Chương
Một - Phật Bảo
Tiết III
Ðức tướng và
đức tánh của Thế Tôn
Kinh điển truyền
thống của hầu hết các bộ phái Phật giáo đều ghi đức
Thế Tôn có đủ ba mươi hai tướng quý của một bậc Ðại
nhân và tám mươi vẻ đẹp phụ. Ðây là "Báo thân" của Thế
Tôn do công đức tu tập nhiều kiếp về trước.
Bắc tạng còn "vẽ" thêm hào quang
kỳ diệu xung quanh thân tướng trang nghiêm của Ngài.
Về đức tánh, kinh Phạm Võng (Nikàya)
và kinh Phạm Ðộng (Agama) nói đến Giới, Ðịnh và Tuệ của
Thế Tôn. Thông thường, phàm phu và ngoại đạo ca ngợi Như
Lai về Giới Ðức: "Ngài là bậc giới đức thanh tịnh, không
sát sinh, không lấy của không cho, không tà hạnh, không nói
dối, v.v.... không du hí, không bói toán, không bùa chú, không
buôn bán, không làm môi giới v.v..." Thế Tôn cho đó là những
điều nhỏ nhặt. Chỉ có người trí mới biết ca tụng Thế
Tôn về Ðịnh đức và Tuệ đức, như Thế Tôn chứng đắc
Cửu định, Lục thông, Tam minh, hoàn toàn giải thoát và chỉ
dạy rõ con đường đi đến giải thoát mà ngoại đạo không
thể chứng ngộ và giới thiệu. Chỉ có sự ca tụng của
Thế Tôn mới là sự ca tụng chân chánh (sẽ bàn thêm ở Tuệ
giác của Thế Tôn).
Thấy như thật tự thân của khổ
đau, nguyên nhân của khổ đau, thấy như thật khổ đau đoạn
diệt và con đường đưa đến đoạn diệt khổ đau, đó là
trí tuệ của Như Lai. Nhờ có Tuệ giác ấy, hành giả ly tham;
từ ly tham có giải thoát; từ giải thoát một trí tuệ sinh
khởi, biết rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, đây
là đời sống cuối cùng, không còn trở lui lại cuộc đời
này nữa". Trí tuệ này được gọi là Tri kiến giải thoát,
hay Tuệ giải thoát. Ðiểm giải thoát này được đề cập
đến hầu như giống nhau ở Nikàya, Agama và Bắc tạng qua
năm danh từ: Giới, Ðịnh, Tuệ, Giải thoát và Giải thoát
tri kiến./.
