CUỐI CÙNG
MẸ ĐÃ TỰ DO
Tiểu
Ký (tặng các bạn đã mất mẹ)
Mẹ
tôi đã xa chúng tôi vĩnh viễn từ nhiều năm qua, sau bốn
tháng bị ung thư trong bộ não. Tuy phải dùng thuốc Morphine
để giảm đau trong hai tuần chót, mẹ tôi vẫn thường tỉnh
táo chứ không ngủ mê mệt suốt ngày. Bốn chị em chúng tôi
thay phiên nhau chăm sóc , sinh hoạt bên cạnh mẹ, và "hưởng"
mẹ hết mình trong thời gian ngắn ngủi đó. Hình như từ
khi lớn lên, đi học xa nhà, gia đình chúng tôi ít khi được
đoàn tụ nhiều như thời kỳ mẹ bị bệnh. Tuy vài tuần
chúng tôi lại họp mặt ăn uống chung, nhưng mải nói chuyện
về công việc và con cái với nhau, khi gặp mẹ hình như cả
mấy anh em đều chỉ muốn vòi vĩnh hoặc than thở cho nhẹ
lòng, ít khi biết dừng lại để nhìn sâu vào mắt mẹ, hay
ngắm những nếp nhăn ngày càng nhiều trên mặt bà. Chúng
tôi không hề hay biết là tử thần đã rình sẵn đâu đó
và hắn có thể bất ngờ tới ngay nhà mình mau như vậy!
Hồi
Tết năm ngoái, mẹ còn ngồi cả ngày gói bánh chưng "cho có
không khí Tết", và để có quà đặc biệt biếu bà con. Mẹ
tôi thường hãnh diện kể rằng mẹ đã được bà ngoại
dạy cho gói bánh chưng từ khi mẹ mới lên 10. Bánh mẹ học
gói vuông vắn, đủ 8 góc mà không cần dùng khuôn. "Bắt đầu
mẹ chỉ được rửa lá dong, dọc sống lá, chẻ lạt, sau
tới đãi vỏ đậu...mẹ nhớ là vài năm sau bà mới được
học gói bánh chưng xinh, nhỏ như cái bánh gai, mỗi cạnh chỉ
chừng
5 - 7cm. Rồi từ từ mới gói được bánh nhỡ, bánh lớn".
Tôi rất yêu hình ảnh mẹ tôi sau khi gội đầu, thường ngồi
hong tóc ngoài sân để cho gió sấy khô. Mái tóc mẹ óng ả
và dài, mùi thuốc gội đầu thoảng thoảng khiến tôi rất
ưa tới ngồi kế bên bà. Cái ghế bà ngồi vẫn yên vị chỗ
cũ trong sân, hoa cỏ vẫn còn xum xuê nhưng mẹ tôi thì đã
đi tới đâu rồi? Học trong mấy cuốn sách về Sống Chết,
tôi (thứ Sáu) và chị Ba tôi thường nói chuyện với nhau
và cùng hy vọng tới những giây phút cuối, chúng tôi sẽ
giúp được mẹ, để bà có thể chết một cách bình an, nhẹ
nhàng.
Các
vị đại sư cho rằng khi sắp chết, nếu tâm người tĩnh
lặng thì sẽ được giải thoát, dễ được đầu thai vào
những cõi tốt lành. Nếu nhẹ nghiệp vì đã ăn ở tốt lành
thì sẽ được làm người, và nhiều phần được sanh ra trong
hoàn cảnh tốt hơn kiếp cũ nữa. Tôi nghĩ chắc chắn mẹ
tôi sẽ trở lại cõi này, vì bà đã sống rất thiện lành.
Thật
ra tôi vẫn không hiểu vì sao con người phải chịu nhiều
khổ đau vì chồng con như mẹ mà lại có thể sống bình an
lúc cuối đời. Hình như những cảnh khổ bà trài qua đã
tôi luyện con người mẹ, khiến cho bà không sợ gì bệnh
nan y và rất bình an khi cái chết gần kề. Cha tôi mê say những
thú vui của riêng ông, hầu như từ bao giờ vẫn chỉ biết
đòi hỏi được phục vụ, mà ít khi nói lời dịu dàng với
mẹ. Tuy hai ông bà yêu thương nhau nhiều năm rồi mới cưới
nhau, nhưng hình như cha tôi sau khi lấy được bà thì quá yên
tâm rồi, nên ít khi ông săn sóc bà. Theo tôi, có lẽ vì cha
chỉ còn coi vợ như một người thân, có bổn phẩn phải
lo mọi chuyện trong gia đình - một nội tướng của ông, để
cho ông rảnh rang theo đuổi những thú vui ông ưa thích. Mẹ
tôi rất phục tòng chồng vì bà vừa yêu lại vừa nể phục
ông. Cha tôi biết vậy nên càng ít quan tâm tới vợ, thậm
chí có vài lần còn lén mẹ lăng nhăng với vài cô gái bằng
tuổi chị Hai tôi nữa, khiến cho mẹ đau khổ như người
mất hồn một thời gian. Anh trai tôi cũng vì mê vợ chưa cưới
mà đã nhiều lần khiến bà phải khóc vùi nhiều phen: anh
bỏ học, theo cô bạn đi chơi, rồi sa ngã vào cần sa, thuốc
phiện mất mấy năm...
Tôi
và chị Ba cũng được học rằng, khi người ta sắp lìa đời,
họ vẫn tiếp tục tạo nghiệp lành hay dữ, tùy vào tình
trạng tâm thần của họ lúc đó có nhiều an vui hay phiền
não. Vì thế, chúng tôi đã ráng quây quần bên mẹ, nói với
mẹ những lời yêu thương, ngọt ngào. Cha chúng tôi, nay thấy
mẹ sắp xa mình vĩnh viễn nên cũng biết thương mẹ hơn trước.
Điều này làm cho bà tỏ ra rất vui sướng. Cha tôi biểu lộ
tình thương bằng những săn sóc tỉ mĩ, những lời nói dịu
dàng, và nhiều khi còn tỏ ra âu yếm mẹ như hồi còn trẻ
- những cử chỉ mà tôi thấy ông rất ít làm. Chúng tôi đều
nhận ra ánh sáng hạnh phúc trong cặp mắt tươi tắn của
mẹ, có lẽ bà còn sung sướng hơn cả khi chưa bệnh nặng.
Trong tuần lễ cuối cùng, mẹ tôi hình như đã sống những
ngày chót rất "tự do", khác hẳn với tất cả cuộc đời
hơn 60 năm bị ràng buộc vào những người thân chung quanh
bà.
Mẹ
mang chúng tới tới vùng đất tự do này đã trên hai chục
năm, nhưng bà và có lẽ cả lũ con bà, chúng tôi chỉ cảm
nhận được ý nghiã chữ Tự Do tuyệt đối khi cơ thể mẹ
tôi đã bị suy kiệt hoàn toàn. Hình như khi biết mình sắp
lìa xa thế giới này, bà đã nhớ trở về được với con
người thánh thiện trong mình. Bà hầu như không biết sợ
hãi, lo phiền một chuyện gì hết. Xả bỏ được những âu
lo hàng ngày về việc nhà cửa, kể cả hai chú mèo mẹ rất
thương và cái vườn xinh xắn mẹ đã vun trồng suốt mấy
chục năm qua, mẹ tôi hình như chỉ đắm mình vào sự tịnh
lạc của cái tâm an bình bên trong mẹ. Khi cha tôi hỏi mẹ
về những chuyện thực tế nay ông phải làm thay mẹ, mẹ
vẫn còn sáng suốt chỉ dẫn cho ông, và tỏ ra rất kiên nhẫn
nhưng miệng luôn mỉm cười. Hình như bà đã đang sống ở
một thế giới khác ông rồi. Tuy hàng ngày mẹ tôi bị cơn
nhức đầu hành hạ khiến bà rất đau đớn, nhưng bà nhất
định chỉ dùng morphine ở liều rất thấp, đủ cho bà chịu
được cái đau mà thôi. Mẹ muốn giữ được bộ não tỉnh
táo để cầu nguyện và "biết đường đi khi thay áo mới".
Hình như bà khá tò mò về việc sắp thay áo mới - từ ngữ
mẹ tôi vẫn dùng để chỉ cái chết. Bà thường an ủi chúng
tôi bằng mấy câu thơ của một thiền sư mà bà rất thích.
"Phỉ tùy phương thảo khứ Hựu trục lạc hoa hồi" Bà giải
nghĩa về hai câu chữ Hán đó, cho rằng tuy bài thơ tả phong
thái, cách sống của con người đã biết đạo, nhưng nó cũng
có thể áp dụng vào chuyện sống chết của con người được.
Chúng tôi rất thích hai câu tiếng Việt mà bà đã diễn nghĩa
ra như sau: "Men lối cỏ thơm đi Theo đường hoa rụng về"
Mẹ tôi cuối cùng đã được tự do trong thời gian chót còn
sống trên cuộc đời này. Suốt cuộc đời, bà phải đi men
theo một lối hẹp để thấy được cỏ thơm, vì đường
đi có nhiều gai góc, nhưng chung cuộc, bà có thể tự do theo
đường đầy hoa rụng, an nhiên tự tại mà về cõi tốt lành
hơn.
Chúng
tôi đau đớn vô cùng sau khi bà nhắm mắt, nhưng phải nói
rằng thời gian hai tháng được kề cận bên mẹ trước đó,
gia đình chúng tôi có rất nhiều niềm vui, nhiều nụ cười
hơn khi mẹ còn khỏe. Chúng tôi có ý thức về việc bà sắp
xa lìa chúng tôi, nên ai nấy đều rất cẩn trọng trong mọi
sinh hoạt và trong các liên hệ gia đình. Một bầu không khí
an bình và cảm thông tỏa ra khi chúng tôi quây quần bên mẹ.
Chúng tôi ăn nói dịu dàng hơn, làm các việc hàng ngày từ
tốn và nhẹ nhàng hơn. Những bất hòa nho nhỏ không còn cơ
hội biểu lộ. Những nụ cười thân thiện nở trên môi mọi
người một cách rất dễ dàng tự nhiên. Chúng tôi trân quý
mẹ, và nhờ thấy bà được an bình mà chúng tôi biết hưởng
trọn vẹn được những giây phút cuối bên mẹ, con người
đã yêu thương chúng tôi với một tình yêu vô cầu, không
điều kiện, không đòi hỏi được đáp ứng. Một thi sĩ
đã nói "Mẹ là vốn liếng yêu thương trong cuộc đời."
Ngày
nay đã hai chục năm qua, tôi vẫn nhớ như in, từng ngày một,
quãng thời gian tôi được gần mẹ tôi lúc người sắp khuất
bóng. Mỗi lần dự lễ Bông Hồng cài áo, hay nghe bài hát
về tình mẹ đó, tôi vẫn khóc như vừa mới mất mẹ chỉ
mấy tuần trước mà thôi.
MỤC
LỤC
Tuyển
Tập Vu Lan
