Giải phóng tâm linh
Sự giải phóng
xã hội và sự giải phóng tâm linh không bao giờ rời nhau.
Một xã hội chỉ có thể giải phóng thực sự, khi nhân tâm
đã được giải phóng thực sự. Bốn ngàn năm văn hiến chỉ
là bốn ngàn năm của quá khứ. Chúng ta đừng hãnh diện quá
với bốn ngàn năm văn hiến ấy, trong lúc hồn Việt Nam đang
còn bị kìm hãm dưới những lề thói cứng đọng và nặng
nề của lương tâm. Ngày xưa dưới thời Lý, Trần, đã có
lúc hồn Việt Nam vươn lên cao rộng, bởi vì người dân Việt
Nam thời đó đã thực hiện đươc sự giải phóng tâm hồn.
Họ đã sống với một tâm trạng tự do hoàn toàn cởi mở.
Hồn Việt Nam đang cố vẫy vùng
để vươn lên cao rộng, người Việt Nam hiện thời đã trải
qua bao nhiêu khổ nhục nhưng vẫn chưa thành công chỉ bởi
vì nhân tâm còn bị cứng đọng trong những lề thói nặng
nề, chỉ vì tất cả mọi người chưa nhận được rằng
sự giải phóng nhân tâm tận là gốc nguồn cho sự giải phóng
xã hội.
Muốn thực hiện cuộc gỉải phóng
kia, trước hết chúng ta phải đem hết can đảm và thành thực
để nhìn thẵng vào những lỗi lầm của chúng ta. Rồi chính
nhờ sự nhận xét sáng suốt ấy mà chúng ta có thể chán
ghét đến cùng cực những tệ đoan kia, để rồi quyết định
phải diệt trừ chúng. Chúng ta phải đánh thức lương tâm
của chúng ta dậy: Phải hổ thẹn mà nhận thấy rằng đời
sống của chúng ta có nhiều khía cạnh mà chúng ta không dám
công nhiên trình bày ra để cho người khác nhận xét. Ðó
là những khía cạnh lỗi lầm xấu xa của chúng ta mà chúng
ta thường cố gắng che lấp ẫn dấu dưới những danh từ
và sau những lý luận.
Thực hiện được như thế là chúng
ta mở trói cho tự tâm và cho hồn dân tộc. Hồn Việt Nam
của thời Lý, Trần sẽ sống dậy và lúc bấy giờ những
bài mà ta học của Tây Phương về phương pháp tổ chức nếp
sống khoa học sẽ chĩ có mặt ích lợi của nó mà không còn
tai hại đối với chúng ta.
Tự do xã hội sẽ thực hiện khi
ta thực hiện tự do nhân tâm. Tinh thần Việt Nam đã có lúc
rỡ ràng cao siêu như tinh thần đời Lý: với tinh thần ấy
không có gì là không làm được. Hãy làm sống dậy tinh thần
siêu việt đó, để tổ chức lại sinh hoạt kinh tế và xã
hội tự do. Rồi với tinh thần siêu việt đó, hơn ai hết,
người Việt Nam có thể nói cho thế giới biết rằng đời
sống bao giờ cũng tùy thuộc ở một nếp sống tâm linh và
người ta chỉ thực hiện được sự giải phóng xã hội sau
khi đã giải phóng được cho tâm linh ấy.
