NHỚ
LẠI MÙA VU LAN
Minh
Mẫn
Năm
nay nhuận hai tháng bảy, người xưa quan niệm, năm nào có
nhuận, năm đó làm ăn khó khăn. Tháng bảy là tháng cô hồn,
những người mê tín thường kiêng kỵ khai trương tháng 7;
cô hồn biểu hiện cho sự thiếu ăn, đói khát vất vưởng,
vì thế người ta thường cúng thí vào mùa Vu Lan, một dịp
cửa ngục giải phóng cho cô hồn đi kiếm ăn. Nhưng nhà Phật
chọn tháng bảy làm mùa báo hiếu bốn ân nặng, vì sau 3 tháng
an cư, chư tăng trưởng dưỡng giới đức, là ruộng phước
cho chúng sanh gieo hạt phúc hữu lậu.
Có
lẽ dư âm Phật Đản vừa rồi tạo một sinh khí phấn khởi
trong tín đồ PG và tín ngưỡng quần chúng, Vu Lan năm nay,
số lượng người dân đến các chùa ngoài dự đoán. Hầu
như không chùa nào dưới vài trăm; những am cốc cá nhân cũng
không thiếu người vãng cảnh lễ Phật. Chùa Phật Quang núi
Dinh mọi năm, chỉ có lễ Phật Thành Đạo mới trên 10.000
người, Phật Đản vừa rồi trên 6.000 thì Vu Lan năm nay trên
12.000, do lượng người tham dự tăng đột ngột, vấn đề
lương thực cung cấp trở nên lúng túng; nhiều đoàn xe từ
Bắc, Trung Nam vào; hơn 300 Phật tử Cà Mau sau khi vượt hàng
trăm km đường bộ, đến lễ Phật xong, quay xe xuống núi,
vì không có nơi trú ngụ, núi rừng mênh mông bổng nhỏ hẹp
lại, các chùa phố chợ làm sao không khỏi chen lấn đùn đẩy
giữa khói nhang nghi ngút, hầu hết các chùa đều không được
rộng lớn như các nhà thờ. Càng ngày quần chúng biểu lộ
nhu cầu tín ngưỡng càng cao, nhưng kiến thức tín ngưỡng
và hiểu biết về Phật giáo càng giảm, đó là điều đáng
báo động, phần lớn trách nhiệm do tu sĩ không giảng dạy
cho tín đồ hiểu đạo, biến quần chúng thành người chỉ
biết lạy lục, van xin, trái ngược lại tính chất trí tuệ
trong đạo Phật.
Một
truyền thống đẹp của mùa Vu Lan, giúp mọi người nhớ đến
ân sanh thành dưỡng dục, ân tổ tiên đất nước, ân Tam
Bảo thầy bạn, ân chúng sanh thí chủ. Chẳng những nhớ mà
còn thể hiện qua nghĩa cử báo đáp, cầu nguyện, cúng dường,
bố thí, viếng thăm. Những tác phẩm văn học như Kiều của
Nguyễn Du, các nhà thơ nhà văn lớn đã ảnh hưởng ít nhiều
tinh thần Vu Lan của đạo Phật,Thập loại cô hồn là một
ví dụ. Vu Lan biến thành một mô hình văn hóa không thể thiếu
trong cộng đồng dân tộc Việt. Trong thế kỷ trước,Thiền
sư Nhất Hạnh đem cánh Hồng vào mùa Báo Hiếu, mỗi độ
Vu Lan, ta nhớ đến lễ cài Hoa , nhắc nhở Hiếu Hạnh của
đạo làm người. Trong cộng đồng xã hội, người con Phật
nghĩ đến những kẻ không nhà, người thiếu ăn, trẻ bất
hạnh và những mãnh đời dau thương quanh mình, vì vậy có
những cuộc chẩn thí cho người sống và chẩn tế cho cỏi
âm. Các chùa vẫn giữ được truyền thống đẹp trong mùa
lễ, tùy mỗi chùa chọn ngày thuận tiện thiết đãi trai duyên
cho bá tánh. Hầu như sau mỗi lần thiết đãi, chùa đều kiệt
quệ; suốt năm dành dụm của cúng dường, đãi một ngày
cho bá tánh vạn gia; dân mình nghèo, đa phần là lao động,
bỏ vào thùng công đức cũng chỉ dăm ba đồng lẻ, hoặc
thẻ nhang, nải chuối, nhưng tất cả đều hoan hỷ hài hòa.
Có
những người ăn chay nguyên tháng bảy, một số người kiêng
dè làm chuyện trái lương tâm thường ngày; trong cung cách
giao tế đối xử, cũng tử tế như ba ngày tết, hành động
và lời nói làm kẻ khác buồn là thất đức, vì họ tin rằng,
việc tốt đẹp phước báu họ làm, ông bà cha mẹ quá cố
nhờ thế được siêu thăng. Nhiều công ty, cơ quan cúng thí
thực kèm theo đốt vàng mã; chứng tỏ người dân ta tin rằng
thế giới vô hình, người quá cố và cuộc sống hiện thực
có liên quan mật thiết; Loại đạo đức tín ngưỡng như
thế góp phần làm nền tảng đạo đức bản thân và đạo
đức xã hội cho những ai uống nước nhớ nguồn!
Đất
nước ta đang phục hồi lại nền tảng đạo đức mà gần
thế kỷ bỏ quên, xem thường, đưa đến những tệ nạn mà
luật pháp không thể giải quyết bằng trừng phạt, chỉ có
tín ngưỡng tôn giáo mới giáo dục và ngăn chận những phạm
tội manh nha từ tâm thức. Nhà nước nên tạo điều kiện
thêm cho các cơ sở giáo dục Phật Giáo phát triển ngoài xã
hội cũng như trong chốn lao tù. Riêng PG, chư tăng cũng cần
loại trừ những hình thái mê tín, phí phạm, trong quần chúng,
khuyến khích tín đồ tu tập tự thân và lợi ích cho cuộc
sống quanh mình hầu triệt tiêu những hình thái tiêu cực.
Quần
chúng hình như có phần thoải mái khi mà các đạo tràng tu
tập thường xuyên được phát triển, băng giảng đạo đức
xã hội của PG được phổ biến trên phương tiện truyền
thông công cộng, giúp ngành an ninh nhẹ gánh lo âu trước mối
đe dọa bất an từ những hành tung tung thiếu đạo dức, đang
phát triển.
Việc
còn lại, kẻ xấu luôn lợi dụng mọi kẽ hở, nhất là lợi
dụng niềm tin của quần chúng, PG và nhà nướ`c cần ngăn
chận, đừng để xẩy ra như vụ cô Arăng Tâm Hiền, lạm
dụng sự chơn chất của người sắc tộc, kẻ làm tiền tạo
ra những hình ảnh từ thiện mà bản thân cô ta không đủ
khả năng như thế, vì cô ta là người bị não thương thần
kinh.
Lễ
hội Vu Lan cần phát triển khía cạnh tích cực, mang tính giáo
dục đạo đức tình người và nhân quả thiện lành, là cơ
sở đạo đức xã hội, chúng ta bằng mọi cách, tạo thuận
duyên để xã hội hóa bản chất mà không còn là hình thái
tín ngưỡng riêng của đạo Phật. Nhà nước cũng nên xem
đó là lễ hội lớn của đất nước, đưa vào tiêu chuẩn
của một ngày lễ , mọi công dân, cán bộ được nghĩ một
ngày,Chẳng những thế, chương trình giáo dục học đường,
nên đưa vào giảng dạy đạo nghĩa mùa Vu Lan, đó là một
trong những cách đạo đức hoá xã hội, giúp qưần chúng
sống và làm việc không chỉ theo pháp luật mà còn thuận
với đạo đức lương tri, hầu ổn định nếp sống mà truyền
thống ông cha ta hàng ngàn năm kiến lập.
Minh
Mẫn
MỤC
LỤC
Tuyển
Tập Vu Lan
