Việt
Nam
Từ
ngày Tổ Tỳ Ni Ða Lưu Chi sang nước ta đến nay, kể ra đã
đến mười lăm thế kỷ. Phật giáo đã ở lại cùng chúng
ta một ngàn năm trăm năm, và đã cùng dân tộc Việt Nam dhịu
chung bao nhiêu thăng trầm vinh nhục.
Phật giáo Việt Nam quả
là một nền Phật giáo dân tộc.
Phật giáo Việt Nam không
phải chỉ là một tôn giáo tín ngưỡng mà bất cứ thời
nào, ở đâu, cũng chỉ biết có sứ mạng tôn giáo tín ngưỡng.
Không, ở bất cứ nước nào trên thế giới cũng vậy, khi
bước chân đến, Ðạo Phật cũng thích nghi ngay với phong
tục, khí hậu, nhân tinh để biến thành một lối sống cho
quần chúng. Ở Việt Nam cũng thế, Phật giáo đã hòa hợp
trong cá tính dân tộc ta, đã cùng dân tộc ta xây dựng một
văn hóa quốc gia độc lập.
Dở lại những trang
sử vẻ vang của dăn tộc, ta thấy người Việt luôn luôn
có ý nguyện tạo thành một nền văn hóa độc lập dể đối
chọi lại với sự đe dọa đàn áp của Bắc Phương. Trong
công việc kiến thiết nền văn hóa độc lập ấy, Phật Giáo
Việt Nam trong các triều Ðinh, Lê, Lý. Trần đã chứng tỏ
điều ấy. Quả thực, Phật giáo Việt Nam đã là một nền
Phật giáo dân tộc.
Tính tình, tư tưởng,
tập quán và di truyền của dân tộc Việt Nam có thể không
thích họp với nhiều tôn giáo khác, nhưng đã rất thích hợp
với đạo Phật. Sự thích hợp đó đã được chứng minh
ở mọi hình thức.
Một ngôi chùa thờ Phật,
một tiếng chuông nhẹ rơi, một thời kinh trầm trầm theo
tiếng mõ... cho đến những quan niệm nhân sinh vũ-trụ đều
thích hợp với cá tính dân tộc ta. Một nhà văn đã nói:
"tâm hồn chúng ta như đã sẵn sàng để dâng cho Ðức Phật.
Cái gì dính dáng đến Phật Giáo đều có thể làm chúng ta
rung động"
Người dân Việt Nam
dù có không học giáo lý đi nữa, cũng có những ý tưởng
ngôn ngữ, và hành động thấm nhuần Phật pháp. Gặp một
tai nạn, người dân vội "lạy Phật, lạy Trời". Ðời có
khổ lám thì người dân cũng chỉ chép miệng: " Kiếp trước
ta đã vụng tu". Việc kiếp này chưa xong ư? Họ hẹn kiếp
sau. Ta thường nghe các bà mẹ dặn con dặn cái "Con đừng
phung phí gạo cơm mà sau hóa làm vịt để đi rúc những chỗ
rơi rớt". Họ đã được thấm nhuần tự bao giờ giáo lý
nhân quả, luân hồi của đạo Phật, trong óc họ đã nảy
sinh một quan niệm thiện ác nghiệp báo tương tợ với chủ
trương Phật giáo.
Có những người thấy
cây chết mà ngậm ngùi, thấy nhành héo mà thương xót.. Sao
người Việt lại có một lòng thương rộng rãi và phong phú
đến thế để có thể tiếp nhận tinh thần từ bi của Ðạo
Phật một cách dễ dàng?
Trong tâm hồn dân tộc
Việt Nam, thật đã sẵn có mầm mống tinh thần Phật giáo.
Hèn chi mà Ðạo Phật với dân tộc Việt Nam trong gần hai
ngàn năm nay, bao giờ cũng theo nhau như bóng với hình trong
cuộc sinh hoạt toàn dân. Ai đành nhẫn tâm tính cuộc rẽ
phân! Ðã là viên đá nền tảng cho văn hóa dân tộc, cố
nhiên Phật giáo Việt Nam vĩnh viễn phải là một yếu tố
bất ly của cuộc sống toàn diện.
Ngày nay những hào nhoáng
của một nền văn minh vật chất đã làm mờ mắt một số
đông người. Những gì ngoại lai mới lạ nhất thời đã
được trọng thị, dù những thứ mơí lạ ấy có trái nghịch
lại với tinh thần dân tộc. Nhưng cơ bản của một nền
văn hóa dân tộc đang còn bền chặt khiến cho người Việt
dù có bị lôi cuốn phần nào trong một thời gian, cũng đã
hồi đầu trở lại với cội nguồn yêu dấu ngàn xưa.
Nện mạnh hồi chuông
bát nhã lên, hỡi những người yêu quê hương xứ sỡ! Tiếng
chuông cảnh tĩnh phải vang lên trong lúc này để kêu gọi
những phần tử lạc loài về với làng cũ mến yêu. Chúng
ta hãy sát cạnh bên nhau, bồi đắp cho nền Phật giáo dân
tộc để có thể đưa nước nhà đến an lạc thái bình.
